(໙) ໔. ສຕິວຄ຺ໂຄ

໑. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

໘໑. ‘‘ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ເປ ອສຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣ ອສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ສີລໍ. ສີເລ ອສຕິ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ. ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎ ອສຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ; ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ເປ ອສຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ. ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ເປ ສຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣ ສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ສີລໍ. ສີເລ ສຕິ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາໂຄ. ນິພ຺ພິທາວິຣາເຄ ສຕິ ນິພ຺ພິທາວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎ ສຕິ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ; ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ເປ ສຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຸຓ຺ຓິຍສຸຕ຺ຕໍ

໘໒. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓິໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ຓິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ອປ຺ເປກທາ ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາ ປຏິຠາຕິ, ອປ຺ເປກທາ ນ ປຏິຠາຕີ’’ຕິ? ‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ປຸຓ຺ຓິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈຸປສງ຺ກມິຕາ; ເນວ ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາ ປຏິຠາຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ອຸປສງ຺ກມິຕາ ຈ; ເອວໍ ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາ ປຏິຠາຕິ. ສທ຺ໂຘ ຈ, ປຸຓ຺ຓິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ອຸປສງ຺ກມິຕາ ຈ, ໂນ ຈ ປຍິຣຸປາສິຕາ…ເປ… ປຍິຣຸປາສິຕາ ຈ, ໂນ ຈ ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ… ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ ຈ, ໂນ ຈ ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ… ໂອຫິຕໂສໂຕ ຈ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ໂນ ຈ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ… ສຸຕ຺ວາ ຈ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ໂນ ຈ ຘາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ… ຘາຕານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ໂນ ຈ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເນວ ຕາວ ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາ ປຏິຠາຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ, ອຸປສງ຺ກມິຕາ ຈ, ປຍິຣຸປາສິຕາ ຈ, ປຣິປຸຈ຺ຉິຕາ ຈ, ໂອຫິຕໂສໂຕ ຈ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ສຸຕ຺ວາ ຈ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ຘາຕານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ໂຫຕິ; ເອວໍ ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາ ປຏິຠາຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓິຍ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ [ສມນ຺ນາຄໂຕ (ສີ. ປີ.), ສມນ຺ນາຄຕໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເອກນ຺ຕປຏິຠານາ [ເອກນ຺ຕປຏິຠານໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ) ອ. ນິ. ໑໐.໘໓ ປນ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ຕຖາຄຕໍ ຘມ຺ມເທສນາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ມູລກສຸຕ຺ຕໍ

໘໓. [ອ. ນິ. ໑໐.໕໘ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກິໍມູລກາ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສມ຺ຠວາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສມຸທຍາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສໂມສຣຓາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍປມຸຂາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍອຘິປເຕຍ຺ຍາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍອຸຕ຺ຕຣາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສາຣາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ, ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກິໍມູລກາ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສມ຺ຠວາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສມຸທຍາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສໂມສຣຓາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍປມຸຂາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍອຘິປເຕຍ຺ຍາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍອຸຕ຺ຕຣາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ກິໍສາຣາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ຉນ຺ທມູລກາ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ມນສິກາຣສມ຺ຠວາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ຜສ຺ສສມຸທຍາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ເວທນາສໂມສຣຓາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ສມາຘິປ຺ປມຸຂາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ, ວິມຸຕ຺ຕິສາຣາ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ໂຈຣສຸຕ຺ຕໍ

໘໔. ‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຫາໂຈໂຣ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຍາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ອປ຺ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປຫຣຕິ, ອນວເສສໍ ອາທິຍຕິ, ອິຕ຺ຖິໍ ຫນຕິ, ກຸມາຣິໍ ທູເສຕິ, ປພ຺ພຊິຕໍ ວິລຸມ຺ປຕິ, ຣາຊໂກສໍ ວິລຸມ຺ປຕິ, ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ນ ຈ ນິຘານກຸສໂລ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຫາໂຈໂຣ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຍາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຫາໂຈໂຣ ນ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຍາປຊ຺ຊຕິ, ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ນ ອປ຺ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ປຫຣຕິ, ນ ອນວເສສໍ ອາທິຍຕິ, ນ ອິຕ຺ຖິໍ ຫນຕິ, ນ ກຸມາຣິໍ ທູເສຕິ, ນ ປພ຺ພຊິຕໍ ວິລຸມ຺ປຕິ, ນ ຣາຊໂກສໍ ວິລຸມ຺ປຕິ, ນ ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ນິຘານກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຫາໂຈໂຣ ນ ຂິປ຺ປໍ ປຣິຍາປຊ຺ຊຕິ, ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສມຓສຸຕ຺ຕໍ

໘໕. ‘‘‘ສມໂຓ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ເວທຄູ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ຠິສກ຺ໂກ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ນິມ຺ມໂລ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ວິມໂລ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ຎາຓີ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ‘ວິມຸຕ຺ໂຕ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ສມເຓນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວຸສີມຕາ;

ຍໍ ເວທຄຸນາ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຠິສກ຺ເກນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ຍໍ ນິມ຺ມເລນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ວິມເລນ ສຸຈີມຕາ;

ຍໍ ຎາຓິນາ ຈ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ວິມຸຕ຺ເຕນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ໂສຫໍ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ, ມຸຕ຺ໂຕ ໂມເຈມິ ພນ຺ຘນາ;

ນາໂຄມ຺ຫິ ປຣມທນ຺ໂຕ, ອເສໂຂ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ຍສສຸຕ຺ຕໍ

໘໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ ໂຠ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄເລ ວິຫຣຕິ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ເຑ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຫຸຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ເຍນ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐໍສຸ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນາຄິໂຕ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນາຄິຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເກ ປນ ເຕ, ນາຄິຕ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ເກວຏ຺ຏາ ມຎ຺ເຎ ມຈ຺ຉວິໂລເປ’’ຕິ? ‘‘ເອເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ປຫຸຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ອາທາຍ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕາ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈາ’’ຕິ. ‘‘ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ຍເສນ ສມາຄມໍ, ມາ ຈ ມຍາ ຍໂສ. ໂຍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ນຍິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ [ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສໍ (ພຫູສຸ) ອ. ນິ. ໕.໓໐ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອຍໍ ປາຐເຠທາ ນຕ຺ຖິ] ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ໂສ ຕໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສຸຂໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ອຘິວາເສຕຸ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ. ອຘິວາເສຕຸ ສຸຄໂຕ. ອຘິວາສນກາໂລ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ. ເຍນ ເຍເນວ ທານິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຄມິສ຺ສຕິ ຕນ຺ນິນ຺ນາວ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ຍຖານິນ຺ນໍ ອຸທການິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ເຍເນວ ທານິ ຠຄວາ ຄມິສ຺ສຕິ ຕນ຺ນິນ຺ນາວ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເນຄມາ ເຈວ ຊານປທາ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສີລປຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ມາຫໍ, ນາຄິຕ, ຍເສນ ສມາຄມໍ, ມາ ຈ ມຍາ ຍໂສ. ໂຍ ໂຂ, ນາຄິຕ, ນຍິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ໂສ ຕໍ ມີຬ຺ຫສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສຸຂໍ ສາທິເຍຍ຺ຍ.

‘‘ເທວຕາປິ ໂຂ, ນາຄິຕ, ເອກຈ຺ຈາ ນຍິມສ຺ສ [ເອກຈ຺ຈາ ອິມສ຺ສ (?)] ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠິນິໂຍ ອສ຺ສຸ [ອິທໍ ປທໍ ກຕ຺ຖຈິ ນຕ຺ຖິ] ອກິຈ຺ຉລາຠິນິໂຍ [ນິກາມລາຠິນິໂຍ ອກິຈ຺ຉລາຠິນິໂຍ (?)] ອກສິຣລາຠິນິໂຍ, ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ [ຕາສມ຺ປິ (?)] ໂຂ, ນາຄິຕ, ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ສງ຺ຄຓິກວິຫາຣໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕານໍ ວິຫຣຕໍ [ອນຸຍຸຕ຺ເຕ ວິຫຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ (?)] ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ນ ຫິ ນູນເມ [ນ ຫນູນເມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠິໂນ ອສ຺ສຸ [ອິທໍ ປທໍ ກຕ຺ຖຈິ ນຕ຺ຖິ] ອກິຈ຺ຉລາຠິໂນ ອກສິຣລາຠິໂນ. ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ສງ຺ຄຓິກວິຫາຣໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ’’’.

‘‘ອິຘາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສາມິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ [ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກຫິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ເຕ ສງ຺ກີຬນ຺ເຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ນ ຫິ ນູນເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠິໂນ ອສ຺ສຸ ອກິຈ຺ຉລາຠິໂນ ອກສິຣລາຠິໂນ. ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອງ຺ຄຸລິປໂຕທເກນ ສຎ຺ຊຄ຺ຆນ຺ຕິ ສງ຺ກີຬນ຺ຕິ’’’.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ [ອິຘາຫໍ (ສີ. ປີ. ກ.)], ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສາມິ ຍາວທຕ຺ຖໍ ອຸທຣາວເທຫກໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເສຍ຺ຍສຸຂໍ ປສ຺ສສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ອນຸຍຸຕ຺ເຕ ວິຫຣນ຺ເຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ນ ຫິ ນູນເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອິມສ຺ສ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠິໂນ ອສ຺ສຸ ອກິຈ຺ຉລາຠິໂນ ອກສິຣລາຠິໂນ. ຍສ຺ສາຫໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂສ຺ສ ປວິເວກສຸຂສ຺ສ ອຸປສມສຸຂສ຺ສ ສມ຺ໂພຘສຸຂສ຺ສ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຍາວທຕ຺ຖໍ ອຸທຣາວເທຫກໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເສຍ຺ຍສຸຂໍ ປສ຺ສສຸຂໍ ມິທ຺ຘສຸຂໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ’’’.

‘‘ອິຘາຫໍ [ອິຘ ປນາຫໍ (?)], ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາຣິໍ ສມາຫິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອິມໍ [ອິທານິມໍ (ກຕ຺ຖຈິ) ອ. ນິ. ໖.໔໒] ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອາຣາມິໂກ ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ [ປຈ຺ເຈສ຺ສຕິ (ສີ. ປີ.), ອຸປຏ຺ຐຫຕິ (ກ.)] ສມຓຸທ຺ເທໂສ ວາ. ຕໍ ຕມ຺ຫາ [ໂສ ຕມ຺ຫາ (ກ. ສີ.), ໂສ ຕໍ ຕມ຺ຫາ (?)] ສມາຘິມ຺ຫາ ຈາເວສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ອຣຎ຺ເຎ ປຈລາຍມານໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອຍມາຍສ຺ມາ ອິມໍ ນິທ຺ທາກິລມຖໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎໍເຍວ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕິ ເອກຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ອຣຎ຺ເຎ ອສມາຫິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອຍມາຍສ຺ມາ ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫິສ຺ສຕິ [ສມາທເຫສ຺ສຕິ (ກຕ຺ຖຈິ)], ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຣກ຺ຂິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ອຣຎ຺ເຎ ສມາຫິຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ນາຄິຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິທານິ ອຍມາຍສ຺ມາ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຣກ຺ຂິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາຣິໍ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ໂສ ຕໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ນິກາມຍມາໂນ ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ຣິຎ຺ຈຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ; ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປຕິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ຄາມນ຺ຕວິຫາເຣນ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສາມິ ອາຣຎ຺ຎິກໍ ລາຠິໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ໂສ ຕໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ປຏິປຓາເມຕ຺ວາ ນ ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ນ ຣິຎ຺ຈຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ. ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນ. [[ ] ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ອ. ນິ. ໖.໔໒ ຉກ຺ກນິປາເຕເຍວ ທິສ຺ສຕິ, ນ ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກນິປາເຕ]

‘‘ຍສ຺ມາຫໍ [ຍສ຺ມິໍຫໍ (ກຕ຺ຖຈິ)], ນາຄິຕ, ສມເຍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ນ ກຎ຺ຈິ ປສ຺ສາມິ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ, ຜາສຸ ເມ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕິ ອນ຺ຕມໂສ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ມາຍາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຕ຺ຕນິກຸຊ຺ຊນສຸຕ຺ຕໍ

໘໗. [ຈູຬວ. ໒໖໕] ‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ [ນິກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ (ກ.)]. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ຠິກ຺ຂູນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ອວາສາຍ [ອນາວາສາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຣິສກ຺ກຕິ, ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູຫິ ເຠເທຕິ [ວິເຠເທຕິ (ພຫູສຸ)], ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຕ຺ຕໍ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ນ ຠິກ຺ຂູນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູນໍ ອວາສາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ນ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂູຫິ ເຠເທຕິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸປາສກສ຺ສ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຕ຺ຕໍ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອປ຺ປສາທປເວທນີຍສຸຕ຺ຕໍ

໘໘. ‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມານາ ອຸປາສກາ ອປ຺ປສາທໍ ປເວເທຍ຺ຍຸໍ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ຄິຫີນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ຄິຫີນໍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ຄິຫີ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ຄິຫີ ຄິຫີຫິ ເຠເທຕິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ອໂຄຈເຣ ຈ ນໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມານາ ອຸປາສກາ ອປ຺ປສາທໍ ປເວເທຍ຺ຍຸໍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມານາ ອຸປາສກາ ປສາທໍ ປເວເທຍ຺ຍຸໍ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ນ ຄິຫີນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຄິຫີນໍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຄິຫີ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ນ ຄິຫີ ຄິຫີຫິ ເຠເທຕິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ໂຄຈເຣ ຈ ນໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມານາ ອຸປາສກາ ປສາທໍ ປເວເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຏິສາຣຓີຍສຸຕ຺ຕໍ

໘໙. [ຈູຬວ. ໓໙ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ] ‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ຄິຫີນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ຄິຫີນໍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ຄິຫີ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ຄິຫີ ຄິຫີຫິ ເຠເທຕິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ຄິຫິປຏິສ຺ສວໍ ນ ສຈ຺ຈາເປຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຏິສາຣຓີຍໍ ກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ນ ຄິຫີນໍ ອລາຠາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຄິຫີນໍ ອນຕ຺ຖາຍ ປຣິສກ຺ກຕິ, ນ ຄິຫີ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ນ ຄິຫີ ຄິຫີຫິ ເຠເທຕິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ຄິຫິປຏິສ຺ສວໍ ສຈ຺ຈາເປຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ສມ຺ມາວຕ຺ຕນສຸຕ຺ຕໍ

໙໐. [ຈູຬວ. ໒໑໑] ‘‘ຕສ຺ສປາປິຍສິກກມ຺ມກເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອຏ຺ຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ – ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ໂພ, ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ສາມເຓໂຣ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ, ນ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທກສມ຺ມຸຕິ ສາທິຕພ຺ພາ, ສມ຺ມເຕນປິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນ ໂອວທິຕພ຺ພາ, ນ ກາຈິ ສງ຺ຆສມ຺ມຸຕິ ສາທິຕພ຺ພາ, ນ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ປຈ຺ເຈກຏ຺ຐາເນ ຐເປຕພ຺ໂພ, ນ ຈ ເຕນ ມູເລນ ວຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສປາປິຍສິກກມ຺ມກເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອິເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ສຕິວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.