೮. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೬೪೬. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥನ್ತಿ ದಸಾಹಾನಾಗತಪದೇ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಂ. ಪಠಮಪದಸ್ಸಾತಿ ದಸಾಹಾನಾಗತಪದಸ್ಸ. ತಾನಿ ದಿವಸಾನೀತಿ ತೇಸು ದಿವಸೇಸು. ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಸಙ್ಘತೋ ವಾ ಗಣತೋ ವಾ ಉಜುಕಂ ಅತ್ತನೋಯೇವ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಪಞ್ಚಮಿತೋತಿ ಏತ್ಥ ವಸ್ಸಂ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಪರಿಹಾರಮೇವ ಲಭತಿ. ಉಜುಕಂ ಅತ್ತನೋಯೇವ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಚೇ, ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಮೇವ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಪರಿಹಾರಂ ಲಭತಿ, ನ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾದೀಹಿ ತಙ್ಖಣುಪ್ಪನ್ನಂ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕಂ. ಆರೋಚಿತಂ ಚೀವರನ್ತಿ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಚೀವರಂ. ಛಟ್ಠಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ಏಕಾದಸಮೋ ಅರುಣೋ ಚೀವರಕಾಲೇ ಉಟ್ಠಾತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಛಟ್ಠಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಠಪಿತಚೀವರಮ್ಪೀತಿ ಪಧಾನಚೀವರದಸ್ಸನಮುಖೇನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ‘‘ಚೀವರಮಾಸೇಪಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಕುತೋ ಲದ್ಧನ್ತಿ ಚೇ? ‘‘ವಿಸುಂ ಅನನುಞ್ಞಾತೇಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ‘ಚೀವರಕಾಲಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ’ತಿ ವದನ್ತೇನ ತತಿಯಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ‘ಅಕಾಲಚೀವರಂ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಏಕಾದಸಮಾಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಸತ್ತಮಾಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನ’ನ್ತಿ ವದನ್ತೇನ ಚ ಅನುಞ್ಞಾತಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಪ್ಪಮಾಣೇನ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ಕೇಚಿ.

೬೫೦. ಇದಾನಿ ಪಠಮಕಥಿನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಪರಿಹಾರಂ ಇಧೇವ ಉಪಸಂಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಇತಿ ಅತಿರೇಕಚೀವರಸ್ಸ ದಸಾಹಂ ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ‘‘ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಏಕಾದಸದಿವಸಾಧಿಕೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಏಕಾದಸದಿವಸಾಧಿಕಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ’’ತಿ ಅಯಮೇವ ಪಾಠೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಕಾಮಞ್ಚೇಸ ‘ದಸಾಹಪರಮಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾವ ಸಿದ್ಧೋ, ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ಅಪುಬ್ಬಂ ವಿಯ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಠಪಿತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠಂ ವತ್ವಾ ‘‘ದಸದಿವಸಾಧಿಕೋ ಮಾಸೋ, ದಸದಿವಸಾಧಿಕಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾತಿ ಪಾಠೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ತಸ್ಸ ಪಮಾದಪಾಠತ್ತಾ. ನ ಹಿ ದಸಾಹೇನ ಅಸಮ್ಪತ್ತಾಯ ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯ ಚೀವರಕಾಲತೋ ಪುಬ್ಬೇ ದಸ ದಿವಸಾ ಅಧಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ‘‘ನವಾಹಾನಾಗತಂ ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಕಪುಣ್ಣಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಮ್ಪಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ಪವಾರಣಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಪಞ್ಚಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ನಿಧಾನಕಾಲೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಾಮಞ್ಚೇಸ ‘ದಸಾಹಪರಮಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾವ ಸಿದ್ಧೋ, ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ಅಪುಬ್ಬಂ ವಿಯ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಠಪಿತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ ದಸ್ಸಿತೋ, ಸೋಪಿ ಪಮಾದಪಾಠೋಯೇವ. ‘‘ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಪಞ್ಚಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತತ್ತಾ ತತ್ಥೇವ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿರೋಧೋಪಿ ಸಿಯಾ, ಛಟ್ಠಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ‘‘ದಸಾಹಪರಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನೇವ ಸಿದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಇಮಮೇವ ಚ ಪಮಾದಪಾಠಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭದನ್ತಬುದ್ಧದತ್ತಾಚರಿಯೇನ ಚ –

‘‘ತಸ್ಸಾಚ್ಚಾಯಿಕವತ್ಥಸ್ಸ, ಕಥಿನೇ ತು ಅನತ್ಥತೇ;

ಪರಿಹಾರೇಕಮಾಸೋವ, ದಸಾಹಪರಮೋ ಮತೋ.

‘‘ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ತಸ್ಸ, ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ ಪಕಾಸಿತಾ;

ಪರಿಹಾರೋ ಮುನಿನ್ದೇನ, ದಸಾಹಪರಮಾ ಪನಾ’’ತಿ. –

ವುತ್ತಂ.

ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಕಾಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ‘‘ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸದಿಸೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ದಸಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಯತೋ ಚೀವರಕಾಲತೋ ಪುಬ್ಬೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿ ಹೋತಿ, ನ ಚೀವರಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ, ತಸ್ಮಾ ಚೀವರಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ ಪುನ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಞ್ಞೀ ಅನಾಪತ್ತೀ’ತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತಾ, ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಕಪುಣ್ಣಮಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವೋ, ಅನಧಿಟ್ಠಿತಅವಿಕಪ್ಪಿತತಾ, ಚೀವರಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.