໑. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໗໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ກາເຍຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ, ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕູຕິອາທີສຸ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາ ນາມ ກາຍທ຺ວາເຣ ເຈຕນາ ປກປ຺ປນາ. ສາ ອຏ຺ຐ ກາມາວຈຣກຸສລວເສນ ອຏ຺ຐວິຘາ, ອກຸສລວເສນ ທ຺ວາທສວິຘາຕິ ວີສຕິວິຘາ. ຕຖາ ວຈີສຎ຺ເຈຕນາ, ຕຖາ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ. ອປິເຈຕ຺ຖ ນວ ມຫຄ຺ຄຕເຈຕນາປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕູຕິ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາປຈ຺ຈຍາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຸສລກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ເຕ ສຸຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທ຺ວາທສອກຸສລກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ຂໍ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາວາຕິ ອວິຊ຺ຊາກາຣເຓເນວ. ສເຈ ຫິ ອວິຊ຺ຊາ ຉາທຍມານາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຕິ ມູລຠູຕາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາມໍ ວາຕິອາທີສຸ ປເຣຫິ ອນາຓຕ຺ໂຕ ສຍເມວ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ໂຕ ສາມໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ຍໍ ປນ ປເຣ ສມາທເປຕ຺ວາ ອາຓາເປຕ຺ວາ ກາເຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ປເຣ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ນາມ. ໂຍ ປນ ກຸສລໍ ກຸສລນ຺ຕິ ອກຸສລໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ກຸສລວິປາກໍ ກຸສລວິປາໂກຕິ ອກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາໂກຕິ ຊານນ຺ໂຕ ກາຍທ຺ວາເຣ ວີສຕິວິຘໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອຍໍ ສມ຺ປຊາໂນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ໂຍ ເອວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອຍໍ ອສມ຺ປຊາໂນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ອສມ຺ປຊານກມ຺ມໍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ທຫຣທາຣກາ ‘‘ມາຕາປິຕູຫິ ກຕໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜປູຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ກຸສລນ຺ຕິ ອຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ຕໍ ກຸສລເມວ ໂຫຕິ. ຕຖາ ມິຄປກ຺ຂິອາທໂຍ ຕິຣຈ຺ຉານາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ສງ຺ຆໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ຕໍ ກຸສລເມວ ໂຫຕິ. ທຫຣທາຣກາ ປນ ມາຕາປິຕໂຣ ຫຕ຺ຖປາເທຫິ ປຫຣນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຕລສຕ຺ຕິກໍ ອຸຄ຺ຄິຣນ຺ຕິ, ທຓ຺ຑໍ ຂິປນ຺ຕິ, ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ. ຄາວິໂຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ, ສຸນຂາ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຑໍສນ຺ຕິ, ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທໂຍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕານມ຺ປິ ອກຸສລກມ຺ມໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ຕີສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ອາຍູຫນເຈຕນາ ສໂມຘາເນຕພ຺ພາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາຍທ຺ວາເຣ ສຍໍກຕມູລິກາ ວີສຕິ ເຈຕນາ, ອາຓຕ຺ຕິມູລິກາ ວີສຕິ, ສມ຺ປຊານມູລິກາ ວີສຕິ, ອສມ຺ປຊານມູລິກາ ວີສຕີຕິ ອສີຕິ ເຈຕນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ວຈີທ຺ວາເຣ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ເອເກກສ຺ມິມ຺ປິ ວິກປ຺ເປ ເອກູນຕິໍສ ກຕ຺ວາ ສຕຎ຺ຈ ໂສຬສ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ສພ຺ພາປິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ທ຺ເວ ສຕານິ ຉສຕ຺ຕຕິ ຈ ເຈຕນາ. ຕາ ສພ຺ພາປິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ເວທຍິຕາກາໂຣ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຊານນາກາໂຣ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ກາໂຍ ອຸປາທາຣູປໍ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠູຕານີຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ນາມ.

ອິເມສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອວິຊ຺ຊາ ອນຸປຕິຕາຕິ ອິເມສຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠເທສຸ ເຈຕນາຘມ຺ເມສຸ ອວິຊ຺ຊາ ສຫຊາຕວເສນ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ອນຸປຕິຕາ. ເອວໍ ວຏ຺ຏຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏມູລິກາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ອິທານິ ຖຸຕິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາຕິ ອເສສວິຣາເຄນ ເຈວ ອເສສນິໂຣເຘນ ຈ. ໂສ ກາໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ຂີຓາສວສ຺ສ ກາເຍນ ກຣຓກມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເຈຕິຍງ຺ຄຓສມ຺ມຊ຺ຊນໍ ໂພຘິຍງ຺ຄຓສມ຺ມຊ຺ຊນໍ ອຠິກ຺ກມນໍ ປຏິກ຺ກມນໍ ວຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕກຣຓນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປນສ຺ສ ວີສຕິ ເຈຕນາ ອວິປາກຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ໂສ ກາໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຍໍ ປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ກາຍທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ຫິ ເຈຕນາ ອິຘ ກາໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິປິ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມສ຺ເສວ ນາມານິ. ຕຎ຺ຫິ ວິປາກສ຺ສ ວິຣຸຫນຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ເຂຕ຺ຕໍ, ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ວຕ຺ຖຸ, ກາຣຓຏ຺ເຐນ ອາຍຕນໍ, ອຘິກຣຓຏ຺ເຐນ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອິຕິ ສຕ຺ຖາ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫິຕກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປຈ຺ຈນຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕຠາວປ຺ປຏິລາຠາຕິ ປຏິລທ຺ຘອຕ຺ຕຠາວາ. ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕີຕິ ອຕ຺ຕນາ ປກປ຺ປິຕເຈຕນາ ວຫຕິ ປວຕ຺ຕຕິ.

ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ຂິຑ຺ຑາປໂທສິກາ ເທວາ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ຈວນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ນນ຺ທນວນຈິຕ຺ຕລຕາວນຜາຣຸສກວນາທີສຸ ທິພ຺ພຣຕິສມປ຺ປິຕານໍ ກີຬນ຺ຕານໍ ປານໂຠຊເນ ສຕິ ສມ຺ມຸສ຺ສຕິ, ເຕ ອາຫາຣຸປຈ຺ເຉເທນ ອາຕເປ ຂິຕ຺ຕມາລາ ວິຍ ມິລາຍນ຺ຕິ. ມໂນປໂທສິກາ ເທວາ ປຣສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ຈວນ຺ຕິ, ເອເຕ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ. ເຕສຸ ກິຣ ເອໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສປຣິວາໂຣ ຣເຖນ ວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ອຖຎ຺ໂຎ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ຕໍ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ໂຠ, ອຍໍ ກປໂຓ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ ວິຍ ເອຕໍ ທິສ຺ວາ ປີຕິຍາ ອຸທ຺ຘຸມາໂຕ ວິຍ ຄຊ຺ຊມາໂນ ວິຍ ຈ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌຕິ. ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໍ ກຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ກຸທ຺ຘາ ນາມ ສຸວິຊານາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຸທ຺ຘຠາວມສ຺ສ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ກຸທ຺ໂຘ ມຍ຺ຫໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສສິ, ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ມຍາ ທານສີລາທີນໍ ວເສນ ລທ຺ຘາ, ນ ຕຸຍ຺ຫໍ ວເສນາ’’ຕິ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ກຸທ຺ເຘ ອິຕໂຣ ອກຸທ຺ໂຘ ຣກ຺ຂຕິ, ອຸໂຠສຸ ປນ ກຸທ຺ເຘສຸ ເອກສ຺ສ ໂກໂຘ ອິຕຣສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສປິ ໂກໂຘ ອິຕຣສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອຸໂຠ ກນ຺ທນ຺ຕານໍເຍວ ໂອໂຣຘານໍ ຈວນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ເຫຕຸ ຈວນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາຍ ຈ ປຣສຎ຺ເຈຕນາຍ ຈ ເຫຕຸຠູຕາຍ ຈວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ຫຕ຺ເຖຫິປິ ທຓ຺ເຑຫິປິ ປຫຣນ຺ຕິ, ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນາທີຫິປິ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ວິສມ຺ປິ ຂາທນ຺ຕິ, ປປາເຕປິ ປຕນ຺ຕິ, ອຸທກມ຺ປິ ປວິສນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ປວິສນ຺ຕິ, ປເຣປິ ທຓ຺ເຑນ ວາ ສຕ຺ຖເນ ວາ ປຫຣິຕ຺ວາ ມາເຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຕສຸ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາປິ ປຣສຎ຺ເຈຕນາປິ ກມຕິ.

ກຕເມ ເຕນ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ກຕເມ ນາມ ເຕ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວນ ກຕເມ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ປນ ເຖໂຣ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ກິໍ ອຕ຺ຕນາ ກເຖຕຸໍ ນປ຺ປໂຫຕີຕິ? ປໂຫຕິ, ອິທໍ ປນ ປທໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ພຸທ຺ຘວິສຍໍ ປຎ຺ຫນ຺ຕິ ເຖໂຣ ນ ກເຖສິ. ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຍໍ ປນ ປຎ຺ໂຫ ເຫຏ຺ຐາ ກາມາວຈເຣປິ ຣູປາວຈເຣປິ ລພ຺ຠຕິ, ຠວຄ຺ເຄນ ປນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຖິໂຕ ນິປ຺ປເທເສນ ກຖິໂຕ ໂຫຕີຕິ ຠຄວຕາ ເອວໍ ກຖິໂຕ.

ອາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖຠາວໍ ກາມາວຈຣປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຠາວເມວ ອາຄນ຺ຕາໂຣ, ເນວ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິກາ ນ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອນາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອນາຄນ຺ຕາໂຣ, ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິກາ ວາ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິກາ ວາ ຕຕ຺ເຖວ ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຫຏ຺ຐິມຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ວເສນ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຠວຄ຺ເຄ ປເນຕໍ ນຕ຺ຖິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.