໑໐. ກຸສີຕາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໘໐. [ທິ. ນິ. ໓.໓໓໔, ໓໕໘] ‘‘ອຏ຺ຐິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸສີຕວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ອຏ຺ຐ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກມ຺ມໍ ໂຂ ເມ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ກມ຺ມໍ ໂຂ ປນ ເມ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກາໂຍ ກິລມິສ຺ສຕິ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ. ກມ຺ມໍ ໂຂ ປນ ເມ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກາໂຍ ກິລນ຺ໂຕ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ມຄ຺ໂຄ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ມຄ຺ໂຄ ເມ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຠວິສ຺ສຕິ. ມຄ຺ຄໍ ໂຂ ປນ ເມ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກາໂຍ ກິລມິສ຺ສຕິ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ມຄ຺ໂຄ ຄໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ມຄ຺ຄໍ ອຄມາສິໍ. ມຄ຺ຄໍ ໂຂ ປນ ເມ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກາໂຍ ກິລນ຺ໂຕ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ນ ລຠຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ນາລຕ຺ຖໍ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ກາໂຍ ກິລນ຺ໂຕ ອກມ຺ມຎ຺ໂຎ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ລຠຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ອລຕ຺ຖໍ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ກາໂຍ ຄຣຸໂກ ອກມ຺ມຎ຺ໂຎ ມາສາຈິຕໍ ມຎ຺ເຎ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຏ຺ຐໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ອາພາໂຘ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ອາພາໂຘ ອຕ຺ຖິ ກປ຺ໂປ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕມໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ [ອ. ນິ. ໖.໑໖ ສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ຏີກາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ໂຫຕິ ອຈິຣວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຄລຎ຺ຎາ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອຈິຣວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຄລຎ຺ຎາ. ຕສ຺ສ ເມ ກາໂຍ ທຸພ຺ພໂລ ອກມ຺ມຎ຺ໂຎ. ຫນ຺ທາຫໍ ນິປຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ໂສ ນິປຊ຺ຊຕິ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐມໍ ກຸສີຕວຕ຺ຖຸ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ກຸສີຕວຕ຺ຖູນິ.

[ທີ. ນິ. ໓.໓໓໕, ໓໕໘] ‘‘ອຏ຺ຐິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ອຏ຺ຐ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກມ຺ມໍ ໂຂ ເມ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ກມ຺ມໍ ໂຂ ມຍາ ກໂຣນ຺ເຕນ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ໂສ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ. ກມ຺ມໍ ໂຂ ປນາຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນາສກ຺ຂິໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ໂສ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ມຄ຺ໂຄ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ມຄ຺ໂຄ ໂຂ ເມ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ຠວິສ຺ສຕິ. ມຄ຺ຄໍ ໂຂ ປນ ເມ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ມຄ຺ໂຄ ຄໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ອຫໍ ໂຂ ມຄ຺ຄໍ ອຄມາສິໍ. ມຄ຺ຄໍ ໂຂ ປນາຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນາສກ຺ຂິໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ນ ລຠຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ອຫໍ ໂຂ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ນາລຕ຺ຖໍ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ກາໂຍ ລຫຸໂກ ກມ຺ມຎ຺ໂຎ. ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ລຠຕິ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ອຫໍ ໂຂ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ອລຕ຺ຖໍ ລູຂສ຺ສ ວາ ປຓີຕສ຺ສ ວາ ໂຠຊນສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຣິປູຣິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ກາໂຍ ພລວາ ກມ຺ມຎ຺ໂຎ. ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຏ຺ຐໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ອາພາໂຘ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກ ອາພາໂຘ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ອາພາໂຘ ປວຑ຺ເຒຍ຺ຍ. ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ…ເປ… ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕມໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ ອຈິຣວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຄລຎ຺ຎາ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອຈິຣວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຄລຎ຺ຎາ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ອາພາໂຘ ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ໂສ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐມໍ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຍມກວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.