(៤) អវន្ទនីយបុគ្គលាទិវណ្ណនា

៤៧៧. តេសន្តិ ទសន្នំ បុគ្គលានំ. ‘‘សទ្ធិ’’ន្តិ ឥមិនា សាមីចេនាតិ ឯត្ថ សហត្ថេ ករណវចនន្តិ ទស្សេតិ. សាមីចេនាតិ ច សាមីចិនា កត្តព្ពំ សាមីចំ កម្មំ, តេន សាមីចេន. ទស ចីវរធារណាតិ បទស្ស សមាសភាវំ បដិក្ខិបន្តោ អាហ ‘‘ទស ទិវសានិ អតិរេកចីវរស្ស ធារណា’’តិ.

កតិសតន្តិអាទីសុ ទ្វីសុ គាថាបាទេសុ ចតូសុ វិភត្យន្តបទេសុ បុរិមំ បុរិមេន, បច្ឆិមញ្ច បច្ឆិមេន យថាក្កមំ យោជេតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កតិសតំ អាបត្តិយោ រត្តិសតំ ឆាទយិត្វានា’’តិ. បច្ឆិមគាថាយ បុព្ពឌ្ឍេបិ ឯសេវ នយោ. អយំ ហីតិ អយំ ឯវ វក្ខមានោ. ឯត្ថាតិ គាថាយំ. យោតិ ភិក្ខុ, បដិច្ឆាទេតីតិ សម្ពន្ធោ. ឥតីតិ អយំ សង្ខេបត្ថោ.

ហេដ្ឋា វុត្តេសុ ចតូសុ ចតុក្កេសុ ធម្មេន សមគ្គំ អបនេត្វា ទ្វាទស កម្មទោសា វុត្តាតិ ទដ្ឋព្ពំ. អធម្មេន វគ្គកម្មំ, អធម្មេន សមគ្គកម្មន្តិ យោជេតព្ពំ.

ឯត្ថាតិ ឆសុ កម្មេសុ. ឯតទេវាតិ ធម្មេន សមគ្គកម្មមេវ.

យំ ទេសិតាតិ ឯត្ថ យំសទ្ទោ វចនវិបល្លាសោតិ អាហ ‘‘យានិ ទេសិតានី’’តិ. ‘‘ទេសិតានី’’តិ ឥមិនា ទេសិតាតិ ឯត្ថ និការស្ស អាការាទេសភាវំ ទស្សេតិ. ‘‘បរិយន្តបរិច្ឆេទភាវរហិតត្តា’’តិ ឥមិនា នត្ថិ អន្តំ បរិយន្តមេតស្សាតិ អនន្តន្តិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. តន្តិ និព្ពានំ, ជិតន្តិ សម្ពន្ធោ. កេន កំ កិន្តិ កត្វា ជិតន្តិ អាហ ‘‘ភគវតា កិលេសគណំ អភិមទ្ទិត្វា’’តិ. កេន កំ កិន្តិ កត្វា កិំ ជិតំ វិយាតិ អាហ ‘‘រញ្ញា សបត្តគណំ អភិមទ្ទិត្វា រជ្ជំ វិយា’’តិ. តត្ថ ‘‘រញ្ញា’’តិ ឥមិនា ‘‘កេនា’’តិ បុច្ឆំ វិស្សជ្ជេសិ. ‘‘សបត្តគណ’’ន្តិ ឥមិនា ‘‘ក’’ន្តិ បុច្ឆំ វិស្សជ្ជេសិ. ‘‘អភិមទ្ទិត្វា’’តិ ឥមិនា ‘‘កិន្តិ កត្វា’’តិ បុច្ឆំ វិស្សជ្ជេសិ. ‘‘រជ្ជ’’ន្តិ ឥមិនា ‘‘កិ’’ន្តិ បុច្ឆំ វិស្សជ្ជេសិ. សបត្តគណន្តិ វេរិគណំ. អយំ បនេត្ថ យោជនា – រញ្ញា សបត្តគណំ អភិមទ្ទិត្វា រជ្ជំ រាជភាវំ ជិតំ វិយ, ភគវតា កិលេសគណំ អភិមទ្ទិត្វា និព្ពានំ ជិតន្តិ. ស្វេវាតិ ភគវា ឯវ. ‘‘និព្ពិការតាយា’’តិ ឥមិនា តាទិសទ្ទោ និព្ពិការត្ថវាចកោ អនិប្ផន្នបាដិបទិកោតិ ទស្សេតិ. ‘‘វិវេកបញ្ចក’’ន្តិ ឥមិនា កាយចិត្តឧបធិវសេន វិវេកត្តយម្បិ គហេតព្ពំ វិវេកភាវេន សមានត្តា. តេន ភគវតាតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘យានិ សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធានី’’តិ ឥមិនា ឯកេត្ថាតិ ឯត្ថ ឯកសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ. តត្ថាតិ សត្តសុ អាបត្តិក្ខន្ធេសុ. ឯត្ថ បនាតិ សមថេសុ បន. ហីតិ សច្ចំ. តស្សាតិ សម្មុខាវិនយស្ស. អដ្ឋកថាសូតិ សព្ពអដ្ឋកថាសុ. មយំ បនាតិ សង្គហការកា អម្ហេ បន, ពុទ្ធឃោសនាមកា មយំ បនាតិ អត្ថោ, រោចយាមាតិ សម្ពន្ធោ. កស្ស កិមត្ថំ គហេត្វា រោចេសីតិ អាហ ‘‘វិនាតិ និបាតស្ស បដិសេធនមត្ថមត្ត’’ន្តិ. ‘‘វិនាតិ និបាតស្សា’’តិ បទំ ‘‘អត្ថមត្ត’’ន្តិ បទេ វាចកសម្ពន្ធោ. អត្តនោ សាធ្យវចនំ ពុទ្ធវចនសង្ខាតេន សាធកវចនេន សាធេន្តោ អាហ ‘‘វុត្តម្បិ ចេត’’ន្តិអាទិ.

អដ្ឋារស អដ្ឋកានីតិ អធម្មទិដ្ឋិភេទ, ធម្មទិដ្ឋិភេទ, វេមតិកភេទេសុ តីសុ ឯកមេកំ មូលំ កត្វា តយោ តយោ មូលិំ កត្វា នវ ហោន្តិ, តេសុ ធម្មទិដ្ឋិភេទេសុ ធម្មទិដ្ឋិភេទំ អបនេត្វា អដ្ឋ ហោន្តិ, តានិ អដ្ឋារស ភេទករវត្ថូសុ យោជេត្វា អដ្ឋារស អដ្ឋកានិ ហោន្តីតិ ទដ្ឋព្ពំ. ឆឩនទិយឌ្ឍសតន្តិ ចតុចត្តាលីសាធិកំ សតន្តិ វុត្តំ ហោតិ.

ឯកេកវត្ថុស្មិន្តិ អដ្ឋារសសុ ភេទករវត្ថូសុ ឯកេកស្មិំ វត្ថុស្មិំ.

ឥតិ គាថាសង្គណិកវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.