២. ឧទោសិតសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤៧៣. ទុតិយេ អវិប្បវាសេតិ អវិប្បវាសេ និប្ផាទេតព្ពេ, វិប្បវាសទោសាភាវេ សាធេតព្ពេ កត្តព្ពា សម្មុតីតិ អត្ថោ.

៤៧៥. បដិសិទ្ធបរិយាបន្នេនាតិ វិប្បវសិតុំ បដិសិទ្ធេសុ តីសុ ចីវរេសុ អន្តោគធេន, ឯកេន ច អវយវេ សមុទាយោបចារំ ទស្សេតិ.

៤៧៨-៩. ឯត្តាវតាតិ ‘‘បរិក្ខិត្តោ’’តិ ឥមិនា. ‘‘សភាយេតិ លិង្គព្យត្តយេន សភា វុត្តា’’តិ វត្វា បុន សយម្បិ ‘‘សភាយេ’’តិ ឥមិនា វោហរន្តោ សភា-សទ្ទស្ស បរិយាយោ សភាយ-សទ្ទោ នបុំសកលិង្គយុត្តោ អត្ថីតិ ទស្សេតិ. ‘‘សភាយន្តិ លិង្គព្យត្តយេន សភា វុត្តា’’តិ វា បាឋោ. លិង្គព្យត្តយេន សភាតិ ច លិង្គន្តរយុត្តោ សភាសទ្ទបរិយាយោ សភាយសទ្ទោតិ អត្ថោ.

សភាយំ គច្ឆតីតិ សភំ គច្ឆតិ. វសិតព្ពំ នត្ថីតិ ចីវរហត្ថបាសេយេវ វសិតព្ពំ នត្ថីតិ អត្ថោ. តស្សាតិ វីថិយា. សភាយស្ស ច ទ្វារស្ស ច ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពន្តិ ឯត្ថ សភាយទ្វារានមន្តរេ វីថិ គេហាបិ គហិតា ឯវ ហោន្តិ អាទិបរិយោសានានំ គហិតត្តា. ឯត្ថ ច ទ្វារវីថិឃរេសុ វសន្តេន គាមប្បវេសនសហសេយ្យាទិទោសំ បរិហរិត្វា សុបដិច្ឆន្នតាទិយុត្តេនេវ ភវិតព្ពំ, សភា បន យទិ សព្ពេសំ វសនត្ថាយ សាលាសទិសា កតា, អន្តរារាមេ វិយ យថាសុខំ វសិតុំ វដ្ដតីតិ វេទិតព្ពំ. បរិក្ខិត្តតាយ ច ឯកូបចារតំ, អបរិក្ខិត្តតាយ នានូបចារតញ្ច និវេសនាទីសុបិ អតិទិសន្តោ អាហ ‘‘ឯតេនេវូបាយេនា’’តិអាទិ. និវេសនាទីនិ ពហិគាមតោ សន្និវិដ្ឋានិ គហិតានិ អន្តោគាមេ ឋិតានំ គាមគ្គហណេនេវ គហិតត្តា. សព្ពត្ថាតិ គាមនិគមនិវេសនាទីសុ បន្នរសសុ. បរិក្ខេបាទីតិ អាទិ-សទ្ទេន អបរិក្ខេបស្សេវ គហណំ, ន ឯកកុលាទីនម្បិ តេសំ ឯកូបចារតានានូបចារតានិមិត្តតាភាវា. ឯត្ថ ច សត្ថស្ស កតិបាហំ កត្ថចិ និវិដ្ឋស្សេវ បរិក្ខេបោ ហោតិ, ន គច្ឆន្តស្ស.

៤៨២-៧. គាមតោ ពហិ ឥស្សរានំ សមុទ្ទតីរាទីសុ កតភណ្ឌសាលា ឧទោសិតោតិ អាហ ‘‘យានាទីន’’ន្តិអាទិ. មុណ្ឌច្ឆទនបាសាទោតិ នាតិឧច្ចោ ចន្ទិកង្គណយុត្តោ សិខរកូដមាលាទិវិរហិតោ បាសាទោ.

៤៨៩. បរិយាទិយិត្វាតិ អជ្ឈោត្ថរិត្វា. នទីបរិហារោតិ វិសុំគាមាទីនំ វិយ នទីបរិហារស្ស អវុត្តត្តា ចីវរហត្ថបាសោ ឯវាតិ វទន្តិ, អញ្ញេ បន ‘‘ឥមិនា អដ្ឋកថាវចនេន នទីបរិហារោបិ វិសុំ សិទ្ធោ, នទិយា ហត្ថបាសោ ន វិជហិតព្ពោ’’តិ វទន្តិ. វិហារសីមន្តិ អវិប្បវាសសីមំ សន្ធាយាហ. ឯត្ថ ច វិហារស្ស នានាកុលសន្តកភាវេបិ អវិប្បវាសសីមាបរិច្ឆេទព្ភន្តរេ សព្ពត្ថ ចីវរអវិប្បវាសសម្ភវតោ តស្សា បធានត្តា តត្ថ សត្ថបរិហារោ ន លព្ភតីតិ ‘‘វិហារំ គន្ត្វា វសិតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ. ‘‘សត្ថសមីបេ’’តិ ឥទំ យថាវុត្តំ អព្ភន្តរបរិច្ឆេទវសេន វុត្តំ. បាឡិយំ នានាកុលស្ស សត្ថោ ហោតិ, សត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពន្តិ ឯត្ថ សត្ថហត្ថបាសោ គហិតោ.

៤៩០. ឯកកុលស្ស ខេត្តេតិ អបរិក្ខិត្តំ សន្ធាយ វទតិ.

៤៩១-៤. វិហារោ នាម ឧបចារសីមា. តត្ថ យស្មិំ វិហារេតិ តស្ស អន្តោបរិវេណាទិំ សន្ធាយ វុត្តំ, ឯកកុលាទិសន្តកតា ចេត្ថ ការាបកានំ វសេន. ឆាយាយ ផុដ្ឋោកាសស្សាតិ ឧជុកំ អវក្ខិត្តលេឌ្ឌុបាតព្ភន្តរំ សន្ធាយ វទតិ.

អគមនបថេតិ តទហេវ គន្ត្វា និវត្តេតុំ ន សក្កុណេយ្យកេ សមុទ្ទមជ្ឈេ យេ ទីបកា, តេសូតិ យោជនា. ឥតរស្មិន្តិ បុរត្ថិមទិសាយ ចីវរេ. ‘‘ឧបោសថកាលេ…បេ… វឌ្ឍតី’’តិ ឥមិនា ចីវរវិប្បវាសសត្តព្ភន្តរតោ សមានសំវាសាយ សត្តព្ភន្តរសីមាយ អច្ចន្តវិសទិសតំ ទស្សេតិ. តថា ហិ ពហូសុ ភិក្ខូសុ ឯកតោ និសីទិត្វា សមន្តា សត្តព្ភន្តរបរិច្ឆេទេសុ យថាសកំ ចីវរំ ឋបេត្វា បរិហរន្តេសុ ឯកេកស្ស ភិក្ខុនោ និសិន្នោកាសតោ បដ្ឋាយ បច្ចេកំ សត្តព្ភន្តរស្ស បរិច្ឆេទោ អញ្ញមញ្ញវិសទិសោ អនេកវិធោ ហោតិ, ន ឯកោ បរិសបរិយន្តតោ បដ្ឋាយ អនិមិតព្ពត្តា. តេនេវ តត្ថ បរិសវសេន វុឌ្ឍិ, ហានិ វា ន ហោតិ, ន ឯវំ សត្តព្ភន្តរសីមាយ. សា ហិ យោជនិកាយបិ បរិសបរិយន្តតោវ បដ្ឋាយ សមន្តា សត្តព្ភន្តរបអច្ឆិន្នា ឯកាវ ហោតិ. តេនេវ សា បរិសវសេន វឌ្ឍតិ, ហាយតិ ច, តស្មា អញ្ញាវ សត្តព្ភន្តរសីមា អញ្ញោ សត្តព្ភន្តរតោ បរិច្ឆិន្នោ ចីវរវិប្បវាសបរិហារោ អព្ភោកាសោតិ វេទិតព្ពំ. យញ្ចេត្ថ វត្តព្ពំ, តំ ខន្ធកេ សីមាកថាយមេវ (មហាវ. ១៤៣) វក្ខាម.

៤៩៥. នទិំ ឱតរតីតិ ហត្ថបាសំ មុញ្ចិត្វា ឱតរតិ. ពហិគាមេ ឋបេត្វាតិ អបារុបិតព្ពតាយ វុត្តំ. វិនយកម្មំ កាតព្ពន្តិ ឧត្តរាសង្គេ ច ពហិគាមេ ឋបិតសង្ឃាដិយញ្ច បឋមំ វិនយកម្មំ កត្វា បច្ឆា ឧត្តរាសង្គំ និវាសេត្វា អន្តរវាសកេ កាតព្ពំ. ឯត្ថ ច ពហិគាមេ ឋបិតស្សាបិ វិនយកម្មវចនតោ បរម្មុខាបិ ឋិតំ វិស្សជ្ជិតុំ, និស្សដ្ឋំ ទាតុញ្ច វដ្ដតីតិ វេទិតព្ពំ. ទហរានំ គមនេ សឧស្សាហត្តា ‘‘និស្សយោ បន ន បដិប្បស្សម្ភតី’’តិ វុត្តំ. មុហុត្តំ…បេ… បដិប្បស្សម្ភតីតិ សឧស្សាហត្តេ គមនស្ស ឧបច្ឆិន្នត្តា វុត្តំ. តេសំ បន បុរារុណាវ ឧដ្ឋហិត្វា សឧស្សាហេន គច្ឆន្តានំ អរុណេ អន្តរា ឧដ្ឋិតេបិ ន បដិប្បស្សម្ភតិ ‘‘យាវ អរុណុគ្គមនា សយន្តី’’តិ វុត្តត្តា. តេនេវ ‘‘គាមំ បវិសិត្វា…បេ… ន បដិប្បស្សម្ភតី’’តិ វុត្តំ. អញ្ញមញ្ញស្ស វចនំ អគ្គហេត្វាតិអាទិម្ហិ សឧស្សាហត្តា គមនក្ខណេ បដិប្បស្សទ្ធិ ន វុត្តា. ធេនុភយេនាតិ តរុណវច្ឆគាវីនំ អភិធាវិត្វា សិង្គេន បហរណភយេន. និស្សយោ ច បដិប្បស្សម្ភតីតិ ឯត្ថ ធេនុភយាទីហិ ឋិតានំ យាវ ភយវូបសមា ឋាតព្ពតោ ‘‘អន្តោអរុណេយេវ គមិស្សាមី’’តិ និយមេតុំ អសក្កុណេយ្យត្តា វុត្តំ. យត្ថ បន ឯវំ និយមេតុំ សក្កា, តត្ថ អន្តរារុណេ ឧគ្គតេបិ និស្សយោ ន បដិប្បស្សម្ភតិ ភេសជ្ជត្ថាយ គាមប្បវិដ្ឋទហរានំ វិយ. អន្តោសីមាយំ គាមន្តិ អវិប្បវាសសីមាសម្មុតិតោ បច្ឆា បតិដ្ឋាបិតគាមំ សន្ធាយ វទតិ គាមញ្ច គាមូបចារញ្ច ឋបេត្វា សម្មន្និតព្ពតោ. បវិដ្ឋានន្តិ អាចរិយន្តេវាសិកានំ វិសុំ វិសុំ គតានំ អវិប្បវាសសីមត្តា នេវ ចីវរានិ និស្សគ្គិយានិ ហោន្តិ, សឧស្សាហតាយ និស្សយោ ន បដិប្បស្សម្ភតិ. អន្តរាមគ្គេតិ ធម្មំ សុត្វា អាគច្ឆន្តានំ អន្តរាមគ្គេ.

‘‘ឥធ អបច្ចុទ្ធរណ’’ន្តិ ឥមិនា អធិដ្ឋានវិកប្បនានិ វិយ បច្ចុទ្ធរណម្បិ កាយេន វា វាចាយ វា កត្តព្ពន្តិ ទស្សេតិ. កាយវាចាហិ កត្តព្ពស្ស អករណតោតិ ឥទំ កាយវាចាសមុដ្ឋានំ វុត្តំ. អធិដ្ឋិតតិចីវរតា, អនត្ថតកថិនតា, អលទ្ធសម្មុតិតា, រត្តិវិប្បវាសោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

ឧទោសិតសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.