ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ

ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೇ

ಪೇತವತ್ಥು-ಅಟ್ಠಕಥಾ

ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾ

ಮಹಾಕಾರುಣಿಕಂ ನಾಥಂ, ಞೇಯ್ಯಸಾಗರಪಾರಗುಂ;

ವನ್ದೇ ನಿಪುಣಗಮ್ಭೀರ-ವಿಚಿತ್ರನಯದೇಸನಂ.

ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಯೇನ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ಲೋಕತೋ;

ವನ್ದೇ ತಮುತ್ತಮಂ ಧಮ್ಮಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಪೂಜಿತಂ.

ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಠಿತೋ ಮಗ್ಗಫಲೇಸು ಯೋ;

ವನ್ದೇ ಅರಿಯಸಙ್ಘಂ ತಂ, ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಅನುತ್ತರಂ.

ವನ್ದನಾಜನಿತಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಇತಿ ಯಂ ರತನತ್ತಯೇ;

ಹತನ್ತರಾಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಹುತ್ವಾಹಂ ತಸ್ಸ ತೇಜಸಾ.

ಪೇತೇಹಿ ಚ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಯಂ ಯಂ ಪುರಿಮಜಾತಿಸು;

ಪೇತಭಾವಾವಹಂ ತಂ ತಂ, ತೇಸಞ್ಹಿ ಫಲಭೇದತೋ.

ಪಕಾಸಯನ್ತೀ ಬುದ್ಧಾನಂ, ದೇಸನಾ ಯಾ ವಿಸೇಸತೋ;

ಸಂವೇಗಜನನೀ ಕಮ್ಮ-ಫಲಪಚ್ಚಕ್ಖಕಾರಿನೀ.

ಪೇತವತ್ಥೂತಿ ನಾಮೇನ, ಸುಪರಿಞ್ಞಾತವತ್ಥುಕಾ;

ಯಂ ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯಸ್ಮಿಂ, ಸಙ್ಗಾಯಿಂಸು ಮಹೇಸಯೋ.

ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾವಲಮ್ಬಿತ್ವಾ, ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾನಯಂ;

ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿದಾನಾನಿ, ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ವಿಸೇಸತೋ.

ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಂ, ನಿಪುಣತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯಂ;

ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀನಂ, ಸಮಯಂ ಅವಿಲೋಮಯಂ.

ಯಥಾಬಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಂ ಸುಭಂ;

ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಭಾಸತೋ ತಂ ಮೇ, ನಿಸಾಮಯಥ ಸಾಧವೋತಿ.

ತತ್ಥ ಪೇತವತ್ಥೂತಿ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಾದಿಕಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪೇತಭಾವಹೇತುಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಸ ಪನ ಪಕಾಸನವಸೇನ ಪವತ್ತೋ ‘‘ಖೇತ್ತೂಪಮಾ ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ಇಧ ‘‘ಪೇತವತ್ಥೂ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ.

ತಯಿದಂ ಪೇತವತ್ಥು ಕೇನ ಭಾಸಿತಂ, ಕತ್ಥ ಭಾಸಿತಂ, ಕದಾ ಭಾಸಿತಂ, ಕಸ್ಮಾ ಚ ಭಾಸಿತನ್ತಿ? ವುಚ್ಚತೇ – ಇದಞ್ಹಿ ಪೇತವತ್ಥು ದುವಿಧೇನ ಪವತ್ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ, ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಸೇನ ಚ. ತತ್ಥ ಯಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಪವತ್ತಂ, ತಂ ಭಗವತಾ ಭಾಸಿತಂ, ಇತರಂ ನಾರದತ್ಥೇರಾದೀಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಂ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಪೇತೇಹಿ ಭಾಸಿತಂ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ನಾರದತ್ಥೇರಾದೀಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಆರೋಚಿತೇ ತಂ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ಪೇತವತ್ಥು ಸತ್ಥಾರಾ ಭಾಸಿತಮೇವ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ಹಿ ಸತ್ಥರಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ರಾಜಗಹಾದೀಸು ವಿಹರನ್ತೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತಾಯ ತಾಯ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಸೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಕಮ್ಮಫಲಪಚ್ಚಕ್ಖಕರಣಾಯ ತಂ ತಂ ಪೇತವತ್ಥು ದೇಸನಾರುಳ್ಹನ್ತಿ ಅಯಂ ತಾವೇತ್ಥ ‘‘ಕೇನ ಭಾಸಿತ’’ನ್ತಿಆದೀನಂ ಪದಾನಂ ಸಾಧಾರಣತೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾ. ಅಸಾಧಾರಣತೋ ಪನ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವತ್ಥುಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾಯಮೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ.

ತಂ ಪನೇತಂ ಪೇತವತ್ಥು ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕನ್ತಿ ತೀಸು ಪಿಟಕೇಸು ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ದೀಘನಿಕಾಯೋ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋ ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೋತಿ ಪಞ್ಚಸು ನಿಕಾಯೇಸು ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಗಾಥಾ ಉದಾನಂ ಇತಿವುತ್ತಕಂ ಜಾತಕಂ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲನ್ತಿ ನವಸು ಸಾಸನಙ್ಗೇಸು ಗಾಥಾಸಙ್ಗಹಂ.

‘‘ದ್ವಾಸೀತಿ ಬುದ್ಧತೋ ಗಣ್ಹಿಂ, ದ್ವೇ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭಿಕ್ಖುತೋ;

ಚತುರಾಸೀತಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಯೇ ಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪವತ್ತಿನೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೧೦೨೭) –

ಏವಂ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೇನ ಪಟಿಞ್ಞಾತೇಸು ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸೇಸು ಕತಿಪಯಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹಂ, ಭಾಣವಾರತೋ ಚತುಭಾಣವಾರಮತ್ತಂ, ವಗ್ಗತೋ – ಉರಗವಗ್ಗೋ ಉಬ್ಬರಿವಗ್ಗೋ ಚೂಳವಗ್ಗೋ ಮಹಾವಗ್ಗೋತಿ ಚತುವಗ್ಗಸಙ್ಗಹಂ. ತೇಸು ಪಠಮವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ ವತ್ಥೂನಿ, ದುತಿಯವಗ್ಗೇ ತೇರಸ ವತ್ಥೂನಿ, ತತಿಯವಗ್ಗೇ ದಸ ವತ್ಥೂನಿ, ಚತುತ್ಥವಗ್ಗೇ ಸೋಳಸ ವತ್ಥೂನೀತಿ ವತ್ಥುತೋ ಏಕಪಞ್ಞಾಸವತ್ಥುಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ. ತಸ್ಸ ವಗ್ಗೇಸು ಉರಗವಗ್ಗೋ ಆದಿ, ವತ್ಥೂಸು ಖೇತ್ತೂಪಮಪೇತವತ್ಥು ಆದಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ‘‘ಖೇತ್ತೂಪಮಾ ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ ಅಯಂ ಗಾಥಾ ಆದಿ.

೧. ಉರಗವಗ್ಗೋ

೧. ಖೇತ್ತೂಪಮಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ತಂ ಪನೇತಂ ವತ್ಥುಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ರಾಜಗಹೇ ಕಿರ ಅಞ್ಞತರೋ ಅಡ್ಢೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ ಪಹೂತವಿತ್ತೂಪಕರಣೋ ಅನೇಕಕೋಟಿಧನಸನ್ನಿಚಯೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಮಹಾಧನಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ‘‘ಮಹಾಧನಸೇಟ್ಠಿ’’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ. ಏಕೋವ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ತಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಪರಿಬ್ಬಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ವಸ್ಸಸತೇನಾಪಿ ಅಯಂ ಧನಸನ್ನಿಚಯೋ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ನ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪುಗ್ಗಹಣಪರಿಸ್ಸಮೇನ, ಅಕಿಲನ್ತಕಾಯಚಿತ್ತೋ ಯಥಾಸುಖಂ ಭೋಗೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತೂ’’ತಿ ಸಿಪ್ಪಂ ನ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸುಂ. ವಯಪ್ಪತ್ತೇ ಪನ ಕುಲರೂಪಯೋಬ್ಬನವಿಲಾಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಾಮಾಭಿಮುಖಂ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾವಿಮುಖಂ ಕಞ್ಞಂ ಆನೇಸುಂ. ಸೋ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಅಭಿರಮನ್ತೋ ಧಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಗುರುಜನೇಸು ಅನಾದರೋ ಹುತ್ವಾ, ಧುತ್ತಜನಪರಿವುತೋ ರಜ್ಜಮಾನೋ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣೇ ರತೋ ಗಿದ್ಧೋ ಮೋಹೇನ ಅನ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ, ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಕಾಲಕತೇಸು ನಟನಾಟಕಗಾಯಕಾದೀನಂ ಯಥಿಚ್ಛಿತಂ ದೇನ್ತೋ ಧನಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಪಾರಿಜುಞ್ಞಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ, ಇಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೋ ಪುನ ಇಣಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಇಣಾಯಿಕೇಹಿ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ತೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಘರಾದೀನಿ ದತ್ವಾ, ಕಪಾಲಹತ್ಥೋ ಭಿಕ್ಖಂ ಚರಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಅನಾಥಸಾಲಾಯಂ ವಸತಿ.

ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ಚೋರಾ ಸಮಾಗತಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಿಂ ತುಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾ ದುಜ್ಜೀವಿತೇನ, ತರುಣೋ ತ್ವಮಸಿ ಥಾಮಜವಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಕಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಪಾದವಿಕಲೋ ವಿಯ ಅಚ್ಛಸಿ? ಏಹಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸಹ ಚೋರಿಕಾಯ ಪರೇಸಂ ಸನ್ತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಖೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ನಾಹಂ ಚೋರಿಕಂ ಕಾತುಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಚೋರಾ ‘‘ಮಯಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಮ, ಕೇವಲಂ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಚನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ತೇ ಚೋರಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಮಹನ್ತಂ ಮುಗ್ಗರಂ ದತ್ವಾ ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಘರಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ತಂ ಸನ್ಧಿಮುಖೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಸಚೇ ಇಧ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಇಮಿನಾ ಮುಗ್ಗರೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಮಾರೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಅನ್ಧಬಾಲೋ ಹಿತಾಹಿತಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಪರೇಸಂ ಆಗಮನಮೇವ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಚೋರಾ ಪನ ಘರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಘರಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಞಾತಮತ್ತಾವ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪಲಾಯಿಂಸು. ಘರಮನುಸ್ಸಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಧಾವನ್ತಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಸನ್ಧಿದ್ವಾರೇ ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಹರೇ ದುಟ್ಠಚೋರಾ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಮುಗ್ಗರಾದೀಹಿ ಪೋಥೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ – ‘‘ಅಯಂ, ದೇವ, ಚೋರೋ ಸನ್ಧಿಸುಖೇ ಗಹಿತೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಾಪೇಹೀ’’ತಿ ನಗರಗುತ್ತಿಕಂ ಆಣಾಪೇಸಿ. ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಾ’’ತಿ ನಗರಗುತ್ತಿಕೋ ತಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ರತ್ತವಣ್ಣವಿರಳಮಾಲಾಬನ್ಧಕಣ್ಠಂ ಇಟ್ಠಕಚುಣ್ಣಮಕ್ಖಿತಸೀಸಂ ವಜ್ಝಪಹಟಭೇರಿದೇಸಿತಮಗ್ಗಂ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ವಿಚರಾಪೇತ್ವಾ ಕಸಾಹಿ ತಾಳೇನ್ತೋ ಆಘಾತನಾಭಿಮುಖಂ ನೇತಿ. ‘‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ವಿಲುಮ್ಪಮಾನಕಚೋರೋ ಗಹಿತೋ’’ತಿ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಸುಲಸಾ ನಾಮ ನಗರಸೋಭಿನೀ ಪಾಸಾದೇ ಠಿತಾ ವಾತಪಾನನ್ತರೇನ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ತಂ ತಥಾ ನೀಯಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ತೇನ ಕತಪರಿಚಯಾ ‘‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಮಹತಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಏವರೂಪಂ ಅನತ್ಥಂ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮೋದಕೇ ಪಾನೀಯಞ್ಚ ಪೇಸೇಸಿ. ನಗರಗುತ್ತಿಕಸ್ಸ ಚ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ತಾವ ಅಯ್ಯೋ ಆಗಮೇತು, ಯಾವಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ಇಮೇ ಮೋದಕೇ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಅಥೇತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಬ್ಯಸನಪ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಕರುಣಾಯ ಸಞ್ಚೋದಿತಮಾನಸೋ – ‘‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಅಕತಪುಞ್ಞೋ ಕತಪಾಪೋ, ತೇನಾಯಂ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಿ ಪನ ಗತೇ ಮೋದಕೇ ಚ ಪಾನೀಯಞ್ಚ ದತ್ವಾ ಭುಮ್ಮದೇವೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಸ್ಸ ಅವಸ್ಸಯೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪಾನೀಯಮೋದಕೇಸು ಉಪನೀಯಮಾನೇಸು ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಸೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇದಾನೇವ ಇಮೇಹಿ ಮಾರಿಯಮಾನಸ್ಸ ಮೋದಕೇಹಿ ಖಾದಿತೇಹಿ, ಇದಂ ಪನ ಪರಲೋಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮೋದಕೇ ಚ ಪಾನೀಯಞ್ಚ ಥೇರಸ್ಸ ದಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಪಸಾದಸಂವಡ್ಢನತ್ಥಂ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ತಥಾರೂಪೇ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮೋದಕೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಞ್ಚ ಪಿವಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಪನ ಪುರಿಸೋ ಚೋರಘಾತಕೇಹಿ ಆಘಾತನಂ ನೇತ್ವಾ ಸೀಸಚ್ಛೇದಂ ಪಾಪಿತೋ ಅನುತ್ತರೇ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತೇ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೇ ಕತೇನ ಪುಞ್ಞೇನ ಉಳಾರೇ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನಾರಹೋಪಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಸುಲಸಂ ಆಗಮ್ಮ ಮಯಾ ಅಯಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಸುಲಸಾಯ ಗತೇನ ಸಿನೇಹೇನ ಮರಣಕಾಲೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಹೀನಕಾಯಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತೋ ಪಬ್ಬತಗಹನಸಮ್ಭೂತೇ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯೇ ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಸಚೇ ಪಠಮವಯೇ ಕುಲವಂಸಟ್ಠಪನೇ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಅಕರಿಸ್ಸ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಸೇಟ್ಠೀನಂ ಅಗ್ಗೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಮಜ್ಝಿಮವಯೇ ಮಜ್ಝಿಮೋ, ಪಚ್ಛಿಮವಯೇ ಪಚ್ಛಿಮೋ. ಸಚೇ ಪನ ಪಠಮವಯೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಅರಹಾ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಮಜ್ಝಿಮವಯೇ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಪಚ್ಛಿಮವಯೇ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಭವಿಸ್ಸ. ಪಾಪಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೇನ ಪನ ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ ಸುರಾಧುತ್ತೋ ದುಚ್ಚರಿತನಿರತೋ ಅನಾದರಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿತೋ ಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಬ್ಯಸನಂ ಪತ್ತೋತಿ ವದನ್ತಿ.

ಅಥ ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸುಲಸಂ ಉಯ್ಯಾನಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಕಾಮರಾಗೋ ಅನ್ಧಕಾರಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ, ಅತ್ತಾನಞ್ಚಸ್ಸಾ ಆರೋಚೇಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಮಾತಾ ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ರೋದಮಾನಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿಬ್ಭಮತಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಅಯ್ಯೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ತಸ್ಸಾ ಗತಿಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧು ಅಯ್ಯೋ’’ತಿ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ವೇಳುವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಭಗವತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೇ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಸುಲಸಾ ತಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಅವೋಚ – ‘‘ಅಯುತ್ತಂ ಮಯ್ಹಂ ತವ ಭವನೇ ವಸನ್ತಿಯಾ, ಅಜ್ಜ ಸತ್ತಮೋ ದಿವಸೋ, ಮಮ ಮಾತಾ ಮಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಪರಿದೇವಸೋಕಸಮಾಪನ್ನಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಾಧು ಮಂ, ದೇವ, ತತ್ಥೇವ ನೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ನೇತ್ವಾ ವೇಳುವನೇ ಭಗವತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೇ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠಪೇನ್ತ್ವಾ ಅದಿಸ್ಸಮಾನರೂಪೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತತೋ ಮಹಾಜನೋ ಸುಲಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಮ ಸುಲಸೇ, ತ್ವಂ ಏತ್ತಕಂ ದಿವಸಂ ಕುಹಿಂ ಗತಾ? ತವ ಮಾತಾ ತ್ವಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಪರಿದೇವಸೋಕಸಮಾಪನ್ನಾ ಉಮ್ಮಾದಪ್ಪತ್ತಾ ವಿಯ ಜಾತಾ’’ತಿ. ಸಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಮಹಾಜನೇನ ಚ ‘‘ಕಥಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ತಥಾಪಾಪಪಸುತೋ ಅಕತಕುಸಲೋ ದೇವೂಪಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸುಲಸಾ ‘‘ಮಯಾ ದಾಪಿತೇ ಮೋದಕೇ ಪಾನೀಯಞ್ಚ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ದತ್ವಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞೇನ ದೇವೂಪಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತೋ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಅರಹನ್ತೋ ನಾಮ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ, ಯೇಸು ಅಪ್ಪಕೋಪಿ ಕತೋ ಕಾರೋ ಸತ್ತಾನಂ ದೇವೂಪಪತ್ತಿಂ ಆವಹತೀ’’ತಿ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಮತ್ಥಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತತೋ ಭಗವಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ –

೧. ‘‘ಖೇತ್ತೂಪಮಾ ಅರಹನ್ತೋ, ದಾಯಕಾ ಕಸ್ಸಕೂಪಮಾ;

ಬೀಜೂಪಮಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ, ಏತ್ತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತೇ ಫಲಂ.

೨. ‘‘ಏತಂ ಬೀಜಂ ಕಸೀ ಖೇತ್ತಂ, ಪೇತಾನಂ ದಾಯಕಸ್ಸ ಚ;

ತಂ ಪೇತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ದಾತಾ ಪುಞ್ಞೇನ ವಡ್ಢತಿ.

೩. ‘‘ಇಧೇವ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ, ಪೇತೇ ಚ ಪಟಿಪೂಜಿಯ;

ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಕಮತಿಟ್ಠಾನಂ, ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾನ ಭದ್ದಕ’’ನ್ತಿ. – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

೧. ತತ್ಥ ಖೇತ್ತೂಪಮಾತಿ ಖಿತ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಬೀಜಂ ತಾಯತಿ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವಕರಣೇನ ರಕ್ಖತೀತಿ ಖೇತ್ತಂ, ಸಾಲಿಬೀಜಾದೀನಂ ವಿರುಹನಟ್ಠಾನಂ. ತಂ ಉಪಮಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಖೇತ್ತೂಪಮಾ, ಕೇದಾರಸದಿಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅರಹನ್ತೋತಿ ಖೀಣಾಸವಾ. ತೇ ಹಿ ಕಿಲೇಸಾರೀನಂ ಸಂಸಾರಚಕ್ಕಸ್ಸ ಅರಾನಞ್ಚ ಹತತ್ತಾ, ತತೋ ಏವ ಆರಕತ್ತಾ, ಪಚ್ಚಯಾದೀನಂ ಅರಹತ್ತಾ, ಪಾಪಕರಣೇ ರಹಾಭಾವಾ ಚ ‘‘ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ಖೇತಞ್ಹಿ ತಿಣಾದಿದೋಸರಹಿತಂ ಸ್ವಾಭಿಸಙ್ಖತಬೀಜಮ್ಹಿ ವುತ್ತೇ ಉತುಸಲಿಲಾದಿಪಚ್ಚಯನ್ತರೂಪೇತಂ ಕಸ್ಸಕಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಸನ್ತಾನೋ ಲೋಭಾದಿದೋಸರಹಿತೋ ಸ್ವಾಭಿಸಙ್ಖತೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಬೀಜೇ ವುತ್ತೇ ಕಾಲಾದಿಪಚ್ಚಯನ್ತರಸಹಿತೋ ದಾಯಕಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ ‘‘ಖೇತ್ತೂಪಮಾ ಅರಹನ್ತೋ’’ತಿ. ಉಕ್ಕಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೋ ಅಯಂ ತಸ್ಸ ಸೇಖಾದೀನಮ್ಪಿ ಖೇತ್ತಭಾವಾಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ.

ದಾಯಕಾತಿ ಚೀವರಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ದಾತಾರೋ ಪರಿಚ್ಚಜನಕಾ, ತೇಸಂ ಪರಿಚ್ಚಾಗೇನ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಲೋಭಾದೀನಂ ಪರಿಚ್ಚಜನಕಾ ಛೇದನಕಾ, ತತೋ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಸೋಧಕಾ, ರಕ್ಖಕಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಸಕೂಪಮಾತಿ ಕಸ್ಸಕಸದಿಸಾ. ಯಥಾ ಕಸ್ಸಕೋ ಸಾಲಿಖೇತ್ತಾದೀನಿ ಕಸಿತ್ವಾ ಯಥಾಕಾಲಞ್ಚ ವುತ್ತುದಕದಾನನೀಹರಣನಿಧಾನರಕ್ಖಣಾದೀಹಿ ಅಪ್ಪಮಜ್ಜನ್ತೋ ಉಳಾರಂ ವಿಪುಲಞ್ಚ ಸಸ್ಸಫಲಂ ಪಟಿಲಭತಿ, ಏವಂ ದಾಯಕೋಪಿ ಅರಹನ್ತೇಸು ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗೇನ ಪಾರಿಚರಿಯಾಯ ಚ ಅಪ್ಪಮಜ್ಜನ್ತೋ ಉಳಾರಂ ವಿಪುಲಞ್ಚ ದಾನಫಲಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಾಯಕಾ ಕಸ್ಸಕೂಪಮಾ’’ತಿ.

ಬೀಜೂಪಮಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮನ್ತಿ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಬೀಜಸದಿಸೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ನಪಾನಾದಿಕಸ್ಸ ಹಿ ದಸವಿಧಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬವತ್ಥುನೋ ಏತಂ ನಾಮಂ. ಏತ್ತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತೇ ಫಲನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾ ದಾಯಕಪಟಿಗ್ಗಾಹಕದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗತೋ ದಾನಫಲಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ ಚೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚ, ಚಿರತರಪಬನ್ಧವಸೇನ ಪವತ್ತತಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ಪರಿಚ್ಚಾಗಚೇತನಾಭಿಸಙ್ಖತಸ್ಸ ಅನ್ನಪಾನಾದಿವತ್ಥುನೋ ಭಾವೋ, ನ ಇತರಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಬೀಜೂಪಮಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಗ್ಗಹಣಂ ಕತಂ. ತೇನ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಾಪದೇಸೇನ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮವತ್ಥುವಿಸಯಾಯ ಪರಿಚ್ಚಾಗಚೇತನಾಯಯೇವ ಬೀಜಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸಾ ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಆದಿಪ್ಪಭೇದಸ್ಸ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯಾರಮ್ಮಣಪ್ಪಭೇದಸ್ಸ ಚ ಫಲಸ್ಸ ನಿಪ್ಫಾದಿಕಾ, ನ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋತಿ.

೨. ಏತಂ ಬೀಜಂ ಕಸೀ ಖೇತ್ತನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಬೀಜಂ, ಯಥಾವುತ್ತಞ್ಚ ಖೇತ್ತಂ, ತಸ್ಸ ಬೀಜಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಖೇತ್ತೇ ವಪನಪಯೋಗಸಙ್ಖಾತಾ ಕಸಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತಂ ತಯಂ ಕೇಸಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪೇತಾನಂ ದಾಯಕಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ. ಯದಿ ದಾಯಕೋ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪೇತಾನಞ್ಚ ದಾಯಕಸ್ಸ ಚ, ಯದಿ ನ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇತಿ, ದಾಯಕಸ್ಸೇವ ಏತಂ ಬೀಜಂ ಏಸಾ ಕಸಿ ಏತಂ ಖೇತ್ತಂ ಉಪಕಾರಾಯ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇದಾನಿ ತಂ ಉಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತಂ ಪೇತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ದಾತಾ ಪುಞ್ಞೇನ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ತಂ ಪೇತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ ದಾಯಕೇನ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನೇ ದಿನ್ನೇ ಯಥಾವುತ್ತಖೇತ್ತಕಸಿಬೀಜಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಮೋದನಾಯ ಚ ಯಂ ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ, ತಂ ದಾನಫಲಂ ಪೇತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ದಾತಾ ಪುಞ್ಞೇನ ವಡ್ಢತೀತಿ ದಾತಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ದಾನಮಯಪುಞ್ಞನಿಮಿತ್ತಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಆದಿನಾ ಪುಞ್ಞಫಲೇನ ಅಭಿವಡ್ಢತಿ. ಪುಞ್ಞಫಲಮ್ಪಿ ಹಿ ‘‘ಕುಸಲಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾದಾನಹೇತು ಏವಮಿದಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೩.೮೦) ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೩. ಇಧೇವ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅನವಜ್ಜಸುಖವಿಪಾಕಟ್ಠೇನ ಕುಸಲಂ ಪೇತಾನಂ ಉದ್ದಿಸನವಸೇನ ದಾನಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಧೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ. ಪೇತೇ ಚ ಪಟಿಪೂಜಿಯಾತಿ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನೇನ ಸಮ್ಮಾನೇತ್ವಾ ಅನುಭುಯ್ಯಮಾನದುಕ್ಖತೋ ತೇ ಮೋಚೇತ್ವಾ. ಪೇತೇ ಹಿ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ದಾನಂ ತೇಸಂ ಪೂಜಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಕತಾ ಪೂಜಾ’’ತಿ (ಪೇ. ವ. ೧೮), ‘‘ಪೇತಾನಂ ಪೂಜಾ ಚ ಕತಾ ಉಳಾರಾ’’ತಿ (ಪೇ. ವ. ೨೫) ಚ. ‘‘ಪೇತೇ ಚಾ’’ತಿ ಚ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ, ಅಭಿಗಮನೀಯೋ ಚ ಹೋತಿ ವಿಸ್ಸಾಸನೀಯೋ, ಭಾವನೀಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಗರುಕಾತಬ್ಬೋ, ಪಾಸಂಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಕಿತ್ತನೀಯೋ ವಿಞ್ಞೂನ’’ನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಕೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕೇ ದಾನಾನಿಸಂಸೇ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಕಮತಿ ಠಾನಂ, ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾನ ಭದ್ದಕನ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಆಯುಆದೀಹಿ ದಸಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಅಗ್ಗತ್ತಾ ‘‘ಸಗ್ಗ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಕತಪುಞ್ಞಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತನಟ್ಠಾನಂ ದೇವಲೋಕಂ ಕಮತಿ ಉಪಪಜ್ಜನವಸೇನ ಉಪಗಚ್ಛತಿ.

ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾನ ಭದ್ದಕ’’ನ್ತಿ ವಚನಂ ‘‘ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ವಿಯ ಪತ್ತಿದಾನವಸೇನ ದಾನಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗೋಪಿ ದಾನಮಯಕುಸಲಕಮ್ಮಮೇವಾ’’ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಪೇತಾತಿ ಅರಹನ್ತೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಮತಿಮತ್ತಂ ‘‘ಪೇತಾ’’ತಿ ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಆಗತಟ್ಠಾನಸ್ಸೇವ ಅಭಾವತೋ, ಬೀಜಾದಿಭಾವಸ್ಸ ಚ ದಾಯಕಸ್ಸ ವಿಯ ತೇಸಂ ಅಯುಜ್ಜಮಾನತ್ತಾ, ಪೇತಯೋನಿಕಾನಂ ಯುಜ್ಜಮಾನತ್ತಾ ಚ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ದೇವಪುತ್ತಂ ಸುಲಸಞ್ಚ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಖೇತ್ತೂಪಮಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಸೂಕರಮುಖಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ಕಾಯೋ ತೇ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ರಾಜಗಹಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಸೂಕರಮುಖಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ. ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇನ ಸಞ್ಞತೋ ಅಹೋಸಿ, ವಾಚಾಯ ಅಸಞ್ಞತೋ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಪರಿಭಾಸತಿ. ಸೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ತತ್ಥ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹಸಮೀಪೇ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಪಬ್ಬತಪಾದೇ ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾಭಿಭೂತೋ ಪೇತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿ, ಮುಖಂ ಸೂಕರಮುಖಸದಿಸಂ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ನಾರದೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ವಸನ್ತೋ ಪಾತೋವ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ತಂ ಪೇತಂ ದಿಸ್ವಾ ತೇನ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ –

೪. ‘‘ಕಾಯೋ ತೇ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣೋ, ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸತೇ ದಿಸಾ;

ಮುಖಂ ತೇ ಸೂಕರಸ್ಸೇವ, ಕಿಂ ಕಮ್ಮಮಕರೀ ಪುರೇ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಾಯೋ ತೇ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣೋತಿ ತವ ಕಾಯೋ ದೇಹೋ ಸಬ್ಬೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಉತ್ತತ್ತಕನಕಸನ್ನಿಭೋ. ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸತೇ ದಿಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಪಭಾಯ ಸಬ್ಬಾಪಿ ದಿಸಾ ಸಮನ್ತನ್ತೋ ಓಭಾಸತಿ ವಿಜ್ಜೋತತಿ. ಓಭಾಸತೇತಿ ವಾ ಅನ್ತೋಗಧಹೋತುಅತ್ಥಮಿದಂ ಪದನ್ತಿ ‘‘ತೇ ಕಾಯೋ ಸಬ್ಬಸೋವಣ್ಣೋ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಓಭಾಸೇತಿ ವಿಜ್ಜೋತೇತೀ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಮುಖಂ ತೇ ಸೂಕರಸ್ಸೇವಾತಿ ಮುಖಂ ಪನ ತೇ ಸೂಕರಸ್ಸ ವಿಯ, ಸೂಕರಮುಖಸದಿಸಂ ತವ ಮುಖನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ಕಮ್ಮಮಕರೀ ಪುರೇತಿ ‘‘ತ್ವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅತೀತಜಾತಿಯಂ ಕೀದಿಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಸೋ ಪೇತೋ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಟ್ಠೋ ಗಾಥಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ –

೫. ‘‘ಕಾಯೇನ ಸಞ್ಞತೋ ಆಸಿಂ, ವಾಚಾಯಾಸಿಮಸಞ್ಞತೋ;

ತೇನ ಮೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಯಥಾ ಪಸ್ಸಸಿ ನಾರದಾ’’ತಿ. –

ಆಹ. ತತ್ಥ ಕಾಯೇನ ಸಞ್ಞತೋ ಆಸಿನ್ತಿ ಕಾಯಿಕೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಂಯತೋ ಕಾಯದ್ವಾರಿಕೇನ ಸಂವರೇನ ಸಂವುತೋ ಅಹೋಸಿಂ. ವಾಚಾಯಾಸಿಮಸಞ್ಞತೋತಿ ವಾಚಾಯ ಅಸಞ್ಞತೋ ವಾಚಸಿಕೇನ ಅಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಹೋಸಿಂ. ತೇನಾತಿ ತೇನ ಉಭಯೇನ ಸಂಯಮೇನ ಅಸಂಯಮೇನ ಚ. ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ. ಏತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋತಿ ಏದಿಸೋ. ಯಥಾ ತ್ವಂ, ನಾರದ, ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಪಸ್ಸಸಿ, ಏವರೂಪೋ, ಕಾಯೇನ ಮನುಸ್ಸಸಣ್ಠಾನೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ, ಮುಖೇನ ಸೂಕರಸದಿಸೋ ಆಸಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ವಣ್ಣಸದ್ದೋ ಹಿ ಇಧ ಛವಿಯಂ ಸಣ್ಠಾನೇ ಚ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಏವಂ ಪೇತೋ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತೋ ತಮತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಮೇವ ಕಾರಣಂ ಕತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ –

೬. ‘‘ತಂ ತ್ಯಾಹಂ ನಾರದ ಬ್ರೂಮಿ, ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಮಿದಂ ತಯಾ;

ಮಾಕಾಸಿ ಮುಖಸಾ ಪಾಪಂ, ಮಾ ಖೋ ಸೂಕರಮುಖೋ ಅಹೂ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ತನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ. ತ್ಯಾಹನ್ತಿ ತೇ ಅಹಂ. ನಾರದಾತಿ ಥೇರಂ ಆಲಪತಿ. ಬ್ರೂಮೀತಿ ಕಥೇಮಿ. ಸಾಮನ್ತಿ ಸಯಮೇವ. ಇದನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ ನಾರದ, ಇದಂ ಮಮ ಸರೀರಂ ಗಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ಮನುಸ್ಸಸಣ್ಠಾನಂ, ಉಪರಿ ಸೂಕರಸಣ್ಠಾನಂ, ತಯಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋವ ದಿಟ್ಠಂ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಅಹಂ ಓವಾದವಸೇನ ವದಾಮೀತಿ. ಕಿನ್ತಿ ಚೇತಿ ಆಹ ‘‘ಮಾಕಾಸಿ ಮುಖಸಾ ಪಾಪಂ, ಮಾ ಖೋ ಸೂಕರಮುಖೋ ಅಹೂ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಮಾತಿ ಪಟಿಸೇಧೇ ನಿಪಾತೋ. ಮುಖಸಾತಿ ಮುಖೇನ. ಖೋತಿ ಅವಧಾರಣೇ, ವಾಚಾಯ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಮಾಕಾಸಿ ಮಾ ಕರೋಹಿ. ಮಾ ಖೋ ಸೂಕರಮುಖೋ ಅಹೂತಿ ಅಹಂ ವಿಯ ಸೂಕರಮುಖೋ ಮಾ ಅಹೋಸಿಯೇವ. ಸಚೇ ಪನ ತ್ವಂ ಮುಖರೋ ಹುತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ಪಾಪಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏಕಂಸೇನ ಸೂಕರಮುಖೋ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಾಕಾಸಿ ಮುಖಸಾ ಪಾಪನ್ತಿ ಫಲಪಟಿಸೇಧನಮುಖೇನಪಿ ಹೇತುಮೇವ ಪಟಿಸೇಧೇತಿ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ನಾರದೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ನಾರದ, ಪುಬ್ಬೇವ ಮಯಾ ಸೋ ಸತ್ಥೋ ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನೇಕಾಕಾರವೋಕಾರಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಆದೀನವಂ, ವಚೀಸುಚರಿತಪಟಿಸಂಯುತ್ತಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ದೇಸನಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಸೂಕರಮುಖಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಪೂತಿಮುಖಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ದಿಬ್ಬಂ ಸುಭಂ ಧಾರೇಸಿ ವಣ್ಣಧಾತುನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಪೂತಿಮುಖಪೇತಂ ಆರಬ್ಭ ವುತ್ತಂ. ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ದ್ವೇ ಕುಲಪುತ್ತಾ ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತಿನೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕಾವಾಸೇ ಸಮಗ್ಗವಾಸಂ ವಸಿಂಸು. ಅಥ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಾಪಜ್ಝಾಸಯೋ ಪೇಸುಞ್ಞಾಭಿರತೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇಸಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ. ಥೇರಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸು ಥೇರೇಸು ಅತಿವಿಯ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀಹಿ ಪಟಿಮಾನೇಸುಂ. ಸೋ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸುನ್ದರೋ ವತಾಯಂ ಗೋಚರಗಾಮೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ಚ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ, ಪಣೀತಪಣೀತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದೇನ್ತಿ, ಅಯಞ್ಚ ವಿಹಾರೋ ಛಾಯೂದಕಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸಕ್ಕಾ ಮೇ ಇಧ ಸುಖೇನ ವಸಿತುಂ. ಇಮೇಸು ಪನ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಇಧ ವಸನ್ತೇಸು ಮಯ್ಹಂ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕವಾಸೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಹನ್ದಾಹಂ ಇಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಥಾ ನ ಪುನ ಇಧ ವಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಹಾಥೇರೇ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಪೇಸುಣಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಥೋಕಂ ಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಮಹಾಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಥೇರೇನ ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಕಾಲೇ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಥೇಹಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಥೇರೇನ ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಆಹ – ‘‘ಏಸೋ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯಕತ್ಥೇರೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಸಪತ್ತೋ ವಿಯ ಉಪವದತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ಸುಣಾಥ, ಭನ್ತೇ, ‘ಏಸೋ ಮಹಾಥೇರೋ ಸಠೋ ಮಾಯಾವೀ ಕುಹಕೋ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತೀ’ತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಗುಣಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾ, ಆವುಸೋ, ಏವಂ ಭಣಿ, ನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಮಂ ಉಪವದಿಸ್ಸತಿ, ಗಿಹಿಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಮ ಸಭಾವಂ ಜಾನಾತಿ ‘ಪೇಸಲೋ ಕಲ್ಯಾಣಸೀಲೋ’’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತತಾಯ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಥ, ತಂ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವೇರಂ ನತ್ಥಿ, ಕಸ್ಮಾ ಅಹಂ ತೇನ ಅವುತ್ತಂ ‘ವುತ್ತ’ನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಹೋತು, ಕಾಲನ್ತರೇನ ಸಯಮೇವ ಜಾನಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋಪಿ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವದೋಸೇನ ದ್ವೇಳ್ಹಕಚಿತ್ತೋ ‘‘ಏವಮ್ಪಿ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಸಾಸಙ್ಕಹದಯೋ ಹುತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಸಿಥಿಲವಿಸ್ಸಾಸೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಬಾಲೋ ಪಠಮಂ ಮಹಾಥೇರಂ ಪರಿಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಇತರಮ್ಪಿ ಥೇನಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪರಿಭಿನ್ದಿ. ಅಥ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಥೇರಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅನಾಲಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಮಾದಾಯ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಾಮೀಚಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ ತಂ ದಿವಸಂ ತತ್ಥೇವ ವಸಿತ್ವಾ ವಿಭಾತಾಯ ಚ ರತ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾವ ಯಥಾಫಾಸುಕಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಂಸು.

ಪೇಸುಣಿಕಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಮನೋರಥಂ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ಮನುಸ್ಸಾ ದಿಸ್ವಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಥೇರಾ ಕುಹಿಂ ಗತಾ’’ತಿ? ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಮಯಾ ‘ಮಾ ಕಲಹಂ ಕರೋಥ, ಸಮಗ್ಗಾ ಹೋಥ, ಕಲಹೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥಾವಹೋ ಆಯತಿದುಕ್ಖುಪ್ಪಾದಕೋ ಅಕುಸಲಸಂವತ್ತನಿಕೋ, ಪುರಿಮಕಾಪಿ ಕಲಹೇನ ಮಹತಾ ಹಿತಾ ಪರಿಭಟ್ಠಾ’ತಿಆದೀನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಪಿ ಮಮ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಾ’’ತಿ. ತತೋ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಥೇರಾ ತಾವ ಗಚ್ಛನ್ತು, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಇಧೇವ ಅನುಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ವಸಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತೋ ಕತಿಪಾಹೇನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಸೀಲವನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆವಾಸಲೋಭೇನ ಪರಿಭಿನ್ನಾ, ಬಹುಂ ವತ ಮಯಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪಸುತ’’ನ್ತಿ ಬಲವವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಾಭಿಭೂತೋ ಸೋಕವೇಗೇನ ಗಿಲಾನೋ ಹುತ್ವಾ ನಚಿರೇನೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಇತರೇ ದ್ವೇ ಸಹಾಯಕತ್ಥೇರಾ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಮೋದಿತ್ವಾ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವುತ್ತಂ ಭೇದವಚನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಭೂತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ತಮೇವ ಆವಾಸಂ ಪಚ್ಚಾಗಮಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ದ್ವೇ ಥೇರೇ ದಿಸ್ವಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸಾ ಹುತ್ವಾ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಥೇರಾ ಚ ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತಾ ಸಪ್ಪಾಯಆಹಾರಲಾಭೇನ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ನಚಿರೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ಪೇಸುಣಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಪೂತಿಮುಖಪೇತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿ, ಮುಖತೋ ಪನ ಪುಳವಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಮುಖಂ ಖಾದನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ದೂರಮ್ಪಿ ಓಕಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ವಾಯತಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ನಾರದೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹನ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ –

೭. ‘‘ದಿಬ್ಬಂ ಸುಭಂ ಧಾರೇಸಿ ವಣ್ಣಧಾತುಂ, ವೇಹಾಯಸಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ;

ಮುಖಞ್ಚ ತೇ ಕಿಮಯೋ ಪೂತಿಗನ್ಧಂ, ಖಾದನ್ತಿ ಕಿಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ ಪುಬ್ಬೇ’’ತಿ. –

ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬನ್ತಿ ದಿವಿ ಭವಂ ದೇವತ್ತಭಾವಪರಿಯಾಪನ್ನಂ. ಇಧ ಪನ ದಿಬ್ಬಂ ವಿಯಾತಿ ದಿಬ್ಬಂ. ಸುಭನ್ತಿ ಸೋಭನಂ, ಸುನ್ದರಭಾವಂ ವಾ. ವಣ್ಣಧಾತುನ್ತಿ ಛವಿವಣ್ಣಂ. ಧಾರೇಸೀತಿ ವಹಸಿ. ವೇಹಾಯಸಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇತಿ ವೇಹಾಯಸಸಞ್ಞಿತೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ತಿಟ್ಠಸಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ವಿಹಾಯಸಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ’’ತಿ ಪಾಠಂ ವತ್ವಾ ವಿಹಾಯಸಂ ಓಭಾಸೇನ್ತೋ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ತಿಟ್ಠಸೀತಿ ವಚನಸೇಸೇನ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಪೂತಿಗನ್ಧನ್ತಿ ಕುಣಪಗನ್ಧಂ, ದುಗ್ಗನ್ಧನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಪರಮದುಗ್ಗನ್ಧಂ ತೇ ಮುಖಂ ಕಿಮಯೋ ಖಾದನ್ತಿ, ಕಾಯೋ ಚ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ, ಕೀದಿಸಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಅತ್ತಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣಭೂತಂ ಪುಬ್ಬೇ ತ್ವಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಪುಚ್ಛಿ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಸೋ ಪೇತೋ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪುಟ್ಠೋ ತಮತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ –

೮. ‘‘ಸಮಣೋ ಅಹಂ ಪಾಪೋತಿದುಟ್ಠವಾಚೋ, ತಪಸ್ಸಿರೂಪೋ ಮುಖಸಾ ಅಸಞ್ಞತೋ;

ಲದ್ಧಾ ಚ ಮೇ ತಮಸಾ ವಣ್ಣಧಾತು, ಮುಖಞ್ಚ ಮೇ ಪೇಸುಣಿಯೇನ ಪೂತೀ’’ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಮಣೋ ಅಹಂ ಪಾಪೋತಿ ಅಹಂ ಲಾಮಕೋ ಸಮಣೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿಂ. ಅತಿದುಟ್ಠವಾಚೋತಿ ಅತಿದುಟ್ಠವಚನೋ, ಪರೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ವತ್ತಾ, ಪರೇಸಂ ಗುಣಪರಿಧಂಸಕವಚನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅತಿದುಕ್ಖವಾಚೋ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ಅತಿವಿಯ ಫರುಸವಚನೋ ಮುಸಾವಾದಪೇಸುಞ್ಞಾದಿವಚೀದುಚ್ಚರಿತನಿರತೋ. ತಪಸ್ಸಿರೂಪೋತಿ ಸಮಣಪತಿರೂಪಕೋ. ಮುಖಸಾತಿ ಮುಖೇನ. ಲದ್ಧಾತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಾ. ಚ-ಕಾರೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ. ಮೇತಿ ಮಯಾ. ತಪಸಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ. ಪೇಸುಣಿಯೇನಾತಿ ಪಿಸುಣವಾಚಾಯ. ಪುತೀತಿ ಪೂತಿಗನ್ಧಂ.

ಏವಂ ಸೋ ಪೇತೋ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ –

೯. ‘‘ತಯಿದಂ ತಯಾ ನಾರದ ಸಾಮಂ ದಿಟ್ಠಂ,

ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಯೇ ಕುಸಲಾ ವದೇಯ್ಯುಂ;

ಮಾ ಪೇಸುಣಂ ಮಾ ಚ ಮುಸಾ ಅಭಾಣಿ,

ಯಕ್ಖೋ ತುವಂ ಹೋಹಿಸಿ ಕಾಮಕಾಮೀ’’ತಿ. –

ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ತಯಿದನ್ತಿ ತಂ ಇದಂ ಮಮ ರೂಪಂ. ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಯೇ ಕುಸಲಾ ವದೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಯೇ ಅನುಕಮ್ಪನಸೀಲಾ ಕಾರುಣಿಕಾ ಪರಹಿತಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಕುಸಲಾ ನಿಪುಣಾ ಬುದ್ಧಾದಯೋ ಯಂ ವದೇಯ್ಯುಂ, ತದೇವ ವದಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇದಾನಿ ತಂ ಓವಾದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಪೇಸುಣಂ ಮಾ ಚ ಮುಸಾ ಅಭಾಣಿ, ಯಕ್ಖೋ ತುವಂ ಹೋಹಿಸಿ ಕಾಮಕಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪೇಸುಣಂ ಪಿಸುಣವಚನಂ ಮುಸಾ ಚ ಮಾ ಅಭಾಣಿ ಮಾ ಕಥೇಹಿ. ಯದಿ ಹಿ ತ್ವಂ ಮುಸಾವಾದಂ ಪಿಸುಣವಾಚಞ್ಚ ಪಹಾಯ ವಾಚಾಯ ಸಞ್ಞತೋ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ, ಯಕ್ಖೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ದೇವಞ್ಞತರೋ ವಾ ತ್ವಂ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಕಾಮಂ ಕಾಮಿತಬ್ಬಂ ಉಳಾರಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಕಾಮನಸೀಲೋ ಯಥಾಸುಖಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪರಿಚರಣೇನ ಅಭಿರಮಣಸೀಲೋತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೋ ತತೋ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸತ್ಥು ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ದೇಸನಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪೂತಿಮುಖಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ದಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಕಿರ ಗಹಪತಿನೋ ಧೀತು ಧೀತಾಯ ದಾರಿಕಾಯ ಧಾತಿ ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಅಯಂ ತೇ ಧೀತಾ, ಇಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೀಳಸ್ಸೂ’’ತಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ಧೀತುಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೀಳನ್ತಿಯಾ ಪಮಾದೇನ ಪತಿತ್ವಾ ಭಿಜ್ಜಿ. ತತೋ ದಾರಿಕಾ ‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ಮತಾ’’ತಿ ಪರೋದಿ. ತಂ ರೋದನ್ತಿಂ ಕೋಚಿಪಿ ಗೇಹಜನೋ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ಗೇಹೇ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಚ ಭಗವತೋ ಸಮೀಪೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ. ಧಾತಿ ತಂ ದಾರಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಸ್ಸಾಯಂ ದಾರಿಕಾ ರೋದತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಧಾತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ದಾರಿಕಂ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತವ ಧೀತುದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ನತ್ತುಧೀತರಂ ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಂ ದಾತುಕಾಮೋ, ತಂ ಮೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸ್ವಾತನಾಯ ಅಧಿವಾಸೇಥಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಭಗವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತೋ –

೧೦. ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ, ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಅಮಚ್ಛರೀ;

ಪುಬ್ಬಪೇತೇ ಚ ಆರಬ್ಭ, ಅಥ ವಾ ವತ್ಥುದೇವತಾ.

೧೧. ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾರಾಜೇ, ಲೋಕಪಾಲೇ ಯಸಸ್ಸಿನೇ;

ಕುವೇರಂ ಧತರಟ್ಠಞ್ಚ, ವಿರೂಪಕ್ಖಂ ವಿರೂಳ್ಹಕಂ;

ತೇ ಚೇವ ಪೂಜಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಾಯಕಾ ಚ ಅನಿಪ್ಫಲಾ.

೧೨. ‘‘ನ ಹಿ ರುಣ್ಣಂ ವಾ ಸೋಕೋ ವಾ, ಯಾ ಚಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾ;

ನ ತಂ ಪೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ, ಏವಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಞಾತಯೋ.

೧೩. ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಖೋ ದಕ್ಖಿಣಾ ದಿನ್ನಾ, ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸ, ಠಾನಸೋ ಉಪಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ. – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

೧೦. ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಮಙ್ಗಲಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆರಬ್ಭ ಉದ್ದಿಸ್ಸ. ದಜ್ಜಾತಿ ದದೇಯ್ಯ. ಅಮಚ್ಛರೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಭಾವಾಸಹನಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಮಚ್ಛೇರಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅಮಚ್ಛರೀ, ಪರಿಚ್ಚಾಗಸೀಲೋ ಮಚ್ಛರಿಯಲೋಭಾದಿಚಿತ್ತಮಲಂ ದೂರತೋ ಕತ್ವಾ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪುಬ್ಬಪೇತೇ ಚ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಪುಬ್ಬಕೇಪಿ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ. ವತ್ಥುದೇವತಾತಿ ಘರವತ್ಥುಆದೀಸು ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಥ ವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞೇಪಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಾದಿಕೇ ಯೇ ಕೇಚಿ ಆರಬ್ಭ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೧. ತತ್ಥ ದೇವೇಸು ತಾವ ಏಕಚ್ಚೇ ಪಾಕಟೇ ದೇವೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾರಾಜೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ತೇ ನಾಮತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಕುವೇರ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕುವೇರನ್ತಿ ವೇಸ್ಸವಣಂ. ಧತರಟ್ಠನ್ತಿಆದೀನಿ ಸೇಸಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಲೋಕಪಾಲಾನಂ ನಾಮಾನಿ. ತೇ ಚೇವ ಪೂಜಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತೇ ಚ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಪುಬ್ಬಪೇತವತ್ಥುದೇವತಾಯೋ ಚ ಉದ್ದಿಸನಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಮಾನಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ದಾಯಕಾ ಚ ಅನಿಪ್ಫಲಾತಿ ಯೇ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ತೇ ದಾಯಕಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಉದ್ದಿಸನಮತ್ತೇನ ನ ನಿಪ್ಫಲಾ, ಅತ್ತನೋ ದಾನಫಲಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋ ಏವ ಹೋನ್ತಿ.

೧೨. ಇದಾನಿ ‘‘ಯೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾತೀನಂ ಮರಣೇನ ರೋದನ್ತಿ ಪರಿದೇವನ್ತಿ ಸೋಚನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ನಿರತ್ಥಕಂ, ಅತ್ತಪರಿತಾಪನಮತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ಹಿ ರುಣ್ಣಂ ವಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ರುಣ್ಣನ್ತಿ ರುದಿತಂ ಅಸ್ಸುಮೋಚನಂ ನ ಹಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವಚನಸೇಸೋ. ಸೋಕೋತಿ ಸೋಚನಂ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾಪೋ, ಅನ್ತೋನಿಜ್ಝಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾ ಚಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾತಿ ಯಾ ಚ ರುಣ್ಣಸೋಕತೋ ಅಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾ, ‘‘ಕಹಂ ಏಕಪುತ್ತಕಾ’’ತಿಆದಿವಾಚಾವಿಪ್ಪಲಾಪೋ, ಸೋಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೋ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥೋ. ನ ತಂ ಪೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ರುಣ್ಣಂ ವಾ ಸೋಕೋ ವಾ ಪರಿದೇವನಾ ವಾತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಪೇತಸ್ಸ ಕಾಲಕತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಉಪಕಾರಾಯ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಹಿ ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಥಾಪಿ ಏವಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಞಾತಯೋ ಅವಿದ್ದಸುನೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೩. ಏವಂ ರುಣ್ಣಾದೀನಂ ನಿರತ್ಥಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಾ ಪುಬ್ಬಪೇತಾದಿಕೇ ಆರಬ್ಭ ದಾಯಕೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಾ ದಿನ್ನಾ, ತಸ್ಸಾ ಸಾತ್ಥಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಖೋ ದಕ್ಖಿಣಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಯನ್ತಿ ದಾಯಕೇನ ತಂ ದಿನ್ನಂ ದಾನಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ವದತಿ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಬ್ಯತಿರೇಕತ್ಥೋ, ತೇನ ಯಥಾ ರುಣ್ಣಾದಿ ಪೇತಸ್ಸ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಅತ್ಥಾಯ ಹೋತಿ, ನ ಏವಮಯಂ, ಅಯಂ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ವಕ್ಖಮಾನಮೇವ ವಿಸೇಸಂ ಜೋತೇತಿ. ಖೋತಿ ಅವಧಾರಣೇ. ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ದಾನಂ. ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಅನುತ್ತರೇ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಸುಟ್ಠು ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ ಚಿರಕಾಲಂ ಹಿತಾಯ ಅತ್ಥಾಯ. ಠಾನಸೋ ಉಪಕಪ್ಪತೀತಿ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ನ ಕಾಲನ್ತರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ಧಮ್ಮತಾ – ಯಂ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನೇ ದಿನ್ನೇ ಪೇತಾ ಚೇ ಅನುಮೋದನ್ತಿ, ತಾವದೇವ ತಸ್ಸ ಫಲೇನ ಪೇತಾ ಪರಿಮುಚ್ಚನ್ತೀತಿ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಾಭಿರತಮಾನಸಂ ಕತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪುನದಿವಸೇ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ಅವಸೇಸಾ ಚ ಞಾತಕಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಅನುವತ್ತನ್ತಾ ಏವಂ ತೇಮಾಸಮತ್ತಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ಅಥ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಮಮ ಘರಂ ನಾಗಮಿಂಸೂ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾರಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾರಣೇ ಕಥಿತೇ ರಾಜಾಪಿ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಅನುವತ್ತನ್ತೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನಾಗರಾ ರಾಜಾನಂ ಅನುವತ್ತನ್ತಾ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ಏವಂ ಮಾಸದ್ವಯಂ ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಮೂಲಕಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುನ್ತಿ.

ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ತಿರೋಕುಟ್ಟಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ತಿರೋಕುಟ್ಟೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಪೇತೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ – ಇತೋ ದ್ವಾನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಕಾಸಿ ನಾಮ ನಗರಂ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ಜಯಸೇನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಸಿರಿಮಾ ನಾಮ ದೇವೀ. ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಫುಸ್ಸೋ ನಾಮ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುಜ್ಝಿ. ಜಯಸೇನೋ ರಾಜಾ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ, ಮಯ್ಹಮೇವ ಬುದ್ಧೋ, ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮೋ, ಮಯ್ಹಂ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಮಮತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಸಯಮೇವ ಉಪಟ್ಠಹತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಓಕಾಸಂ ದೇತಿ.

ಭಗವತೋ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರೋ ವೇಮಾತಿಕಾ ತಯೋ ಭಾತರೋ ಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬಲೋಕ ಹಿತತ್ಥಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಏಕಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಾಯ. ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಪಿತಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಓಕಾಸಂ ನ ದೇತಿ. ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮಯಂ ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚಾ’’ತಿ? ತೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಹನ್ದ ಮಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಪಾಯಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಕುಪಿತಂ ವಿಯ ಕಾರಾಪೇಸುಂ. ತತೋ ರಾಜಾ ‘‘ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕುಪಿತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತಯೋಪಿ ಪುತ್ತೇ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಆಗತಾ. ರಾಜಾ ತುಟ್ಠೋ ವರಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಯಂ ಇಚ್ಛಥ, ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಮಯಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ ಇಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಏತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಮಯಂ ಅಞ್ಞೇನ ಅನತ್ಥಿಕಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತೇನ ಹಿ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಥಾತಿ. ತೇ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಯಾಚಿಂಸು. ರಾಜಾ ನ ಅದಾಸಿ. ಏವಂ ‘‘ಛ, ಪಞ್ಚ, ಚತ್ತಾರಿ, ತೀಣಿ, ದ್ವೇ, ಏಕಂ, ಸತ್ತ ಮಾಸೇ, ಛ, ಪಞ್ಚ, ಚತ್ತಾರೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಯಾವ ತೇಮಾಸಂ ಯಾಚಿಂಸು. ತದಾ ರಾಜಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಅದಾಸಿ.

ತೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ತೇಮಾಸಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ, ಅಧಿವಾಸೇತು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಇಮಂ ತೇಮಾಸಂ ವಸ್ಸಾವಾಸ’’ನ್ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ತೇ ತಯೋ ಅತ್ತನೋ ಜನಪದೇ ನಿಯುತ್ತಕಪುರಿಸಸ್ಸ ಲೇಖಂ ಪೇಸೇಸುಂ ‘‘ಇಮಂ ತೇಮಾಸಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಭಗವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ವಿಹಾರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಭಗವತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಸಮ್ಭಾರಂ ಸಮ್ಪಾದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸಬ್ಬಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪಟಿಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ಕಾಸಾಯವತ್ಥನಿವತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸೇಹಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೇಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಮಾನಾ ಜನಪದಂ ನೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಂ ವಸಾಪೇಸುಂ.

ತೇಸಂ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ ಏಕೋ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ಸಪಜಾಪತಿಕೋ ಸದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ ಪಸನ್ನೋ. ಸೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನವತ್ತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಅದಾಸಿ. ಜನಪದೇ ನಿಯುತ್ತಕಪುರಿಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜಾನಪದೇಹಿ ಏಕಾದಸಮತ್ತೇಹಿ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಮೇವ ದಾನಂ ಪವತ್ತಾಪೇಸಿ. ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ಜಾನಪದಾ ಪಟಿಹತಚಿತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ದಾನಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕತ್ವಾ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಅತ್ತನಾ ಖಾದಿಂಸು, ಭತ್ತಸಾಲಞ್ಚ ಅಗ್ಗಿನಾ ದಹಿಂಸು. ಪವಾರಿತಾ ರಾಜಪುತ್ತಾ ಭಗವತೋ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿಂಸು. ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ರಾಜಪುತ್ತಾ ಚ ಜನಪದೇ ನಿಯುತ್ತಕಪುರಿಸೋ ಚ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ ಚ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಸಾಯ ಸಗ್ಗೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಂಸು, ಪಟಿಹತಚಿತ್ತಾ ಜನಾ ನಿರಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ಏವಂ ತೇಸಂ ಉಭಯೇಸಂ ಜನಾನಂ ಸಗ್ಗತೋ ಸಗ್ಗಂ ನಿರಯತೋ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ದ್ವಾನವುತಿಕಪ್ಪಾ ವೀತಿವತ್ತಾ.

ಅಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭದ್ದಕಪ್ಪೇ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ತೇ ಪಟಿಹತಚಿತ್ತಾ ಜನಾ ಪೇತೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ತದಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಾನಂ ಪೇತಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ ‘‘ಇದಂ ನೋ ಞಾತೀನಂ ಹೋತೂ’’ತಿ, ತೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಲಭನ್ತಿ. ಅಥ ಇಮೇಪಿ ಪೇತಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಮ್ಪಿ ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಲಭೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ? ಭಗವಾ ಆಹ – ‘‘ಇದಾನಿ ನ ಲಭಥ, ಅನಾಗತೇ ಪನ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇತೋ ದ್ವಾನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಞಾತಿ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸತಿ, ತದಾ ಲಭಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕಿರ ತೇಸಂ ಪೇತಾನಂ ತಂ ವಚನಂ ‘‘ಸ್ವೇ ಲಭಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ.

ತತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧನ್ತರೇ ವೀತಿವತ್ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತೇಪಿ ತಯೋ ರಾಜಪುತ್ತಾ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಗಯಾಸೀಸೇ ತಯೋ ಜಟಿಲಾ ಅಹೇಸುಂ, ಜನಪದೇ ನಿಯುತ್ತಕಪುರಿಸೋ ರಾಜಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಿಸಾಖೋ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿ ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ, ಅವಸೇಸಾ ಪನ ಪರಿಸಾ ರಞ್ಞೋ ಏವ ಪರಿವಾರಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು.

ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಆಗಮ್ಮ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೇ ತಯೋ ಜಟಿಲೇ ವಿನೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ಚ ತದಹುಪಸಙ್ಕಮನ್ತಂಯೇವ ರಾಜಾನಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾದಸನಹುತೇಹಿ ಅಙ್ಗಮಗಧವಾಸೀಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇಹಿ. ಅಥ ರಞ್ಞಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಮಾಣವಕವಣ್ಣೇನ ಸಕ್ಕೇನ ದೇವಾನಮಿನ್ದೇನ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ –

‘‘ದನ್ತೋ ದನ್ತೇಹಿ ಸಹ ಪುರಾಣಜಟಿಲೇಹಿ, ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೇಹಿ;

ಸಿಙ್ಗೀನಿಕ್ಖಸವಣ್ಣೋ, ರಾಜಗಹಂ ಪಾವಿಸಿ ಭಗವಾ’’ತಿ. (ಮಹಾವ. ೫೮) –

ಏವಮಾದೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿತ್ಥವಿಯಮಾನೋ ರಾಜಗಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನೇ ಮಹಾದಾನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ತೇ ಪನ ಪೇತಾ ‘‘ಇದಾನಿ ರಾಜಾ ದಾನಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಸಾಯ ಸಮ್ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು.

ರಾಜಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಗವತೋ ವಿಹಾರಟ್ಠಾನಮೇವ ಚಿನ್ತೇಸಿ, ನ ತಂ ದಾನಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಉದ್ದಿಸಿ. ತಥಾ ತಂ ದಾನಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಪೇತಾ ಛಿನ್ನಾಸಾ ಹುತ್ವಾ ರತ್ತಿಯಂ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನೇ ಅತಿವಿಯ ಭಿಂಸನಕಂ ವಿಸ್ಸರಮಕಂಸು. ರಾಜಾ ಭಯಸನ್ತಾಸಸಂವೇಗಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಹಿ – ‘‘ಏವರೂಪಂ ಸದ್ದಂ ಅಸ್ಸೋಸಿಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ಭಗವಾ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನ ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಪಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಸನ್ತಿ ತೇ ಪುರಾಣಞಾತಕಾ ಪೇತೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ತೇ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ತಮೇವ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಾ ‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ವಿಚರನ್ತಾ ತಯಾ ಹಿಯ್ಯೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ನ ಉದ್ದಿಸಿತತ್ತಾ ಛಿನ್ನಾಸಾ ಹುತ್ವಾ ತಥಾರೂಪಂ ವಿಸ್ಸರಮಕಂಸೂ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂ ಇದಾನಿಪಿ, ಭನ್ತೇ, ದಿನ್ನೇ ತೇ ಲಭೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ ಭಗವಾ ಅಜ್ಜತನಾಯ ದಾನಂ, ತೇಸಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ರಾಜಾ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ಭಗವಾ ರಾಜನ್ತೇಪುರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ತೇ ಪೇತಾ ‘‘ಅಪಿ ನಾಮ ಅಜ್ಜ ಲಭೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ತಿರೋಕುಟ್ಟಾದೀಸು ಅಟ್ಠಂಸು. ಭಗವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ, ಯಥಾ ತೇ ಸಬ್ಬೇವ ರಞ್ಞೋ ಆಪಾಥಂ ಗತಾ ಅಹೇಸುಂ. ರಾಜಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದೇನ್ತೋ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಞಾತೀನಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಉದ್ದಿಸಿ. ತಾವದೇವ ಪೇತಾನಂ ಕಮಲಕುವಲಯಸಞ್ಛನ್ನಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇ ತತ್ಥ ನ್ಹತ್ವಾ ಚ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧದರಥಕಿಲಮಥಪಿಪಾಸಾ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಅಹೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಯಾಗುಖಜ್ಜಭೋಜ್ಜಾನಿ ದತ್ವಾ ಉದ್ದಿಸಿ. ತೇಸಂ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ದಿಬ್ಬಯಾಗುಖಜ್ಜಭೋಜ್ಜಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇ ತಾನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪೀಣಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ದತ್ವಾ ಉದ್ದಿಸಿ. ತೇಸಂ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಪಾಸಾದಪಚ್ಚತ್ಥರಣಸೇಯ್ಯಾದಿಅಲಙ್ಕಾರವಿಧಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಸಾ ಚ ತೇಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಯಥಾ ರಞ್ಞೋ ಪಾಕಟಾ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಭಗವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತಿವಿಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಭಗವಾ ಭುತ್ತಾವೀ ಪವಾರಿತೋ ರಞ್ಞೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಅನುಮೋದನತ್ಥಂ ತಿರೋಕುಟ್ಟಪೇತವತ್ಥುಂ ಅಭಾಸಿ –

೧೪. ‘‘ತಿರೋಕುಟ್ಟೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಸನ್ಧಿಸಿಙ್ಘಾಟಕೇಸು ಚ;

ದ್ವಾರಬಾಹಾಸು ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಆಗನ್ತ್ವಾನ ಸಕಂ ಘರಂ.

೧೫. ‘‘ಪಹೂತೇ ಅನ್ನಪಾನಮ್ಹಿ, ಖಜ್ಜಭೋಜ್ಜೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ;

ನ ತೇಸಂ ಕೋಚಿ ಸರತಿ, ಸತ್ತಾನಂ ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾ.

೧೬. ‘‘ಏವಂ ದದನ್ತಿ ಞಾತೀನಂ, ಯೇ ಹೋನ್ತಿ ಅನುಕಮ್ಪಕಾ;

ಸುಚಿಂ ಪಣೀತಂ ಕಾಲೇನ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಪಾನಭೋಜನಂ.

೧೭. ‘‘ಇದಂ ವೋ ಞಾತೀನಂ ಹೋತು, ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತು ಞಾತಯೋ;

ತೇ ಚ ತತ್ಥ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ಞಾತಿಪೇತಾ ಸಮಾಗತಾ;

ಪಹೂತೇ ಅನ್ನಪಾನಮ್ಹಿ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಅನುಮೋದರೇ.

೧೮. ‘‘ಚಿರಂ ಜೀವನ್ತು ನೋ ಞಾತೀ, ಯೇಸಂ ಹೇತು ಲಭಾಮಸೇ;

ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಕತಾ ಪೂಜಾ, ದಾಯಕಾ ಚ ಅನಿಪ್ಫಲಾ.

೧೯. ‘‘ನ ಹಿ ತತ್ಥ ಕಸಿ ಅತ್ಥಿ, ಗೋರಕ್ಖೇತ್ಥ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ವಣಿಜ್ಜಾ ತಾದಿಸೀ ನತ್ಥಿ, ಹಿರಞ್ಞೇನ ಕಯಾಕಯಂ;

ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಪೇತಾ ಕಾಲಗತಾ ತಹಿಂ.

೨೦. ‘‘ಉನ್ನಮೇ ಉದಕಂ ವುಟ್ಠಂ, ಯಥಾ ನಿನ್ನಂ ಪವತ್ತತಿ;

ಏವಮೇವ ಇತೋ ದಿನ್ನಂ, ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ.

೨೧. ‘‘ಯಥಾ ವಾರಿವಹಾ ಪೂರಾ, ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ ಸಾಗರಂ;

ಏವಮೇವ ಇತೋ ದಿನ್ನಂ, ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ.

೨೨. ‘‘ಅದಾಸಿ ಮೇ ಅಕಾಸಿ ಮೇ, ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಸಖಾ ಚ ಮೇ;

ಪೇತಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ದಜ್ಜಾ, ಪುಬ್ಬೇ ಕತಮನುಸ್ಸರಂ.

೨೩. ‘‘ನ ಹಿ ರುಣ್ಣಂ ವಾ ಸೋಕೋ ವಾ, ಯಾ ಚಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾ;

ನ ತಂ ಪೇತಾನಮತ್ಥಾಯ, ಏವಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಞಾತಯೋ.

೨೪. ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಖೋ ದಕ್ಖಿಣಾ ದಿನ್ನಾ, ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸ, ಠಾನಸೋ ಉಪಕಪ್ಪತಿ.

೨೫. ‘‘ಸೋ ಞಾತಿಧಮ್ಮೋ ಚ ಅಯಂ ನಿದಸ್ಸಿತೋ, ಪೇತಾನ ಪೂಜಾ ಚ ಕತಾ ಉಳಾರಾ;

ಬಲಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಮನುಪ್ಪದಿನ್ನಂ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪುಞ್ಞಂ ಪಹುತಂ ಅನಪ್ಪಕ’’ನ್ತಿ.

೧೪. ತತ್ಥ ತಿರೋಕುಟ್ಟೇಸೂತಿ ಕುಟ್ಟಾನಂ ಪರಭಾಗೇಸು. ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ನಿಸಜ್ಜಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ಠಾನಕಪ್ಪನವಚನಮೇತಂ, ಗೇಹಪಾಕಾರಕುಟ್ಟಾನಂ ದ್ವಾರತೋ ಬಹಿ ಏವ ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸನ್ಧಿಸಿಙ್ಘಾಟಕೇಸು ಚಾತಿ ಸನ್ಧೀಸು ಚ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇಸು ಚ. ಸನ್ಧೀತಿ ಚತುಕ್ಕೋಣರಚ್ಛಾ, ಘರಸನ್ಧಿಭಿತ್ತಿಸನ್ಧಿಆಲೋಕಸನ್ಧಿಯೋಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸಿಙ್ಘಾಟಕಾತಿ ತಿಕೋಣರಚ್ಛಾ. ದ್ವಾರಬಾಹಾಸು ತಿಟ್ಠನ್ತೀತಿ ನಗರದ್ವಾರಘರದ್ವಾರಾನಂ ಬಾಹಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಆಗನ್ತ್ವಾನ ಸಕಂ ಘರನ್ತಿ ಸಕಘರಂ ನಾಮ ಪುಬ್ಬಞಾತಿಘರಮ್ಪಿ ಅತ್ತನಾ ಸಾಮಿಭಾವೇನ ಅಜ್ಝಾವುತ್ಥಘರಮ್ಪಿ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ತೇ ಯಸ್ಮಾ ಸಕಘರಸಞ್ಞಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಆಗನ್ತ್ವಾನ ಸಕಂ ಘರ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

೧೫. ಏವಂ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಜ್ಝಾವುತ್ಥಪುಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪುಬ್ಬಞಾತಿಘರತ್ತಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರನಿವೇಸನಂ ಸಕಘರಸಞ್ಞಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಿರೋಕುಟ್ಟಾದೀಸು ಠಿತೇ ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಫಲಂ ಅನುಭವನ್ತೇ ಅತಿವಿಯ ದುದ್ದಸಿಕವಿರೂಪಭಯಾನಕದಸ್ಸನೇ ಬಹೂ ಪೇತೇ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಿರೋಕುಟ್ಟೇಸು ತಿಟ್ಠನ್ತೀ’’ತಿ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಪುನ ತೇಹಿ ಕತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ದಾರುಣಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಹೂತೇ ಅನ್ನಪಾನಮ್ಹೀ’’ತಿ ದುತಿಯಗಾಥಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಪಹೂತೇತಿ ಅನಪ್ಪಕೇ ಬಹುಮ್ಹಿ, ಯಾವದತ್ಥೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬ-ಕಾರಸ್ಸ ಹಿ ಪ-ಕಾರೋ ಲಬ್ಭತಿ ‘‘ಪಹು ಸನ್ತೋ ನ ಭರತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಸು. ನಿ. ೯೮) ವಿಯ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಬಹುಕೇ’’ತಿ ಪಠನ್ತಿ, ಸೋ ಪನ ಪಮಾದಪಾಠೋ. ಅನ್ನಪಾನಮ್ಹೀತಿ ಅನ್ನೇ ಚ ಪಾನೇ ಚ. ಖಜ್ಜಭೋಜ್ಜೇತಿ ಖಜ್ಜೇ ಚ ಭೋಜ್ಜೇ ಚ. ಏತೇನ ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತಸಾಯಿತವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಟ್ಠಿತೇತಿ ಉಪಗಮ್ಮ ಠಿತೇ ಸಜ್ಜಿತೇ, ಪಟಿಯತ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ತೇಸಂ ಕೋಚಿ ಸರತಿ ಸತ್ತಾನನ್ತಿ ತೇಸಂ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಕೋಚಿ ಮಾತಾ ವಾ ಪಿತಾ ವಾ ಪುತ್ತೋ ವಾ ನತ್ತಾ ವಾ ನ ಸರತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅತ್ತನಾ ಕತಸ್ಸ ಅದಾನದಾನಪಟಿಸೇಧನಾದಿಭೇದಸ್ಸ ಕದರಿಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಾರಣಭಾವತೋ. ತಞ್ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ತೇಸಂ ಞಾತೀನಂ ಸರಿತುಂ ನ ದೇತಿ.

೧೬. ಏವಂ ಭಗವಾ ಅನಪ್ಪಕೇಪಿ ಅನ್ನಪಾನಾದಿಮ್ಹಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಞಾತೀನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಾನಂ ಪೇತಾನಂ ಕಮ್ಮಫಲೇನ ಞಾತಕಾನಂ ಅನುಸ್ಸರಣಮತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯುಪಪನ್ನೇ ಞಾತಕೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನದಾನಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ‘‘ಏವಂ ದದನ್ತಿ ಞಾತೀನ’’ನ್ತಿ ತತಿಯಗಾಥಮಾಹ.