೨. ಪುರಿಸವಿಮಾನಂ

೫. ಮಹಾರಥವಗ್ಗೋ

೧. ಮಣ್ಡೂಕದೇವಪುತ್ತವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಮಹಾರಥವಗ್ಗೇ ಕೋ ಮೇ ವನ್ದತಿ ಪಾದಾನೀತಿ ಮಣ್ಡೂಕದೇವಪುತ್ತವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಚಮ್ಪಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಗಗ್ಗರಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ತೀರೇ. ಸೋ ಪಚ್ಚೂಸವೇಲಾಯಂ ಬುದ್ಧಾಚಿಣ್ಣಂ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ವೇನೇಯ್ಯಬನ್ಧವೇ ಸತ್ತೇ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಅದ್ದಸ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯಿ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೇ ಏಕೋ ಮಣ್ಡೂಕೋ ಮಮ ಸರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ಮರಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಮಹತಾ ದೇವಪರಿವಾರೇನ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ಬಹೂನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಮ್ಪಾನಗರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸುಲಭಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಕತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಗತೇಸು ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖೇನ ದಿವಸಭಾಗಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ, ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಚತೂಸು ಪರಿಸಾಸು ಸನ್ನಿಪತಿತಾಸು ಸುರಭಿಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಙ್ಖಣಾನುರೂಪೇನ ಪಾಟಿಹಾರಿಯೇನ ಪೋಕ್ಖರಣಿತೀರೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಮಣ್ಡಪಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಮನೋಸಿಲಾತಲೇ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಅಛಮ್ಭೀತಕೇಸರಸೀಹೋ ವಿಯ ಅಟ್ಠಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸರಂ ನಿಚ್ಛಾರೇನ್ತೋ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯೇನ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಅನುಪಮಾಯ ಬುದ್ಧಲೀಲಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಆರಭಿ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಖಣೇ ಏಕೋ ಮಣ್ಡೂಕೋ ಪೋಕ್ಖರಣಿತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮೋ ಏಸೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾಯ ಸರೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥೇಕೋ ವಚ್ಛಪಾಲೋ ತಂ ಪದೇಸಂ ಆಗತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ಪರಿಸಞ್ಚ ಪರಮೇನ ಉಪಸಮೇನ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಗ್ಗತಮಾನಸೋ ದಣ್ಡಮೋಲುಬ್ಭ ತಿಟ್ಠನ್ತೋ ಮಣ್ಡೂಕಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಸನ್ನಿರುಮ್ಭಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾಯ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ತಾವದೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕವಿಮಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸುತ್ತಪ್ಪಬುದ್ಧೋ ವಿಯ ತತ್ಥ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಪರಿವುತಂ ಅತ್ತಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ನು ಖೋ ಇಧ ಅಹಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಪುರಿಮಜಾತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ನಾಮ ಇಧ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಂ, ಈದಿಸಞ್ಚ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭಿಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ’’ನ್ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ನ ಅದ್ದಸ ಅಞ್ಞತ್ರ ಭಗವತೋ ಸರೇ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹಾ. ಸೋ ತಾವದೇವ ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮಾನತೋ ಓತರಿತ್ವಾ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಮಹನ್ತೇನ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವೇನ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಭಗವಾ ಜಾನನ್ತೋವ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಫಲಂ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಞ್ಚ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕಾತುಂ –

೮೫೭. ‘‘ಕೋ ಮೇ ವನ್ದತಿ ಪಾದಾನಿ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಯಸಸಾ ಜಲಂ;

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ, ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸಯಂ ದಿಸಾ’’ತಿ. –

ಪುಚ್ಛಿ. ತತ್ಥ ಕೋತಿ ದೇವನಾಗಯಕ್ಖಮನುಸ್ಸಾದೀಸು ಕೋ, ಕತಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮೇತಿ ಮಮ. ಪಾದಾನೀತಿ ಪಾದೇ. ಇದ್ಧಿಯಾತಿ ಇಮಾಯ ಈದಿಸಾಯ ದೇವಿದ್ಧಿಯಾ. ಯಸಸಾತಿ ಇಮಿನಾ ಈದಿಸೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚ. ಜಲನ್ತಿ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನೋ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನಾತಿ ಅತಿವಿಯ ಕನ್ತೇನ ಕಮನೀಯೇನ ಸುನ್ದರೇನ. ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಛವಿವಣ್ಣೇನ, ಸರೀರವಣ್ಣನಿಭಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಮಜಾತಿಆದಿಂ ಆವಿ ಕರೋನ್ತೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೮೫೮. ‘‘ಮಣ್ಡೂಕೋಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಉದಕೇ ವಾರಿಗೋಚರೋ;

ತವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ, ಅವಧೀ ವಚ್ಛಪಾಲಕೋ.

೮೫೯. ‘‘ಮುಹುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಪಸಾದಸ್ಸ, ಇದ್ಧಿಂ ಪಸ್ಸ ಯಸಞ್ಚ ಮೇ;

ಆನುಭಾವಞ್ಚ ಮೇ ಪಸ್ಸ, ವಣ್ಣಂ ಪಸ್ಸ ಜುತಿಞ್ಚ ಮೇ.

೮೬೦. ‘‘ಯೇ ಚ ತೇ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ, ಧಮ್ಮಂ ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಗೋತಮ;

ಪತ್ತಾ ತೇ ಅಚಲಟ್ಠಾನಂ, ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಸೋಚರೇ’’ತಿ.

೮೫೮. ತತ್ಥ ಪುರೇತಿ ಪುರಿಮಜಾತಿಯಂ. ಉದಕೇತಿ ಇದಂ ತದಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನದಸ್ಸನಂ. ಉದಕೇ ಮಣ್ಡೂಕೋತಿ ಏತೇನ ಉದ್ಧುಮಾಯಿಕಾದಿಕಸ್ಸ ಥಲೇ ಮಣ್ಡೂಕಸ್ಸ ನಿವತ್ತನಂ ಕತಂ ಹೋತಿ. ಗಾವೋ ಚರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಗೋಚರೋ, ಗೋಚರೋ ವಿಯಾತಿ ಗೋಚರೋ, ಘಾಸೇಸನಟ್ಠಾನಂ. ವಾರಿ ಉದಕಂ ಗೋಚರೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ವಾರಿಗೋಚರೋ. ಉದಕಚಾರೀಪಿ ಹಿ ಕೋಚಿ ಕಚ್ಛಪಾದಿ ಅವಾರಿಗೋಚರೋಪಿ ಹೋತೀತಿ ‘‘ವಾರಿಗೋಚರೋ’’ತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ತವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸರೇನ ಕರವೀಕರುತಮಞ್ಜುನಾ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ತವ ಧಮ್ಮಂ ‘‘ಧಮ್ಮೋ ಏಸೋ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಸರೇ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹವಸೇನ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ, ಅನಾದರೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅವಧೀ ವಚ್ಛಪಾಲಕೋತಿ ವಚ್ಛೇ ರಕ್ಖನ್ತೋ ಗೋಪಾಲದಾರಕೋ ಮಮ ಸಮೀಪಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಣ್ಡಮೋಲುಬ್ಭಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠನ್ತೋ ಮಮ ಸೀಸೇ ದಣ್ಡಂ ಸನ್ನಿರುಮ್ಭಿತ್ವಾ ಮಂ ಮಾರೇಸಿ.

೮೫೯. ಮುಹುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಪಸಾದಸ್ಸಾತಿ ತವ ಧಮ್ಮೇ ಮುಹುತ್ತಮತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಪಸಾದಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತಸ್ಸ ಇದ್ಧಿನ್ತಿ ಸಮಿದ್ಧಿಂ, ದಿಬ್ಬವಿಭೂತಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸನ್ತಿ ಪರಿವಾರಂ. ಆನುಭಾವನ್ತಿ ಕಾಮವಣ್ಣಿತಾದಿದಿಬ್ಬಾನುಭಾವಂ. ವಣ್ಣನ್ತಿ ಸರೀರವಣ್ಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ. ಜುತಿನ್ತಿ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾನಿ ಫರಣಸಮತ್ಥಂ ಪಭಾವಿಸೇಸಂ.

೮೬೦. ಯೇತಿ ಯೇ ಸತ್ತಾ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಬ್ಯತಿರೇಕೇ. ತೇತಿ ತವ. ದೀಘಮದ್ಧಾನನ್ತಿ ಬಹುವೇಲಂ. ಅಸ್ಸೋಸುನ್ತಿ ಸುಣಿಂಸು. ಗೋತಮಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ. ಅಚಲಟ್ಠಾನನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಗೋತಮ ಭಗವಾ ಅಹಂ ವಿಯ ಇತ್ತರಮೇವ ಕಾಲಂ ಅಸುಣಿತ್ವಾ ಯೇ ಪನ ಕತಪುಞ್ಞಾ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ತವ ಧಮ್ಮಂ ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಸೋತುಂ ಲಭಿಂಸು, ತೇ ದೀಘರತ್ತಂ ಸಂಸಾರಬ್ಯಸನಾಭಿಭೂತಾ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಸೋಚೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ಅಸೋಕಂ ಸಸ್ಸತಭಾವೇನ ಅಚಲಂ ಸನ್ತಿಪದಂ ಪತ್ತಾ ಏವ, ನ ತೇಸಂ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯೋತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಚ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ದೇವಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಹ ಪರಿವಾರೇನ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತೋತಿ.

ಮಣ್ಡೂಕದೇವಪುತ್ತವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ರೇವತೀವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಉಟ್ಠೇಹಿ ರೇವತೇ ಸುಪಾಪಧಮ್ಮೇತಿ ರೇವತೀವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ನನ್ದಿಯೋ ನಾಮ ಉಪಾಸಕೋ ಅಹೋಸಿ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ದಾಯಕೋ ದಾನಪತಿ ಸಙ್ಘುಪಟ್ಠಾಕೋ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸಮ್ಮುಖಗೇಹತೋ ಮಾತುಲಧೀತರಂ ರೇವತಿಂ ನಾಮ ಕಞ್ಞಂ ಆನೇತುಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸಾ ಪನ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅದಾನಸೀಲಾ, ನನ್ದಿಯೋ ತಂ ನ ಇಚ್ಛಿ. ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ರೇವತಿಂ ಆಹ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ಗೇಹಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸೀದನಟ್ಠಾನಂ ಹರಿತೇನ ಗೋಮಯೇನ ಉಪಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಹಿ, ಆಧಾರಕೇ ಠಪೇಹಿ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಗತಕಾಲೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಧಮಕರಣೇನ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಭುತ್ತಕಾಲೇ ಪತ್ತಾನಿ ಧೋವಾಹಿ, ಏವಂ ಮೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರಾಧಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಓವಾದಕ್ಖಮಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೇ ದಿವಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಆವಾಹಂ ಕರಿಂಸು.

ಅಥ ನಂ ನನ್ದಿಯೋ ಆಹ ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಮೇ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಸಿ, ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ವಸಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ಸದ್ಧಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಭತ್ತಾರಂ ಅನವತ್ತೇನ್ತೀ ದ್ವೇ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿ. ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕಾಲಮಕಂಸು. ಗೇಹೇ ಸಬ್ಬಿಸ್ಸರಿಯಂ ತಸ್ಸಾ ಏವ ಅಹೋಸಿ. ನನ್ದಿಯೋಪಿ ಮಹಾದಾನಪತಿ ಹುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ, ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಮ್ಪಿ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಪಾಕವತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಇಸಿಪತನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಚತೂಹಿ ಗಬ್ಭೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಚತುಸಾಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದೀನಿ ಅತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ, ಸಹ ದಕ್ಖಿಣೋದಕದಾನೇನ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಆಯಾಮತೋ ಚ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚ ಸಮನ್ತಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೋ ಯೋಜನಸತುಬ್ಬೇಧೋ ಸತ್ತರತನಮಯೋ ಅಚ್ಛರಾಗಣಸಹಸ್ಸಸಙ್ಘುಟ್ಠೋ ದಿಬ್ಬಪಾಸಾದೋ ಉಗ್ಗಞ್ಛಿ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ತಂ ಪಾಸಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗತೇ ದೇವಪುತ್ತೇ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಸ್ಸಾಯಂ ಪಾಸಾದೋ’’ತಿ? ‘‘ಇಮಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಸಾಮಿಕೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ನನ್ದಿಯೋ ನಾಮ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಪುತ್ತೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಇಸಿಪತನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಚತುಸಾಲಂ ಕಾರೇಸಿ, ತಸ್ಸಾಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಪಾಸಾದೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಪಾಸಾದೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವಚ್ಛರಾಯೋಪಿ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಂ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ನಾಮ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭವಿತುಂ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ತಸ್ಸ ಏವಂ ವದೇಥ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭವಿತುಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ದೇವತಾಯೋ ತಯಿ ಚಿರಾಯನ್ತೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ, ದೇವಲೋಕಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ಮತ್ತಿಕಾಭಾಜನಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಭಾಜನಸ್ಸ ಗಹಣಂ ವಿಯ ಅತಿಮನಾಪ’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಧಾಗಮನತ್ಥಾಯ ತಸ್ಸ ವದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಥೇರೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಸಹಸಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಕತಪುಞ್ಞಾನಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಠಿತಾನಂಯೇವ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನನು ತೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಾ, ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಪುಚ್ಛಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ, ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಯಥಾ ಚಿರಂ ವಿಪ್ಪವಸಿತ್ವಾ ಆಗತಂ ಪುರಿಸಂ ಮಿತ್ತಬನ್ಧವಾ ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಿ, ಏವಂ ಕತಪುಞ್ಞಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಇತೋ ಪರಲೋಕಂ ಗತಂ ಸಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿಹತ್ಥೇಹಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೮೬೧. ‘‘ಚಿರಪ್ಪವಾಸಿಂ ಪುರಿಸಂ, ದೂರತೋ ಸೋತ್ಥಿಮಾಗತಂ;

ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಸುಹಜ್ಜಾ ಚ, ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಆಗತಂ.

೮೬೨. ‘‘ತಥೇವ ಕತಪುಞ್ಞಮ್ಪಿ, ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಂ ಗತಂ;

ಪುಞ್ಞಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಪಿಯಂ ಞಾತೀವ ಆಗತ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

ನನ್ದಿಯೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ದಾನಾನಿ ದೇತಿ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ, ಸೋ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ರೇವತಿಂ ಆಹ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಯಾ ಪಟ್ಠಪಿತಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ಅನಾಥಾನಂ ಪಾಕವತ್ತಞ್ಚ ತ್ವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಪವತ್ತೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿ. ಸೋ ಪವಾಸಗತೋಪಿ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನಾಥಾನಞ್ಚ ಯಥಾವಿಭವಂ ದಾನಂ ದೇತಿಯೇವ. ತಸ್ಸ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಖೀಣಾಸವಾ ದೂರತೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಾನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಿ. ರೇವತೀ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಗತೇ ಕತಿಪಾಹಮೇವ ದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಅನಾಥಾನಂ ಭತ್ತಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿ, ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ಕಣಾಜಕಂ ಬಿಲಙ್ಗದುತಿಯಂ ಅದಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಅತ್ತನಾ ಭುತ್ತಾವಸೇಸಾನಿ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಮಚ್ಛಮಂಸಖಣ್ಡಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಚಲಕಟ್ಠಿಕಾನಿ ಚ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಸಮಣಾನಂ ಕಮ್ಮಂ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಏವಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನನ್ದಿಯೋ ವೋಹಾರಕಸಿದ್ಧಿ ಯಥಾಲಾಭೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ರೇವತಿಂ ಗೇಹತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಪಾವಿಸಿ. ದುತಿಯದಿವಸೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಅನಾಥಭತ್ತಞ್ಚ ಸಮ್ಮದೇವ ಪವತ್ತೇಸಿ, ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯೇಹಿ ಉಪನೀತಂ ರೇವತಿಂ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಪರಮತಾಯ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಅತ್ತನೋ ವಿಮಾನೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ರೇವತೀ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ದಾನಂ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ವಸೇನ ಮಯ್ಹಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಪರಿಹಾಯೀ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೀ ಪರಿಭಾಸನ್ತೀ ವಿಚರತಿ. ಅಥ ವೇಸ್ಸವಣೋ ದ್ವೇ ಯಕ್ಖೇ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಭಣೇ, ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ಉಗ್ಘೋಸಥ ‘‘ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ರೇವತೀ ಜೀವನ್ತೀಯೇವ ನಿರಯೇ ಪಕ್ಖಿಪೀಯತೀ’ತಿ’’. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಭೀತತಸಿತೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ರೇವತೀ ಪನ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಥಕೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ತಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಸಞ್ಚೋದಿತೇನ ವೇಸ್ಸವಣೇನ ರಞ್ಞಾ ಆಣತ್ತಾ ಜಲಿತಕಪಿಲಕೇಸಮಸ್ಸುಕಾ ಚಿಪಿಟವಿರೂಪನಾಸಿಕಾ ಪರಿಣತದಾಠಾ ಲೋಹಿತಕ್ಖಾ ಸಜಲಧರಸಮಾನವಣ್ಣಾ ಅತಿವಿಯ ಭಯಾನಕರೂಪಾ ದ್ವೇ ಯಕ್ಖಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ, ರೇವತೇ, ಸುಪಾಪಧಮ್ಮೇ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಾ ನಾನಾಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಜನೋ ಪಸ್ಸತೂ’’ತಿ ಸಕಲನಗರೇ ವೀಥಿತೋ ವೀಥಿಂ ಪರಿಬ್ಭಮಾಪೇತ್ವಾ ಆಕಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ವಿಮಾನಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚಸ್ಸಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಂ ವಿಲಪನ್ತಿಂಯೇವ ಉಸ್ಸದನಿರಯಸಮೀಪಂ ಪಾಪೇಸುಂ. ತಂ ಯಮಪುರಿಸಾ ಉಸ್ಸದನಿರಯೇ ಖಿಪಿಂಸು. ತೇನಾಹ –

೮೬೩. ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ ರೇವತೇ ಸುಪಾಪಧಮ್ಮೇ, ಅಪಾರುತದ್ವಾರೇ ಅದಾನಸೀಲೇ;

ನೇಸ್ಸಾಮ ತಂ ಯತ್ಥ ಥುನನ್ತಿ ದುಗ್ಗತಾ, ಸಮಪ್ಪಿತಾ ನೇರಯಿಕಾ ದುಖೇನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಉಟ್ಠೇಹೀತಿ ಉಟ್ಠಹ, ನ ದಾನೇಸ ಪಾಸಾದೋ ತಂ ನಿರಯಭಯತೋ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೀಘಂ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಾಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರೇವತೇತಿ ತಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ. ಸುಪಾಪಧಮ್ಮೇತಿಆದಿನಾ ಉಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ವದತಿ. ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಅರಿಯಾನಂ ಅಕ್ಕೋಸನಪರಿಭಾಸನಾದಿನಾ ಸುಟ್ಟು ಲಾಮಕಪಾಪಧಮ್ಮಾ, ಯಸ್ಮಾ ಚ ಅಪಾರುತಂ ದ್ವಾರಂ ನಿರಯಸ್ಸ ತವ ಪವೇಸನತ್ಥಂ, ತಸ್ಮಾ ಉಟ್ಠೇಹೀತಿ. ಅದಾನಸೀಲೇತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ದಾನಸೀಲೇ ಕದರಿಯೇ ಮಚ್ಛರಿನೀ, ಇದಮ್ಪಿ ಉಟ್ಠಾನಸ್ಸೇವ ಕಾರಣವಚನಂ. ಯಸ್ಮಾ ದಾನಸೀಲಾನಂ ಅಮಚ್ಛರೀನಂ ತವ ಸಾಮಿಕಸದಿಸಾನಂ ಸುಗತಿಯಂ ನಿವಾಸೋ, ತಾದಿಸಾನಂ ಪನ ಅದಾನಸೀಲಾನಂ ಮಚ್ಛರೀನಂ ನಿರಯೇ ನಿವಾಸೋ, ತಸ್ಮಾ ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಮುಹುತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ತವ ಇಧ ಠಾತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯತ್ಥ ಥುನನ್ತಿ ದುಗ್ಗತಾತಿ ದುಕ್ಖಗತತ್ತಾ ದುಗ್ಗತಾ. ನೇರಯಿಕಾತಿ ನಿರಯದುಕ್ಖೇನ ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ ಯಸ್ಮಿಂ ನಿರಯೇ ಥುನನ್ತಿ, ಯಾವ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನ ಬ್ಯನ್ತಿ ಹೋತಿ, ತಾವ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಅಲಭನ್ತಾ ನಿತ್ಥುನನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತಂ ನೇಸ್ಸಾಮ ನಯಿಸ್ಸಾಮ ಖಿಪಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೮೬೪. ‘‘ಇಚ್ಚೇವ ವತ್ವಾನ ಯಮಸ್ಸ ದೂತಾ, ತೇ ದ್ವೇ ಯಕ್ಖಾ ಲೋಹಿತಕ್ಖಾ ಬ್ರಹನ್ತಾ;

ಪಚ್ಚೇಕಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ರೇವತಂ, ಪಕ್ಕಾಮಯುಂ ದೇವಗಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ. –

ಇದಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರವಚನಂ.

ತತ್ಥ ಇಚ್ಚೇವ ವತ್ವಾನಾತಿ ಇತಿ ಏವ ‘‘ಉಟ್ಠೇಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ವಾ, ವಚನಸಮನನ್ತರಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಮಸ್ಸ ದೂತಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿಸೇಧನಿಯತಸ್ಸ ಯಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ದೂತಸದಿಸಾ. ವೇಸ್ಸವಣೇನ ಹಿ ತೇ ಪೇಸಿತಾ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ನಯಿಂಸು. ಕೇಚಿ ‘‘ನ ಯಮಸ್ಸ ದೂತಾ’’ತಿ ನ-ಕಾರಂ ‘‘ಯಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ದೂತಾ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ನ ಹಿ ನ ಯಮದೂತತಾಯ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ದೂತಾತಿ ಸಿಜ್ಝತಿ. ಯಜನ್ತಿ ತತ್ಥ ಬಲಿಂ ಉಪಹರನ್ತೀತಿ ಯಕ್ಖಾ. ಲೋಹಿತಕ್ಖಾತಿ ರತ್ತನಯನಾ. ಯಕ್ಖಾನಞ್ಹಿ ನೇತ್ತಾನಿ ಅತಿಲೋಹಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಬ್ರಹನ್ತಾತಿ ಮಹನ್ತಾ. ಪಚ್ಚೇಕಬಾಹಾಸೂತಿ ಏಕೋ ಏಕಬಾಹಾಯಂ, ಇತರೋ ಇತರಬಾಹಾಯನ್ತಿ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಬಾಹಾಸು. ರೇವತನ್ತಿ ರೇವತಿಂ. ರೇವತಾತಿಪಿ ತಸ್ಸಾ ನಾಮಮೇವ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ರೇವತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಕ್ಕಾಮಯುನ್ತಿ ಪಕ್ಕಾಮೇಸುಂ, ಉಪನೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೇವಗಣಸ್ಸಾತಿ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ದೇವಸಙ್ಘಸ್ಸ.

ಏವಂ ತೇಹಿ ಯಕ್ಖೇಹಿ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ನನ್ದಿಯವಿಮಾನಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಪಿತಾ ರೇವತೀ ತಂ ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಸದಿಸಂ ಅತಿವಿಯ ಪಭಸ್ಸರಂ ದಿಸ್ವಾ –

೮೬೫. ‘‘ಆದಿಚ್ಚವಣ್ಣಂ ರುಚಿರಂ ಪಭಸ್ಸರಂ, ಬ್ಯಮ್ಹಂ ಸುಭಂ ಕಞ್ಚನಜಾಲಛನ್ನಂ;

ಕಸ್ಸೇತಮಾಕಿಣ್ಣಜನಂ ವಿಮಾನಂ, ಸುರಿಯಸ್ಸ ರಂಸೀರಿವ ಜೋತಮಾನಂ.

೮೬೬. ‘‘ನಾರೀಗಣಾ ಚನ್ದನಸಾರಲಿತ್ತಾ, ಉಭತೋ ವಿಮಾನಂ ಉಪಸೋಭಯನ್ತಿ;

ತಂ ದಿಸ್ಸತಿ ಸುರಿಯಸಮಾನವಣ್ಣಂ, ಕೋ ಮೋದತಿ ಸಗ್ಗಪತ್ತೋ ವಿಮಾನೇ’’ತಿ. –

ತೇ ಯಕ್ಖೇ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇಪಿ ತಸ್ಸಾ –

೮೬೭. ‘‘ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ನನ್ದಿಯೋ ನಾಮಾಸಿ, ಉಪಾಸಕೋ ಅಮಚ್ಛರೀ ದಾನಪತಿ ವದಞ್ಞೂ;

ತಸ್ಸೇತಮಾಕಿಣ್ಣಜನಂ ವಿಮಾನಂ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ರಂಸೀರಿವ ಜೋತಮಾನಂ.

೮೬೮. ‘‘ನಾರೀಗಣಾ ಚನ್ದನಸಾರಲಿತ್ತಾ, ಉಭತೋ ವಿಮಾನಂ ಉಪಸೋಭಯನ್ತಿ;

ತಂ ದಿಸ್ಸತಿ ಸೂರಿಯಸಮಾನವಣ್ಣಂ, ಸೋ ಮೋದತಿ ಸಗ್ಗಪತ್ತೋ ವಿಮಾನೇ’’ತಿ. –

ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು.

೮೬೮. ತತ್ಥ ಚನ್ದನಸಾರಲಿತ್ತಾತಿ ಸಾರಭೂತೇನ ಚನ್ದನಗನ್ಧೇನ ಅನುಲಿತ್ತಸರೀರಾ. ಉಭತೋ ವಿಮಾನನ್ತಿ ವಿಮಾನಂ ಉಭತೋ ಅನ್ತೋ ಚೇವ ಬಹಿ ಚ ಸಙ್ಗೀತಾದೀಹಿ ಉಪೇಚ್ಚ ಸೋಭಯನ್ತಿ.

ಅಥ ರೇವತೀ –

೮೬೯. ‘‘ನನ್ದಿಯಸ್ಸಾಹಂ ಭರಿಯಾ, ಅಗಾರಿನೀ ಸಬ್ಬಕುಲಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಾ;

ಭತ್ತು ವಿಮಾನೇ ರಮಿಸ್ಸಾಮಿ ದಾನಹಂ, ನ ಪತ್ಥಯೇ ನಿರಯಂ ದಸ್ಸನಾಯಾ’’ತಿ. –

ಆಹ. ತತ್ಥ ಅಗಾರಿನೀತಿ ಗೇಹಸಾಮಿನೀ. ‘‘ಭರಿಯಾ ಸಗಾಮಿನೀ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ಭರಿಯಾ ಸಹಗಾಮಿನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಕುಲಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಾ ಭತ್ತೂತಿ ಮಮ ಭತ್ತು ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಇಸ್ಸರಾ ಸಾಮಿನೀ ಅಹೋಸಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಇದಾನಿಪಿ ವಿಮಾನೇ ಇಸ್ಸರಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಹ. ವಿಮಾನೇ ರಮಿಸ್ಸಾಮಿ ದಾನಹನ್ತಿ ಏವಂ ಪಲೋಭೇತುಮೇವ ಹಿ ತಂ ತೇ ತತ್ಥ ನೇಸುಂ. ನ ಪತ್ಥಯೇ ನಿರಯಂ ದಸ್ಸನಾಯಾತಿ ಯಂ ಪನ ನಿರಯಂ ಮಂ ತುಮ್ಹೇ ನೇತುಕಾಮಾ, ತಂ ನಿರಯಂ ದಸ್ಸನಾಯಪಿ ನ ಪತ್ಥಯೇ, ಕುತೋ ಪವಿಸಿತುನ್ತಿ ವದತಿ.

ಏವಂ ವದನ್ತಿಮೇವ ‘‘ತ್ವಂ ತಂ ಪತ್ಥೇಹಿ ವಾ ಮಾ ವಾ, ಕಿಂ ತವ ಪತ್ಥನಾಯಾ’’ತಿ ನಿರಯಸಮೀಪಂ ನೇತ್ವಾ –

೮೭೦. ‘‘ಏಸೋ ತೇ ನಿರಯೋ ಸುಪಾಪಧಮ್ಮೇ, ಪುಞ್ಞಂ ತಯಾ ಅಕತಂ ಜೀವಲೋಕೇ;

ನ ಹಿ ಮಚ್ಛರೀ ರೋಸಕೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ, ಸಗ್ಗೂಪಗಾನಂ ಲಭತಿ ಸಹಬ್ಯತ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹಂಸು. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಏಸೋ ತವ ನಿರಯೋ, ತಯಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಭೂತೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಪುಞ್ಞಂ ತಯಾ ಅಕತಂ ಜೀವಲೋಕೇ, ಯಸ್ಮಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ತಯಾ ಪುಞ್ಞಂ ನಾಮ ನ ಕತಂ, ಏವಂ ಅಕತಪುಞ್ಞೋ ಪನ ತಾದಿಸೋ ಸತ್ತೋ ಮಚ್ಛರೀ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿನಿಗೂಹನಲಕ್ಖಣೇನ ಮಚ್ಛರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಪರೇಸಂ ರೋಸುಪ್ಪಾದನೇನ ರೋಸಕೋ, ಲೋಭಾದೀಹಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮಙ್ಗೀಭಾವತೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಸಗ್ಗೂಪಗಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಸಹಭಾವಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಏವಂ ಪನ ವತ್ವಾ ತೇ ದ್ವೇ ಯಕ್ಖಾ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿಂಸು. ತಂಸದಿಸೇ ಪನ ದ್ವೇ ನಿರಯಪಾಲೇ ಸಂಸವಕೇ ನಾಮ ಗೂಥನಿರಯೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಆಕಡ್ಢನ್ತೇ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ –

೮೭೧. ‘‘ಕಿಂ ನು ಗೂಥಞ್ಚ ಮುತ್ತಞ್ಚ, ಅಸುಚಿ ಪಟಿದಿಸ್ಸತಿ;

ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಕಿಮಿದಂ ಮೀಳ್ಹಂ, ಕಿಮೇತಂ ಉಪವಾಯತೀ’’ತಿ. –

ತಂ ನಿರಯಂ ಪುಚ್ಛಿ.

೮೭೨. ‘‘ಏಸ ಸಂಸವಕೋ ನಾಮ, ಗಮ್ಭೀರೋ ಸತಪೋರಿಸೋ;

ಯತ್ಥ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ತುವಂ ಪಚ್ಚಸಿ ರೇವತೇ’’ತಿ. –

ತಸ್ಮಿಂ ಕಥಿತೇ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಹೇತುಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೀ –

೮೭೩. ‘‘ಕಿಂ ನು ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ದುಕ್ಕಟಂ ಕತಂ;

ಕೇನ ಸಂಸವಕೋ ಲದ್ಧೋ, ಗಮ್ಭೀರೋ ಸತಪೋರಿಸೋ’’ತಿ. – ಆಹ;

೮೭೪. ‘‘ಸಮಣೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಚಾಪಿ, ಅಞ್ಞೇ ವಾಪಿ ವನಿಬ್ಬಕೇ;

ಮುಸಾವಾದೇನ ವಞ್ಚೇಸಿ, ತಂ ಪಾಪಂ ಪಕತಂ ತಯಾ’’ತಿ. –

ತಸ್ಸಾ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪುನ ತೇ –

೮೭೫. ‘‘ತೇನ ಸಂಸವಕೋ ಲದ್ಧೋ, ಗಮ್ಭೀರೋ ಸತಪೋರಿಸೋ;

ತತ್ಥೇ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ತುವಂ ಪಚ್ಚಸಿ ರೇವತೇ’’ತಿ. –

ಆಹಂಸು. ತತ್ಥ ಸಂಸವಕೋ ನಾಮಾತಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಗೂಥಮುತ್ತಾದಿಅಸುಚಿಸ್ಸ ಸಂಸವನತೋ ಪಗ್ಘರಣತೋ ಸಂಸವಕೋ ನಾಮ.

ನ ಕೇವಲಂ ತುಯ್ಹಂ ಇಧ ಸಂಸವಕಲಾಭೋ ಏವ, ಅಥ ಖೋ ಏತ್ಥ ಅನೇಕಾನಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಉತ್ತಿಣ್ಣಾಯ ಹತ್ಥಚ್ಛೇದಾದಿಲಾಭೋಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ –

೮೭೬. ‘‘ಹತ್ಥೇಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ ಅಥೋಪಿ ಪಾದೇ, ಕಣ್ಣೇಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ ಅಥೋಪಿ ನಾಸಂ;

ಅಥೋಪಿ ಕಾಕೋಳಗಣಾ ಸಮೇಚ್ಚ, ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಖಾದನ್ತಿ ವಿಫನ್ದಮಾನ’’ನ್ತಿ. –

ತತ್ಥ ಲದ್ಧಬ್ಬಕಾರಣಂ ಆಹಂಸು. ತತ್ಥ ಕಾಕೋಳಗಣಾತಿ ಕಾಕಸಙ್ಘಾ. ತೇ ಕಿರಸ್ಸಾ ತಿಗಾವುತಪ್ಪಮಾಣೇ ಸರೀರೇ ಅನೇಕಸತಾನಿ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪತಿತ್ವಾ ತಾಲಕ್ಖನ್ಧಪರಿಮಾಣೇಹಿ ಸುನಿಸಿತಗ್ಗೇಹಿ ಅಯೋಮಯೇಹಿ ಮುಖತುಣ್ಡೇಹಿ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ, ಮಂಸಂ ಗಹಿತಗಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಕಮ್ಮಬಲೇನ ಪೂರತೇವ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಾಕೋಳಗಣಾ ಸಮೇಚ್ಚ, ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಖಾದನ್ತಿ ವಿಫನ್ದಮಾನ’’ನ್ತಿ.

ಪುನ ಸಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಪಚ್ಚಾನಯನಾಯ ಯಾಚನಾದಿವಸೇನ ತಂ ತಂ ವಿಪ್ಪಲಪಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೮೭೭. ‘‘ಸಾಧು ಖೋ ಮಂ ಪಟಿನೇಥ, ಕಾಹಾಮಿ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ;

ದಾನೇನ ಸಮಚರಿಯಾಯ, ಸಂಯಮೇನ ದಮೇನ ಚ;

ಯಂ ಕತ್ವಾ ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಪಚ್ಛಾನುತಪ್ಪರೇ’’ತಿ.

ಪುನ ನಿರಯಪಾಲಾ –

೮೭೮. ‘‘ಪುರೇ ತುವಂ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಇದಾನಿ ಪರಿದೇವಸಿ;

ಸಯಂ ಕತಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ, ವಿಪಾಕಂ ಅನುಭೋಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. –

ಆಹಂಸು. ಪುನ ಸಾ ಆಹ –

೮೭೯. ‘‘ಕೋ ದೇವಲೋಕತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ, ಗನ್ತ್ವಾನ ಪುಟ್ಠೋ ಮೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ;

ನಿಕ್ಖಿತ್ತದಣ್ಡೇಸು ದದಾಥ ದಾನಂ, ಅಚ್ಛಾದನಂ ಸೇಯ್ಯಮಥನ್ನಪಾನಂ;

ನ ಹಿ ಮಚ್ಛರೀ ರೋಸಕೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ, ಸಗ್ಗೂಪಗಾನಂ ಲಭತಿ ಸಹಬ್ಯತಂ.

೮೮೦. ‘‘ಸಾಹಂ ನೂನ ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ, ಯೋನಿಂ ಲದ್ಧಾನ ಮಾನುಸಿಂ;

ವದಞ್ಞೂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಕಾಹಾಮಿ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ;

ದಾನೇನ ಸಮಚರಿಯಾಯ, ಸಂಯಮೇನ ದಮೇನ ಚ.

೮೮೧. ‘‘ಆರಾಮಾನಿ ಚ ರೋಪಿಸ್ಸಂ, ದುಗ್ಗೇ ಸಙ್ಕಮಾನಿ ಚ;

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ.

೮೮೨. ‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಂ, ಯಾ ಚ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅಟ್ಠಮೀ;

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಪಕ್ಖಞ್ಚ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತಂ.

೮೮೩. ‘‘ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸಿಸ್ಸಂ, ಸದಾ ಸೀಲೇಸು ಸಂವುತಾ;

ನ ಚ ದಾನೇ ಪಮಜ್ಜಿಸ್ಸಂ, ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಮಿದಂ ಮಯಾ’’ತಿ.

೮೮೪. ‘‘ಇಚ್ಚೇವಂ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತಿಂ, ಫನ್ದಮಾನಂ ತತೋ ತತೋ;

ಖಿಪಿಂಸು ನಿರಯೇ ಘೋರೇ, ಉದ್ಧಂಪಾದಂ ಅವಂಸಿರ’’ನ್ತಿ. –

ಇದಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರವಚನಂ. ಪುನ ಸಾ –

೮೮೫. ‘‘ಅಹಂ ಪುರೇ ಮಚ್ಛರಿನೀ ಅಹೋಸಿಂ, ಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ;

ವಿತಥೇನ ಚ ಸಾಮಿಕಂ ವಞ್ಚಯಿತ್ವಾ, ಪಚ್ಚಾಮಹಂ ನಿರಯೇ ಘೋರರೂಪೇ’’ತಿ. –

ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಹಂ ಪುರೇ ಮಚ್ಛರಿನೀ’’ತಿ ಗಾಥಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಯ ವುತ್ತಾ, ಇತರಾ ಅನಿಬ್ಬತ್ತಾಯ ಏವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಭಿಕ್ಖೂ ರೇವತಿಯಾ ಯಕ್ಖೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನೀತಭಾವಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಂ ವತ್ಥುಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಕಾಮಞ್ಚೇತಂ ರೇವತೀಪಟಿಬದ್ಧಾಯ ಕಥಾಯ ಯೇಭುಯ್ಯಭಾವತೋ ‘‘ರೇವತೀವಿಮಾನ’’ನ್ತಿ ವೋಹರೀಯತಿ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ರೇವತೀ ವಿಮಾನದೇವತಾ ನ ಹೋತಿ, ನನ್ದಿಯಸ್ಸ ಪನ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ವಿಮಾನಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಞ್ಚೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪುರಿಸವಿಮಾನೇಸ್ವೇವ ಸಙ್ಗಹಂ ಆರೋಪಿತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ರೇವತೀವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಛತ್ತಮಾಣವಕವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಯೋ ವದತಂ ಪವರೋ ಮನುಜೇಸೂತಿ ಛತ್ತಮಾಣವಕವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಸೇತಬ್ಯಾಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಿಚ್ಛಾಲದ್ಧೋ ಪುತ್ತೋ ಛತ್ತೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತರಾ ಪೇಸಿತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಮೇಧಾವಿತಾಯ ಅನಲಸತಾಯ ಚ ನ ಚಿರೇನೇವ ಮನ್ತೇ ವಿಜ್ಜಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಚ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪತ್ತೋ. ಸೋ ಆಚರಿಯಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖಿತಂ, ಕಿಂ ವೋ ಗರುದಕ್ಖಿಣಂ ದೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಆಚರಿಯೋ ‘‘ಗರುದಕ್ಖಿಣಾ ನಾಮ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ವಿಭವಾನುರೂಪಾ, ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸಮಾನೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಛತ್ತಮಾಣವೋ ಆಚರಿಯಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಸೇತಬ್ಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಅಭಿನನ್ದಿಯಮಾನೋ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ತಮತ್ಥಂ ಪಿತು ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ದೇಥ ಮೇ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ, ಅಜ್ಜೇವ ದತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ‘‘ತಾತ, ಅಜ್ಜ ವಿಕಾಲೋ, ಸ್ವೇ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಹಾಪಣೇ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಠಪೇಸುಂ. ಚೋರಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಛತ್ತಮಾಣವಕಸ್ಸ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವನಗಹನೇ ನಿಲೀನಾ ಅಚ್ಛಿಂಸು ‘‘ಮಾಣವಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಕಹಾಪಣೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಛತ್ತಮಾಣವಕಸ್ಸ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಂ, ಚೋರೇಹಿ ಮಾರಿತಸ್ಸ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂ, ತತೋ ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಆಗತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತಪರಿಸಾಯ ಚ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಠಮತರಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾಣವಕಸ್ಸ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಮಾಣವೋ ಆಚರಿಯಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇತಬ್ಯತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾಭಿಮುಖೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ‘‘ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಭಗವತಾ ವುತ್ತೋ ‘‘ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಮಯ್ಹಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಸ್ಸ ಗರುದಕ್ಖಿಣಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಾಣವ, ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ, ಕಿಮತ್ಥಿಯಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ಕೀದಿಸಾನಿ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಮೀದಿಸ’’ನ್ತಿ ಸರಣಗಮನಸ್ಸ ಸೀಲಸಮಾದಾನಸ್ಸ ಚ ಫಲಾನಿಸಂಸಂ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ ‘‘ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಹಿ ತಾವ, ಮಾಣವಕ, ಸರಣಗಮನವಿಧಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕಥೇಥ ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ’’ತಿ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ತಸ್ಸ ರುಚಿಯಾ ಅನುರೂಪಂ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ಸರಣಗಮನವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೮೮೬. ‘‘ಯೋ ವದತಂ ಪವರೋ ಮನುಜೇಸು, ಸಕ್ಯಮುನೀ ಭಗವಾ ಕತಕಿಚ್ಚೋ;

ಪಾರಗತೋ ಬಲವೀರಿಯಸಮಙ್ಗೀ, ತಂ ಸುಗತಂ ಸರಣತ್ಥಮುಪೇಹಿ.

೮೮೭. ‘‘ರಾಗವಿರಾಗಮನೇಜಮಸೋಕಂ, ಧಮ್ಮಮಸಙ್ಖತಮಪ್ಪಟಿಕೂಲಂ;

ಮಧುರಮಿಮಂ ಪಗುಣಂ ಸುವಿಭತ್ತಂ, ಧಮ್ಮಮಿಮಂ ಸರಣತ್ಥಮುಪೇಹಿ.

೮೮೮. ‘‘ಯತ್ಥ ಚ ದಿನ್ನ ಮಹಪ್ಫಲಮಾಹು, ಚತೂಸು ಸುಚೀಸು ಪುರಿಸಯುಗೇಸು;

ಅಟ್ಠ ಚ ಪುಗ್ಗಲ ಧಮ್ಮದಸಾ ತೇ, ಸಙ್ಘಮಿಮಂ ಸರಣತ್ಥಮುಪೇಹೀ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ.

೮೮೬. ತತ್ಥ ಯೋತಿ ಅನಿಯಮಿತವಚನಂ, ತಸ್ಸ ‘‘ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಯಮನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವದತನ್ತಿ ವದನ್ತಾನಂ. ಪವರೋತಿ ಸೇಟ್ಠೋ, ಕಥಿಕಾನಂ ಉತ್ತಮೋ ವಾದೀವರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮನುಜೇಸೂತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೋ ಯಥಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಭಗವಾ ಪನ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಮ್ಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಸತ್ತಾನಂ ಪವರೋಯೇವ, ಭಗವತೋ ಚ ಚರಿಮಭವೇ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನತಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮನುಜೇಸೂ’’ತಿ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸಕ್ಯಮುನೀ’’ತಿ. ಸಕ್ಯಕುಲಪ್ಪಸುತತಾಯ ಸಕ್ಯೋ, ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತೋ ಅನವಸೇಸಸ್ಸ ಚ ಞೇಯ್ಯಸ್ಸ ಮುನನತೋ ಮುನಿ ಚಾತಿ ಸಕ್ಯಮುನಿ. ಭಾಗ್ಯವನ್ತತಾದೀಹಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಭಗವಾ. ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾದಿಪಭೇದಸ್ಸ ಸೋಳಸವಿಧಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ನಿಪ್ಫಾದಿತತ್ತಾ ಕತಕಿಚ್ಚೋ. ಪಾರಂ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರತೀರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗತೋ ಸಯಮ್ಭುಞಾಣೇನ ಅಧಿಗತೋತಿ ಪಾರಗತೋ. ಅಸದಿಸೇನ ಕಾಯಬಲೇನ, ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣೇನ ಞಾಣಬಲೇನ, ಚತುಬ್ಬಿಧಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವೀರಿಯೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಬಲವೀರಿಯಸಮಙ್ಗೀ. ಸೋಭನಗಮನತ್ತಾ, ಸುನ್ದರಂ ಠಾನಂ ಗತತ್ತಾ, ಸಮ್ಮಾ ಗತತ್ತಾ, ಸಮ್ಮಾ ಚ ಗದಿತತ್ತಾ ಸುಗತೋ. ತಂ ಸುಗತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಸರಣತ್ಥಂ ಸರಣಾಯ ಪರಾಯಣಾಯ ಅಪಾಯದುಕ್ಖವಟ್ಟದುಕ್ಖಪರಿತ್ತಾಣಾಯ ಉಪೇಹಿ ಉಪಗಚ್ಛ, ಅಜ್ಜ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹಿತನಿವತ್ತನೇನ ಹಿತಸಂವಡ್ಢನೇನ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಭಗವಾ ಸರಣಂ ತಾಣಂ ಲೇಣಂ ಪರಾಯಣಂ ಗತಿ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ ಭಜ ಸೇವ, ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ ವಾ ಬುಜ್ಝಸ್ಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೮೭. ರಾಗವಿರಾಗನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಮಾಹ. ತೇನ ಹಿ ಅರಿಯಾ ಅನಾದಿಕಾಲಭಾವಿತಮ್ಪಿ ರಾಗಂ ವಿರಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಅನೇಜಮಸೋಕನ್ತಿ ಅರಿಯಫಲಂ. ತಞ್ಹಿ ಏಜಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅವಸಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಸೋಕನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನತೋ ‘‘ಅನೇಜಂ ಅಸೋಕ’’ನ್ತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಸಭಾವಧಮ್ಮಂ. ಸಭಾವತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಧಮ್ಮೋ ಹೇಸ ಯದಿದಂ ಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಾನಿ, ನ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ವಿಯ ಪಞ್ಞತ್ತಿಧಮ್ಮವಸೇನ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ವಾ ಪರಮತ್ಥಧಮ್ಮಂ, ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮೇಚ್ಚ ಸಮ್ಭುಯ್ಯ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕತಂ ಸಙ್ಖತಂ, ನ ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಅಸಙ್ಖತಂ. ತದೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಪಟಿಕೂಲನ್ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಂ. ಸವನವೇಲಾಯಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಣವೇಲಾಯಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನವೇಲಾಯನ್ತಿ ಸಬ್ಬದಾಪಿ ಇಟ್ಠಮೇವಾತಿ ಮಧುರಂ. ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸನ್ನಿಸ್ಸಯಾಯ ಪಟಿಭಾನಸಮ್ಪದಾಯ ಪವತ್ತಿತತ್ತಾ ಸುಪ್ಪವತ್ತಿಭಾವತೋ ನಿಪುಣಭಾವತೋ ಚ ಪಗುಣಂ. ವಿಭಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಖನ್ಧಾದಿವಸೇನ ಕುಸಲಾದಿವಸೇನ ಉದ್ದೇಸಾದಿವಸೇನ ಚ ಸುಟ್ಠು ವಿಭಜನತೋ ಸುವಿಭತ್ತಂ. ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಮೇವ ವದತಿ. ತೇನೇವ ಹಿಸ್ಸ ಆಪಾಥಕಾಲೇ ವಿಯ ವಿಮದ್ದನಕಾಲೇಪಿ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸುಣನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವತೋ ಉಭತೋಪಚ್ಚಕ್ಖತಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಥಾವಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೇ ಅಪಾಯದುಕ್ಖಪಾತತೋ ಧಾರಣತ್ಥೇನ ಧಮ್ಮಂ, ಇದಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣವಚನಂ. ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋಪಿ ಹಿ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಮತ್ತಾಯಪಿ ಯಥಾವಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅಪಾಯದುಕ್ಖಪಾತತೋ ಧಾರೇತಿ ಏವ. ಇಮಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಇದಮೇವ ವಿಮಾನಂ ಸಾಧಕನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಾಧಾರಣಭಾವೇನ ಯಥಾವುತ್ತಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪುನ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

೮೮೮. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಅರಿಯಸಙ್ಘೇ. ದಿನ್ನನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಅನ್ನಾದಿದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ. ದಿನ್ನ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪೋ ಕತೋ. ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಕಿಲೇಸಾಸುಚಿತೋ ವಿಸುಜ್ಝನೇನ ಸುಚೀಸು ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೮.೬೦) ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಪುರಿಸಯುಗೇಸು. ಅಟ್ಠಾತಿ ಮಗ್ಗಟ್ಠಫಲಟ್ಠೇಸು ಯುಗಳೇ ಅಕತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಗಹಣೇನ ಅಟ್ಠ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಮೇವ ಚೇತ್ಥ ‘‘ಪುಗ್ಗಲ ಧಮ್ಮದಸಾ’’ತಿ ರಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದೇಸೋ. ಧಮ್ಮದಸಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಸ್ಸನಕಾ. ದಿಟ್ಠಿಸೀಲಸಾಮಞ್ಞೇನ ಸಂಹತಭಾವೇನ ಸಙ್ಘಂ.

ಏವಂ ಭಗವತಾ ತೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸರಣಗುಣಸನ್ದಸ್ಸನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸರಣಗಮನವಿಧಿಮ್ಹಿ ವುತ್ತೇ ಮಾಣವೋ ತಂತಂಸರಣಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಮುಖೇನ ಸರಣಗಮನವಿಧಿನೋ ಅತ್ತನೋ ಹದಯೇ ಠಪಿತಭಾವಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅನನ್ತರಂ ‘‘ಯೋ ವದತಂ ಪವರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತಂ ತಂ ಗಾಥಂ ಪಚ್ಚನುಭಾಸಿ. ಏವಂ ಪಚ್ಚನುಭಾಸಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸರೂಪತೋ ಫಲಾನಿಸಂಸತೋ ಚ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸಮಾದಾನವಿಧಿಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತಮ್ಪಿ ಸುಟ್ಠು ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ‘‘ಹನ್ದಾಹಂ ಭಗವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ತಂಯೇವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಭಗವಾಪಿ ‘‘ಅಲಂ ಇಮಸ್ಸ ಏತ್ತಕಂ ಕುಸಲಂ ದೇವಲೋಕೂಪಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಜೇತವನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಮಾಣವಸ್ಸ ಪನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಸ್ಸ ರತನತ್ತಯಗುಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ‘‘ಸರಣಂ ಉಪೇಮೀ’’ತಿ ಪವತ್ತಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದತಾಯ ಸರಣೇಸು ಚ, ಭಗವತಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸೀಲಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ ತೇನೇವ ನಯೇನ ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಚೋರಾ ಮಗ್ಗೇ ಪರಿಯುಟ್ಠಿಂಸು. ಸೋ ತೇ ಅಗಣೇತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ತಞ್ಚೇಕೋ ಚೋರೋ ಗುಮ್ಬನ್ತರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತೋ ವಿಸಪೀತೇನ ಸರೇನ ಸಹಸಾವ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಹಾಪಣಭಣ್ಡಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಮಾಣವೋ ಪನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ತಿಂಸಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕವಿಮಾನೇ ಸುತ್ತಪ್ಪಬುದ್ಧೋ ವಿಯ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಸಟ್ಠಿಸಕಟಭಾರಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತತ್ತಭಾವೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ವಿಮಾನಸ್ಸ ಆಭಾ ಸಾತಿರೇಕಾನಿ ವೀಸತಿಯೋಜನಾನಿ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಅಥ ಮಾಣವಂ ಕಾಲಕತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೇತಬ್ಯಗಾಮವಾಸಿನೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಸೇತಬ್ಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಗಾಮವಾಸಿನೋ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಸ್ಸ ಕಥೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿ ಸಪರಿವಾರಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರೋದಮಾನಾ ತಂ ಪದೇಸಂ ಅಗಮಂಸು, ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸೇತಬ್ಯವಾಸಿನೋ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಚ ಇಚ್ಛಾನಙ್ಗಲವಾಸಿನೋ ಚ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು, ಮಹಾಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಮಾಣವಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಚಿತಕಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿಂಸು.

ಅಥ ಭಗವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯಿ ಗತೇ ಛತ್ತಮಾಣವೋ ಮಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಆಗತಞ್ಚ ತಂ ಕತಕಮ್ಮಂ ಕಥಾಪೇನ್ತೋ ಕಮ್ಮಫಲಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಪದೇಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಂಸಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ. ಅಥ ಛತ್ತಮಾಣವದೇವಪುತ್ತೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಕಾರಣಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಸರಣಗಮನಞ್ಚ ಸೀಲಸಮಾದಾನಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ, ವಿಮ್ಹಯಜಾತೋ ಭಗವತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದಬಹುಮಾನೋ ‘‘ಇದಾನೇವಾಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಚ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಾಕಟೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕತಞ್ಞುತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಕಲಂ ತಂ ಅರಞ್ಞಪದೇಸಂ ಏಕಾಲೋಕಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮಾನತೋ ಓರುಯ್ಹ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದಿಸ್ಸಮಾನರೂಪೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತನ್ತೋ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಅಯಂ ದೇವೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ’’ತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಜಾತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ಭಗವಾ ತೇನ ಕತಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಪಾಕಟಂ ಕಾತುಂ –

೮೮೯. ‘‘ನ ತಥಾ ತಪತಿ ನಭೇ ಸೂರಿಯೋ, ಚನ್ದೋ ಚ ನ ಭಾಸತಿ ನ ಫುಸ್ಸೋ;

ಯಥಾ ಅತುಲಮಿದಂ ಮಹಪ್ಪಭಾಸಂ, ಕೋ ನು ತ್ವಂ ತಿದಿವಾ ಮಹಿಂ ಉಪಾಗಾ.

೮೯೦. ‘‘ಛಿನ್ದತಿ ರಂಸೀ ಪಭಙ್ಕರಸ್ಸ, ಸಾಧಿಕವೀಸತಿಯೋಜನಾನಿ ಆಭಾ;

ರತ್ತಿಮಪಿ ಯಥಾ ದಿವಂ ಕರೋತಿ, ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಿಮಲಂ ಸುಭಂ ವಿಮಾನಂ.

೮೯೧. ‘‘ಬಹುಪದುಮವಿಚಿತ್ರಪುಣ್ಡರೀಕಂ, ವೋಕಿಣ್ಣಂ ಕುಸುಮೇಹಿ ನೇಕಚಿತ್ತಂ;

ಅರಜವಿರಜಹೇಮಜಾಲಛನ್ನಂ, ಆಕಾಸೇ ತಪತಿ ಯಥಾಪಿ ಸೂರಿಯೋ.

೮೯೨. ‘‘ರತ್ತಮ್ಬರಪೀತವಾಸಸಾಹಿ, ಅಗರುಪಿಯಙ್ಗುಚನ್ದನುಸ್ಸದಾಹಿ;

ಕಞ್ಚನತನುಸನ್ನಿಭತ್ತಚಾಹಿ, ಪರಿಪೂರಂ ಗಗನಂವ ತಾರಕಾಹಿ.

೮೯೩. ‘‘ನರನಾರಿಯೋ ಬಹುಕೇತ್ಥನೇಕವಣ್ಣಾ, ಕುಸುಮವಿಭೂಸಿತಾಭರಣೇತ್ಥ ಸುಮನಾ;

ಅನಿಲಪಮುಞ್ಚಿತಾ ಪವನ್ತಿ ಸುರಭಿಂ, ತಪನಿಯವಿತತಾ ಸುವಣ್ಣಛನ್ನಾ.

೮೯೪. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಸಂಯಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ, ಕೇನಾಸಿ ಕಮ್ಮಫಲೇನಿಧೂಪಪನ್ನೋ;

ಯಥಾ ಚ ತೇ ಅಧಿಗತಮಿದಂ ವಿಮಾನಂ, ತದನುಪದಂ ಅವಚಾಸಿ ಇಗ್ಘ ಪುಟ್ಠೋ’’ತಿ. –

ತಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ.

೮೮೬. ತತ್ಥ ತಪತೀತಿ ದಿಪ್ಪತಿ. ನಭೇತಿ ಆಕಾಸೇ. ಫುಸ್ಸೋತಿ ಫುಸ್ಸತಾರಕಾ. ಅತುಲನ್ತಿ ಅನುಪಮಂ, ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ವಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಇದಂ ತವ ವಿಮಾನಂ ಅನುಪಮಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಪಭಸ್ಸರಭಾವೇನ ತತೋ ಏವ ಮಹಪ್ಪಭಾಸಂ ಆಕಾಸೇ ದಿಪ್ಪತಿ, ನ ತಥಾ ತಾರಕರೂಪಾನಿ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ, ನ ಚನ್ದೋ, ತಾನಿ ತಾವ ತಿಟ್ಠನ್ತು, ನಾಪಿ ಸೂರಿಯೋ ದಿಪ್ಪತಿ, ಏವಂಭೂತೋ ಕೋ ನು ತ್ವಂ ದೇವಲೋಕತೋ ಇಮಂ ಭೂಮಿಪದೇಸಂ ಉಪಗತೋ, ತಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಕಥೇಹೀತಿ.

೮೯೦. ಛಿನ್ದತೀತಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಪವತ್ತಿತುಂ ಅದೇನ್ತೋ ಪಟಿಹನತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರಂಸೀತಿ ರಸ್ಮಿಯೋ. ಪಭಙ್ಕರಸ್ಸಾತಿ ಸೂರಿಯಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಚ ವಿಮಾನಸ್ಸ ಪಭಾ ಸಮನ್ತತೋ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಯೋಜನಾನಿ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಾಧಿಕವೀಸತಿಯೋಜನಾನಿ ಆಭಾ’’ತಿ. ರತ್ತಿಮಪಿ ಯಥಾ ದಿವಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಭಾಯ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮನ್ತಂ ರತ್ತಿಭಾಗಮ್ಪಿ ದಿವಸಭಾಗಂ ವಿಯ ಕರೋತಿ. ಪರಿಸಮನ್ತತೋ ಅನ್ತೋ ಚೇವ ಬಹಿ ಚ ಸುದ್ಧತಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಂ. ಸಬ್ಬಸೋ ಮಲಾಭಾವೇನ ವಿಮಲಂ. ಸುನ್ದರತಾಯ ಸುಭಂ.

೮೯೧. ಬಹುಪದುಮವಿಚಿತ್ರಪುಣ್ಡರೀಕನ್ತಿ ಬಹುವಿಧರತ್ತಕಮಲಞ್ಚೇವ ವಿಚಿತ್ತವಣ್ಣಸೇತಕಮಲಞ್ಚ. ಸೇತಕಮಲಂ ಪದುಮಂ, ರತ್ತಕಮಲಂ ಪುಣ್ಡರೀಕನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ವೋಕಿಣ್ಣಂ ಕುಸುಮೇಹೀತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಸಮೋಕಿಣ್ಣಂ. ನೇಕಚಿತ್ತನ್ತಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಲತಾಕಮ್ಮಾದಿನಾನಾವಿಧವಿಚಿತ್ತಂ. ಅರಜವಿರಜಹೇಮಜಾಲಛನ್ನನ್ತಿ ಸಯಂ ಅಪಗತರಜಂ ವಿರಜೇನ ನಿದ್ದೋಸೇನ ಕಞ್ಚನಜಾಲೇನ ಛಾದಿತಂ.

೮೯೨. ರತ್ತಮ್ಬರಪೀತವಾಸಸಾಹೀತಿ ರತ್ತವತ್ಥಾಹಿ ಚೇವ ಪೀತವತ್ಥಾಹಿ ಚ. ಏಕಾ ಹಿ ರತ್ತಂ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪೀತಂ ಉತ್ತರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಅಪರಾ ಪೀತಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ರತ್ತಂ ಉತ್ತರಿಯಂ ಕರೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ರತ್ತಮ್ಬರಪೀತವಾಸಸಾಹೀ’’ತಿ. ಅಗರುಪಿಯಙ್ಗುಚನ್ದನುಸ್ಸದಾಹೀತಿ ಅಗರುಗನ್ಧೇನ ಪಿಯಙ್ಗುಮಾಲಾಹಿ ಚನ್ದನಗನ್ಧೇಹಿ ಚ ಉಸ್ಸದಾಹಿ, ಉಸ್ಸನ್ನದಿಬ್ಬಾಗರುಗನ್ಧಾದಿಕಾಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಞ್ಚನತನುಸನ್ನಿಭತ್ತಚಾಹೀತಿ ಕನಕಸದಿಸಸುಖುಮಚ್ಛವೀಹಿ. ಪರಿಪೂರನ್ತಿ ತಹಂ ತಹಂ ವಿಚರನ್ತೀಹಿ ಸಙ್ಗೀತಿಪಸುತಾಹಿ ಚ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ.

೮೯೩. ಬಹುಕೇತ್ಥಾತಿ ಬಹುಕಾ ಏತ್ಥ. ಅನೇಕವಣ್ಣಾತಿ ನಾನಾರೂಪಾ. ಕುಸಮವಿಭೂಸಿತಾಭರಣಾತಿ ವಿಸೇಸತೋ ಸುರಭಿವಾಯನತ್ಥಂ ದಿಬ್ಬಕುಸುಮೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತದಿಬ್ಬಾಭರಣಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ವಿಮಾನೇ. ಸುಮನಾತಿ ಸುನ್ದರಮನಾ ಪಮುದಿತಚಿತ್ತಾ. ಅನಿಲಪಮುಞ್ಚಿತಾ ಪವನ್ತಿ ಸುರಭಿನ್ತಿ ಅನಿಲೇನ ಪಮುಞ್ಚಿತಗನ್ಧಾನಂ ಪುಪ್ಫಾನಂ ವಾಯುನಾ ವಿಮುತ್ತಪತ್ತಪುಟಂ ವಿಯ ವಿಬನ್ಧತಾಯ ವಿಕಸಿತತಾಯ ಚ ಸುಗನ್ಧಂ ಪವಾಯನ್ತಿ. ‘‘ಅನಿಲಪಧೂಪಿತಾ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ವಾತೇನ ಮನ್ದಂ ಆವುಯ್ಹಮಾನಾ ಹೇಮಮಯಪುಪ್ಫಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕನಕಚೀರಕಾದೀಹಿ ವೇಣಿಆದೀಸು ಓತತತಾಯ ತಪನಿಯವಿತತಾ. ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಕಞ್ಚನಾಭರಣೇಹಿ ಅಚ್ಛಾದಿತಸರೀರತಾಯ ಸುವಣ್ಣಛನ್ನಾ. ನರನಾರಿಯೋತಿ ದೇವಪುತ್ತಾ ದೇವಧೀತರೋ ಚ ಬಹುಕಾ ಏತ್ಥ ತವ ವಿಮಾನೇತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೮೯೪. ಇಙ್ಘಾತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ ಪುಟ್ಠೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಇಮಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಫಲಪಚ್ಚಕ್ಖಭಾವಾಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತತೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೮೯೫. ‘‘ಸಯಮಿಧ ಪಥೇ ಸಮೇಚ್ಚ ಮಾಣವೇನ, ಸತ್ಥಾನುಸಾಸಿ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ;

ತವ ರತನವರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ, ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚ ಬ್ರವಿತ್ಥ ಛತ್ತೋ.

೮೯೬. ‘‘ಜಿನವರಪವರಂ ಉಪೇಹಿ ಸರಣಂ, ಧಮ್ಮಞ್ಚಾಪಿ ತಥೇವ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ;

ನೋತಿ ಪಠಮಂ ಅವೋಚಹಂ ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಛಾ ತೇ ವಚನಂ ತಥೇವಕಾಸಿಂ.

೮೯೭. ‘‘ಮಾ ಚ ಪಾಣವಧಂ ವಿವಿಧಂ ಚರಸ್ಸು ಅಸುಚಿಂ,

ನ ಹಿ ಪಾಣೇಸು ಅಸಞ್ಞತಂ ಅವಣ್ಣಯಿಂಸು ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ;

ನೋತಿ ಪಠಮಂ ಅವೋಚಹಂ ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಛಾ ತೇ ವಚನಂ ತಥೇವಕಾಸಿಂ.

೮೯೮. ‘‘ಮಾ ಚ ಪರಜನಸ್ಸ ರಕ್ಖಿತಮ್ಪಿ, ಆದಾತಬ್ಬಮಮಞ್ಞಿಥೋ ಅದಿನ್ನಂ;