(៣) បាចិត្តិយាទិបញ្ហាវណ្ណនា

៤៨១. សលាកំ ទេន្តស្ស អស្ស ភិក្ខុស្ស ឆេជ្ជំ ហោតីតិ យោជនា. ‘‘បារាជិកំ ហោតី’’តិ ឥមិនា ហោតិឆេជ្ជន្តិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ.

សុប្បតិដ្ឋិតនិគ្រោធសទិសំ រុក្ខមូលំ, តមេវ វា គហេតព្ពំ.

តិស្សិត្ថិយោតិ ឯត្ថ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនំ, បច្ចត្តវចនំ វាតិ អាហ ‘‘តាសុបី’’តិ. ‘‘យំ តំ មេថុនំ នាម ត’’ន្តិ ឥមិនា ‘‘មេថុនំ យំ ត’’ន្តិ បទានំ សមានាធិករណភាវំ ទស្សេតិ. ‘‘ន សេវតី’’តិ ឥមិនា ន សេវេតិ ឯត្ថ តិការស្ស ឯការាទេសភាវំ (ជា. អដ្ឋ. ៤.១១.៧៦ បុត្តោ វា បិតរំ យាចេ វិយ) ទស្សេតិ. តយោ បុរិសេតិ ឯត្ថ ‘‘ឧបគន្ត្វា’’តិ បទំ អជ្ឈាហរិត្វា សម្ពន្ធិតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ‘‘តយោ បុរិសេបិ ឧបគន្ត្វា’’តិ. ឥមិនា តយោ បុរិសេតិ ឯត្ថ ឧបយោគត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ ទស្សេតិ. បុរិមនយំ គហេត្វា ឯត្ថាបិ ‘‘តីសុ បុរិសេសូ’’តិ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ អត្ថោបិ យុជ្ជតេវ. ឥមំ នយំ គហេត្វា បុរិមបទេបិ តិស្សិត្ថិយោ ឧបគន្ត្វាតិ ឧបយោគត្ថេ ឧបយោគវចនន្តិ អត្ថោបិ យុជ្ជតេវ. តស្មា តេ ទ្វេ នយា អញ្ញមញ្ញោបទេសទាយកនយា នាមាតិ ទដ្ឋព្ពំ. ‘‘ឧភតោព្យញ្ជនសង្ខាតេ’’តិ ឥមិនា អនរិយសទ្ទេន ឧភតោព្យញ្ជនោវ ឥធ គហេតព្ពោតិ ទស្សេតិ. ‘‘នាចរតី’’តិ ឥមិនា ន ចាចរេតិ ឯត្ថាបិ តិសទ្ទស្ស ឯការាទេសភាវមេវ ទស្សេតិ. មេថុនធម្មស្ស បុព្ពភាគំ កាយសំសគ្គំ អាបជ្ជិតុំ វាយមន្តិយា តស្សា ភិក្ខុនិយាតិ យោជនា.

អស្សាតិ គាថាយ, តិត្ថិយោ អារាធកោ ហោតីតិ យោជនា. តត្ថេវាតិ តិត្ថិយវត្តេ ឯវ. អស្សាតិ តិត្ថិយស្ស. តមេវាតិ តិត្ថិយវត្តមេវ.

សង្ឃាទិសេសន្តិអាទិគាថា វុត្តាតិ សម្ពន្ធោ. តន្តិ អជ្ឈោហរណំ.

អាកាសគតំ សាមណេរន្តិ សម្ពន្ធោ. សង្ឃេនបីតិ បិសទ្ទោ ន កម្មារហេនេវាតិ ទស្សេតិ. ‘‘ន កាតព្ព’’ន្តិ ឥមិនា សង្ឃោបិ កម្មារហោបិ ភូមិគតោវ វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ.

អស្សាតិ គាថាយ វិនិច្ឆយោតិ សម្ពន្ធោ.

‘‘ន ទេតិ, ន បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ កិរិយាបទានំ កត្តារំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘នាបិ ឧយ្យោជិកា’’តិអាទិ. តស្សាតិ អវស្សុតបុរិសស្ស. ‘‘ការណេនា’’តិ ឥមិនា តេនាតិ បទស្ស ការណត្ថំ ទស្សេតិ. ឯវសទ្ទោ បន សម្ភវវសេន យោជិតោ, ន អញ្ញេន ការណេនាតិ អត្ថោ, អវស្សុតស្ស បុរិសស្សាតិ សម្ពន្ធោ. គហណេតិ ឧយ្យោជិតាយ គហណេ. តញ្ច បរិភោគបច្ចយាតិ ឯត្ថ តសទ្ទស្ស វិសយំ, បរិភោគស្ស ច សម្ពន្ធំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘តញ្ច បនា’’តិអាទិ. តត្ថ ‘‘អាបត្តិ’’ន្តិ ឥមិនា តសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ. ‘‘តស្សា ឧយ្យោជិតាយា’’តិ ឥមិនា បរិភោគស្ស សម្ពន្ធំ ទស្សេតិ. តស្សាតិ ឧយ្យោជិតាយ.

សត្តរសកេសុ សង្ឃាទិសេសេសូតិ សម្ពន្ធោ. វជ្ជំ ន ផុសតីតិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អញ្ញំ នវំ អាបត្តិ’’ន្តិ.

ឥតិ សេទមោចិកគាថាវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.