២៣២. អដ្ឋចីវរមាតិកាកថា

៣៧៩. ឥទានិ អាហាតិ សម្ពន្ធោ. បុគ្គលាធិដ្ឋាននយេនាតិ ‘‘សីមាយ ទេតី’’តិ កត្តុវាចកេន កិរិយាបទេន ទាយកបុគ្គលសង្ខាតកត្តុនោ អធិដ្ឋានវសេន វុត្តត្តា បុគ្គលាធិដ្ឋានេន នយេន. ឯត្ថាតិ ឯតាសុ អដ្ឋសុ មាតិកាសុ. អដ្ឋមា មាតិកាតិ យោជនា. តត្ថាតិ អដ្ឋសុ មាតិកាសុ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ‘‘កតិកាយ ទេតី’’តិអាទីសុ.

សីមាយ…បេ… ភាជេតព្ពន្តិអាទិម្ហិ មាតិកានិទ្ទេសេ បន ឯវំ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. សីមាយ ទេតីតិ ឯត្ថ បន្នរស សីមា វេទិតព្ពាតិ សម្ពន្ធោ.

តត្ថាតិ បន្នរសសុ សីមាសុ. ឧបចារសីមា បរិច្ឆិន្នា ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. ឯត្តកំ ឋានន្តិ បរិក្ខេបារហដ្ឋានស្ស ឯកន្តេន អវុត្តត្តា ឯកន្តេន បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អបិចា’’តិអាទិ. ធុវសន្និបាតតោ វា ខិបិតានន្តិ សម្ពន្ធោ. ‘‘បរិយន្តេ’’តិ បទំ បុព្ពាបរាបេក្ខំ. តស្មា តីសុ និស្សក្កបទេសុ យោជេតព្ពំ. សា បនាតិ ឧបចារសីមា បន. ភិក្ខូសុ វឌ្ឍន្តេសុ អាវាសោបិ វឌ្ឍតីតិ មនសិកត្វា វុត្តំ ‘‘ភិក្ខូសុ វឌ្ឍន្តេសូ’’តិ. សព្ពេសំ ភិក្ខូនន្តិ សម្ពន្ធោ. វុត្តមេវាតិ សីមកថាយំ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៣៨, ១៤៤) វុត្តមេវ.

អបិច ខោតិ ឯត្ថ អបិសទ្ទោ បុច្ឆត្ថវាចកោ. កេហិ ឋបិតាតិ ហិ អត្ថោ. រាជរាជមហាមត្តា ឋបេន្តីតិ សម្ពន្ធោ. លាភសីមាតិ លាភស្ស មរិយាទោ. យន្តិ យោ លាភោ. ឯត្ថន្តរេតិ ឯតស្មិំ គាវុតាទិអន្តរេ. លាភសីមា នាមាតិ លាភេន បរិច្ឆិន្នា សីមា នាម. តត្ថាតិ ពហូសុ ជនបទេសុ. អន្តរទីបា ចាតិ មហាទីបតោ អញ្ញទីបា ច, ខុទ្ទកទីបាតិ អធិប្បាយោ.

ឯត្ថេវ សីមាយាតិ ខណ្ឌសីមាយ ឯវ. តេសំយេវាតិ ខណ្ឌសីមគតានំយេវ. ឯវត្ថផលំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អញ្ញេស’’ន្តិអាទិ. រុក្ខេ វា បព្ពតេ វា ឋិតស្ស វា ហេដ្ឋា បថវីមជ្ឈគតស្ស វា ភិក្ខុស្សាតិ យោជនា. ឥមិស្សា ឧបចារសីមាយ ឋិតស្សាតិ សម្ពន្ធោ. សមានសំវាសសីមាយាតិ មហាសីមាយ. ខណ្ឌសីមសីមន្តរិកាសូតិ ខណ្ឌសីមាយញ្ច ទ្វិន្នំ សីមានំ សីមន្តរិកាយញ្ច. តត្ថ ទ្វិន្នំ គាមដ្ឋានម្បិ បាបុណាតិ. អវិប្បវាសសីមាយ ទិន្នំ គាមដ្ឋានំ ន បាបុណាតិ ‘‘ឋបេត្វា គាមញ្ច គាមូបចារញ្ចា’’តិ វុត្តត្តា.

ជម្ពុយា លក្ខិតោ ទីបោ ជម្ពុទីបោ. តម្ពោ លោហិតោ បាណិ ហត្ថោ ឯតេសន្តិ តម្ពបាណិនោ. វិជយកុមារាទយោ សត្តសតា ជនា. តេសំ និវាសោ តម្ពបណ្ណិ, សោយេវ ទីបោតិ តម្ពបណ្ណិទីបោ, តស្មិំ. សព្ពេសំ ភាគន្តិ សម្ពន្ធោ. តត្រេវាតិ ជម្ពុទីបេយេវ. ឯវន្តិអាទិ និគមនំ.

យោ បន ភណតីតិ សម្ពន្ធោ. តតោតិ កថនតោ, បរន្តិ សម្ពន្ធោ. នន្តិ មហាសិវត្ថេរំ. តិយោជនាបីតិ បិសទ្ទោ តតោ ឩនាបិ ហោតីតិ ទស្សេតិ. សព្ពំបេតន្តិ សព្ពំបិ ឯតំ លាភគណ្ហនាទិំ. ឥតិ អាហំសូតិ យោជនា.

កតិកានំ យថិច្ឆិតកតេន បវត្តត្តា ពហុ ហោតិ, តស្មា ឥធ ឥច្ឆិតកតិកំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘សមានលាភកតិកាយា’’តិ. តត្រាតិ ‘‘កតិកាយ ទេតី’’តិ បាឋេ. សន្និបតិតេហិ ភិក្ខូហិ ភាជេតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. តស្សាតិ វិហារស្ស. ពុទ្ធាធិវុត្ថោតិ ពុទ្ធេន អធិ ឥស្សរវសេន វសិយិត្ថាតិ ពុទ្ធាធិវុត្ថោ. ឯត្តាវតាតិ ឯត្តកេន សាវនមត្តេន. និសិន្នោវាតិ និសិន្នោ ឯវ ហោតិ, និសិន្នោ ឥវ វា. តស្មិំ វិហារេបីតិ តស្មិំ បោរាណកាទិវិហារេបិ. ឯវមេវាតិ ‘‘អយំ បោរាណកោ វិហារោ តេន នវវិហារេន សទ្ធិំ សមានលាភំ កាតុំ សង្ឃស្ស រុច្ចតី’’តិអាទិនា ឯវមេវ. ឥធាតិ បោរាណកវិហារេ. តស្មិន្តិ នវវិហារេ. ឯវន្តិ យថា ឯកេន វិហារេន សទ្ធិំ ឯកោ វិហារោ កាតព្ពោ, ឯវំ តថាតិ អត្ថោ.

ភិក្ខាបញ្ញត្តិយាតិ ឯត្ថ ភិក្ខា បញ្ញបិយតិ និច្ចវសេន ឋបិយតិ ឯត្ថាតិ ភិក្ខាបញ្ញត្តីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អត្តនោ បរិច្ចាគបញ្ញាបនដ្ឋានេ’’តិ. តស្សាតិ ‘‘យត្ថ សង្ឃស្ស ធុវការា ករិយន្តី’’តិបាឋស្ស. អត្ថោ ឯវំ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. យត្ថ វាតិ យស្មិំ វា ឋានេ. អនេនាតិ ចីវរទាយកេន. សលាកភត្តាទីនិ វា និពទ្ធានិ ការិតានីតិ សម្ពន្ធោ. យេន បនាតិ ចីវរទាយកេន បន. សកលោបិ វិហារោតិ សកលោបិ សអារាមោ វិហារោ. តត្ថាតិ ចីវរទាយកេ. ឥមេតិ បាកវត្តស្ស វត្តនដ្ឋានាទយោ វិហារា. ធុវេន ករិយន្តីតិ ធុវការា វិហារា. សោតិ ចីវរទាយកោ. យត្ថាតិ យស្មិំ ឋានេ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ពហូសុ វិហារេសុ.

តេហីតិ ពហុតរេហិ ភិក្ខូហិ. ធុវការេសូតិ និទ្ធារណេ ភុម្មំ. ឯកត្ថាតិ ឯកស្មិំ ធុវការេ. ‘‘សចេ ភិក្ខុគណនាយ គណ្ហថាតិ វទតី’’តិ ឥមិនា សចេ ន វទតិ, ភិក្ខុគណនាយ ភាជេត្វា គណ្ហិតុំ ន វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ, វិហារគណនាយ គណ្ហិតុំ វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ. តថាតិ យថា ‘‘ភិក្ខុគណនាយ គណ្ហថា’’តិ វទតិ, តថាតិ អត្ថោ. ឯត្ថាតិ ភាជេតព្ពវត្ថូសុ. តន្តិ មញ្ចបីឋកំ, បុច្ឆិត្វា ទាតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. បុច្ឆិត្វាតិ ទាយកំ បុច្ឆិត្វា, វទតីតិ ទាយកោ វទតិ. សង្ឃស្សាបីតិ បិសទ្ទោ ន ទាយកស្សេវាតិ ទស្សេតិ.

ឧបចារសីមាយំ ឋិតេន សង្ឃេន ភាជេតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. សីមដ្ឋស្សាតិ ឧបចារសីមាយំ ឋិតស្ស. អសម្បត្តស្សាបីតិ ភាជនដ្ឋានំ អសម្បត្តស្សាបិ. អលសជាតិកាតិ កោសជ្ជជាតិកា. ឋិតិកាតិ បពន្ធវសេន ឋិយតេ ឋិតិ, សាយេវ ឋិតិកា. អថ វា ‘‘ឋិតដ្ឋានតោ បដ្ឋាយ ទាតព្ព’’ន្តិ អដ្ឋកថាយំ (មហាវ. អដ្ឋ. ៣៧៩) វុត្តត្តា តិដ្ឋតិ បពន្ធវសេន ឯត្ថាតិ ឋិតិ, សាយេវ ឋិតិកាតិ វចនត្ថោ កាតព្ពោ. ឋិតិកំ ឋបេត្វាតិ វីសតិវស្សសង្ខាតំ ឋិតិកំ ឋបេត្វា. តេសន្តិ ថេរានំ.

សម្បត្តសម្បត្តានន្តិ ភាជនដ្ឋានំ សម្បត្តសម្បត្តានំ. អត្តនោ វិហារទ្វារេ វា អត្តនោ អន្តោវិហារេយេវ វាតិ យោជនា. សីមាតិ ឧបចារសីមា. ថេរាសនំ អារូឡ្ហេ សតីតិ យោជនា. វស្សគ្គេនាតិ វស្សគណនាយ.

បាដេក្កន្តិ បច្ចេកំ. សព្ពានេវ ចីវរានីតិ សម្ពន្ធោ. ទុព្ភាសិតទុគ្គហិតានមត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘គតគតដ្ឋានេ សង្ឃិកានេវ ហោន្តី’’តិ. ឯកន្តិ ទសសុ វត្ថេសុ ឯកំ.

វត្ថស្សេវ បុប្ផំ វា វលិ វា អត្ថីតិ យោជនា. តេនាតិ បុប្ផវលិនា. ឯកំ តន្តន្តិ ឯកំ សុត្តំ. តត្ថាតិ តេសុ ឋិតិកាយ ឋានាដ្ឋានេសុ. ទ្វីហិបិ គហេតព្ពំ ឋិតិកាយ អភាវតោ.

ភិក្ខុ អត្តនោ សន្តកំ យំ ចីវរន្តិ យោជនា. បំសុកូលិកានម្បិ វដ្ដតីតិ ‘‘សង្ឃស្ស ទេមា’’តិ វា ‘‘តុយ្ហំ ទេមា’’តិ វា អវត្វា ‘‘ភិក្ខូនំ ទេម, ថេរានំ ទេមា’’តិ វុត្តត្តា បំសុកូលិកានម្បិ វដ្ដតិ. ភិក្ខុថេរា នាម ហិ ន អត្តនាយេវ ហោន្តិ, អញ្ញេបិ ពហូ, តស្មា វដ្ដតិ. ‘‘សង្ឃស្សា’’តិ វុត្តេ អត្តនា ឯកន្តេន សង្ឃោយេវ, តស្មា ‘‘សង្ឃស្សា’’តិ វុត្តេបិ ន វដ្ដតិ, បគេវ ‘‘តុយ្ហ’’ន្តិ វុត្តេ.

តតោតិ ពហុវត្ថតោ. គហេតុំ ន វដ្ដតីតិ បំសុកូលិកានំ គហេតុំ ន វដ្ដតិ.

យន្តិ វត្ថំ. តត្ថាតិ បរិក្ខារេសុ. សុត្តន្តិ តន្តំ.

ឯវំ អន្តោសីមំ បវិសិត្វា ‘‘សង្ឃស្ស ទេមា’’តិ ទិន្នេ វិនិច្ឆយំ ទស្សេត្វា ពហិសីមាយ ទិន្នេ តំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សចេ បនា’’តិអាទិ. ឯកពទ្ធា ចាតិ ទ្វាទសហត្ថមនតិក្កមិត្វា ឯកតោពទ្ធា ច. យេ បនាតិ ភិក្ខូ បន.

ឧភតោសង្ឃស្ស ទេតីតិ ឯត្ថ ចតុន្នំ វាក្យានំ វសេន វុត្តេបិ ឧភតោសង្ឃស្ស ទេតិយេវ នាមាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧភតោសង្ឃស្ស ទម្មីតិ វុត្តេបី’’តិអាទិ. ឧភតោសង្ឃគ្គហណេន គហិតត្តាតិ បុគ្គលស្ស ឧភតោសង្ឃគ្គហណេន គហិតត្តា. ‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ ឥមិនា ឯកវីសតិបដិវីសេ កត្វា ឯកោ ចេតិយស្ស ទាតព្ពោតិ នយំ អតិទិសតិ. បាបុណនកោដ្ឋាសោ នាម នត្ថិ ចេតិយស្ស ឧភតោសង្ឃគ្គហណេន អគហិតត្តា.

តត្ថាតិ ឧភតោសង្ឃបុគ្គលចេតិយេសុ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

បុព្ពេតិ ពុទ្ធស្ស ភគវតោ ធរមានកាលេ. តទាតិ យទា ពុទ្ធោ ភគវា ធរតិ, តទា. បដិមំ វាតិ បដិពិម្ពំ វា. តញ្ហិ ភគវតា បដិ សទិសំ មានីយតីតិ បដិមាតិ វុច្ចតិ. ចេតិយំ វាតិ ថូបំ វា. សោ ហិ ទេវមនុស្សេហិ ចិតិតព្ពំ, បូជេតព្ពំ, ឥដ្ឋកាទីហិ វា ចិនិតព្ពន្តិ ចេតិយន្តិ វុច្ចតិ. តត្ថាតិ ទេយ្យធម្មេសុ. យន្តិ កិរិយាបរាមសនំ. យំ ទេន្តីតិ យោជនា. តត្ថាតិ តស្មិំ ទានេ. អនិយមវាចកស្ស ‘‘យោ’’តិ សព្ពនាមស្ស អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បព្ពជិតោ វា គហដ្ឋោ វា’’តិ. វត្តំ កត្វា បរិភុញ្ជិតុន្តិ បុព្ពកាលអបរកាលកិរិយានំ វិការវសេន អនិយតត្តា វុត្តំ ‘‘ភុញ្ជិត្វា បច្ឆាបិ វត្តំ កាតុ’’ន្តិ.

‘‘ទូរម្បិ ហរិត្វា បូជេតព្ព’’ន្តិ ឥមិនា ជង្ឃបេសនិកកម្មំ ន ហោតីតិ ទស្សេតិ. ហរន្តស្ស ភិក្ខុនោតិ សម្ពន្ធោ. គច្ឆតោតិ អនាទរេ សាមិវចនំ. តន្តិ សង្ឃស្ស អាហដភត្តំ.

វស្សំវុត្ថសង្ឃស្សាតិ វស្សំ វសិត្ថាតិ វស្សំវុត្ថោ. អលុត្តកិតន្តសមាសោយំ, សោយេវ សង្ឃោ វស្សំវុត្ថសង្ឃោ, តស្ស. យាវតិកសទ្ទោ យត្តកបរិយាយោតិ អាហ ‘‘យត្តកា’’តិ. ទិសាបក្កន្តស្សាបីតិ អញ្ញំ ទិសំ បក្កន្តស្សបិ, ទាតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. វទន្តីតិ អដ្ឋកថាចរិយេហិ អបរេ អាចរិយា វទន្តិ. ឯតន្តិ វចនំ.

សម្បត្តានន្តិ ទិន្នដ្ឋានំ សម្បត្តានំ. សព្ពេសន្តិ យត្ថ កត្ថចិ វុត្ថវស្សានំ សព្ពេសំ. តត្រាតិ វិហារេ. តត្រាតិ តស្មិំ វទនេ សតិ, តេសុ ភិក្ខូសុ វា. វស្សំ វសន្តីតិ វស្សំវសន្តា, តេសំ. ចីវរមាសេតិ ចីវរេន លក្ខិតេ បច្ឆិមកត្តិកមាសេ.

ហេមន្តស្ស បច្ឆិមោ ទិវសោតិ ផគ្គុណបុណ្ណមីសង្ខាតោ ហេមន្តស្ស បច្ឆិមោ ទិវសោ. វស្សាវាសិកន្តិ វស្សំ អាវសន្តានំ ទាតព្ពំ ចីវរំ. អារោបេតព្ពាការំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អតីតវស្សាវាសស្សា’’តិអាទិ. តត្ថ អតីតវស្សាវាសស្សាតិ អតីតវស្សំ, អតីតវស្សេ វា អាវាសស្ស សង្ឃស្ស. តន្តិ ចីវរំ.

ឋបេត្វាតិ វិហារេ ឋបេត្វា. សម្បត្តានន្តិ ឥមំ ឋានំ សម្បត្តានំ. ឥតោតិ ចីវរទានកាលតោ. តេតិ អន្តោវស្សេ វុត្ថភិក្ខូ.

អាទិស្សាតិ បទស្ស ត្វាបច្ចយន្តភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អាទិសិត្វា’’តិ. អយមត្ថោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. តត្រាតិ ‘‘យាគុយា វា’’តិអាទិបាឋេ. អជ្ជតនាយ វាតិ អជ្ជ ភវានំ បុញ្ញានំ អត្ថាយ វា. តេសន្តិ និមន្តកានំ, បវិដ្ឋានំ ភិក្ខូនន្តិ សម្ពន្ធោ. យេហិ និមន្តិតេហីតិ និមន្តិតេហិ យេហិ ភិក្ខូហិ. យេសំ វា បត្តន្តិ សម្ពន្ធោ. តេសំ ន បាបុណាតីតិ សព្ពេសំ តេសំ ន បាបុណាតិ, កស្មា? អនិមន្តិតត្តា. តេសំ ន បាបុណន្តិ, កស្មា? និមន្តិតគេហំ អបវិដ្ឋត្តា. សោតិ ទាយកោ.

បុព្ពេបីតិ ឥតោ បុព្ពេបិ. អស្សាតិ ទាយកស្ស. វាសេត្វាតិ វាសាបេត្វា. សោតិ ទាយកោ. យោតិ ភិក្ខុ, វសតីតិ សម្ពន្ធោ. តានីតិ ភេសជ្ជានិ. ឥទន្តិ ចីវរំ.

‘‘អន្តេវាសិកានញ្ចា’’តិ បទេន សទ្ធិវិហារិកាបិ គហេតព្ពា ឧទ្ទេសាទិវសេន អន្តេ វសនសីលត្តា. ឧទ្ទេសំ គហេតុំ អាគតោ ច គហេត្វា គច្ឆន្តោ ចាតិ ឥមេ អន្តេ អវសនសីលាបិ រូឡ្ហីវសេន អន្តេវាសិកា នាម. ឥមិនា និស្សយំ គហេតុំ អាគតោ ច ថេរស្ស សន្តិកេ និស្សយំ គហិតបុព្ពោ ច អន្តេវាសិកោ នាមាតិ ទស្សេតិ. វត្តំ កត្វា ឧទ្ទេសបរិបុច្ឆាទីនិ គហេត្វា វិចរន្តានំ សព្ពេសំ ឧទ្ទេសន្តេវាសិកានំ បាបុណាតីតិ យោជនា. ឥមិនា សទ្ធិវិហារិកនិស្សយន្តេវាសិកឧបសម្បទន្តេវាសិកបព្ពជ្ជន្តេវាសិកាបិ គហេតព្ពា តេសម្បិ និពទ្ធចារិកភិក្ខុភាវតោ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពស្មិំ ចីវរក្ខន្ធកេ.

ឥតិ ចីវរក្ខន្ធកវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.