೬. ಗೋಪಾಲವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ದಿಸ್ವಾನ ದೇವಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಗೋಪಾಲವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹವಾಸೀ ಅಞ್ಞತರೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಪಾತರಾಸತ್ಥಾಯ ಪಿಲೋತಿಕಾಯ ಪುಟಬದ್ಧಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಾವೀನಂ ಚರಣಟ್ಠಾನಭೂತಂ ಗೋಚರಭೂಮಿಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ‘‘ಅಯಂ ಇದಾನೇವ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ದತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ವೇಲಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ದಾತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಗಾವಿಯೋ ಮಾಸಕ್ಖೇತ್ತಂ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಅಥ ಸೋ ಗೋಪಾಲೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಥೇರಸ್ಸ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ದದೇಯ್ಯಂ, ಉದಾಹು ಗಾವಿಯೋ ಮಾಸಕ್ಖೇತ್ತತೋ ನೀಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಮಾಸಸಾಮಿಕಾ ಮಂ ಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ಕರೋನ್ತು, ಥೇರೇ ಪನ ಗತೇ ಕುಮ್ಮಾಸದಾನನ್ತರಾಯೋ ಮೇ ಸಿಯಾ, ಹನ್ದಾಹಂ ಪಠಮಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಉಪನೇಸಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ ಥೇರೋ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ.

ಅಥ ನಂ ಗಾವಿಯೋ ನಿವತ್ತೇತುಂ ಪರಿಸ್ಸಯಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಉಪಧಾವನ್ತಂ ಪಾದೇನ ಫುಟ್ಠೋ ಆಸೀವಿಸೋ ಡಂಸಿ. ಥೇರೋಪಿ ತಂ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ ತಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಆರಭಿ. ಗೋಪಾಲಕೋಪಿ ಗಾವಿಯೋ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಥೇರಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ತಾವದೇವಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ವಿಸಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿ. ಮುಹುತ್ತಮೇವ ವೇಗೇ ಮುದ್ಧಪತ್ತೇ ಕಾಲಮಕಾಸಿ, ಕಾಲಕತೋ ಚ ತಾವತಿಂಸೇಸು ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕವಿಮಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದಿಸ್ವಾ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ –

೧೧೫೯. ‘‘ದಿಸ್ವಾನ ದೇವಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ ಭಿಕ್ಖು, ಉಚ್ಚೇ ವಿಮಾನಮ್ಹಿ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೇ;

ಆಮುತ್ತಹತ್ಥಾಭರಣಂ ಯಸಸ್ಸಿಂ, ದಿಬ್ಬೇ ವಿಮಾನಮ್ಹಿ ಯಥಾಪಿ ಚನ್ದಿಮಾ.

೧೧೬೦. ‘‘ಅಲಙ್ಕತೋ ಮಲ್ಯಧರೋ ಸುವತ್ಥೋ, ಸುಕುಣ್ಡಲೀ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು;

ಆಮುತ್ತಹತ್ಥಾಭರಣೋ ಯಸಸ್ಸೀ, ದಿಬ್ಬೇ ವಿಮಾನಮ್ಹಿ ಯಥಾಪಿ ಚನ್ದಿಮಾ.

೧೧೬೧. ‘‘ದಿಬ್ಬಾ ಚ ವೀಣಾ ಪವದನ್ತಿ ವಗ್ಗುಂ; ಅಟ್ಠಟ್ಠಕಾ ಸಿಕ್ಖಿತಾ ಸಾಧುರೂಪಾ;

ದಿಬ್ಬಾ ಚ ಕಞ್ಞಾ ತಿದಸಚರಾ ಉಳಾರಾ, ನಚ್ಚನ್ತಿ ಗಾಯನ್ತಿ ಪಮೋದಯನ್ತಿ.

೧೧೬೨. ‘‘ದೇವಿದ್ಧಿಪತ್ತೋಸಿ ಮಹಾನುಭಾವೋ…ಪೇ…

ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ.

ಸೋಪಿ ತಸ್ಸ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೧೧೬೩. ‘‘ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅತ್ತಮನೋ…ಪೇ…ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ’’.

೧೧೬೪. ‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ, ಸಙ್ಗಮ್ಮ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಂ ಪರೇಸಂ ಧೇನುಯೋ;

ತತೋ ಚ ಆಗಾ ಸಮಣೋ ಮಮನ್ತಿಕೇ, ಗಾವೋ ಚ ಮಾಸೇ ಅಗಮಂಸು ಖಾದಿತುಂ.

೧೧೬೫. ‘‘ದ್ವಯಜ್ಜ ಕಿಚ್ಚಂ ಉಭಯಞ್ಚ ಕಾರಿಯಂ, ಇಚ್ಚೇವಹಂ ಭನ್ತೇ ತದಾ ವಿಚಿನ್ತಯಿಂ;

ತತೋ ಚ ಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲದ್ಧ ಯೋನಿಸೋ, ‘ದದಾಮಿ ಭನ್ತೇ’ತಿ ಖಿಪಿಂ ಅನನ್ತಕಂ.

೧೧೬೬. ‘‘ಸೋ ಮಾಸಖೇತ್ತಂ ತುರಿತೋ ಅವಾಸರಿಂ, ಪುರಾ ಅಯಂ ಭಞ್ಜತಿ ಯಸ್ಸಿದಂ ಧನಂ;

ತತೋ ಚ ಕಣ್ಹೋ ಉರಗೋ ಮಹಾವಿಸೋ, ಅಡಂಸಿ ಪಾದೇ ತುರಿತಸ್ಸ ಮೇ ಸತೋ.

೧೧೬೭. ‘‘ಸ್ವಾಹಂ ಅಟ್ಟೋಮ್ಹಿ ದುಕ್ಖೇನ ಪೀಳಿತೋ, ಭಿಕ್ಖು ಚ ತಂ ಸಾಮಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾನನ್ತಕಂ;

ಅಹಾಸಿ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಮಮಾನುಕಮ್ಪಯಾ, ತತೋ ಚುತೋ ಕಾಲಕತೋಮ್ಹಿ ದೇವತಾ.

೧೧೬೮. ‘‘ತದೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ ಕತಂ ಮಯಾ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಅನುಭೋಮಿ ಅತ್ತನಾ;

ತಯಾ ಹಿ ಭನ್ತೇ ಅನುಕಮ್ಪಿತೋ ಭುಸಂ, ಕತಞ್ಞುತಾಯ ಅಭಿವಾದಯಾಮಿ ತಂ.

೧೧೬೯. ‘‘ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಚ, ಅಞ್ಞೋ ಮುನಿ ನತ್ಥಿ ತಯಾನುಕಮ್ಪಕೋ;

ತಯಾ ಹಿ ಭನ್ತೇ ಅನುಕಮ್ಪಿತೋ ಭುಸಂ, ಕತಞ್ಞುತಾಯ ಅಭಿವಾದಯಾಮಿ ತಂ.

೧೧೭೦. ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಸ್ಮಿಂ ವಾ ಪನ, ಅಞ್ಞೋ ಮುನೀ ನತ್ಥಿ ತಯಾನುಕಮ್ಪಕೋ;

ತಯಾ ಹಿ ಭನ್ತೇ ಅನುಕಮ್ಪಿತೋ ಭುಸಂ, ಕತಞ್ಞುತಾಯ ಅಭಿವಾದಯಾಮಿ ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಅತ್ತನಾ ಚ ದೇವತಾಯ ಚ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ತಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಮತ್ಥಂ ಪಚ್ಚನುಭಾಸಿತ್ವಾ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ‘‘ದಿಸ್ವಾನ ದೇವಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

೧೧೫೯. ತತ್ಥ ದೇವನ್ತಿ ಗೋಪಾಲದೇವಪುತ್ತಂ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾ ವದತಿ. ಸೋ ಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಭಿನ್ನಕಿಲೇಸತಾಯ ಭಿಕ್ಖು. ವಿಮಾನಸ್ಸ ಬಹುಕಾಲಾವಟ್ಠಾಯಿತಾಯ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿತಿಕತಾಯ ಏವ ವಾ ‘‘ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕ’’ನ್ತಿಪಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ. ತಞ್ಹಿ ‘‘ದೇವ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಸಟ್ಠಿಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಸ್ಸಕೋಟಿಯೋ ತತ್ಥ ಅವಟ್ಠಾನತೋ ‘‘ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೇ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಲಭತಿ. ಯಥಾಪಿ ಚನ್ದಿಮಾತಿ ಯಥಾ ಚನ್ದಿಮಾ ದೇವಪುತ್ತೋ ಕನ್ತಸೀತಲಮನೋಹರಕಿರಣಜಾಲಸಮುಜ್ಜಲೇ ಅತ್ತನೋ ದಿಬ್ಬೇ ವಿಮಾನಮ್ಹಿ ವಿರೋಚತಿ, ಏವಂ ವಿರೋಚಮಾನನ್ತಿ ವಚನಸೇಸಾ.

೧೧೬೦. ಅಲಙ್ಕತೋತಿಆದಿ ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾಕಾರದಸ್ಸನಂ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

೧೧೬೪. ಸಙ್ಗಮ್ಮಾತಿ ಸಙ್ಗಮೇತ್ವಾ, ಸಙ್ಗಮ್ಮಾತಿ ವಾ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಹೇತ್ವತ್ಥೋಪಿ ಹಿ ಇಧ ಅನ್ತೋನೀತೋ, ಬಹೂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಗಾತಿ ಆಗಞ್ಛಿ. ಮಾಸೇತಿ ಮಾಸಸಸ್ಸಾನಿ.

೧೧೬೫. ದ್ವಯಜ್ಜಾತಿ ದ್ವಯಂ ಅಜ್ಜ ಏತರಹಿ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಉಭಯಞ್ಚ ಕಾರಿಯನ್ತಿ ವುತ್ತಸ್ಸೇವತ್ಥಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯವಚನಂ. ಸಞ್ಞನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋನಿಸೋ’’ತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಾತಿ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ. ಖಿಪಿನ್ತಿ ಪನಿಗ್ಗಾಹಾಪನವಸೇನ ಹತ್ಥೇ ಖಿಪಿಂ. ಅನನ್ತಕನ್ತಿ ನನ್ತಕಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಪಿಲೋತಿಕಂ. ಅ-ಕಾರೋ ಚೇತ್ಥ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ.

೧೧೬೬. ಸೋತಿ ಸೋ ಅಹಂ. ತುರಿತೋತಿ ತುರಿತೋ ಸಮ್ಭಮನ್ತೋ. ಅವಾಸರಿನ್ತಿ ಉಪಗಚ್ಛಿ, ಪಾವಿಸಿಂ ವಾ. ಪುರಾ ಅಯಂ ಭಞ್ಜತಿ ಯಸ್ಸಿದಂ ಧನನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಖೇತ್ತಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಇದಂ ಮಾಸಸಸ್ಸಂ ಧನಂ, ತಂ ಅಯಂ ಗೋಗಣೋ ಭಞ್ಜತಿ ಪುರಾ ತಸ್ಸ ಭಞ್ಜನತೋ, ಆಮದ್ದನತೋ ಪುರೇತರಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತೋತಿ ತತ್ಥ. ತುರಿತಸ್ಸ ಮೇ ಸತೋತಿ ಸಮ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಮಾನಸ್ಸ, ಸಹಸಾ ಗಮನೇನ ಮಗ್ಗೇ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಗತಸ್ಸಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೧೬೭. ಅಟ್ಟೋಮ್ಹಿ ದುಕ್ಖೇನ ಪೀಳಿತೋತಿ ತೇನ ಆಸೀವಿಸಡಂಸನೇನ ಅಟ್ಟೋ ಅಟ್ಟಿತೋ ಉಪದ್ದುತೋ ಮರಣದುಕ್ಖೇನ ಬಾಧಿತೋ ಭವಾಮಿ. ಅಹಾಸೀತಿ ಅಜ್ಝೋಹರಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತೋ ಚುತೋ ಕಾಲಕತೋಮ್ಹಿ ದೇವತಾತಿ ತತೋ ಮನುಸ್ಸತ್ತಭಾವತೋ ಚುತೋ ಮರಣಕಾಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ, ತತ್ಥ ವಾ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಖೇಪನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಕಾಲಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಕಾಲಕತೋ, ತದನನ್ತರಮೇವ ಚ ಅಮ್ಹಿ ದೇವತಾ ದೇವತ್ತಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ದೇವತಾ ಹೋಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೧೬೯. ತಯಾತಿ ತಯಾ ಸದಿಸೋ ಅಞ್ಞೋ ಮುನಿ ಮೋನೇಯ್ಯಗುಣಯುತ್ತೋ ಇಸಿ ನತ್ಥಿ. ತಯಾತಿ ವಾ ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಇದಂ ಕರಣವಚನಂ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಗೋಪಾಲವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.