១៧៨. សីហសេនាបតិវត្ថុកថា

២៩០. ធម្មស្ស ច អនុធម្មន្តិ ឯត្ថ ធម្មសទ្ទោ ការណត្ថោតិ អាហ ‘‘ការណស្ស អនុការណ’’ន្តិ. ‘‘បរេហី’’តិ បទំ ‘‘វុត្ត’’ឥតិ បទេ កត្តា. ‘‘វុត្តការណេនា’’តិបទំ ‘‘សការណោ’’តិបទេ ករណំ. កោចិ អប្បមត្តកោបិ តុម្ហាកំ វាទោតិ យោជនា. ‘‘វិញ្ញូហី’’តិ បទំ ‘‘គរហិតព្ព’’ឥតិ បទេ កត្តា. ‘‘គរហិតព្ពការណ’’ន្តិ បទំ ‘‘ន អាគច្ឆតី’’តិ បទេ កម្មំ. អនព្ភក្ខាតុកាមាតិ ឯត្ថ អភិត្យូបសគ្គោ អភិភវនត្ថោ អាបុព្ពោ ខាធាតុ បកថនត្ថោតិ អាហ ‘‘អភិភវិត្វា ន អាចិក្ខិតុកាមា’’តិ.

២៩៣. អនុវិច្ចការន្តិ ឯត្ថ អនុវិច្ចសទ្ទោ វិចធាតុ ត្វាបច្ចយន្តោតិ អាហ ‘‘អនុវិចិត្វា’’តិ. ‘‘ចិន្តេត្វា’’តិ ឥមិនា វិចធាតុយា ញាណត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘កាតព្ព’’ន្តិ ឥមិនា កាតព្ពន្តិ ការន្តិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. បដាកន្តិ ធជបដាកំ. ‘‘អាហិណ្ឌេយ្យុ’’ន្តិ ឥមិនា បរិយាយេយ្យុន្តិ ឯត្ថ បរិបុព្ពអាបុព្ព យាធាតុយា គត្យត្ថំ ទស្សេតិ. បាឡិយំ ‘‘បរិហរេយ្យុ’’ន្តិបិ បាឋោ. អាហិណ្ឌេយ្យុន្តិ អាហិណ្ឌន្តិ. មុទ្ធជោ តតិយក្ខរោ. ឱបានភូតន្តិ ឯត្ថ ឱបានោ វិយ ភូតោ ឱបានភូតោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បដិយត្តឧទបានោ វិយ ឋិត’’ន្តិ. ‘‘ឧទបានោ’’តិ ឥមិនា ឱបានសទ្ទោ ឧទបានត្ថោតិ ទស្សេតិ. ឧទបានោ ហិ សព្ពេ ជនា ឱសរិត្វា បិវន្តិ ឯត្ថាតិ ឱបានោតិ វុច្ចតិ. ឥមេសន្តិ និគណ្ឋានំ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. សម្បត្តានំ ទានំ ទាតព្ពមេវ, តស្មា មា ឧបច្ឆិន្ទិត្ថាតិ យោជនា. ឧទ្ទិស្សាតិ ត្វាបច្ចយន្តសទ្ទោ ‘‘កត’’ន្តិ ឧត្តរបទេន សមាសោតិ អាហ ‘‘ឧទ្ទិសិត្វា កត’’ន្តិ. ឯសេវ នយោ ‘‘បដិច្ចកម្ម’’ន្តិ ឯត្ថាបិ.

២៩៤. បដិច្ចកម្មន្តិ ឯតំ នាមំ និមិត្តកម្មស្ស អធិវចនន្តិ យោជនា. យោតិ យោ កោចិ ជនោ. វធកស្ស បាណឃាតកម្មំ ហោតិ វិយ, តស្សាបិ ហោតីតិ យោជនា. ន ជីរន្តីតិ ឯត្ថ ជរធាតុ គត្យត្ថោតិ អាហ ‘‘ន គច្ឆន្តី’’តិ.