೭. ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಏಹಿ, ಅಸುಕಗಾಮಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಂವಿದಹನಂ ಅತ್ಥತೋ ಸಙ್ಕೇತಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಮನಕಾಲೇ ಸಙ್ಕೇತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಅಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಂ ಸಂವಿದಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯದ್ವಾರೇ, ರಥಿಕಾಯ, ಅಞ್ಞೇಸು ವಾ ಚತುಕ್ಕಸಿಙ್ಘಾಟಕಹತ್ಥಿಸಾಲಾದೀಸು ಠತ್ವಾ ಸಂವಿದಹನ್ತಸ್ಸ. ತೇನಾಹ ‘‘ತತ್ಥ ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಆಸನ್ನಸ್ಸಾಪೀತಿ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನಸ್ಸಾಪಿ, ರತನಮತ್ತನ್ತರಸ್ಸಾಪೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ಯತೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ತತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ. ತಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಂ ಅನ್ತರಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ. ಸಚೇ ದೂರಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಗಾಮೂಪಚಾರಗಣನಾಯ ಓಕ್ಕಮನ್ತೇ ಓಕ್ಕಮನ್ತೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇತಿ ಗಾಮೂಪಚಾರೋಕ್ಕಮನಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪನ ಗಾಮಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಗಾಮೇ ಅಸತೀತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಾಮೇ ಅಸತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಗಾಮೇ ಸತಿ ಗಾಮನ್ತರಗಣನಾಯೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಅದ್ಧಯೋಜನಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನೇ ಅದ್ಧಯೋಜನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಏಕಮೇಕಂ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಇದಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಠಮಪಾದೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ನಯೇ ಅತಿಕ್ಕಮನೇ ಆಪತ್ತಿ, ಓಕ್ಕಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ವಿಸಙ್ಕೇತೇನಾತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೧೮೫) ಏತ್ಥ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಅಜ್ಜ ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸ್ವೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಂ ಕಾಲವಿಸಙ್ಕೇತೇಯೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ. ದ್ವಾರವಿಸಙ್ಕೇತೇ, ಪನ ಮಗ್ಗವಿಸಙ್ಕೇತೇ, ವಾ ಸತಿಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಆಪದಾಸೂತಿ ರಟ್ಠಭೇದೇ ಚಕ್ಕಸಮಾರುಳ್ಹಾ ಜಾನಪದಾ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚಕ್ಕಸಮಾರುಳ್ಹಾತಿ ಚ ಇರಿಯಾಪಥಚಕ್ಕಂ ವಾ ಸಕಟಚಕ್ಕಂ ವಾ ಸಮಾರುಳ್ಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾತುಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನಾತಿ (ಪಾಚಿ. ೪೧೩ ಆದಯೋ) ಸಪ್ಪಾಣಕವಗ್ಗೇ ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ.

ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.