೩. ಓವಾದವಗ್ಗೋ

೧. ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಸೀಲವಾ ಹೋತೀ’’ತಿಆದೀಹಿ (ಪಾಚಿ. ೧೪೭) ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ. ಅನುಞ್ಞಾತಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ನಿದಾನೇ ಅನುಞ್ಞಾತಾ. ‘‘ವಸ್ಸಸತೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯಾ’’ತಿಆದಿ ವಕ್ಖಮಾನಅಟ್ಠಗರುಧಮ್ಮದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪದಾನಬೀಜನಪಾನೀಯಾಪುಚ್ಛನಾದಿಕಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ವತ್ತಂ. ಆದಿಸದ್ದೇನ –

‘‘ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಆವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತಬ್ಬಂ, ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತೋ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಿತಬ್ಬಾ ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಕಞ್ಚ ಓವಾದೂಪಸಙ್ಕಮನಞ್ಚ, ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಸುತೇನ ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ, ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ ಛಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾ, ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬೋ ಪರಿಭಾಸಿತಬ್ಬೋ, ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಓವಟೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಚನಪಥೋ, ಅನೋವಟೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ವಚನಪಥೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೪೦೩; ಅ. ನಿ. ೮.೫೧) –

ಇಮೇ ಸತ್ತ ಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಗರುಧಮ್ಮೇತಿ ಗರುಕೇ ಧಮ್ಮೇ. ತೇ ಹಿ ಗಾರವಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬತ್ತಾ ‘‘ಗರುಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞೇನ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಧಮ್ಮೇನ. ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಮತ್ತಂ ವಾ ಓವದತೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಮತ್ತಂ ಗರುಧಮ್ಮೇನ ಓವದತೋ ವಾ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಯಥಾವತ್ಥುಕಮೇವ. ‘‘ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ’’ತಿಆದೀಸು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಂ ‘‘ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಮತಸ್ಸಾಪೀ’’ತಿಆದಿ. ವಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಓವದತೋ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ವಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಓವದತೋ ವಗ್ಗಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಸಮಗ್ಗಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ತಥಾ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚಾತಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ವಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಓವದತೋ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸ ನಯೋ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿನೋ ಚಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಯಥಾ ಚ ವಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಓವದತೋ ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ, ಏವಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿನೋ ಸಮಗ್ಗೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಓವದತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘೇ ವಗ್ಗಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಸಮಗ್ಗಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ತಥಾ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿನೋ ಚಾತಿ ನವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮಗ್ಗೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ನವಾ’’ತಿಆದಿ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಪನ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿನೋ ವಗ್ಗಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಓವದತೋ ತಿಕದುಕ್ಕಟಂ, ತಥಾ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿನೋ ಚಾತಿ ನವ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ಸಮಗ್ಗಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಓವದತೋ ಅಟ್ಠಾತಿ ಸತ್ತರಸ ದುಕ್ಕಟಾನಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ಅಞ್ಞಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಸುತ್ತನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಧಮ್ಮಂ ವಾ. ‘‘ಸಮಗ್ಗಾಮ್ಹಾಯ್ಯಾ’’ತಿ ವಚನೇನ ಹಿ ಓವಾದಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಓವಾದಂ ಅಞ್ಞಂ ಧಮ್ಮಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಓವಾದಞ್ಚ ಅನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಏಸೋ ಭಗಿನಿ ಓವಾದೋ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ. ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ದೇತೀತಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಪಗುಣಾಯ ಗರುಧಮ್ಮಪಾಳಿಯಾ ಅತ್ಥಂ ಭಣತಿ. ಓಸಾರೇಹೀತಿ ಉಚ್ಚಾರೇಹಿ, ಕಥೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓಸಾರೇತೀತಿ ಅಟ್ಠಗರುಧಮ್ಮಪಾಳಿಂ ವದತಿ. ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋತಿ ಗರುಧಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಂ ವಾ ಖನ್ಧಾದಿನಿಸ್ಸಿತಂ ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪುಟ್ಠೋ.

ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಅತ್ಥಙ್ಗತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಮತ್ತಂ. ಇತೋ ಪರಮ್ಪಿ ಚ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ‘‘ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಅತ್ಥಙ್ಗತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸಂವಾಸಾಯಾತಿ ಉಪೋಸಥಾದಿಅತ್ಥಂ. ಇತರನ್ತಿ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ.

ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಆಮಿಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಆಮಸಿತಬ್ಬತೋ ಆಮಿಸಂ, ಚೀವರಾದಿ, ಆಮಿಸಮೇವ ಹೇತು ಆಮಿಸಹೇತು. ತೇನಾಹ ‘‘ಚೀವರಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಹೇತೂ’’ತಿ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಸಕ್ಕಾರಗರುಕಾರಮಾನನವನ್ದನಪೂಜನಾನಂ ಗಹಣಂ. ಅವಣ್ಣಕಾಮತಾಯಾತಿ ಅಯಸಕಾಮತಾಯೇವ.

ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇತಿಆದೀಸು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಸಮ್ಮುತಿಕಮ್ಮಂ ‘‘ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ತಿಕಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞಿವೇಮತಿಕಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀನಂ ವಸೇನ ತೀಣಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ತಥೇವ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ತಿಕದುಕ್ಕಟಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಸಮ್ಮತನ್ತಿ ಸಮ್ಮತೇನ ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಭಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ. ನನು ಓವಾದಸಮ್ಮುತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸೇವ ದೀಯತಿ, ನ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸಾತಿ ಆಹ ‘‘ತತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಮ್ಮತೇನ ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಠಪಿತೋ ಪನ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಸಾಮಣೇರೋ ‘‘ಅಸಮ್ಮತೋ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಕತಿಯಾ ಚೀವರಾದಿಹೇತು ಓವದನ್ತಂ ಪನ ಏವಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಪಕತಿಯಾ ಚೀವರಾದಿಹೇತು ಓವದನ್ತಂ ‘‘ಏಸ ಚೀವರಾದಿಹೇತು ಓವದತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಏವಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸ. ‘‘ನ ಚೀವರಾದಿಹೇತು ಓವದತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಪನ ಏವಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಂ. ಅನಾಮಿಸನ್ತರತಾತಿ ಆಮಿಸಚಿತ್ತಾಭಾವೋ, ‘‘ಆಮಿಸಹೇತು ಓವದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಅಜ್ಝಾಸಯಾಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಿತ್ತಪರಿಯಾಯೋ ಹೇತ್ಥ ಅನ್ತರಸದ್ದೋ ‘‘ಯಸ್ಸನ್ತರತೋ ನ ಸನ್ತಿ ಕೋಪಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಉದಾ. ೨೦) ವಿಯ.

ಆಮಿಸಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಚೀವರದಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಚೀವರದಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಚೀವರಸಿಬ್ಬನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸೂಚಿಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನೀಹರಣೇತಿ ಆರಾಪಥೇ ಆರಾಪಥೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ‘‘ಸಿಬ್ಬಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪನ ವಿಚಾರೇನ್ತಸ್ಸ, ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಂ. ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಕಿಂ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸಕಲಸೂಚಿಂ ಅನೀಹರನ್ತೋ ದೀಘಸುತ್ತಪ್ಪವೇಸನತ್ಥಂ ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಕಿಂ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸ. ‘‘ಸಿಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಸಕಿಂ ‘‘ಚೀವರಂ ಸಿಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ನಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಸಬ್ಬಂ ಸೂಚಿಕಮ್ಮಂ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಿ. ತಸ್ಸ ಆರಾಪಥೇ ಆರಾಪಥೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಆಣತ್ತಸ್ಸ ಸೂಚಿಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನೀಹರಣೇ ಏಕಮೇಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ಉದಾಯಿತ್ಥೇರನ್ತಿ ಲಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರಂ. ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಸಿಬ್ಬನಂ ವಾ ಸಿಬ್ಬಾಪನಂ ವಾತಿ ‘‘ಸೂಚಿಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ಸಿಬ್ಬನಂ ವಾ ಸಿಬ್ಬಾಪನಂ ವಾ.

ಚೀವರಸಿಬ್ಬನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಏಹಿ, ಅಸುಕಗಾಮಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವಾ ವತ್ವಾ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಂವಿದಹನಂ ಅತ್ಥತೋ ಸಙ್ಕೇತಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಮನಕಾಲೇ ಸಙ್ಕೇತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಅಕಪ್ಪಿಯಭೂಮಿಯಂ ಸಂವಿದಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯದ್ವಾರೇ, ರಥಿಕಾಯ, ಅಞ್ಞೇಸು ವಾ ಚತುಕ್ಕಸಿಙ್ಘಾಟಕಹತ್ಥಿಸಾಲಾದೀಸು ಠತ್ವಾ ಸಂವಿದಹನ್ತಸ್ಸ. ತೇನಾಹ ‘‘ತತ್ಥ ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಆಸನ್ನಸ್ಸಾಪೀತಿ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನಸ್ಸಾಪಿ, ರತನಮತ್ತನ್ತರಸ್ಸಾಪೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸಾತಿ ಯತೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ತತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ. ತಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಂ ಅನ್ತರಗಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ. ಸಚೇ ದೂರಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಗಾಮೂಪಚಾರಗಣನಾಯ ಓಕ್ಕಮನ್ತೇ ಓಕ್ಕಮನ್ತೇ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಆಪತ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇತಿ ಗಾಮೂಪಚಾರೋಕ್ಕಮನಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪನ ಗಾಮಸ್ಸ ಅತಿಕ್ಕಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಗಾಮೇ ಅಸತೀತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಾಮೇ ಅಸತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಗಾಮೇ ಸತಿ ಗಾಮನ್ತರಗಣನಾಯೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಿ. ಅದ್ಧಯೋಜನಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನೇ ಅದ್ಧಯೋಜನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಏಕಮೇಕಂ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಇದಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಠಮಪಾದೇ ದುಕ್ಕಟಂ, ದುತಿಯಪಾದೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ನಯೇ ಅತಿಕ್ಕಮನೇ ಆಪತ್ತಿ, ಓಕ್ಕಮನೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ವಿಸಙ್ಕೇತೇನಾತಿ (ಪಾಚಿ. ಅಟ್ಠ. ೧೮೫) ಏತ್ಥ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಅಜ್ಜ ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸ್ವೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಂ ಕಾಲವಿಸಙ್ಕೇತೇಯೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ. ದ್ವಾರವಿಸಙ್ಕೇತೇ, ಪನ ಮಗ್ಗವಿಸಙ್ಕೇತೇ, ವಾ ಸತಿಪಿ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಆಪದಾಸೂತಿ ರಟ್ಠಭೇದೇ ಚಕ್ಕಸಮಾರುಳ್ಹಾ ಜಾನಪದಾ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಅನಾಪತ್ತಿ. ಚಕ್ಕಸಮಾರುಳ್ಹಾತಿ ಚ ಇರಿಯಾಪಥಚಕ್ಕಂ ವಾ ಸಕಟಚಕ್ಕಂ ವಾ ಸಮಾರುಳ್ಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾತುಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನಾತಿ (ಪಾಚಿ. ೪೧೩ ಆದಯೋ) ಸಪ್ಪಾಣಕವಗ್ಗೇ ಸತ್ತಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ.

ಸಂವಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ನಾವಾಭಿರುಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಕೀಳಾಪುರೇಕ್ಖಾರೋತಿ ಲೋಕಸ್ಸಾದಮಿತ್ತಸನ್ಥವವಸೇನ ಕೀಳಾಪುರೇಕ್ಖಾರೋ. ತಥೇವಾತಿ ಕೀಳಾವಸೇನೇವ. ಅಗಾಮಕತೀರಪಸ್ಸೇನಾತಿ ಅದ್ಧಯೋಜನಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಾಮಾನಂ ಅಭಾವತೋ ಅಗಾಮಕತೀರಪಸ್ಸೇನ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಉದ್ಧಂಗಾಮಿನಿಂ ವಾ ಅಧೋಗಾಮಿನಿಂ ವಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೧೮೬) ವಚನತೋ ಪನ ವಾಪಿಸಮುದ್ದಾದೀಸು ಕೀಳಾಪುರೇಕ್ಖಾರತಾಯಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮುದ್ದೇ ಪನ ಯಥಾಸುಖಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ವಿಸಙ್ಕೇತೇನಾತಿ ಇಧಾಪಿ ಕಾಲವಿಸಙ್ಕೇತೇನೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ತಿತ್ಥವಿಸಙ್ಕೇತೇನ, ಪನ ನಾವಾವಿಸಙ್ಕೇತೇನ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ.

ಸೇಸನ್ತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀಹಿ ಅವಸೇಸಂ, ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಕೀಳಾಪುರೇಕ್ಖಾರೋ ‘ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ಪಾಚಿತ್ತಿಯ ೩.೧೮೮) ವಚನತೋ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಲೋಕವಜ್ಜಂ, ತಸ್ಮಾ ಸೇಸಂ ನಾಮ ಠಪೇತ್ವಾ ‘ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ ತಿಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಇದಂ ದ್ವಯಂ ಅವಸೇಸ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಕೀಳಾಪುರೇಕ್ಖಾರತಾಯ ಹಿ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾಪಿ ಗಾಮನ್ತರೋಕ್ಕಮನೇ, ಅದ್ಧಯೋಜನಾತಿಕ್ಕಮೇ ವಾ ಸಂವೇಗಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯ, ನಿದ್ದಂ ವಾ ಓಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಕುತೋ ಚಸ್ಸ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿತಾ, ಯೇನಿದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ, ಲೋಕವಜ್ಜಞ್ಚ ಸಿಯಾತಿ.

ನಾವಾಭಿರುಹನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಪರಿಪಾಚಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಪರಿಪಾಚಿತನ್ತಿ ಪರಿಪಾಕಮಾಪಾದಿತಂ, ಯಥಾ ಲಭತಿ, ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ನೇವ ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ತಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಗುಣಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಯ್ಯೋ ಭಾಣಕೋ, ಅಯ್ಯೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೧೯೫) ಗುಣಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ. ಪಿಣ್ಡಪಾತನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ. ಕಮ್ಮಸಾಧನೋಯಂ ಸಮಾರಮ್ಭಸದ್ದೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮಾರದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಪಟಿಯಾದಿತಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಪಾದಿತಸ್ಸ. ಯಸ್ಮಾ ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಅಸಮಾರದ್ಧೋಪಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಾರದ್ಧೋವ ಹೋತಿ ಯಥಾಸುಖಂ ಹರಾಪೇತಬ್ಬತೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಞಾತಕಪ್ಪವಾರಿತಾನಂ ವಾ ಸನ್ತಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಉಭಯತ್ಥಾತಿ ಪರಿಪಾಚಿತಾಪರಿಪಾಚಿತೇಸು. ಅವಸೇಸೇತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಪರಿಪಾಚಿತೇಪಿ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಫಲಾಫಲಾದಿಕೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ನಿಮಿತ್ತೋಭಾಸಪರಿಕಥಾವಿಞ್ಞತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ಅವಸೇಸೇಪಿ ದುಕ್ಕಟತೋ ನ ಮುಚ್ಚತಿ.

ಪರಿಪಾಚಿತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ಉಪರೀತಿ ಅಚೇಲಕವಗ್ಗೇ. ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದೇನಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ (ಪಾಚಿ. ೨೮೪ ಆದಯೋ). ತಞ್ಹಿ ಉಪನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಚತುತ್ಥಭಾವತೋ ‘‘ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯದಿ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದಂ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏವ ರಹೋನಿಸಜ್ಜಾಯ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಂ ಹೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದವತ್ಥುತೋ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವತ್ಥುನೋ ಪಠಮಂ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಏಕಪರಿಚ್ಛೇದೇಪಿ ಇದಂ ಪಠಮಂ ವಿಸುಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ.

ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಓವಾದವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.