.ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ.

ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາໂຍ

ອຏ຺ຐກນິປາຕປາຬິ

໑. ປຐມປຓ຺ຓາສກໍ

໑. ເມຕ຺ຕາວຄ຺ໂຄ

໑. ເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

[ອ. ນິ. ໑໑.໑໕] ‘‘ເມຕ຺ຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອາເສວິຕາຍ ຠາວິຕາຍ ພຫຸລີກຕາຍ ຍານີກຕາຍ ວຕ຺ຖຸກຕາຍ ອນຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຣິຈິຕາຍ ສຸສມາຣທ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ສຸຂໍ ສຸປຕິ, ສຸຂໍ ປຏິພຸຊ຺ຌຕິ, ນ ປາປກໍ ສຸປິນໍ ປສ຺ສຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ, ອມນຸສ຺ສານໍ ປິໂຍ ໂຫຕິ, ເທວຕາ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ນາສ຺ສ ອຄ຺ຄິ ວາ ວິສໍ ວາ ສຕ຺ຖໍ ວາ ກມຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ໂຫຕິ. ເມຕ຺ຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອາເສວິຕາຍ ຠາວິຕາຍ ພຫຸລີກຕາຍ ຍານີກຕາຍ ວຕ຺ຖຸກຕາຍ ອນຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຣິຈິຕາຍ ສຸສມາຣທ຺ຘາຍ ອິເມ ອຏ຺ຐານິສໍສາ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ຈ ເມຕ຺ຕໍ ຠາວຍຕິ, ອປ຺ປມາຓໍ ປຏິສ຺ສໂຕ [ປຕິສ຺ສໂຕ (ສີ.)];

ຕນູ ສໍໂຍຊນາ ໂຫນ຺ຕິ, ປສ຺ສໂຕ ອຸປຘິກ຺ຂຍໍ.

‘‘ເອກມ຺ປິ ເຈ ປາຓມທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ,

ເມຕ຺ຕາຍຕິ ກຸສລີ ເຕນ ໂຫຕິ;

ສພ຺ເພ ຈ ປາເຓ ມນສານຸກມ຺ປີ,

ປຫູຕມຣິໂຍ ປກໂຣຕິ ປຸຎ຺ຎໍ.

‘‘ເຍ ສຕ຺ຕສຓ຺ຑໍ ປຖວິໍ ວິເຊຕ຺ວາ,

ຣາຊິສໂຍ ຍຊມານາ ອນຸປຣິຍຄາ;

ອສ຺ສເມຘໍ ປຸຣິສເມຘໍ,

ສມ຺ມາປາສໍ ວາຊເປຍ຺ຍໍ ນິຣຄ຺ຄຬໍ.

‘‘ເມຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຠາວິຕສ຺ສ,

ກລມ຺ປິ ເຕ ນານຸຠວນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ;

ຈນ຺ທປ຺ປຠາ ຕາຣຄຓາວ ສພ຺ເພ,

ຍຖາ ນ ອຄ຺ຆນ຺ຕິ ກລມ຺ປິ ໂສຬສິໍ [ອຍໍ ປາໂທ ພຫູສຸ ນ ທິສ຺ສຕິ].

‘‘ໂຍ ນ ຫນ຺ຕິ ນ ຆາເຕຕິ, ນ ຊິນາຕິ ນ ຊາປເຍ;

ເມຕ຺ຕໍໂສ ສພ຺ພຠູຕານໍ, ເວຣໍ ຕສ຺ສ ນ ເກນຈີ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ປຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໒. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຫຕູ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕິພ຺ພໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣໂວ ຈ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ເຫຕຸ ປຐໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ໂສ ຕໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕິພ຺ພໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ເປມໍ ຄາຣໂວ ຈ, ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ ປຣິປຎ຺ຫຕິ – ‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຖໍ; ອິມສ຺ສ ໂກ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ? ຕສ຺ສ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອວິວຏຎ຺ເຈວ ວິວຣນ຺ຕິ, ອນຸຕ຺ຕານີກຕຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານີ ກໂຣນ຺ຕິ, ອເນກວິຫິເຕສຸ ຈ ກງ຺ຂາຐານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ເຫຕຸ ທຸຕິໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ໂສ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ວເຍນ ວູປກາເສນ ສມ຺ປາເທຕິ – ກາຍວູປກາເສນ ຈ ຈິຕ຺ຕວູປກາເສນ ຈ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ເຫຕຸ ຕຕິໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ເຫຕຸ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ. ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ [ສຕ຺ຖາ ສພ຺ຍຎ຺ຊນາ (ກ. ສີ.)] ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ [ຘຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ເຫຕຸ ປຎ຺ຈໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຏ຺ໂຐ ເຫຕຸ ຉຏ຺ໂຐ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ສງ຺ຆຄໂຕ ໂຂ ປນ ອນານາກຖິໂກ ໂຫຕິ ອຕິຣຈ຺ຉານກຖິໂກ. ສາມໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ ປຣໍ ວາ ອຊ຺ເຌສຕິ ອຣິຍໍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາວໍ ນາຕິມຎ຺ຎຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕໂມ ເຫຕຸ ສຕ຺ຕໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈສຸ ໂຂ ປນ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ, ອິຕິ ເວທນາຍ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ເວທນາຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐໂມ ເຫຕຸ ອຏ຺ຐໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຕເມນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ເອວໍ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕິພ຺ພໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣໂວ ຈ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ [ປິຍຕາຍ ຄຣຸຕາຍ (ສ຺ຍາ.)] ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ຕໍ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕິພ຺ພໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ເປມຎ຺ຈ ຄາຣໂວ ຈ, ເຕ ກາເລນ ກາລໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉຕິ ປຣິປຎ຺ຫຕິ – ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຖໍ; ອິມສ຺ສ ໂກ ອຕ຺ໂຖຕິ? ຕສ຺ສ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອວິວຏຎ຺ເຈວ ວິວຣນ຺ຕິ, ອນຸຕ຺ຕານີກຕຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານີ ກໂຣນ຺ຕິ, ອເນກວິຫິເຕສຸ ຈ ກງ຺ຂາຐານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕິ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ຕໍ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ວເຍນ ວູປກາເສນ ສມ຺ປາເທຕິ – ກາຍວູປກາເສນ ຈ ຈິຕ຺ຕວູປກາເສນ ຈ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ສີລວາ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ. ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ສງ຺ຆຄໂຕ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ອນານາກຖິໂກ ໂຫຕິ ອຕິຣຈ຺ຉານກຖິໂກ. ສາມໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ ປຣໍ ວາ ອຊ຺ເຌສຕິ ອຣິຍໍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາວໍ ນາຕິມຎ຺ຎຕິ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘‘ປຎ຺ຈສຸ ໂຂ ປນາຍມາຍສ຺ມາ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ – ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ…ເປ… ອິຕິ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມຕິ. ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ! ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ປິຍຕ຺ຕາຍ ຄຣຸຕ຺ຕາຍ ຠາວນາຍ ສາມຎ຺ຎາຍ ເອກີຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ເຫຕູ ອຏ຺ຐ ປຈ຺ຈຍາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘາຍ ປຏິລາຠາຍ, ປຏິລທ຺ຘາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມອປ຺ປິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓. ‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປິຍປສໍສີ ຈ ໂຫຕິ, ປິຍຄຣຫີ ຈ, ລາຠກາໂມ ຈ, ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ, ອຫິຣິໂກ ຈ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ, ປາປິຈ຺ໂຉ ຈ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ອປ຺ປິຍປສໍສີ ຈ ໂຫຕິ, ນ ປິຍຄຣຫີ ຈ, ນ ລາຠກາໂມ ຈ, ນ ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ, ຫິຣີມາ ຈ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ, ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ຈ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຈ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອປ຺ປິຍສຸຕ຺ຕໍ

໔. ‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ລາຠກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ, ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ ຈ, ອກາລຎ຺ຎູ ຈ, ອມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈ, ອສຸຈິ ຈ, ພຫຸຠາຓີ ຈ, ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ຈ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ອປ຺ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ອມນາໂປ ຈ ອຄຣຸ ຈ ອຠາວນີໂຍ ຈ.

‘‘ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ລາຠກາໂມ ຈ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາຣກາໂມ ຈ, ນ ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ ຈ, ກາລຎ຺ຎູ ຈ, ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈ, ສຸຈິ ຈ, ນ ພຫຸຠາຓີ ຈ, ອນກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ຈ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໕. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລກຘມ຺ມາ ໂລກໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລໂກ ຈ ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ເມ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ລາໂຠ ຈ, ອລາໂຠ ຈ, ຍໂສ ຈ, ອຍໂສ ຈ, ນິນ຺ທາ ຈ, ປສໍສາ ຈ, ສຸຂຎ຺ຈ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ມາ ໂລກໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລໂກ ຈ ອິເມ ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ເມ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ.

‘‘ລາໂຠ ອລາໂຠ ຈ ຍສາຍໂສ ຈ,

ນິນ຺ທາ ປສໍສາ ຈ ສຸຂໍ ທຸຂຎ຺ຈ;

ເອເຕ ອນິຈ຺ຈາ ມນຸເຊສຸ ຘມ຺ມາ,

ອສສ຺ສຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ.

‘‘ເອເຕ ຈ ຎຕ຺ວາ ສຕິມາ ສຸເມໂຘ,

ອເວກ຺ຂຕິ ວິປຣິຓາມຘມ຺ເມ;

ອິຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມາ ນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ,

ອນິຏ຺ຐໂຕ ໂນ ປຏິຆາຕເມຕິ.

‘‘ຕສ຺ສານຸໂຣຘາ ອຖ ວາ ວິໂຣຘາ,

ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ປທຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ອໂສກໍ,

ສມ຺ມປ຺ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ທຸຕິຍໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໖. ‘‘ອຏ຺ຐິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລກຘມ຺ມາ ໂລກໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລໂກ ຈ ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ເມ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ລາໂຠ ຈ, ອລາໂຠ ຈ, ຍໂສ ຈ, ອຍໂສ ຈ, ນິນ຺ທາ ຈ, ປສໍສາ ຈ, ສຸຂຎ຺ຈ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ມາ ໂລກໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ໂລໂກ ຈ ອິເມ ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ເມ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອສ຺ສຸຕວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ລາໂຠປິ ອລາໂຠປິ ຍໂສປິ ອຍໂສປິ ນິນ຺ທາປິ ປສໍສາປິ ສຸຂມ຺ປິ ທຸກ຺ຂມ຺ປິ. ສຸຕວໂຕປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ລາໂຠປິ ອລາໂຠປິ ຍໂສປິ ອຍໂສປິ ນິນ຺ທາປິ ປສໍສາປິ ສຸຂມ຺ປິ ທຸກ຺ຂມ຺ປິ. ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ.), ອຘິປ຺ປາຍໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ອຘິ + ປ + ຍສຸ + ຓ = ອຘິປ຺ປຍາໂສ] ກິໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອສ຺ສຸຕວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ລາໂຠ. ໂສ ນ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ລາໂຠ; ໂສ ຈ ໂຂ ອນິຈ຺ໂຈ ທຸກ຺ໂຂ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອລາໂຠ…ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຍໂສ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຍໂສ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນິນ຺ທາ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປສໍສາ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂໍ. ໂສ ນ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຂ ເມ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ; ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ’’.

‘‘ຕສ຺ສ ລາໂຠປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອລາໂຠປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍໂສປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໂສປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນິນ຺ທາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປສໍສາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸຂມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອນຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ອລາເຠ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ ອນຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ອຍເສ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປສໍສໍ ອນຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ນິນ຺ທາຍ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂໍ ອນຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ທຸກ຺ເຂ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ເອວໍ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ. ‘ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ’’.

‘‘ສຸຕວໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ລາໂຠ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ລາໂຠ; ໂສ ຈ ໂຂ ອນິຈ຺ໂຈ ທຸກ຺ໂຂ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອລາໂຠ…ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຍໂສ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຍໂສ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນິນ຺ທາ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປສໍສາ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ທຸກ຺ຂໍ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຂ ເມ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ; ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ’’.

‘‘ຕສ຺ສ ລາໂຠປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອລາໂຠປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍໂສປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຍໂສປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນິນ຺ທາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປສໍສາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສຸຂມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ນານຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ອລາເຠ ນປ຺ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ ນານຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ອຍເສ ນປ຺ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປສໍສໍ ນານຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ນິນ຺ທາຍ ນປ຺ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂໍ ນານຸຣຸຊ຺ຌຕິ, ທຸກ຺ເຂ ນປ຺ປຏິວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ເອວໍ ອນຸໂຣຘວິໂຣຘວິປ຺ປຫີໂນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ. ‘ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນາ’’ຕິ.

‘‘ລາໂຠ ອລາໂຠ ຈ ຍສາຍໂສ ຈ,

ນິນ຺ທາ ປສໍສາ ຈ ສຸຂໍ ທຸຂຎ຺ຈ;

ເອເຕ ອນິຈ຺ຈາ ມນຸເຊສຸ ຘມ຺ມາ,

ອສສ຺ສຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ.

‘‘ເອເຕ ຈ ຎຕ຺ວາ ສຕິມາ ສຸເມໂຘ,

ອເວກ຺ຂຕິ ວິປຣິຓາມຘມ຺ເມ;

ອິຏ຺ຐສ຺ສ ຘມ຺ມາ ນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ,

ອນິຏ຺ຐໂຕ ໂນ ປຏິຆາຕເມຕິ.

‘‘ຕສ຺ສານຸໂຣຘາ ອຖ ວາ ວິໂຣຘາ,

ວິຘູປິຕາ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕາ ນ ສນ຺ຕິ;

ປທຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ວິຣຊໍ ອໂສກໍ,

ສມ຺ມປ຺ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ເທວທຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ເທວທຕ຺ເຕ. ຕຕ຺ຣ ຠຄວາ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ’’.

[ຈູຬວ. ໓໔໘] ‘‘ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ລາເຠນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ. ອລາເຠນ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ຍເສນ, ຠິກ຺ຂເວ… ອຍເສນ, ຠິກ຺ຂເວ… ສກ຺ກາເຣນ, ຠິກ຺ຂເວ… ອສກ຺ກາເຣນ, ຠິກ຺ຂເວ… ປາປິຈ຺ຉຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ… ປາປມິຕ຺ຕຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ.

‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ … ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ.

‘‘ກິຎ຺ຈ [ກຖຎ຺ຈ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ?

‘‘ຍໍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອນຠິຠຸຍ຺ຍ [ອນຠິຠູຍ຺ຍ ອນຠິຠູຍ຺ຍ (ກ.)] ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ [ອຠິຠູຍ຺ຍ ອຠິຠູຍ຺ຍ (ກ.)] ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຍໍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອນຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ … ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣິສ຺ສາມ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຸຕ຺ຕຣວິປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໘. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ມຫິສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວິຫຣຕິ ສງ຺ເຂຍ຺ຍເກ ປພ຺ພເຕ ວຏຊາລິກາຍໍ [ຘວຊາລິກາຍໍ (ສີ.), ວຏ຺ຏຊາລິກາຍໍ (ສ຺ຍາ.)]. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເວສ຺ສວໂຓ ມຫາຣາຊາ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ ຄຈ຺ຉຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ເວສ຺ສວໂຓ ມຫາຣາຊາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ມຫິສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສງ຺ເຂຍ຺ຍເກ ປພ຺ພເຕ ວຏຊາລິກາຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ – ‘‘ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເວສ຺ສວຓ຺ໂຓ ມຫາຣາຊາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ [ສມ຺ມິຎ຺ຊິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ [ສມ຺ມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ເອວເມວໍ ມຫິສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສງ຺ເຂຍ຺ຍເກ ປພ຺ພເຕ ວຏຊາລິກາຍໍ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ເວສ຺ສວຓ຺ໂຓ ມຫາຣາຊາ ເຍນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍຄ຺ເຆ ມາຣິສ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ! ເອໂສ ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ມຫິສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສງ຺ເຂຍ຺ຍເກ ປພ຺ພເຕ ວຏຊາລິກາຍໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣວິປຕ຺ຕິໍ…ເປ… ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ… ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕີ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ ເທເວສຸ ຕາວຕິໍເສສຸ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ມຫິສວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສງ຺ເຂຍ຺ຍເກ ປພ຺ພເຕ ວຏຊາລິກາຍໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ປາຕຸຣໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ – ‘ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ, ສາຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣວິປຕ຺ຕິໍ…ເປ… ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ… ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕີ’’’ ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ເທວານມິນ຺ທາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນິທໍ [ກິໍ ປນ (ສ຺ຍາ.)], ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ສກໍ ປຏິຠານໍ [ສກປຏິຠານໍ ອຸປາທາຍ (ກ.)], ອຸທາຫຸ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວານມິນ຺ທ, ອຸປມໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມິ. ອຸປມາຍ ມິເຘກຈ຺ເຈ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິສາ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ເທວານມິນ຺ທ, ຄາມສ຺ສ ວາ ນິຄມສ຺ສ ວາ ອວິທູເຣ ມຫາຘຎ຺ຎຣາສິ. ຕໂຕ ມຫາຊນກາໂຍ ຘຎ຺ຎໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ – ກາເຊຫິປິ ປິຏເກຫິປິ ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄຫິປິ ອຎ຺ຊລີຫິປິ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຕໍ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ກຸໂຕ ອິມໍ ຘຎ຺ຎໍ ອາຫຣຖາ’ຕິ, ກຖໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ນຸ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ໂສ ມຫາຊນກາໂຍ ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘‘ອມຸມ຺ຫາ ມຫາຘຎ຺ຎຣາສິມ຺ຫາ ອາຫຣາມາ’ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ມຫາຊນກາໂຍ ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສຸຠາສິຕໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ຕໂຕ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ມຍໍ ຈຎ຺ເຎ ຈ ຠຓາມາ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ສຸຠາສິຕໍ ຈິທໍ ອາຍສ຺ມຕາ ອຸຕ຺ຕເຣນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສຸຠາສິຕໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ຕໂຕ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ມຍໍ ຈຎ຺ເຎ ຈ ຠຓາມາ’ຕິ. ເອກມິທໍ, ຠນ຺ເຕ ອຸຕ຺ຕຣ, ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ເທວທຕ຺ເຕ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ອຕ຺ຕວິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນ ກາລໍ ປຣວິປຕ຺ຕິໍ…ເປ… ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ… ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ. ກຕເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ? ລາເຠນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ; ອລາເຠນ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ຍເສນ, ຠິກ຺ຂເວ … ອຍເສນ, ຠິກ຺ຂເວ… ສກ຺ກາເຣນ, ຠິກ຺ຂເວ… ອສກ຺ກາເຣນ, ຠິກ຺ຂເວ… ປາປິຈ຺ຉຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ… ປາປມິຕ຺ຕຕາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກ ກປ຺ປຏ຺ໂຐ ອເຕກິຈ຺ໂຉ.

‘‘ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ?

‘‘ຍໍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອນຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຍໍ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອນຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖວສໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ; ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ … ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣິສ຺ສາມ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອລາຠໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຍສໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອສກ຺ກາຣໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປິຈ຺ຉຕໍ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣິສ຺ສາມາຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ອຸຕ຺ຕຣ, ມນຸສ຺ເສສຸ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ – ຠິກ຺ຂູ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ, ອຸປາສກາ, ອຸປາສິກາໂຍ. ນາຍໍ ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ [ປຕິຏ຺ຐິໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]. ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ. ປຣິຍາປຸຓາຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ. ຘາເຣຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕໂຣ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ. ອຕ຺ຖສໍຫິໂຕ ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂກ’’ຕິ [ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິໂກ (ສີ. ກ.)]. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໙. ‘‘‘ກຸລປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ. ‘ພລວາ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ. ‘ປາສາທິໂກ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ. ‘ຕິພ຺ພຣາໂຄ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ. ກິມຎ຺ຎຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ໂທ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຍຫິ [ເຍນ (ກ.)] ນນ຺ໂທ ສກ຺ໂກຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸໍ! ຕຕ຺ຣິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາຍ ໂຫຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ປຸຣຕ຺ຖິມາ ທິສາ ອາໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ, ສພ຺ພໍ ເຈຕສາ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ນນ຺ໂທ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ທິສໍ ອາໂລເກຕິ – ‘ເອວໍ ເມ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ທິສໍ ອາໂລກຍໂຕ ນາຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຉິມາ ທິສາ ອາໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາ ທິສາ ອາໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ… ທກ຺ຂິຓາ ທິສາ ອາໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ… ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ… ອໂຘ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ… ອນຸທິສາ ອນຸວິໂລເກຕພ຺ພາ ໂຫຕິ, ສພ຺ພໍ ເຈຕສາ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ນນ຺ໂທ ອນຸທິສໍ ອນຸວິໂລເກຕິ – ‘ເອວໍ ເມ ອນຸທິສໍ ອນຸວິໂລກຍໂຕ ນາຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຕິຫ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຊາໂນ ໂຫຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາຍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ໂຫຕິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ໂທ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ – ‘ເນວ ທວາຍ ນ ມທາຍ ນ ມຓ຺ຑນາຍ ນ ວິຠູສນາຍ, ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ ຍາປນາຍ ວິຫິໍສູປຣຕິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍ ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມິ, ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມິ, ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາ’ຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄສ຺ມິໍ ໂຫຕິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ໂທ ທິວສໍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐມໍ ຍາມໍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິມໍ ຍາມໍ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ ປາເທ ປາທໍ ອຈ຺ຈາຘາຍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ; ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິມໍ ຍາມໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ຊາຄຣິຍານຸໂຍຄສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ມິໍ ໂຫຕິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ວິທິຕາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ວິທິຕາ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ວິທິຕາ ວິຕກ຺ກາ…ເປ… ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທສ຺ສ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ມິໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກິມຎ຺ຎຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ໂທ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຍຫິ ນນ຺ໂທ ສກ຺ໂກຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ! ນວມໍ.

໑໐. ກາຣຓ຺ຑວສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ອຎ຺ເຎນາຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນິທ຺ຘມເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລໍ; ນິທ຺ຘມເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລໍ. ອປເນຍ຺ເຍໂສ [ອປເນຍ຺ໂຍ ໂສ (ສີ.), ອປເນຍ຺ໂຍ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ. ກິໍ ໂວ ເຕນ ປຣປຸຕ຺ເຕນ ວິໂສຘິເຕນ [ກິໍ ໂວປຣປຸຕ຺ໂຕ ວິເຫຐິຍຕິ (ສີ.), ກິໍ ປຣປຸຕ຺ໂຕ ວິເຫເຐຕິ (ສ຺ຍາ.), ກິໍ ໂວ ປຣປຸຕ຺ຕາ ວິເຫເຐຕິ (ປີ.), ກິໍ ໂສ ປຣປຸຕ຺ໂຕ ວິໂສເຘຕິ (ກ.)]! ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ [ສມຓຣູປີ (ກ.)] ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ [ສມຓກຣຓ຺ຑໂວຕິ (ກ.)]. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີ’’ຕິ!

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ປນ຺ເນ ຍວກຣເຓ ຍວທູສີ [ຍວຣູປີ (ກ.)] ຊາເຍຖ ຍວປລາໂປ ຍວກາຣຓ຺ຑໂວຕິ. ຕສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ມູລໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຍວານໍ; ຕາທິສໍເຍວ ນາຬໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຍວານໍ; ຕາທິສໍເຍວ ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຍວານໍ – ຍາວສ຺ສ ສີສໍ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ສີສໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ຍວທູສີວາຍໍ ຍວປລາໂປ ຍວກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ສມູລໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ຍວກຣຓສ຺ສ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຍເວ ທູເສສີຕິ!

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫໂຕ ຘຎ຺ຎຣາສິສ຺ສ ຜຸຓມານສ຺ສ [ວຸຍ຺ຫມານສ຺ສ (ສີ. ປີ.), ຜຸສຍມານສ຺ສ (ສ຺ຍາ.), ປຸນມານສ຺ສ (?)] ຕຕ຺ຖ ຍານິ ຕານິ ຘຎ຺ຎານິ ທຬ຺ຫານິ ສາຣວນ຺ຕານິ ຕານິ ເອກມນ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ຍານິ ປນ ຕານິ ຘຎ຺ຎານິ ທຸພ຺ພລານິ ປລາປານິ ຕານິ ວາໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອປວຫຕິ [ອປກສ຺ສຕິ (ສີ.)]. ຕເມນໍ ສາມິກາ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ອປສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຘຎ຺ເຎ ທູເສສີຕິ! ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ອຸທປານປນາຬິຍຕ຺ຖິໂກ ຕິຓ຺ຫໍ ກຸຐາຣິໍ [ກຸຘາຣິໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອາທາຍ ວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ຍໍ ຍເທວ ຣຸກ຺ຂໍ ກຸຐາຣິປາເສນ ອາໂກເຏຍ຺ຍ ຕຕ຺ຖ ຍານິ ຕານິ ຣຸກ຺ຂານິ ທຬ຺ຫານິ ສາຣວນ຺ຕານິ ຕານິ ກຸຐາຣິປາເສນ ອາໂກຏິຕານິ ກກ຺ຂຬໍ ປຏິນທນ຺ຕິ; ຍານິ ປນ ຕານິ ຣຸກ຺ຂານິ ອນ຺ໂຕປູຕີນິ ອວສ຺ສຸຕານິ ກສມ຺ພຸຊາຕານິ ຕານິ ກຸຐາຣິປາເສນ ອາໂກຏິຕານິ ທທ຺ທຣໍ ປຏິນທນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ມູເລ ຉິນ຺ທຕິ, ມູເລ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ທຕິ, ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕິ, ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ອຸທປານປນາຬິໍ ໂຍເຊຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີ’’ຕິ.

‘‘ສໍວາສາຍໍ ວິຊານາຖ, ປາປິຈ຺ໂຉ ໂກຘໂນ ອິຕິ;

ມກ຺ຂີ ຖມ຺ຠີ ປຬາສີ ຈ, ອິສ຺ສຸກີ ມຈ຺ຉຣີ ສໂຐ.

‘‘ສນ຺ຕວາໂຈ ຊນວຕິ, ສມໂຓ ວິຍ ຠາສຕິ;

ຣໂຫ ກໂຣຕິ ກຣຓໍ, ປາປທິຏ຺ຐິ ອນາທໂຣ.

‘‘ສໍສປ຺ປີ ຈ ມຸສາວາທີ, ຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ຍຖາຕຖໍ;

ສພ຺ເພ ສມຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວານ, ອຠິນິພ຺ພຊ຺ຊຍາຖ [ອຠິນິພ຺ພິຊ຺ຊເຍຖ (ກ.)] ນໍ.

‘‘ກາຣຓ຺ຑວໍ [ກຣຓ຺ຑວໍ (ກ.) ສຸ. ນິ. ໒໘໓ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ນິທ຺ຘມຖ, ກສມ຺ພຸໍ ອປກສ຺ສຖ [ອວກສ຺ສຖ (ກ.)];

ຕໂຕ ປລາເປ ວາເຫຖ, ອສ຺ສມເຓ ສມຓມານິເນ.

‘‘ນິທ຺ຘມິຕ຺ວານ ປາປິຈ຺ເຉ, ປາປອາຈາຣໂຄຈເຣ;

ສຸທ຺ຘາສຸທ຺ເຘຫິ ສໍວາສໍ, ກປ຺ປຍວ຺ໂຫ ປຕິສ຺ສຕາ;

ຕໂຕ ສມຄ຺ຄາ ນິປກາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ທສມໍ;

ເມຕ຺ຕາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ເມຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາ ຈ ທ຺ເວ ປິຍາ, ທ຺ເວ ໂລກາ ທ຺ເວ ວິປຕ຺ຕິໂຍ;

ເທວທຕ຺ໂຕ ຈ ອຸຕ຺ຕໂຣ, ນນ຺ໂທ ກາຣຓ຺ຑເວນ ຈາຕິ.

໒. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ເວຣຎ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໑. [ປາຣາ. ໑ ອາທໂຍ] ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວຣຎ຺ຊາຍໍ ວິຫຣຕິ ນເຬຣຸປຸຈິມນ຺ທມູເລ. ອຖ ໂຂ ເວຣຎ຺ໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ [ສາຣາຓີຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ເວຣຎ຺ໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ – ‘ນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸຑ຺ເຒ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕີ’ຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕເຖວ. ນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸຑ຺ເຒ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນ ສມ຺ປນ຺ນເມວາ’’ຕິ. ‘‘ນາຫໍ ຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປສ຺ສາມິ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຍມຫໍ ອຠິວາເທຍ຺ຍໍ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຍ຺ຍໍ. ຍຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ ອຠິວາເທຍ຺ຍ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຍ຺ຍ, ມຸທ຺ຘາປິ ຕສ຺ສ ວິປເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ອຣສຣູໂປ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຣສຣູໂປ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ເຍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣູປຣສາ ສທ຺ທຣສາ ຄນ຺ຘຣສາ ຣສຣສາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຣສາ, ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ [ອນຠາວກຕາ (ສີ. ປີ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຣສຣູໂປ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ [ວເທສິ (ສີ. ກ.)].

‘‘ນິພ຺ໂຠໂຄ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນິພ຺ໂຠໂຄ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ເຍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣູປໂຠຄາ ສທ຺ທໂຠຄາ ຄນ຺ຘໂຠຄາ ຣສໂຠຄາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໂຠຄາ, ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນິພ຺ໂຠໂຄ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ.

‘‘ອກິຣິຍວາໂທ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອກິຣິຍວາໂທ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອກິຣິຍໍ ວທາມິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ; ອເນກວິຫິຕານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອກິຣິຍໍ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອກິຣິຍວາໂທ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ.

‘‘ອຸຈ຺ເຉທວາໂທ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຸຈ຺ເຉທວາໂທ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸຈ຺ເຉທໍ ວທາມິ ຣາຄສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ; ອເນກວິຫິຕານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸຈ຺ເຉທໍ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຸຈ຺ເຉທວາໂທ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ.

‘‘ເຊຄຸຈ຺ຉີ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເຊຄຸຈ຺ຉີ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຊິຄຸຈ຺ຉາມິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ; ຊິຄຸຈ຺ຉາມິ ອເນກວິຫິຕານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເຊຄຸຈ຺ຉີ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ.

‘‘ເວນຍິໂກ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເວນຍິໂກ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິນຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ ຣາຄສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ; ອເນກວິຫິຕານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິນຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເວນຍິໂກ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ.

‘‘ຕປສ຺ສີ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕປສ຺ສີ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ຕປນີຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ວທາມິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ຍສ຺ສ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕປນີຍາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ, ຕມຫໍ ‘ຕປສ຺ສີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕປນີຍາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕປສ຺ສີ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສີ’’ຕິ.

‘‘ອປຄພ຺ໂຠ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ! ‘‘ອຕ຺ຖິ ຂ຺ເວສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອປຄພ຺ໂຠ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ຍສ຺ສ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາຍຕິໍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ, ຕມຫໍ ‘ອປຄພ຺ໂຠ’ຕິ ວທາມິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາຍຕິໍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍນ ມໍ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອປຄພ຺ໂຠ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍໍ ຕ຺ວໍ ສນ຺ຘາຍ ວເທສິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ. ຕານາສ຺ສຸ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ໂຍ ນຸ ໂຂ ເຕສໍ ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉາປການໍ ປຐມຕຣໍ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ກິນ຺ຕິ ສ຺ວາສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ເຊຏ຺ໂຐ ວາ ກນິຏ຺ໂຐ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ເຊຏ຺ໂຐ ຕິສ຺ສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ວຈນີໂຍ. ໂສ ຫິ ເນສໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຊຏ຺ໂຐ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອວິຊ຺ຊາຄຕາຍ ປຊາຍ ອຓ຺ຑຠູຕາຍ ປຣິໂຍນທ຺ຘາຍ ອວິຊ຺ຊຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ເອໂກວ ໂລເກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຊຏ຺ໂຐ ເສຏ຺ໂຐ ໂລກສ຺ສ. ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວີຣິຍໍ ອໂຫສິ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ.

‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ; ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ; ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣາມິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທມິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ; ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐເມ ຍາເມ ປຐມາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ; ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ; ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຐມາ ອຠິນິພ຺ຠິທາ ອໂຫສິ ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉາປກສ຺ເສວ ອຓ຺ຑໂກສມ຺ຫາ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາມິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາຕິ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ. ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາມິ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ທຸຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ; ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ; ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທຸຕິຍາ ອຠິນິພ຺ຠິທາ ອໂຫສິ ກຸກ຺ກຸຏຈ຺ຉາປກສ຺ເສວ ອຓ຺ຑໂກສມ຺ຫາ.