೪. ಭೋಜನವಗ್ಗೋ

೧. ಆವಸಥಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

‘‘ಅಗಿಲಾನೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅನ್ತಮಸೋ ದ್ವಿಗಾವುತಂ ಗನ್ತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನಮ್ಪಿ ಗನ್ತುಂ ಸಮತ್ಥೇನಾ’’ತಿ. ಆವಸಥಪಿಣ್ಡೋತಿ ಆವಸಥೇ ಪಿಣ್ಡೋ, ಸಾಲಾದೀಸು ಅನೋದಿಸ್ಸ ಯಾವದತ್ಥಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಭೋಜನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇಮೇಸಂ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಇಮೇಸಂ ವಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಪಾಸಣ್ಡಾನಂ ವಾ. ಏತ್ತಕಾನಂ ವಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಣ್ಡೇ ಏತ್ತಕಾನಂ ಪಾಸಣ್ಡಾನಂ ವಾ. ಪಾಸಣ್ಡನ್ತಿ ಛನ್ನವುತಿವಿಧಂ ಸಮಣಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾದಿಂ. ತೇ ಹಿ ತಣ್ಹಾಪಾಸಞ್ಚೇವ ದಿಟ್ಠಿಪಾಸಞ್ಚ ಡೇನ್ತಿ ಓಡ್ಡೇನ್ತೀತಿ ಪಾಸಣ್ಡಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಅನೋದಿಸ್ಸಾತಿ ಅನುದ್ದಿಸಿತ್ವಾ, ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಲಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ಸಾಲಾರುಕ್ಖಮೂಲಅಬ್ಭೋಕಾಸಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಠಾನೇಸು. ಏಕದಿವಸಮೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಸಕಿಂಯೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ದುತಿಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ಭುತ್ತದಿವಸಸ್ಸ ದುತಿಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ. ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಆಲೋಪೇ ಆಲೋಪೇ ಕಬಳೇ ಕಬಳೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ನಾನಾಕುಲೇಹಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೦೬) ಪನ ನಾನಾಟ್ಠಾನೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪಟಿಪಾಟಿಂ ಪನ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಏಕಪೂಗನಾನಾಪೂಗಏಕಗಾಮನಾನಾಗಾಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೋಪಿ ಏಕಕುಲಸ್ಸ ವಾ ನಾನಾಕುಲಾನಂ ವಾ ಏಕತೋ ಪಞ್ಞತ್ತೋ ತಣ್ಡುಲಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಛಿಜ್ಜತಿ, ಸೋಪಿ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮ ದಾತು’’ನ್ತಿ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಲ್ಯಾಣಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ದಾತುಂ ಆರಭನ್ತಿ, ಏತಂ ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅಗಿಲಾನೇ ಅಗಿಲಾನಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಗಿಲಾನಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಪನ ‘‘ಗಿಲಾನೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಿನೋ ಅನುವಸಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಸಕಿಂ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಭುಞ್ಜತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಅದ್ಧಯೋಜನವಸೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ‘‘ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛನ್ತೋ’’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೨೦೮) ಇದಮ್ಪೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಕೇನಚಿ ಉಪದ್ದವೇನಾತಿ ನದಿಪೂರಚೋರಭಯಾದಿನಾ ಕೇನಚಿ ಉಪದ್ದವೇನ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲಾದಿಭೇದಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಞ್ಞಂ. ಅನುವಸಿತ್ವಾತಿ ಪುನ ವಸಿತ್ವಾ.

ಆವಸಥಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಗಣಭೋಜನೇತಿ ಗಣೇನ ಲದ್ಧತ್ತಾ ಗಣಸ್ಸ ಸನ್ತಕೇ ಭೋಜನೇ. ತೇನಾಹ ‘‘ಗಣಸ್ಸ ಭೋಜನೇ’’ತಿ. ನನು ಚೇತ್ಥ ‘‘ಗಣಸ್ಸ ಭೋಜನೇ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸೋ ಚ ಖೋ ಗಣೋ ‘‘ಕತ್ಥಚಿ ದ್ವೀಹಿ, ಕತ್ಥಚಿ ತೀಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅನೇಕಧಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಇಧ ಕತಿಹೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ತಂ ಪನೇತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ದ್ವೀಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ಪಸವತಿ ನಿಮನ್ತನತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ವಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೇಸಂ ನಿಮನ್ತನತೋ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ನಿಮನ್ತನತೋ ವಾತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನತೋ ವಾ. ಓದನಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನನ್ತಿ ಓದನಸತ್ತುಕುಮ್ಮಾಸಮಚ್ಛಮಂಸಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ.

‘‘ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಓದನಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೇವಚನೇನ ವಾ ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚತ್ತಾರೋತಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ವಾ ನಾನಾಟ್ಠಾನೇಸು ವಾ ಠಿತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ. ಲಕ್ಖಣವಚನಞ್ಚೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ತತೋ ವಾ ಅಧಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇವಚನೇನ ವಾತಿ ಭತ್ತಅನ್ನಾದಿಪರಿಯಾಯಸದ್ದೇನ ವಾ. ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾತಿ ಅನ್ಧದಮಿಳಾದಿಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ. ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮೀತಿ ತುಮ್ಹೇ ಭನ್ತೇ ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ‘‘ಆಕಙ್ಖಥ ಓಲೋಕೇಥ ಅಧಿವಾಸೇಥ ಪಟಿಮಾನೇಥ, ಸತ್ತುನಾ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಸತ್ತುಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥ ಆಕಙ್ಖಥ ಓಲೋಕೇಥ ಅಧಿವಾಸೇಥ ಪಟಿಮಾನೇಥಾ’’ತಿಆದೀನಂ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೧೭-೨೧೮) ಗಹಣಂ. ಏಕತೋ ವಾತಿ ಏಕತ್ಥ ಠಿತೇ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಏವಂ ಏಕತೋ ನಿಮನ್ತಿತಾ. ನಾನಾತೋ ವಾ ನಿಮನ್ತಿತಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪರಿವೇಣಾನಿ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ನಿಮನ್ತಿತಾ. ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೇಸುಯೇವ ವಾ ಏಕೋ ಪುತ್ತೇನ, ಏಕೋ ಪಿತರಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ನಿಮನ್ತಿತಾ ನಾನಾತೋಯೇವ ನಿಮನ್ತಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥೂಪಚಾರೇ ಠಿತಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನ ನಾನಾತೋ ಭುತ್ತೇಪಿ ಗಣಭೋಜನಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಣಮೇವ ಹೇತ್ಥ ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಗಣಭೋಜನಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭೋಜನೇನ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಏತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ನಾಮಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೧೮) ವುತ್ತಂ? ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣನಿಯಮನತ್ಥಮೇವ. ನ ಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ ‘‘ಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಪದಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣನಿಯಮವಚನಂ ಹೋತಿ. ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಠಿತಾ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ವಾ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಂ ದೇಹಿ, ಮಯ್ಹಂ ಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವಾ ಏಕತೋ ವಾ ನಾನಾತೋ ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ. ತಸ್ಸ ದುವಿಧಸ್ಸಾಪೀತಿ ಯಞ್ಚ ನಿಮನ್ತನತೋ ಲದ್ಧಂ ಗಣಭೋಜನಂ, ಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞತ್ತಿತೋ ಲದ್ಧಂ, ತಸ್ಸ ದುವಿಧಸ್ಸಾಪಿ ಗಣಭೋಜನಸ್ಸ. ಏವಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇತಿ ಏಕತೋ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ.

ಪಾದಾನಮ್ಪಿ ಫಲಿತತ್ತಾತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೧೭-೨೧೮) ಅನ್ತಮಸೋ ಪಾದಾನಮ್ಪಿ ಯಥಾ ಮಹಾಚಮ್ಮಸ್ಸ ಪರತೋ ಮಂಸಂ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಫಲಿತತ್ತಾ. ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುನ್ತಿ ವಾಲಿಕಾಯ ವಾ ಸಕ್ಖರಾಯ ವಾ ಫುಟ್ಠಮತ್ತೇ ದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಚೀವರೇ ಕರಿಯಮಾನೇತಿ ಸಾಟಕಞ್ಚ ಸುತ್ತಞ್ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ಚೀವರೇ ಕರಿಯಮಾನೇ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚೀವರೇ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮನ್ತಿ ಚೀವರವಿಚಾರಣಛಿನ್ದನಮೋಘಸುತ್ತಾರೋಪನಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚೀವರೇ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ, ಅನ್ತಮಸೋ ಸೂಚಿವೇಧನಮ್ಪೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿ ಅವಕಂಸತೋ ವುತ್ತಂ. ಯೋ ಪನ ದೂರಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅದ್ಧಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಾವುತೇಪಿ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಭತಿ, ಗತೋ ಪನ ಏಕದಿವಸಂ. ಯದಾ ನಾವಂ ಅಭಿರುಹಿತುಕಾಮೋ ವಾ ಹೋತಿ ಆರುಳ್ಹೋ ವಾ ಓರುಳ್ಹೋ ವಾ, ಅಯಂ ನಾವಾಭಿರುಹನಸಮಯೋ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ನಾವಾಭಿರುಹನಸಮಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಅಭಿರುಳ್ಹೇನ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಯಾವ ನ ಓರೋಹತಿ, ತಾವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅನ್ತಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಯತ್ಥ ಪನ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಂ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸೇ ಕಾಲೇ ‘‘ಮಹಾಸಮಯೋ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಬ್ಬಜಿತೋತಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು ವಾ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೋ.

ಯೇ ಚ ದ್ವೇ ತಯೋ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಯೇಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪಣೀತಭೋಜನಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತೀಹಿ ಪನ ಆಪತ್ತಿಯೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ, ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ನಿಚ್ಚಭತ್ತಾದೀಸೂತಿ ನಿಚ್ಚಭತ್ತೇ ಸಲಾಕಭತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಕೇ ಉಪೋಸಥಿಕೇ ಪಾಟಿಪದಿಕೇ. ತತ್ಥ ನಿಚ್ಚಭತ್ತನ್ತಿ ಧುವಭತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ. ‘‘ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಬಹೂನಮ್ಪಿ ಏಕತೋ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಗಣಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಗಣಭೋಜನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಓದನೇನ ನಿಮನ್ತೇಮಿ, ಓದನಂ ಮೇ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೧೭-೨೧೮) ನಯೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವೇವಚನೇನ ವಾ ಭಾಸನ್ತರೇನ ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತೀತಿ ವುತ್ತೇನೇವ ನಯೇನ. ನಿಮನ್ತಿತಸ್ಸಾತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನೇನ ನಿಮನ್ತಿತಸ್ಸ. ಅವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಮುಖಾಸಮ್ಮುಖವಸೇನ ಅವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ, ಅಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಭತ್ತವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ಸಮ್ಮುಖಾಪರಮ್ಮುಖಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸೂ’’ತಿಆದಿ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ನಿಮನ್ತನಭೋಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಠಮಂ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ನಿಮನ್ತನೇ ಭುಞ್ಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ಯದಿ ತಿವಿಧಾ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪರಿವಾರೇ ‘‘ಚತಸ್ಸೋ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಿವಾರೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ವಿಕಪ್ಪನಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ವಿಕಪ್ಪನಾನುಜಾನನಮ್ಪಿ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಸಮಾನನ್ತಿ ಅನುಪಞ್ಞತ್ತಿಭಾವೇನ ಗಹೇತ್ವಾ. ಏಕಸಂಸಟ್ಠಾನೀತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಿಸ್ಸಿತಾನಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೨೯) – ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಕುಲಾನಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಆಕಿರನ್ತಿ, ಏಕಮಿಸ್ಸಕಂ ಹೋತಿ, ಏತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಮೂಲನಿಮನ್ತನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಉಪರಿ, ತಂ ಉಪರಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ. ಹತ್ಥಂ ಪನ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಠಮನಿಮನ್ತನತೋ ಏಕಮ್ಪಿ ಕಬಳಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಭುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ದ್ವೇ ತೀಣಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಏಕತೋ ವಾ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ನಿಮನ್ತನಾನಿ ಏಕತೋ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನ ವಾ’’ತಿಆದೀಸು ಸಕಲೇನ ಗಾಮೇನ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಮನ್ತಿತಸ್ಸೇವ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಭುಞ್ಜತೋ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಪೂಗೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತೀತಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ತವ ಭತ್ತೇನ ಅತ್ಥೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಣತಿ. ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭೋಜನಂ ಕಿರಿಯಂ, ಅವಿಕಪ್ಪನಂ ಅಕಿರಿಯಂ.

ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಕಾಣಮಾತಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಹೇಣಕತ್ಥಾಯಾತಿ ಪಣ್ಣಾಕಾರತ್ಥಾಯ. ಪಾಥೇಯ್ಯತ್ಥಾಯಾತಿ ಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗತ್ಥಾಯ. ಸತ್ತೂತಿ ಬದ್ಧಸತ್ತು, ಅಬದ್ಧಸತ್ತು ಚ. ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಲೇಖಾಯ ಸಮಂ ಪೂರೇ ದ್ವತ್ತಿಪತ್ತಪೂರೇ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಸ ಚತ್ಥಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಾಕಟತ್ತಾ ತತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬಪ್ಪಕಾರಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೇಸನ್ತಿ ತತೋ ಏಕಪತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಂ ಪತ್ತಂ. ಸಚೇ ತಯೋ ಪತ್ತಪೂರಾ ಗಹಿತಾ ದ್ವೇ, ಸಚೇ ದ್ವೇ ಗಹಿತಾ, ಏಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಗಮನೇ ವಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೇತಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಉಪದ್ದವಂ ದಿಸ್ವಾ, ಅನತ್ಥಿಕತಾಯ ವಾ ‘‘ಮಯಂ ಇದಾನಿ ನ ಪೇಸಿಸ್ಸಾಮ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಮನೇ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನೇ ದೇನ್ತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಾಣಮಾತಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಠಮಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಭುತ್ತವಾತಿ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ. ಸಾಸಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝೋಹರಿತನ್ತಿ ಏವಂ ಪರಿತ್ತಮ್ಪಿ ಭೋಜನಂ ಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾ ವಾ ಅಸಙ್ಖಾದಿತ್ವಾ ವಾ ಗಿಲಿತಂ. ಪವಾರಿತೋತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಿತೋ. ಯೋ ಹಿ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪರಿವೇಸಕೇನ ಉಪನೀತಂ ಭೋಜನಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಸೋ ತೇನ ಪವಾರಿತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಪನ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಮತ್ತಮೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕತಪ್ಪವಾರಣೋ ಕತಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸೋಪಿ ಚ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಯಸ್ಮಾ ನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಮತ್ತೇನ, ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗವಸೇನ. ತೇನಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಅಸನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿಆದಿ (ಪಾಚಿ. ೨೩೯) ವುತ್ತಂ.

ಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಪತ್ತಾದೀಸು ದಿಸ್ಸತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪವಾರಣಪ್ಪಹೋನಕಂ ಚೇ ಭೋಜನ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಸಾಲೀತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೩೮-೨೩೯) ಅನ್ತಮಸೋ ನೀವಾರಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸಾಲಿಜಾತಿ. ವೀಹೀತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ವೀಹಿಜಾತಿ. ಯವಗೋಧುಮೇಸು ಭೇದೋ ನತ್ಥಿ. ಕಙ್ಗೂತಿ ಸೇತರತ್ತಕಾಳಭೇದಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕಙ್ಗುಜಾತಿ. ವರಕೋತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ವರಕಚೋರಕಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸೇತವಣ್ಣಾ ವರಕಜಾತಿ. ಕುದ್ರೂಸಕೋತಿ ಕಾಳಕೋದ್ರವೋ ಚೇವ ಸಾಮಾಕಾದಿಭೇದಾ ಚ ಸಬ್ಬಾಪಿ ತಿಣಧಞ್ಞಜಾತಿ.

ನೀವಾರವರಕಚೋರಕಾ ಚೇತ್ಥ ‘‘ಧಞ್ಞಾನುಲೋಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಯಾಗುನ್ತಿ ಅಮ್ಬಿಲಯಾಗುಖೀರಯಾಗುಆದಿಭೇದಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯಾಗುಂ. ಇಮಿನಾವ ಪಾಯಾಸಸ್ಸಾಪಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ಅಮ್ಬಿಲಪಾಯಾಸಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚಾಮಾತಿ ವಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಪವಾರಣಂ ಜನೇತೀತಿ ಅನತಿರಿತ್ತಭೋಜನಾಪತ್ತಿನಿಬನ್ಧನಂ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಂ ಸಾಧೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಓಧಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಯಾಗುಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪವಾರಣಂ ನ ಜನೇತಿ. ಪುನ ಪವಾರಣಂ ಜನೇತಿ ಘನಭಾವಗಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭೋಜನಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಉದಕಕಞ್ಜಿಕಖೀರಾದೀನಿ ಆಕಿರಿತ್ವಾತಿ ಉದಕಞ್ಚೇವ ಕಞ್ಜಿಕಞ್ಚ ಖೀರಾದೀನಿ ಚ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಮದ್ದಿತ್ವಾ ಭತ್ತಮಿಸ್ಸಕೇ ಕತ್ವಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಾಗುಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಚೇ ಪನ ಭತ್ತೇ ಉದಕಕಞ್ಜಿಕಖೀರಾದೀನಿ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಯಾಗುಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ದೇನ್ತಿ, ಪವಾರಣಾ ನ ಹೋತಿ. ಯಾಗುಯಾಪೀತಿ ಏವಂ ಯಾಗುಸಙ್ಗಹಂ ಗತಾಯ ವಾ ಅಞ್ಞಾಯ ವಾ ಯಾಗುಯಾಪಿ. ಸುದ್ಧರಸಕೋ, ಪನ ರಸಕಯಾಗು ವಾ ನ ಜನೇತಿ.

ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರವಸೇನ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಭಾವಸ್ಸ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ‘‘ದ್ವೇಪಿ ಖಾದಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ನ ಪವಾರೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೩೮-೨೩೯), ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಞ್ಚ ಬುದ್ಧಪಟಿಕುಟ್ಠಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾಯ ಅವತ್ಥುತಾಯ ನ ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಖಾದಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತಂ ಏವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಪನ ಜಾನನ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಅಜಾನನ್ತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಮೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ವಾ ಭೋಜನಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವತ್ಥುತಾಯ. ಯಞ್ಹಿ ತೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ತಂ ಪವಾರಣಾಯ ವತ್ಥು. ಯಂ ಪನ ಖಾದತಿ, ತಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಂ, ಖಾದಿಯಮಾನಂ ಪನ ಮಂಸಭಾವಂ ನ ಜಹತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪವಾರೇತಿ. ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಂ ಖಾದತೋ ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಭೋಜನಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇ. ಏಸ ನಯೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಖಾದತೋ ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇ.

ಭೋಜನೇ ಸತೀತಿ ಪಞ್ಚಸು ಭೋಜನೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಭೋಜನೇ ಸತಿ. ಅಞ್ಞಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಭೋಜನನ್ತಿ ಪತ್ತಾದಿಗತತೋ ಅಞ್ಞಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಪಞ್ಚಸು ಭೋಜನೇಸು ಏಕಮ್ಪಿ ಭೋಜನಂ. ‘‘ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏತಸ್ಸೇವ ವಿವರಣಂ ‘‘ಯಂ ಪತ್ತಾದೀಸೂ’’ತಿಆದಿ. ನ ಕೇವಲಂ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಸೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋಪಿ ನ ಪವಾರೇತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಚೇ ಅನ್ತರೇ ಅಞ್ಞಂ ಭೋಜನಂ ಅಭಿಹಟಂ, ತಂ ಸೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋಪಿ ನ ಪವಾರೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಭಾವಸ್ಸ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ.

‘‘ಉಪನಾಮೇತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೩೮-೨೩೯) ಇಮಿನಾ ಕಾಯಾಭಿಹಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹತ್ಥೇ ವಾ ಆಧಾರಕೇ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೋ ಅವುತ್ತವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ, ತೇನ ‘‘ಊರೂಸು ವಾ’’ತಿ ವಿಕಪ್ಪೇತಿ. ದೂರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ದಹರಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಓದನಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವದತಿ, ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪನ ಗತೋ ತುಣ್ಹೀ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಮ್ಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದೂರಭಾವತೋ, ದೂತಸ್ಸ ಚ ಅನಭಿಹರಣತೋ. ಸಚೇ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಇಮಂ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವದತಿ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇಪೀತಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ.

ಭತ್ತಪಚ್ಛಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವಿಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಭತ್ತಪಚ್ಛಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಕಟಚ್ಛುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವಿಸನ್ತಸ್ಸ. ಅಞ್ಞೋ ‘‘ಅಹಂ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಹಿತಮತ್ತಕಮೇವ ಕರೋತೀತಿ ಅಞ್ಞೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಪಚ್ಛಿಂ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಓದನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಹಿತಮತ್ತಕಮೇವ ಕರೋತಿ. ಅಭಿಹಟಾವ ಹೋತೀತಿ ಪರಿವೇಸಕೇನೇವ ಅಭಿಹಟಾವ ಹೋತಿ. ಇದಾನಿ ಅಸತಿ ತಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮಾಭಿಹಾರೇ ಗಹಣಸಮಯೇಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಉದ್ಧಟೇತಿ ಉದ್ಧಟೇ ಭತ್ತೇ. ಕಟಚ್ಛುಅಭಿಹಾರೋಯೇವ ಹಿ ತಸ್ಸ ಅಭಿಹಾರೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅನನ್ತರಸ್ಸ ದಿಯ್ಯಮಾನೇತಿ ಅನನ್ತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭತ್ತೇ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ. ಕಾಯವಿಕಾರೇನಾತಿ ‘‘ಅಙ್ಗುಲಿಂ ವಾ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಮಚ್ಛಿಕಬೀಜನಿಂ ವಾ ಚೀವರಕಣ್ಣಂ ವಾ ಚಾಲೇತಿ, ಭಮುಕಾಯ ವಾ ಆಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ಕುದ್ಧೋ ವಾ ಓಲೋಕೇತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೩೮-೨೩೯) ಏವಂ ವುತ್ತೇನ ಅಙ್ಗುಲಿಚಲನಾದಿನಾ ಕಾಯವಿಕಾರೇನ. ‘‘ಅಲಂ ಮಾ ದೇಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವಚೀವಿಕಾರೇನಾತಿ ‘‘ಅಲ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಮಾ ಆಕಿರಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಅಪಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವಚೀವಿಕಾರೇನ.

ಅಭಿಹಟೇ ಪನ ಭತ್ತೇ ಪವಾರಣಾಯ ಭೀತೋ ಹತ್ಥೇ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪತ್ತೇ ಓದನಂ ಆಕಿರನ್ತಂ ‘‘ಆಕಿರ ಆಕಿರ, ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪೂರೇಹೀ’’ತಿ ವದತೋ ಪವಾರಣಾ ನ ಹೋತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಭತ್ತಂ ಅಭಿಹರನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಇತೋಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಸಿ, ದಮ್ಮಿ ತೇ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ವದತೋಪಿ.

‘‘ರಸಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಅಪ್ಪವಾರಣಾಜನಕಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಮಂಸರಸನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ನ ಕೇವಲಂ ಮಂಸಸ್ಸ ರಸಂ ‘‘ಮಂಸರಸ’’ಮಿಚ್ಚೇವ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಥ ಖೋ ಮಂಸಞ್ಚ ರಸಞ್ಚ ಮಂಸರಸನ್ತಿ ಏವಂ ಪವಾರಣಾಜನಕನಾಮವಸೇನಾಪಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾವ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಂಸರಸನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೋ ಪವಾರಣಾ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪರತೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಬ್ಯಞ್ಜನನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಸ್ಮಿಂ ಇರಿಯಾಪಥೇ ಪವಾರೇತಿ, ತಂ ಅವಿಕೋಪೇನ್ತೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೩೮-೨೩೯) ಪವಾರೇತಿ, ತೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಕದ್ದಮಂ ವಾ ಉದಕಂ ವಾ ಪತ್ವಾ ಠಿತೇನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಅನ್ತರಾ ನದೀ ಪೂರಾ ಹೋತಿ, ನದಿತೀರೇ ಗುಮ್ಬಂ ಅನುಪರಿಯಾಯನ್ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಅಥ ನಾವಾ ವಾ ಸೇತು ವಾ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾಪಿ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಗಮನಂ ನ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ. ಏಸ ನಯೋ ಇತರಇರಿಯಾಪಥೇಸುಪಿ. ತಂ ತಂ ಇರಿಯಾಪಥಂ ಕೋಪೇನ್ತೇನ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಉಕ್ಕುಟಿಕೋವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರೇತಿ, ತೇನ ಉಕ್ಕುಟಿಕೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಲಾಲಪೀಠಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ವಾ ನಿಸೀದನಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಪೀಠಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನ ಪನ ಆಸನಂ ಅಚಾಲೇತ್ವಾವ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಪರಿವತ್ತನ್ತೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನ ಇತೋ ವಾ ಏತ್ತೋ ವಾ ಸಂಸರಿತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಸಹ ಮಞ್ಚೇನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ನೇನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿ. ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವಾರಿತೇನಾಪಿ ನಿಪನ್ನೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಪರಿವತ್ತನ್ತೇನ ಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ನಿಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಠಾನಂ ನಾತಿಕ್ಕಮೇತಬ್ಬಂ.

ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಏತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಲಂ ಪರಿಯತ್ತಂ, ಇದಮ್ಪಿ ತೇ ಅಧಿಕಂ, ಇತೋ ಅಞ್ಞಂ ನ ಲಚ್ಛಸೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯೋ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಯೋ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನಾತಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕತಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕತಂ, ಉಚ್ಚಾರಿತಕತಂ, ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಕತಂ, ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಕತಂ, ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಪವಾರಿತೇನ ಆಸನಾ ಅವುಟ್ಠಿತೇನ ಕತಂ ‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೩೯) ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಾಕಾರೇಹಿ ಯಂ ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತಂ, ಯಞ್ಚ ಗಿಲಾನಾತಿರಿತ್ತಂ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಅತಿರಿತ್ತನ್ತಿ ಏವಂ ತಸ್ಸೇವ ಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಅಲಮೇತಂ ಸಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಅಯಂ ಕಿರ ಆಚಿಣ್ಣೋ. ವಿನಯಧರಾ ಪನ ‘‘ಸಕಿಂ ಏವ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ.

ಕಸ್ಮಾ ತಂ ಸೋ ಪುನ ಕಾತುಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯಞ್ಹಿ ಅಕತನ್ತಿ ಯೇನ ಪಠಮಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತಂ, ತೇನ ಯಂ ಅಕತಂ, ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಪಠಮಭಾಜನೇ ಪನ ಕಾತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಯೇನ ಚ ಅಕತನ್ತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಯೇನ ಪಠಮಂ ನ ಕತಂ, ತೇನ ಚ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತನ್ತಿ ಸೀಹಳಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪನ ಭಾಜನೇತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ಭಾಜನೇ ಪಠಮಂ ಕತಂ, ತತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪತ್ತೇ ವಾ ಕುಣ್ಡೇ ವಾ ಪಚ್ಛಿಯಂ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪುರತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಓನಾಮಿತಭಾಜನೇ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ಭುಞ್ಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಭುತ್ತಾವಿನಾ ಪವಾರಿತೇನ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭುಞ್ಜನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ. ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅನತಿರಿತ್ತೇ ಅನತಿರಿತ್ತಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಅತಿರಿತ್ತಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ಚ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸಚೇ ಪನ ಆಮಿಸಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಆಹಾರತ್ಥಾಯಪಿ ಅನಾಹಾರತ್ಥಾಯಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ತೇಸಂ ಅನುಞ್ಞಾತಪರಿಭೋಗವಸೇನಾತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾದೀನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಪರಿಭೋಗವಸೇನ, ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಪಿಪಾಸಾಯ ಸತಿ ಪಿಪಾಸಚ್ಛೇದನತ್ಥಂ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಞ್ಚ ತೇನ ತೇನ ಉಪಸಮೇತಬ್ಬಕೇ ಆಬಾಧೇ ಸತಿ ತಸ್ಸ ಉಪಸಮನತ್ಥನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝೋಹರಣತೋ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಾಚಾಯ ‘‘ಅತಿರಿತ್ತಂ ಕರೋಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಅಕಾರಾಪನೇನ ವಚೀಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಪಠಮಕಥಿನಸದಿಸಾನೇವಾ’’ತಿ. ಕಿರಿಯಾಕಿರಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನಂ ಕಿರಿಯಂ. ಅತಿರಿತ್ತಸ್ಸ ಅಕರಣಂ ಅಕಿರಿಯನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಪಠಮಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ದುತಿಯಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸುತ್ವಾ ವಾತಿ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ತೇನೇವ ವಾ ಆರೋಚಿತಂ ಸುತ್ವಾ. ‘‘ಭುತ್ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೪೩) ವುತ್ತತ್ತಾ ಭೋಜನಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ದುತಿಯಪವಾರಣಾಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ವಿಕಾಲೇತಿ ಏತ್ಥ ಅರುಣುಗ್ಗಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋ, ಅಯಂ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಅರಿಯಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣಸಮಾಚಿಣ್ಣೋ ಭೋಜನಸ್ಸ ಕಾಲೋ ನಾಮ. ತದಞ್ಞೋ ವಿಕಾಲೋ ‘‘ವಿಗತೋ ಕಾಲೋ’’ತಿ ಕತ್ವಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಗತೇ ಕಾಲೇ’’ತಿಆದಿ. ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೋಪಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೪೮-೨೪೯) ಕಾಲಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪನ ಖಾದಿತುಂ ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಸಹಸಾ ಪಿವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೇನ ಪನ ನ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಜಾನನತ್ಥಞ್ಚ ಕಾಲತ್ಥಮ್ಭೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಕಾಲಬ್ಭನ್ತರೇವ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ…ಪೇ… ಖಾದನೀಯಂ ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಯಂ ತಾವ ಸಕ್ಖಲಿಮೋದಕಾದಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಮಯಂ, ತತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಭೋಜನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ.

ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಪಿಪಾಸಾದಿಕಾರಣೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ. ರೋಮಟ್ಠಕಸ್ಸಾತಿ ರೋಮಟ್ಠಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಜ್ಝೋಹರಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಿರಿತ್ವಾ ಮುಖೇವ ಠಪಿತೋ ಬಹಿ ಮುಖದ್ವಾರಾ ವಿನಿಗ್ಗತೋ ಭೋಜನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಾ ಬಹಿ ನಿಗ್ಗತೋ ‘‘ರೋಮಟ್ಠೋ’’ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ. ಇಧ ಪನ ಅಜ್ಝೋಹರಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಿರಿತ್ವಾ ಮುಖೇವ ಠಪಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿಆದಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ರೋಮಟ್ಠಕಂ ಸೇಸಾನಂ ಆಗತಂ ಉಗ್ಗಾರಂ ಮುಖೇ ಸನ್ಧಾರೇತ್ವಾ ಗಿಲನ್ತಾನಂ ಆಪತ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅಸನ್ಧಾರೇನ್ತಮೇವ ಪರಗಲಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವಟ್ಟತಿ.

ವಿಕಾಲಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

‘‘ಕಾರೋ ಕರಣಂ ಕಿರಿಯಾತಿ ಅತ್ಥತೋ ಏಕ’’ನ್ತಿ ಏತೇನ ಕಾರಸದ್ದಸ್ಸ ಭಾವತ್ಥತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮ್ಮಾ ನಿಧಾನಂ ಠಪನಂ ಸನ್ನಿಧಿ. ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮಿತಸ್ಸೇತಂ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮಿತೇ ಇಮಸ್ಸ ದುದ್ಧೋತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಖಾದನೀಯಂ, ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಯಾಮೇ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿ ವಚನತೋ ಪನ ತತ್ಥಾಪಿ ಯಾಮಾತಿಕ್ಕಮೇ ಸನ್ನಿಧಿಪಚ್ಚಯಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ ವಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇದಾನಿ ದುದ್ಧೋತಭಾವಮೇವ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಘಂಸನ್ತಸ್ಸ ಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಯಂ ಪತ್ತಂ ಧೋತಂ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಘಂಸನ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಅಙ್ಗುಲಿಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸೋ ಪತ್ತೋ ದುದ್ಧೋತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಲವಣ್ಣಪತ್ತೇ ಪನ ಅಙ್ಗುಲಿಲೇಖಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಾ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ. ಸ್ನೇಹೋತಿ ತೇಲಂ. ಸನ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಯಾಗುಯಾ ಉಪರಿ ಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ. ತಾದಿಸೇ ಪತ್ತೇಪೀತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಯಂ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಭೋಜನಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ನ ಸಮ್ಮಾ ಧೋತೇ ಪತ್ತೇಪಿ. ಪುನದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಪತ್ತೇ ಲಗ್ಗಂ ಅವಿಜಹಿತಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಹೋತೀತಿ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಪರಿಚ್ಚತ್ತೇ ಪನ ಪತ್ತೇ ಪುನದಿವಸೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಯಂ ಪನಾತಿ ಯಂ ಭೋಜನಂ ಪನ. ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಮೇವ ಹೀತಿ ಅನಪೇಕ್ಖವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇನ ವಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ನಿರಪೇಕ್ಖದಾನೇನ ವಾ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತಮೇವ. ಕಪ್ಪಿಯ ಭೋಜನನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕಸಿತ್ಥಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯೇಸೂತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು. ಸೇಸೇಸೂತಿ ಮನುಸ್ಸಮಂಸತೋ ಅವಸೇಸೇಸು ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಸುನಖಅಹಿಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘದೀಪಿಅಚ್ಛತರಚ್ಛಮಂಸೇಸು ಚೇವ ಅಪ್ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಮಂಸೇ ಚ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೨೫೫) ಸನ್ನಿಹಿತೇಸು ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಯಾವಜೀವಿಕೇಸು ಪುರೇಭತ್ತಮ್ಪಿ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರಣೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ ಯಾಮಕಾಲಿಕೇಪಿ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರಣೇಪಿ ವಿಸುಂ ದುಕ್ಕಟೇನಾಪಿ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ. ಸಬ್ಬವಿಕಪ್ಪೇಸೂತಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ವಿಕಪ್ಪೇಸು ಅಪರಮ್ಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಡ್ಢತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೫೩) – ಕಪ್ಪಿಯಭೋಜನೇ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅವಸೇಸೇಸು ಪನ ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಸಾಮಿಸೇನ ಮುಖೇನ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ನಿರಾಮಿಸೇನ ಏಕಮೇವ. ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝೋಹರತೋ ವಿಕಪ್ಪದ್ವಯೇಪಿ ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ.

ಅವಸೇಸೇಸೂತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾದಿತೋ ಅವಸೇಸೇಸು. ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಡ್ಢತಿಯೇವಾತಿ ಅಪರಮ್ಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವಡ್ಢತಿಯೇವ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಚೇ ವಿಕಾಲೇ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಪಕತಿಭೋಜನೇ ಸನ್ನಿಧಿಪಚ್ಚಯಾ ಚ ವಿಕಾಲಭೋಜನಪಚ್ಚಯಾ ಚ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಮಂಸೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಅವಸೇಸೇಸು ದುಕ್ಕಟೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇತಿ.

ಬೇಲಟ್ಠಸೀಸೋ ನಾಮ ಜಟಿಲಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಏಕೋ ಮಹಾಥೇರೋ. ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕೇ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಅಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಸಂಸಟ್ಠಾನೀತಿ ಸಂಸಟ್ಠರಸಾನಿ. ಸಮ್ಭಿನ್ನರಸಂ ಸನ್ಧಾಯೇವ ಹಿ ‘‘ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಾಲೇ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನರಸನ್ತಿ ಅಮಿಸ್ಸಿತರಸಂ. ಇದಞ್ಚ ಸೀತಲಪಾಯಾಸಾದಿನಾ ಸಹ ಲದ್ಧಂ ಸಪ್ಪಿಪಿಣ್ಡಾದಿಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಸುಧೋತಂ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಲದ್ಧಂ ತಕ್ಕೋಲಜಾತಿಫಲಾದಿಂ, ಯಾಗುಆದೀಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಿನ್ನಸಿಙ್ಗೀವೇರಾದಿಕಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ತೇನಾತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇನ. ತದಹು ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತೇನ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ. ಏಸ ನಯೋ ‘‘ದ್ವೀಹಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನಾ’’ತಿಆದೀಸುಪಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತಸ್ಮಾ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಕಪ್ಪತೀತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವಜೀವಿಕಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕನ್ತೇ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೦೫) ಭೇಸಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮುಖೇ ಏಕರತ್ತಂ ನ ವುತ್ತಂ, ತಥಾಪಿ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ ಯಸ್ಮಾ ಸನ್ನಿಧಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮುಖಸನ್ನಿಧೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಚತಸ್ಸೋ ಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯೋತಿ ಉಸ್ಸಾವನನ್ತಿಕಾ, ಗೋನಿಸಾದಿಕಾ, ಗಹಪತಿ, ಸಮ್ಮುತೀತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಯೋ. ತತ್ಥ ಉಸ್ಸಾವನನ್ತಿಕಾ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೨೯೫) ನಾಮ ಗೇಹೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ಸಮ್ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೇಹಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮ, ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿ ಕಪ್ಪಿಯಕುಟೀ’’ತಿ ವಾ ವದನ್ತೇಹಿ ಠಪಿತಪಠಮಿಟ್ಠಕಥಮ್ಭಾದಿಕಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಾ ಕುಟಿ. ಯೋ ಪನ ಆರಾಮೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ವಾ ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಸಕಲೋಪಿ ವಾ, ಸೋ ‘‘ಗೋನಿಸಾದೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಗಹಪತೀತಿ ಯಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇಸೇಹಿ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ದಿನ್ನಾ, ತೇಸಂ ವಾ ಸನ್ತಕಾ. ಸಮ್ಮುತಿ ನಾಮ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಾವೇತ್ವಾ ಕತಾ. ಕಥಂ ಪನೇತಾಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಾಸಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ವುತ್ತೋ’’ತಿ.

ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

‘‘ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ ಇದಂ ಮಜ್ಝೇ ಪದಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಣೀತಸಂಸಟ್ಠಾನೀ’’ತಿಆದಿ. ಸಬ್ಬೋಪಿ ‘‘ಓದಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೋ ಮಚ್ಛೋತಿ ‘‘ಮಚ್ಛೋ ನಾಮ ಓದಕೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೨೬೦) ಏವಂ ವಿಭಙ್ಗೇ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೋ, ಸಬ್ಬೋಪಿ ಮಚ್ಛೋ ಏವ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಉದಕೇ ಜಾತೋ ಮಚ್ಛೋ ನಾಮಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮಹಾನಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನಾತಿ –

‘‘ಅಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಚತುಮಾಸಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾ ಸಾದಿತಬ್ಬಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪುನಪವಾರಣಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ನಿಚ್ಚಪವಾರಣಾಯ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ –

ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ (ಪಾಚಿ. ೩೦೬). ಏತ್ಥ ಹಿ ಸಙ್ಘವಸೇನ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾಯ ಪವಾರಿತಟ್ಠಾನೇ ಸಚೇ ತತ್ಥ ರತ್ತೀಹಿ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಕತೋ ಹೋತಿ ‘‘ಏತ್ತಿಕಾಯೇವ ರತ್ತಿಯೋ, ಏತ್ತಕಾನಿ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ, ತತೋ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತತೋ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತತೋ ವಾ ಉತ್ತರಿ ನಭೇಸಜ್ಜಕರಣೀಯೇನ ವಾ ಭೇಸಜ್ಜಂ, ಅಞ್ಞಭೇಸಜ್ಜಕರಣೀಯೇನ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಗಿಲಾನೋ ಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀಪಿ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ನಭೇಸಜ್ಜಕರಣೀಯೇನ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಮಹಾನಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಯೋ ಪನ ನಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಅಥ ಖೋ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತನೋ ಭುಞ್ಜನತ್ಥಾಯ, ಸೋ ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾಯೇವ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ‘‘ಸುದ್ಧಾನಿ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ, ಸೇಖಿಯೇಸು ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೫೯). ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ‘‘ನ ಸೂಪಂ ವಾ ಓದನಂ ವಾ ಅಗಿಲಾನೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೬೧೩) ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ, ದುಕ್ಕಟೇನ ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇಮಿನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ.

‘‘ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಿಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಪ್ಪಿಭತ್ತಂ ‘ದೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಸೂಪೋದನವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಥ ಯಥಾ ‘‘ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ, ಏವಂ ‘‘ಸಪ್ಪಿಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಕಸ್ಮಾ ನ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಚೇ? ಅನೇಕನ್ತಿಕತ್ತಾ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಪಣೀತಸಂಸಟ್ಠಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ಪಣೀತಭೋಜನಾನೀ’’ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಏಕನ್ತತೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ‘‘ಸಪ್ಪಿಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಸಪ್ಪಿಮಯಂ ಭತ್ತಂ ಸಪ್ಪಿಭತ್ತ’’ನ್ತಿಪಿ ವಿಞ್ಞಾಯಮಾನತ್ತಾ ‘ಸಪ್ಪಿಸಂಸಟ್ಠಂ ಭತ್ತಂ ಸಪ್ಪಿಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ನ ಏಕನ್ತತೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಏಸ ನಯೋ ‘‘ನವನೀತಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿಆದೀಸುಪಿ.

ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಭತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ ಪುರಿಮೇನೇವ ನಯೇನ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಸಪ್ಪಿನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕೇವಲಂ ಸೇಸೇಸು ನವನೀತಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಮೇವ ಹೋತಿ. ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ವಿಸಙ್ಕೇತತ್ತಾ ಸಬ್ಬಾಹಿಯೇವ ಆಪತ್ತೀಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪನ ಪಯೋಗೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಸಪ್ಪಿನಾ. ಏಸ ನಯೋ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯತಾ ಹಿ ಮಂಸಾನಂಯೇವ, ನ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಂ. ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಮನುಸ್ಸವಸಾತೇಲಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಖೀರದಧಿಸಪ್ಪಿನವನೀತವಸಾತೇಲೇಸು ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಪರಿಭೋಗೇಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ ಇಧ ಅನಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಚೇ ಅಸತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅಕಪ್ಪಿಯನವನೀತಾದೀನಿ ದೇತಿ ‘‘ಸಪ್ಪಿಂ ಕತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾವ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಚ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತಂ, ಏವಂ ‘‘‘ಅಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಪ್ಪಿಯಸಪ್ಪಿನಾ ದೇತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಏಕಮೇಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ವುಚ್ಚಮಾನೇಪಿ ಅಯಮೇವತ್ಥೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ಸೋ ಚ ಸಙ್ಖೇಪೇನಪಿ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರನಯಂ ಹಿತ್ವಾ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಯೇನ ಯೇನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ತಸ್ಸ ಮೂಲೇ ವಾ ಲದ್ಧೇ ತಂ ತಂ ಲದ್ಧಮೇವ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ಪಾಳಿಯಾ ಆಗತಂ ವಾ ಅನಾಗತಂ ವಾ ದೇತಿ, ವಿಸಙ್ಕೇತನ್ತಿ. ನಾನಾಟ್ಠಾನೇ ವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಘರೇ ಸಪ್ಪಿಂ, ಇತರಸ್ಮಿಂ ನವನೀತನ್ತಿಆದಿನಾ ನಾನಾಟ್ಠಾನೇ ವಾ.

ಪಣೀತಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದನ್ತಪೋನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಕಾಯೇನಾತಿ ಹತ್ಥಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಾವಯವೇನ, ಅನ್ತಮಸೋ ಪಾದಙ್ಗುಲಿಯಾಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಾಯೇನ ಗಣ್ಹಾತಿ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನಾತಿ ಪತ್ತಾದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸರೀರಸಮ್ಬದ್ಧೇನ ಉಪಕರಣೇನ. ದಾನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಟಚ್ಛುಆದೀಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಕರಣೇನ ದಿನ್ನಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ದಿನ್ನಂಯೇವ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞತರೇನಾತಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನಾತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೨೬೫) ಕಾಯತೋ ಚ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧತೋ ಚ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠಿತಸ್ಸ ಕಾಯೇ ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇ ವಾ ಪಾತಿಯಮಾನಞ್ಹಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಪಯೋಗೇನ ದಿನ್ನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಕಸ್ಸ. ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸವಸೇನಾತಿ ವುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಂ ಕಾಯಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ದಿಯ್ಯಮಾನೇ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮಾತಿ.

ಸಂಹಾರಿಮೇನಾತಿ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸಂಹಾರಿಮೇನ, ಇಮಿನಾ ಅಸಂಹಾರಿಮೇ ಫಲಕೇ ವಾ ಪಾಸಾಣೇ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ನ ರುಹತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥೇನಾತಿ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಯೋಗ್ಗೇನ, ಇಮಿನಾ ಸುಖುಮೇಸು ತಿನ್ತಿಣಿಕಾದಿಪಣ್ಣೇಸು ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ನ ರುಹತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತತ್ಥಜಾತಕರುಕ್ಖಪಣ್ಣೇನಾತಿ ಜಾತಟ್ಠಾನತೋ ಚುತೇನ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣಾದಿನಾ, ಇಮಿನಾ ಪನ ಮಹನ್ತೇಪಿ ತತ್ಥಜಾತಕೇ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣೇ ವಾ ಕಿಂಸುಕಪಣ್ಣಾದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ನ ಹಿ ತಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಥಾ ಚ ತತ್ಥಜಾತಕೇ, ಏವಂ ಖಾಣುಕೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಮಞ್ಚಾದಿಮ್ಹಿಪಿ. ನನು ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನಾಪಿ ಪತ್ತಾಧಾರಾದಿನಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ರುಹತಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಕಾಯಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇಹಿಯೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಇಧ ವುತ್ತಂ, ನ ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನಾಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ನಾಮ ಇಧ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಆಧಾರಕೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಪ್ಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ವಚನಮತ್ತಮೇವ. ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಮೇವ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅಕಲ್ಲಕೋತಿ ಗಿಲಾನೋ. ಮುಖೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮುಖೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಭಿಹಟಭಾಜನತೋ ಪತಿತರಜಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಅಭಿಹಟತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಹೋ.

ತಸ್ಮಿಂ ಠತ್ವಾತಿ ತಾದಿಸೇ ಹತ್ಥಪಾಸೇ ಠತ್ವಾ. ಯನ್ತಿ ಯಂ ಭಾರಂ. ಮಜ್ಝಿಮೋ ಪುರಿಸೋತಿ ಥಾಮಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸೋ. ವಿನಯೇ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ವಿನಯದುಕ್ಕಟಂ. ತಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ದತ್ವಾತಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ವಾ ಆಸನಸಾಲಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ದತ್ವಾ, ಇದಞ್ಚ ಪುಬ್ಬಾಭೋಗಸ್ಸ ಅನುರೂಪವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ‘‘ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತೇನ ತಂಸನ್ತಕಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿನಾಪಿ ತಸ್ಸ ದಾನಾದಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಸ್ಸುಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾದೀಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸು ನಾಮ ಅಕ್ಖಿಜಲಂ. ಖೇಳೋ ನಾಮ ಲಾಲಾ. ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾತಿ ಅನ್ತೋಸೀಸತೋ ಪೂತಿಸೇಮ್ಹಭಾವಂ ಆಪನ್ನಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಗಲಿತ್ವಾ ತಾಲುಮತ್ಥಕವಿವರೇನ ಓತರಿತ್ವಾ ನಾಸಾಪುಟೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಆದಿಸದ್ದೇನ ಮುತ್ತಕರೀಸಸೇಮ್ಹದನ್ತಮಲಅಕ್ಖಿಗೂಥಕಣ್ಣಗೂಥಕಾನಂ, ಸರೀರೇ ಉಟ್ಠಿತಲೋಣಸ್ಸ ಚ ಗಹಣಂ. ಠಾನತೋತಿ ಅಕ್ಖಿಕೂಪಾದಿತೋ. ಅನ್ತರಾ ಚೇ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕಿಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಉಗ್ಗಹಿತಕಂ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ, ದುಟ್ಠು ಗಹಿತಕಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಫಲಿನಿನ್ತಿ ಫಲವನ್ತಂ. ತತ್ಥಜಾತಕಫಲಿನಿಸಾಖಾಯ ವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಜಾತಾಯ ಫಲಿನಿಸಾಖಾಯ ವಾ. ದುರುಪಚಿಣ್ಣದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ‘‘ನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಾರಿತಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ದುಟ್ಠು ಆಚಿಣ್ಣಂ ಚರಿತನ್ತಿ ದುರುಪಚಿಣ್ಣಂ, ತಸ್ಮಿಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುರುಪಚಿಣ್ಣದುಕ್ಕಟಞ್ಚ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಆಹರೀಯತೀತಿ ಆಹಾರೋ, ಅಜ್ಝೋಹರಿತಬ್ಬಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಇಧ ಪನ ಚತ್ತಾರಿ ಕಾಲಿಕಾನಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಅರುಣುಗ್ಗಮನತೋ ಯಾವ ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾವ ಕಾಲೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಂ. ಅರುಣುಗ್ಗಮನತೋ ಯಾವ ಯಾಮಾವಸಾನಾ ಪಿಪಾಸಾಯ ಸತಿ ಪಿಪಾಸಚ್ಛೇದನತ್ಥಂ ಪಾತಬ್ಬತೋ ಯಾಮೋ ಕಾಲೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಯಾಮಕಾಲಿಕಂ. ಯಾವ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಕಾಲೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ. ಯಾವಜೀವಮ್ಪಿ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಯಾವ ಜೀವಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಯಾವಜೀವಿಕಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ.

ವನಮೂಲಪತ್ತಪುಪ್ಫಫಲಾದೀತಿ ಏತ್ಥ ತಾವ ಮೂಲಂ ನಾಮ ಮೂಲಕಖಾರಕಚಚ್ಚುತಮ್ಬಕಾದೀನಂ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಞ್ಚೇವ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಂ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಮೂಲಂ. ಪತ್ತಂ ನಾಮ ಮೂಲಕಖಾರಕಚಚ್ಚುತಮ್ಬಕಾದೀನಂ ತಾದಿಸಂಯೇವ ಪತ್ತಂ. ಪುಪ್ಫಂ ನಾಮ ಮೂಲಕಖಾರಕಾದೀನಂ ತಾದಿಸಂಯೇವ ಪುಪ್ಫಂ. ಫಲಂ ನಾಮ ಪನಸಲಬುಜಾದೀನಂ ತೇಸು ತೇಸು ಜನಪದೇಸು ಪಕತಿಆಹಾರವಸೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಖಾದನೀಯತ್ಥಞ್ಚೇವ ಭೋಜನೀಯತ್ಥಞ್ಚ ಫರಣಕಂ ಫಲಂ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಕನ್ದಮೂಲಾದೀನಂ ಗಹಣಂ.

ಅಮ್ಬಪಾನನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ಅಟ್ಠ. ೩೦೦) ಆಮೇಹಿ ವಾ ಪಕ್ಕೇಹಿ ವಾ ಅಮ್ಬೇಹಿ ಕತಪಾನಂ. ತತ್ಥ ಆಮೇಹಿ ಕರೋನ್ತೇನ ಅಮ್ಬತರುಣಾದೀನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಆತಪೇ ಆದಿಚ್ಚಪಾಕೇನ ಪಚಿತ್ವಾ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ತದಹುಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹಿ ಮಧುಸಕ್ಕರಕಪ್ಪೂರಾದೀಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಕತಂ ಪುರೇಭತ್ತಮೇವ ಕಪ್ಪತಿ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಕತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪನ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಸಾಮಿಸಪರಿಭೋಗೇನಾಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ನಿರಾಮಿಸಪರಿಭೋಗೇನ ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ವಟ್ಟತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬಪಾನೇಸು.

ತೇಸು ಪನ ಜಮ್ಬುಪಾನನ್ತಿ ಜಮ್ಬುಫಲೇಹಿ ಕತಪಾನಂ. ಚೋಚಪಾನನ್ತಿ ಅಟ್ಠಿಕೇಹಿ ಕದಲಿಫಲೇಹಿ ಕತಪಾನಂ. ಮೋಚಪಾನನ್ತಿ ಅನಟ್ಠಿಕೇಹಿ ಕದಲಿಫಲೇಹಿ ಕತಪಾನಂ. ಮಧುಕಪಾನನ್ತಿ ಮಧುಕಾನಂ ಜಾತಿರಸೇನ ಕತಪಾನಂ. ತಂ ಪನ ಉದಕಸಮ್ಭಿನ್ನಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸುದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಮುದ್ದಿಕಾಪಾನನ್ತಿ ಮುದ್ದಿಕಾ ಉದಕೇ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಅಮ್ಬಪಾನಂ ವಿಯ ಕತಪಾನಂ. ಸಾಲೂಕಪಾನನ್ತಿ ರತ್ತುಪ್ಪಲನೀಲುಪ್ಪಲಾದೀನಂ ಸಾಲೂಕೇ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಕತಪಾನಂ. ಫಾರುಸಕಪಾನನ್ತಿ ಫಾರುಸಕೇಹಿ ಅಮ್ಬಪಾನಂ ವಿಯ ಕತಪಾನಂ. ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ವೇತ್ತಪಾನಾದೀನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಏತಾನಿ ಚ ಪನ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪಾನಾನಿ ಅಗ್ಗಿಪಾಕಾನಿ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸೀತೋದಕೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಅವಸೇಸೇಸುಪಿ ಅನುಞ್ಞಾತಫಲಪತ್ತಪುಪ್ಫರಸೇಸೂತಿ ಧಞ್ಞಫಲಪಕ್ಕಸಾಕಮಧುಕಪುಪ್ಫರಸತೋ ಅವಸೇಸೇಸು ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಫಲರಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಧಞ್ಞಫಲರಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾವ. ೩೦೦) ಅನುಞ್ಞಾತಕೇಸು ಫಲಪತ್ತಪುಪ್ಫರಸೇಸುಪಿ.

ಖಾದನೀಯತ್ಥನ್ತಿ ಖಾದನೀಯೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ. ನೇವ ಫರತೀತಿ ನ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ. ಅನಾಹಾರೇಪಿ ಉದಕೇ ಆಹಾರಸಞ್ಞಾಯಾತಿ ‘‘ಆಹಾರಂ ಆಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಪದಭಾಜನೇ (ಪಾಚಿ. ೨೬೫) ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಸಮ್ಮಾ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಆಹರೀಯತೀತಿ ಆಹಾರೋ’’ತಿ ಅನಾಹಾರೇಪಿ ಉದಕೇ ಆಹಾರಸಞ್ಞಾಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾನಂ. ದನ್ತಪೋನೇ ಚ ‘‘ಮುಖದ್ವಾರಂ ಆಹಟಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಯಾತಿ ಮುಖದ್ವಾರಂ ಅನಾಹಟಮ್ಪಿ ದನ್ತಪೋನಂ ‘‘ಮುಖದ್ವಾರಂ ಆಹಟಂ ಇದಂ ದನ್ತಪೋನ’’ನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲತ್ಥಸಞ್ಞಾಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾನಂ. ಯಥಾಸುಖಂ ಪಾತುನ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ ಯಥಾಕಾಮಂ ಪಾತುಂ. ದನ್ತಪೋನಪರಿಭೋಗೇನಾತಿ ದನ್ತಕಟ್ಠಪರಿಭೋಗೇನ, ದನ್ತಧೋವನಾದಿನಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಪನ ರಸಂ ಗಿಲಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾವಿಕಟಾನೀತಿ ಗೂಥಂ, ಮುತ್ತಂ, ಛಾರಿಕಾ, ಮತ್ತಿಕಾ (ಮಹಾವ. ೨೬೮) ಚ ‘‘ಆಸಯಾದಿವಸೇನ ವಿರೂಪಾನಿ ಜಾತಾನೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ವಿಕಟಾನೀತಿ ವಾ ಅಪಕತಿಭೋಜನತ್ತಾ ವಿಕಟಾನಿ ‘‘ವಿರೂಪಾನಿ ಜಾತಾನೀ’’ತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ. ಸತಿ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಕಾರಣೇ ಸತಿ, ಸಪ್ಪದಟ್ಠೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧೂಮಾದಿಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾಭಾವೋತಿ ಧೂಮಪುಪ್ಫಗನ್ಧದನ್ತಖಯಾದಿಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾಭಾವೋ.

ದನ್ತಪೋನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಭೋಜನವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.