೮. ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

‘‘ಕಾರೋ ಕರಣಂ ಕಿರಿಯಾತಿ ಅತ್ಥತೋ ಏಕ’’ನ್ತಿ ಏತೇನ ಕಾರಸದ್ದಸ್ಸ ಭಾವತ್ಥತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮ್ಮಾ ನಿಧಾನಂ ಠಪನಂ ಸನ್ನಿಧಿ. ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮಿತಸ್ಸೇತಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮಿತೇ ಇಮಸ್ಸ ದುದ್ಧೋತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಖಾದನೀಯಂ, ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಯಾಮೇ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ ವಚನತೋ ಪನ ತತ್ಥಾಪಿ ಯಾಮಾತಿಕ್ಕಮೇ ಸನ್ನಿಧಿಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇದಾನಿ ದುದ್ಧೋತಭಾವಮೇವ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಘಂಸನ್ತಸ್ಸ ಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಯಂ ಪತ್ತಂ ಧೋತಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಘಂಸನ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಅಙ್ಗುಲಿಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸೋ ಪತ್ತೋ ದುದ್ಧೋತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಲವಣ್ಣಪತ್ತೇ ಪನ ಅಙ್ಗುಲಿಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಾ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ. ಸ್ನೇಹೋತಿ ತೇಲಂ. ಸನ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಯಾಗುಯಾ ಉಪರಿ ಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ. ತಾದಿಸೇ ಪತ್ತೇಪೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಯಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಭೋಜನಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ನ ಸಮ್ಮಾ ಧೋತೇ ಪತ್ತೇಪಿ. ಪುನದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಪತ್ತೇ ಲಗ್ಗಂ ಅವಿಜಹಿತಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಹೋತೀತಿ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಪರಿಚ್ಚತ್ತೇ ಪನ ಪತ್ತೇ ಪುನದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಯಂ ಪನಾತಿ ಯಂ ಭೋಜನಂ ಪನ. ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಮೇವ ಹೀತಿ ಅನಪೇಕ್ಖವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇನ ವಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ನಿರಪೇಕ್ಖದಾನೇನ ವಾ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಮೇವ. ಕಪ್ಪಿಯ ಭೋಜನನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕಸಿತ್ಥಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯೇಸೂತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು. ಸೇಸೇಸೂತಿ ಮನುಸ್ಸಮಂಸತೋ ಅವಸೇಸೇಸು ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಸುನಖಅಹಿಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘದೀಪಿಅಚ್ಛತರಚ್ಛಮಂಸೇಸು ಚೇವ ಅಪ್ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಮಂಸೇ ಚ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೨೫೫) ಸನ್ನಿಹಿತೇಸು ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಯಾವಜೀವಿಕೇಸು ಪುರೇಭತ್ತಮ್ಪಿ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರಣೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕೇಪಿ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರಣೇಪಿ ವಿಸುಂ ದುಕ್ಕಟೇನಾಪಿ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ. ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇಸೂತಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ವಿಕಪ್ಪೇಸು ಅಪರಮ್ಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಡ್ಢತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೫೩) – ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನೇ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅವಸೇಸೇಸು ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಸಾಮಿಸೇನ ಮುಖೇನ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ನಿರಾಮಿಸೇನ ಏಕಮೇವ. ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ವಿಕಪ್ಪದ್ವಯೇಪಿ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ.

ಅವಸೇಸೇಸೂತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾದಿತೋ ಅವಸೇಸೇಸು. ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಡ್ಢತಿಯೇವಾತಿ ಅಪರಮ್ಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಡ್ಢತಿಯೇವ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಚೇ ವಿಕಾಲೇ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಪಕತಿಭೋಜನೇ ಸನ್ನಿಧಿಪಚ್ಚಯಾ ಚ ವಿಕಾಲಭೋಜನಪಚ್ಚಯಾ ಚ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅವಸೇಸೇಸು ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇತಿ.

ಬೇಲಟ್ಠಸೀಸೋ ನಾಮ ಜಟಿಲಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಏಕೋ ಮಹಾಥೇರೋ. ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕೇ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಅಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಸಂಸಟ್ಠಾನೀತಿ ಸಂಸಟ್ಠರಸಾನಿ. ಸಮ್ಭಿನ್ನರಸಂ ಸನ್ಧಾಯೇವ ಹಿ ‘‘ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಾಲೇ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನರಸನ್ತಿ ಅಮಿಸ್ಸಿತರಸಂ. ಇದಞ್ಚ ಸೀತಲಪಾಯಾಸಾದಿನಾ ಸಹ ಲದ್ಧಂ ಸಪ್ಪಿಪಿಣ್ಡಾದಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸುಧೋತಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಲದ್ಧಂ ತಕ್ಕೋಲಜಾತಿಫಲಾದಿಂ, ಯಾಗುಆದೀಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಸಿಙ್ಗೀವೇರಾದಿಕಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ತೇನಾತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇನ. ತದಹು ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತೇನ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ. ಏಸ ನಯೋ ‘‘ದ್ವೀಹಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನಾ’’ತಿಆದೀಸುಪಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಕಪ್ಪತೀತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕನ್ತೇ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೦೫) ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮುಖೇ ಏಕರತ್ತಂ ನ ವುತ್ತಂ, ತಥಾಪಿ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ ಯಸ್ಮಾ ಸನ್ನಿಧಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮುಖಸನ್ನಿಧೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಚತಸ್ಸೋ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯೋತಿ ಉಸ್ಸಾವನನ್ತಿಕಾ, ಗೋನಿಸಾದಿಕಾ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮುತೀತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಯೋ. ತತ್ಥ ಉಸ್ಸಾವನನ್ತಿಕಾ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೫) ನಾಮ ಗೇಹೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ಸಮ್ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೇಹಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮ, ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿ ಕಪ್ಪಿಯಕುಟೀ’’ತಿ ವಾ ವದನ್ತೇಹಿ ಠಪಿತಪಠಮಿಟ್ಠಕಥಮ್ಭಾದಿಕಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಾ ಕುಟಿ. ಯೋ ಪನ ಆರಾಮೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ವಾ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಸಕಲೋಪಿ ವಾ, ಸೋ ‘‘ಗೋನಿಸಾದೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಗಹಪತೀತಿ ಯಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇಸೇಹಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ದಿನ್ನಾ, ತೇಸಂ ವಾ ಸನ್ತಕಾ. ಸಮ್ಮುತಿ ನಾಮ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಾವೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಕಥಂ ಪನೇತಾಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಾಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತೋ’’ತಿ.

ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.