೮. ರೂಪಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೫೮೩-೫೮೪. ರೂಪಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪನ ಸತ್ಥುವಣ್ಣೋತಿ ಸತ್ಥುನಾ ಸಮಾನವಣ್ಣೋ. ಸತ್ಥುನೋ ವಣ್ಣೋ ಸತ್ಥುವಣ್ಣೋ, ಸತ್ಥುವಣ್ಣೋ ವಿಯ ವಣ್ಣೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ಥುವಣ್ಣೋತಿ ಮಜ್ಝಪದಲೋಪೀಸಮಾಸೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಪಾಕತಿಕೋ ನಾಮ ಏತರಹಿ ಪಕತಿಕಹಾಪಣೋ. ರುಕ್ಖಫಲಬೀಜಮಯೋತಿ ತಿನ್ತಿಣಿಕಾದಿರುಕ್ಖಾನಂ ಫಲಬೀಜೇನ ಕತೋ. ಇಚ್ಚೇತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಭೇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯವತ್ಥು ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಜಾತರೂಪಮಾಸಕೋತಿ ಸುವಣ್ಣಕಹಾಪಣೋ.

ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ದೀಯಮಾನಂ ವಾ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ವಾ ನಿಪ್ಪರಿಗ್ಗಹಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ. ‘‘ಇದಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಹೋತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಮಮ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ತುಯ್ಹಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಠಿತಂ ವಾ ಕೇವಲಂ ವಾಚಾಯ ವಾ ಹತ್ಥಮುದ್ದಾಯ ವಾ ‘‘ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಸ್ಸ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇನ ಸಾದಿಯನಂ ಉಪನಿಕ್ಖಿತ್ತಸಾದಿಯನಂ ನಾಮ. ‘‘ಸಾದಿಯತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇತಿ ‘‘ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ ಗುತ್ತಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಇಧ ನಿಕ್ಖಿಪಾಹೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಪರತೋ ‘‘ಇಮಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಅಕಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಯಸ್ಮಾ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋ ಕಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದುಬ್ಬಿಚಾರಣಾಯ ತತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೋಪಿ ನ ಕಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ನ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಚೇತಾಪಿತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚೇತಾಪಿತಂ ಚೇ, ನತ್ಥಿ ಪರಿಭೋಗುಪಾಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯಞ್ಹಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ವತ್ಥುಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಂ ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾವ ಚೇತಾಪಿತಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನ ಕಪ್ಪತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ವತ್ಥುಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಾಪಿತಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀತಿ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ವಿನಾವ ಉಪಾಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ನ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಚೇತಾಪಿತ’ನ್ತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ‘‘ಆರಾಮಿಕಾನಂ ವಾ ಪತ್ತಭಾಗನ್ತಿ ಇದಂ ಗಿಹೀನಂ ಹತ್ಥಗತೋಪಿ ಸೋಯೇವ ಭಾಗೋತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಸಚೇ ಪನ ತೇನ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಆರಾಮಿಕಾ ದೇನ್ತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಜ್ಝಿಮಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚೂಳಗಣ್ಠಿಪದೇ ಚ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಹರಿತ್ವಾತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪತ್ತಭಾಗತೋ ಹರಿತ್ವಾ. ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಲೋಕಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ. ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತತೋ ಗಹಿತಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಚೇ ಗಹಿತಂ, ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಛಾಯಾಪೀತಿ ಭೋಜನಸಾಲಾದೀನಂ ಛಾಯಾಪಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದಾತಿಕ್ಕನ್ತಾತಿ ಗೇಹಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಛಾಯಾಯ ಗತಗತಟ್ಠಾನಂ ಗೇಹಂ ನಾಮ ನ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮಗ್ಗೇನಪೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಚೇ ಅಞ್ಞೋ ಮಗ್ಗೋ ನತ್ಥಿ, ಮಗ್ಗಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಕೀತಾಯಾತಿ ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಕೀತಾಯ. ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಸಚೇ ಉಪಾಸಕೋ ‘‘ಅತಿಬಹು ಏತಂ ಹಿರಞ್ಞಂ, ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಜ್ಜೇವ ನ ವಿನಾಸೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಂ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಠಪಾಪೇತಿ, ಏತಂ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಉದಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಸಙ್ಘೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತೇನ ವತ್ಥುನಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೫೮೫. ಪತಿತೋಕಾಸಂ ಅಸಮನ್ನಾಹರನ್ತೇನ ಪಾತೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಂ ನಿರಪೇಕ್ಖಭಾವದಸ್ಸನಪರನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಪತಿತಟ್ಠಾನೇ ಞಾತೇಪಿಸ್ಸ ಗೂಥಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ನಿರಪೇಕ್ಖಭಾವೋಯೇವೇತ್ಥ ಪಮಾಣನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಸನ್ತಸಮ್ಭಾವನಾಯಾತಿ ಅತ್ತನಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾರೋಚನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಅನರಹಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ. ಭಗವತಾ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸಾಸನೇ ಸೀಲವತೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ, ನ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ. ದಾಯಕಾನಮ್ಪಿ ಸೀಲವತೋ ಏವ ಪರಿಚ್ಚಾಗೋ, ನ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕಾರಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನತೋ. ಇತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಅನನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ದಾಯಕೇಹಿ ಚ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತತ್ತಾ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ ಥೇಯ್ಯಪರಿಭೋಗೋ. ಇಣವಸೇನ ಪರಿಭೋಗೋ ಇಣಪರಿಭೋಗೋ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಭಾವತೋ ಇಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋ ವಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ‘‘ಸೀಲವತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ಕಾರಣಭಾವೇನ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ. ಚೀವರಂ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಕಾಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೇ. ಪುರೇಭತ್ತ…ಪೇ… ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಥಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಯಥಾವುತ್ತಕಾಲವಿಸೇಸವಸೇನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಕಿಂಯೇವ ವಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

ಸಚಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋವ ಅರುಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಯಂ ಮಯಾ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುತ್ತಂ, ತಂ ಯಾವದೇವ ಸೀತಸ್ಸ ಪಟಿಘಾತಾಯ…ಪೇ… ಹಿರಿಕೋಪೀನಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ, ಹಿಯ್ಯೋ ಯೋ ಮಯಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಪರಿಭುತ್ತೋ, ಸೋ ನೇವ ದವಾಯಾತಿಆದಿನಾ ಸಚೇ ಅತೀತಪರಿಭೋಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಂ ನ ಕರೇಯ್ಯ, ಇಣಪರಿಭೋಗಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬಂ. ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ಪರಿಭೋಗೇ ಪರಿಭೋಗೇತಿ ಪವೇಸೇ ಪವೇಸೇ. ಏವಂ ಪನ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪುರೇಭತ್ತಾದೀಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುನ್ತಿ ಇಧ ವಿಸುಂ ನ ವುತ್ತಂ. ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾತಿ ಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ, ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ಯುಜ್ಜತಿ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಯದಿಪಿ ದ್ವೀಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಯುತ್ತಾ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ. ಅಪರೇ ಪನಾಹು ‘‘ಸತಿಪಚ್ಚಯತಾತಿ ಸತಿಭೇಸಜ್ಜಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವೇ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿಪೀ’’ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಮತಿಮತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನ ಪಚ್ಚಯಸಬ್ಭಾವಮತ್ತೇನ.

ನನು ಚ ‘‘ಪರಿಭೋಗೇ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಸ್ಸ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಸ್ಸ ಚ ಕೋ ವಿಸೇಸೋತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಪುರಿಮೇಸು ತಾವ ತೀಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ವಿಸೇಸೋ ಪಾಕಟೋಯೇವ, ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೇ ಪನ ಯಥಾ ವತಿಂ ಕತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಗೋಪಿತೇ ತಸ್ಸ ಫಲಾನಿಪಿ ರಕ್ಖಿತಾನಿಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲೇ ರಕ್ಖಿತೇ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಮ್ಪಿ ನಿಪ್ಫನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಂ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲಮೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಂ ಪನ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಪುರಿಮಯಾಮಾದೀಸು ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸೇವ ಭಿಜ್ಜತಿ. ಪುರೇಭತ್ತಞ್ಹಿ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾಪಿ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಇದಮೇತೇಸಂ ನಾನಾಕರಣಂ.

ಏವಂ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇನೇವ ಪಸಙ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸುದ್ಧಿಯೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಹಿ ಸುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುಜ್ಝತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಸುದ್ಧಿ, ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ದೇಸನಾವ ಸುದ್ಧಿ ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ. ವುಟ್ಠಾನಸ್ಸಪಿ ಚೇತ್ಥ ದೇಸನಾಯ ಏವ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಛಿನ್ನಮೂಲಾಪತ್ತೀನಂ ಪನ ಅಭಿಕ್ಖುತಾಪಟಿಞ್ಞಾವ ದೇಸನಾ. ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಸಿಟ್ಠೋ ಸಂವರೋವ ಸುದ್ಧಿ ಸಂವರಸುದ್ಧಿ. ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪರಿಯೇಟ್ಠಿ ಏವ ಸುದ್ಧಿ ಪರಿಯೇಟ್ಠಿಸುದ್ಧಿ. ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ವುತ್ತವಿಧಿನಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾವ ಸುದ್ಧಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸುದ್ಧಿ. ಏಸ ತಾವ ಸುದ್ಧೀಸು ಸಮಾಸನಯೋ. ಸುದ್ಧಿಮನ್ತೇಸು ಸೀಲೇಸು ದೇಸನಾ ಸುದ್ಧಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ದೇಸನಾಸುದ್ಧಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನ ಪುನ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏತ್ಥ ಏವನ್ತಿ ಸಂವರಭೇದಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಪಹಾಯಾತಿ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಅಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ದಾಯಂ, ತಂ ಆದಿಯನ್ತೀತಿ ದಾಯಾದಾ, ಅನನುಞ್ಞಾತೇಸು ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಭೋಗಾಭಾವತೋ ಅನುಞ್ಞಾತೇಸುಯೇವ ಚ ಪರಿಭೋಗಸಬ್ಭಾವಭಾವತೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಪಚ್ಚಯಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಕಾ. ಧಮ್ಮದಾಯಾದಸುತ್ತಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಾಧಕನ್ತಿ –

‘‘ಧಮ್ಮದಾಯಾದಾ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭವಥ, ಮಾ ಆಮಿಸದಾಯಾದಾ. ಅತ್ಥಿ ಮೇ ತುಮ್ಹೇಸು ಅನುಕಮ್ಪಾ, ‘ಕಿನ್ತಿ ಮೇ ಸಾವಕಾ ಧಮ್ಮದಾಯಾದಾ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ನೋ ಆಮಿಸದಾಯಾದಾ’’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೯) –

ಏವಂ ಪವತ್ತಂ ಧಮ್ಮದಾಯಾದಸುತ್ತಞ್ಚ ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಸಾಧಕಂ.

ಅವೀತರಾಗಾನಂ ತಣ್ಹಾಪರವಸತಾಯ ಪಚ್ಚಯಪರಿಭೋಗೇ ಸಾಮಿಭಾವೋ ನತ್ಥಿ, ತದಭಾವೇನ ವೀತರಾಗಾನಂ ತತ್ಥ ಸಾಮಿಭಾವೋ ಯಥಾರುಚಿ ಪರಿಭೋಗಸಬ್ಭಾವತೋ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ಪಟಿಕೂಲಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾಕಾರೇನ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಮ್ಪಿ ಪಟಿಕೂಲಾಕಾರೇನ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಾಕಾರೇನ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ದಾಯಕಾನಞ್ಚ ಮನೋರಥಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ತೇ ಹಿ ತಣ್ಹಾಯ ದಾಸಬ್ಯಂ ಅತೀತತ್ತಾ ಸಾಮಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೋ ಪನಾಯಂ ಸೀಲವತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ, ಸೋ ಇಣಪರಿಭೋಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚನೀಕತ್ತಾ ಆಣಣ್ಯಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಇಣಾಯಿಕೋ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಇಚ್ಛಿತದೇಸಂ ಗನ್ತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಏವಂ ಇಣಪರಿಭೋಗಯುತ್ತೋ ಲೋಕತೋ ನಿಸ್ಸರಿತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತ್ತಾ ಸೀಲವತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ ಆಣಣ್ಯಪರಿಭೋಗೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಚತುಪರಿಭೋಗವಿನಿಮುತ್ತೋ ವಿಸುಂಯೇವಾಯಂ ಪರಿಭೋಗೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಇಧ ವಿಸುಂ ನ ವುತ್ತೋ, ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೇಯೇವ ವಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ. ಸೀಲವಾಪಿ ಹಿ ಇಮಾಯ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಸೇಕ್ಖೋತ್ವೇವ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಞ್ಚ.

ಕಥಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಇಮೇ ಪರಿಭೋಗಾ ಸಮ್ಭವನ್ತೀತಿ? ಉಪಚಾರವಸೇನ. ಯೋ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸಪಿ ಸಲ್ಲೇಖಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಠಿತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಗೇಧಂ ಪಹಾಯ ತತ್ಥ ಅನುಪಲಿತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಭೋಗೋ, ಸೋ ಸಾಮಿಪರಿಭೋಗೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಸೀಲವತೋ ಪನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಪರಿಭೋಗೋ ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೋ ವಿಯ ಹೋತಿ ದಾಯಕಾನಂ ಮನೋರಥಸ್ಸ ಅವಿರಾಧನತೋ. ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಾಯಜ್ಜಪರಿಭೋಗೇಯೇವ ವಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ಕಲ್ಯಾಣಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಸೇಕ್ಖಸಙ್ಗಹತೋ. ಸೇಕ್ಖಸುತ್ತಞ್ಹೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಾಧಕಂ.

ಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಲಜ್ಜಿಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋ. ಅಲಜ್ಜಿನಾ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಅಲಜ್ಜೀ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠೇಸುಯೇವ ಆಸಙ್ಕಾ ನ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತ್ತನೋ ಭಾರಭೂತಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾದಯೋ. ಸೋಪಿ ನಿವಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಯೋ ಪಸ್ಸತಿ, ತೇನ ನಿವಾರೇತಬ್ಬೋ. ಯಸ್ಮಾ ಅಲಜ್ಜೀಪರಿಭೋಗೋ ನಾಮ ಲಜ್ಜಿನೋ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅಲಜ್ಜೀಭಾವತೋ, ‘‘ಅಲಜ್ಜೀಪರಿಭೋಗೋ’’ತಿ ಇದಂ ನಾಮಮತ್ತಮೇವ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಆಪತ್ತಿ ಪನ ಅತ್ಥಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತೀ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ.

ಅಧಮ್ಮಿಯೋತಿ ಅನೇಸನಾದೀಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ಧಮ್ಮಿಯೋತಿ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾದೀಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ದೇತೀತಿ ಭತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಸಲಾಕಂಯೇವ ದೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಲಜ್ಜೀ ಅಲಜ್ಜಿಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ…ಪೇ… ಅನ್ತರಧಾಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕೇವಲಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮತಾಯ ಏವಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪನ ಸಾಸನಸ್ಸ ಸೋತೂನಞ್ಚ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ವಟ್ಟತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪುರಿಮನಯೇನ ‘‘ಸೋ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಮಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಉದ್ದೇಸಗ್ಗಹಣಾದಿನಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ ಧಮ್ಮಪರಿಭೋಗೋ. ಧಮ್ಮಾನುಗ್ಗಹೇನ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವೇಪಿ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಅಲಜ್ಜಿಭಾವಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪಾಪೋ ಕಿರಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಮಹಾರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.

೫೮೬. ರಾಜೋರೋಧಾದಯೋತಿಆದಿ ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚೇತನಾಮತ್ತಸಮ್ಭವತೋ ವುತ್ತಂ. ಅಸ್ಸತಿಯಾ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸತಿಯಾ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ದಸನ್ತೇ ಬದ್ಧಕಹಾಪಣಾದಿ ಅಸ್ಸತಿಯಾ ದಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವತ್ಥಸಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ, ತತೋ ನೇವ ರೂಪಿಯಂ ದಿನ್ನಂ, ನಾಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಞ್ಚ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿದೇಸನಾಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಪನ ದಾಯಕಾನಮೇವ ಪಟಿದಾತಬ್ಬಂ. ತೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುನಾ ತೇ ಚೇ ದಾಯಕಾ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ಕಿಣಿತ್ವಾನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕಪ್ಪತಿ ದಾಯಕಾನಂಯೇವ ಸನ್ತಕತ್ತಾ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ಪುಞ್ಞಕಾಮೇಹಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪುಞ್ಞಕಾಮಾ…ಪೇ… ರೂಪಿಯೇ ಅರೂಪಿಯಸಞ್ಞೀ ರೂಪಿಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ವತ್ಥಸಞ್ಞಾಯ ಗಣ್ಹತೋಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಮೇವ. ತೇನ ಯದಿ ತೇ ದಾಯಕಾ ನೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ದಾಯಕೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಚೇ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ, ಸಙ್ಘೇ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಾ. ತವ ಚೋಳಕಂ ಪಸ್ಸಾಹೀಹಿ ಇಮಿನಾ ಗಿಹಿಸನ್ತಕೇಪಿ ‘‘ಇದಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವಿಧಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಾನೀತಿ ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯಭಾವತೋ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಾನಿ. ಜಾತರೂಪರಜತಭಾವೋ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಕಹಾಪಣಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಭಾವೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ರೂಪಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.