៥. ចម្មក្ខន្ធកវណ្ណនា

សោណកោឡិវិសវត្ថុកថាវណ្ណនា

២៤២. អសីតិយា …បេ… ការេតីតិ ‘‘អសីតិ គាមិកសហស្សានិ សន្និបាតាបេត្វា’’តិ ឥមស្ស ការណវចនំ. តត្ថ ‘‘គាមានំ អសីតិយា សហស្សេសូ’’តិ វត្តព្ពេ ‘‘អសីតិយា គាមសហស្សេសូ’’តិ វុត្តំ. គាមប្បមុខា គាមិកា, តេសំ សហស្សានិ. ‘‘កម្មចិត្តីកតានី’’តិ ឧបចារេន វុត្តំ. កម្មបច្ចយឧតុសមុដ្ឋានេ ហិ តេសំ អញ្ជនវណ្ណភាវោ. ‘‘កេនចិទេវ ករណីយេនា’’តិ វត្តព្ពេ ‘‘កេនចិទេវា’’តិ វុត្តំ. ឯត្ថ ឯវំ-សទ្ទោ ឱបម្មេ បវត្តតិ. ឯវមុបមានោបទេសបុច្ឆាវធារណបដិញ្ញាតឱបម្មេ. បុរតោ បេក្ខមានានន្តិ អនាទរត្ថេ សាមិវចនំ. តតោ បន ភគវតោ គន្ធកុដិយា កវាដំ សុពទ្ធំ បស្សិត្វា ឥច្ឆិតាការកុសលតាយ ឥទ្ធិយា គន្ត្វា កុដិំ បវិសិត្វា អារោចេសិ. វិហារបច្ឆាយាយន្តិ វិហារស្ស វឌ្ឍមានច្ឆាយាយំ. ‘‘អហោ នូនាតិ អហោ មហន្តោ’’តិ លិខិតំ. ភគវតោ សម្ពហុលេហិ សទ្ធិំ អាហិណ្ឌនំ អាយស្មតោ សោណស្ស វីរិយារម្ភនិទស្សនេន អនារទ្ធវីរិយានំ ឧត្តេជនត្ថំ, ឯវំ សុខុមាលានំ បាទរក្ខណត្ថំ ឧបាហនា អនុញ្ញាតាតិ ទស្សនត្ថញ្ច.

សោណស្សបព្ពជ្ជាកថាវណ្ណនា

២៤៣. តត្ថ ច និមិត្តំ គណ្ហាហីតិ តេសំ ឥន្ទ្រិយានំ អាការំ ឧបលក្ខេហិ.

២៤៤. អធិមុត្តោ ហោតីតិ បដិវិជ្ឈិត្វា បច្ចក្ខំ កត្វា ឋិតោ ហោតិ. នេក្ខម្មាធិមុត្តោតិអាទីហិ និព្ពានំ, អរហត្តញ្ច វុត្តំ. ‘‘តញ្ហិ សព្ពកិលេសេហិ និក្ខន្តត្តា ‘នេក្ខម្ម’ន្តិ ច គេហតោ បវិវិត្តត្តា ‘បវិវេកោ’តិ ច ព្យាបជ្ជាភាវតោ ‘អព្យាបជ្ជ’ន្តិ ច អរហត្តំ ឧបាទានស្ស ខយន្តេ ឧប្បន្នត្តា ‘ឧបាទានក្ខយោ’តិ ច តណ្ហាយ ខយន្តេ ឧប្បន្នត្តា ‘តណ្ហក្ខយោ’តិ ច សម្មោហាភាវតោ ‘អសម្មោហោ’តិ ច វុច្ចតី’’តិ វុត្តំ. សព្ពេហិ អរហត្តំ វុត្តន្តិ កេចិ. សិយា ខោ ឯវមស្សាតិ កទាចិ ឯវមស្ស, អស្ស វា អាយស្មតោ ឯវំ សិយា. បច្ចាគច្ឆន្តោ ជានន្តោ. ករណីយមត្តានន្តិ អត្តនោ. សោ ឯវ វា បាឋោ. នេក្ខម្មាធិមុត្តោតិ ឥមស្មិំយេវ អរហត្តំ កថិតំ. សេសេសុ និព្ពានន្តិ កេចិ. អសម្មោហាធិមុត្តោតិ ឯត្ថេវ និព្ពានំ. សេសេសុ អរហត្តន្តិ កេចិ. ‘‘សព្ពេស្វេវេតេសុ ឧភយម្បី’’តិ វទន្តិ. បវិវេកញ្ច ចេតសោ, អធិមុត្តស្ស, ឧបាទានក្ខយស្ស ចាតិ ឧបយោគត្ថេ សាមិវចនំ. អាយតនានំ ឧប្បាទញ្ច វយញ្ច ទិស្វា.

សព្ពនីលិកាទិបដិក្ខេបកថាវណ្ណនា

២៤៦. ‘‘រញ្ជនចោឡកេន បុញ្ឆិត្វា’’តិ បាឋោ. ‘‘ខល្លកាទីនិ អបនេត្វា’តិ វុត្តត្តា ទ្វេ តីណិ ឆិទ្ទានិ កត្វា វឡញ្ជេតុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តានំ វាទោ ន គហេតព្ពោ.

យានាទិបដិក្ខេបកថាវណ្ណនា

២៥៤. ‘‘ចតុរង្គុលាធិកានី’’តិ វុត្តត្តា ចតុរង្គុលតោ ហេដ្ឋា វដ្ដតីតិ ឯកេ. ឧភតោលោហិតកូបធានន្តិ ឯត្ថ ‘‘កាសាវំ បន វដ្ដតិ, កុសុម្ភាទិរត្តមេវ ន វដ្ដតី’’តិ លិខិតំ.

សព្ពចម្មបដិក្ខេបាទិកថាវណ្ណនា

២៥៥. កិស្ស ត្យាយន្តិ កិស្ស តេ អយំ.

២៥៦. គិហិវិកតន្តិ គិហីនំ អត្ថាយ កតំ. ‘‘យត្ថ កត្ថចិ និសីទិតុំ អនុជានាមីតិ អត្ថោ’’តិ លិខិតំ. កិញ្ចាបិ ទីឃនិកាយដ្ឋកថាយំ ‘‘ឋបេត្វា តូលិកំ សព្ពានេវ គោនកាទីនិ រតនបរិសិព្ពិតានិ វដ្ដន្តី’’តិ វុត្តំ, អថ ខោ វិនយបរិយាយំ បត្វា គរុកេ ឋាតព្ពតោ ឥធ វុត្តនយេនេវេត្ថ អត្ថោ គហេតព្ពោ. ‘‘តត្ថ បន សុត្តន្តិកទេសនាយ គហដ្ឋាទីនម្បិ វសេន វុត្តត្តា តេសំ សង្គណ្ហនត្ថំ ឋបេត្វា ‘តូលិកំ…បេ… វដ្ដន្តី’តិ វុត្តំ វិយ ខាយតីតិ អបរេ’’តិ វុត្តំ.

២៥៩. មិគមាតុកោតិ តស្ស នាមំ. វាតមិគោតិ ច តស្ស នាមំ. ‘‘កាឡសីហោ កាឡមុខោ កបី’’តិ លិខិតំ. ចម្មំ ន វដ្ដតីតិ យេន បរិយាយេន ចម្មំ វដ្ដិស្សតិ, សោ បរតោ អាវិ ភវិស្សតិ. ‘‘អត្តនោ បុគ្គលិកវសេន បរិហារោ បដិក្ខិត្តោ’’តិ វុត្តំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, កិញ្ចិ ចម្មំ ធារេតព្ព’’ន្តិ ឯត្តាវតា សិទ្ធេ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គោចម្ម’’ន្តិ ឥទំ បរតោ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សព្ពបច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ ចម្មានិ អត្ថរណានី’’តិ ឯត្ថ អនុមតិប្បសង្គភយា វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

ចម្មក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.