៧. ឯឡកលោមធោវាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៨១. កិញ្ចាបិ បុរាណចីវរធោវនសិក្ខាបទេ ចីវរំ ឋបេត្វា ‘‘អញ្ញំ បរិក្ខារំ ធោវាបេតី’’តិ (បារា. ៥០៧) អនាបត្តិវារេ វុត្តំ. ឥមស្ស បន សិក្ខាបទស្ស ឧប្បន្នកាលតោ បដ្ឋាយ ឯឡកលោមធោវាបនាទិនា អាបត្តីតិ ឯកេ. សា វា អនាបត្តិ មូលាបត្តិតោ ឯវ, ន ឥមម្ហាតិ ឯកេ. ឯឡកលោមានំ អបរិក្ខារត្តា ភដ្ឋំ អគ្គហណមេវាតិ ឯកេ. ឥមស្ស អន្តិមនយស្ស អត្ថប្បកាសនត្ថំ ឥទំ បញ្ហាកម្មំ – ‘‘ធោវាបេតី’’តិ ឥទំ រជាបនវិជដាបនគ្គហណេន និប្បទេសវាចិបទំ, ឧទាហុ អគ្គហណេន សប្បទេសវាចិបទំ. កិញ្ចេត្ថ យទិ និប្បទេសវាចិបទំ, សព្ពត្ថ ឥទមេវ វត្តព្ពំ, ន ឥតរានិ. អថ សប្បទេសវាចិបទំ, ‘‘អវុត្តា ធោវតិ, អបរិភុត្តំ ធោវាបេតី’’តិ ឯត្ថ វិរោធោ. ‘‘អវុត្តា រជតិ វិជដេតិ, និស្សគ្គិយ’’ន្តិ អនិដ្ឋប្បសង្គតោតិ? ទេសនាវិលាសមត្តំ ភគវតោ វចនំ, កត្ថចិ តិកបទវចនំ, កត្ថចិ ឯកបទវចនំ, និប្បទេសបទមេវ តេ វទន្តីតិ. សចេ ‘‘កតភណ្ឌំ ធោវាបេតី’’តិ ឯត្ថ បដិវិរោធោ, ‘‘កតភណ្ឌំ វិជដាបេតិ, អនាបត្តី’’តិ អនិដ្ឋប្បសង្គតោ អនាបត្តិ ឯវាតិ ចេ? ន, អកតភណ្ឌស្ស សុទ្ធលោមស្ស វិជដាបនំ ឥតោ វា ទាតព្ពំ. ឧទកាទិធោវនវសេន បិណ្ឌេត្វា ឋិតានំ វិជដាបនំ លព្ភតីតិ ចេ? បុរាណសន្ថតស្ស វិជដាបនេ អនាបត្តិយា ភវិតព្ពំ, ន ច តំ យុត្តំ ‘‘អបរិភុត្តំ ធោវាបេតី’’តិ វចនតោ. តេន បរិភុត្តំ ធោវាបេតិ រជាបេតិ វិជដាបេតិ, និស្សគ្គិយមេវាតិ សិទ្ធំ ហោតិ, តញ្ច បរិភុត្តំ នាម កតភណ្ឌមេវ ហោតិ. ន ហិ សក្កា ឯឡកលោមានិ បរិភុញ្ជិតុំ, អញ្ញថា ‘‘បរិភុត្តំ ធោវាបេតី’’តិ វចនំ និរត្ថកំ ហោតិ. ន ហិ ឯត្ថ ‘‘បុរាណានិ ឯឡកលោមានិ ធោវាបេយ្យ វា’’តិ វចនំ អត្ថិ បុរាណចីវរសិក្ខាបទេ វិយ. តត្ថ អាទិន្នកប្បវសេន, ឥធ តំ លិខិតំ. លេខទោសោតិ ចេ? ន, វិសេសហេតុនោ អភាវា, បុរាណចីវរសិក្ខាបទេ អបរិភុត្តំ កតភណ្ឌំ នាម, ‘‘កម្ពលកោជវសន្ថតាទិ’’ន្តិ វចនតោ ច. កិញ្ចាបិ ឥមិនា សទ្ទេន អយមត្ថោ សិទ្ធោ, ‘‘ធោវាបេតី’’តិ ឥទំ បន សិយា និប្បទេសំ. សិយា សប្បទេសំ. តញ្ហិ ‘‘អវុត្តា ធោវតី’’តិអាទីសុ និប្បទេសំ. ‘‘កតភណ្ឌំ ធោវាបេតី’’តិ ឯត្ថ សប្បទេសំ. ‘‘អកតភណ្ឌំ ធោវាបេតិ រជាបេតិ, អនាបត្តី’’តិ ‘‘វិជដាបេតិ, អនាបត្តី’’តិ វចនប្បមាណតោ អនាបត្តិ ឯវាតិ ចេ? ន, វចនប្បមាណតោ ឯវ អាបត្តីតិ អាបជ្ជនតោ. ‘‘អបរិភុត្តំ ធោវាបេតី’’តិ វចនមេវ ហិ តំ អបរិភុត្តំ សន្ថតំ វិជដាបេន្តស្ស អនាបត្តីតិ ទីបេតិ ចេ? សិទ្ធំ បរិភុត្តំ វិជដាបេន្តស្ស អាបត្តិ ឯវាតិ.

ឯឡកលោមធោវាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.