១៧៣. បាដលិគាមវត្ថុកថា

២៨៥. យថា សព្ពំ សន្ថតំ ហោតិ, ឯវំ តថា សព្ពសន្ថរិសន្ថតន្តិ យោជនា.

២៨៦. សុនិធោ ច វស្សការោ ចាតិ ឯត្ថ ចការេហិ ទ្វន្ទវាក្យំ ទស្សេតិ. អាយមុខបច្ឆិន្ទនត្ថន្តិ សុង្កមុខស្ស បច្ឆេទនត្ថំ. ‘‘ឃរវត្ថូនី’’តិ ឥមិនា វត្ថុសទ្ទស្ស ការណទព្ពត្ថេ បដិក្ខិបិត្វា ភូភេទត្ថំ ទីបេតិ. តា ទេវតា នាមេន្តិ កិរាតិ យោជនា. យថានុរូបន្តិ យំ យំ ភោគពលានុរូបំ. លោកេតិ សត្តលោកេ. សទ្ទោតិ កិត្តិឃោសោ. តេនេវាតិ តេន សទ្ទស្ស អព្ភុគ្គតហេតុនា ឯវ. ‘‘ឱសរណដ្ឋានំ នាមា’’តិ ឥមិនា អរិយំ អាយតនន្តិ ឯត្ថ អាយតនសទ្ទោ សមោសរណដ្ឋានត្ថោតិ ទស្សេតិ. យត្តកំ កយវិក្កយដ្ឋានំ នាមាតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘វាណិជានំ…បេ… កយវិក្កយដ្ឋានំ នាមា’’តិ ឥមិនា វណិជា បតន្តិ សន្និបតន្តិ ឯត្ថាតិ វណិប្បតោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘វណិជបតោ’’តិ វត្តព្ពេ ជការលោបោតិ ទដ្ឋព្ពោ. បាឡិយំ ‘‘តេស’’ន្តិ បាឋសេសស្ស អជ្ឈាហរិតព្ពភាវំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘តេសំ អរិយាយតនវាណិជបតាន’’ន្តិ. តេសន្តិ ច សាម្យត្ថេ សាមិវចនំ, និទ្ធារណត្ថេ វា វិភត្តអបាទានត្ថេ វា. ឥទន្តិ បុរំ. បុដភេទនន្តិ ឯត្ថ បុដំ ភិន្ទន្តិ ឯត្ថាតិ បុដភេទនន្តិ វចនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ភណ្ឌិកភេទនដ្ឋាន’’ន្តិ. ‘‘សមុច្ចយត្ថោ វាសទ្ទោ’’តិ វុត្តវចនំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘តត្រ ហី’’តិអាទិ. តត្ថ តត្រាតិ បាដលិបុត្តេ, តីសុ វា អគ្គិឧទកមិថុភេទេសុ. ‘‘អញ្ញមញ្ញភេទា’’តិ ឥមិនា មិថុភេទាតិ ឯត្ថ មិថុសទ្ទស្ស អញ្ញមញ្ញវេវចនភាវំ ទស្សេតិ. ឧឡុម្បកុល្លសទ្ទានំ អត្ថេ សមានេបិ ករណវិសេសំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧឡុម្ប’’ន្តិអាទិ. ឧឡុ វុច្ចតិ ឧទកំ, តតោ បាតិ រក្ខតីតិ ឧឡុម្បោ. កំ វុច្ចតិ ឧទកំ, តស្មិំ ឧលតិ គច្ឆតីតិ កុល្លោ.

អណ្ណវន្តិ ឯត្ថ អណ្ណវោ នាម កិំ សមុទ្ទស្ស នាមន្តិ អាហ ‘‘អណ្ណវ’’ន្តិអាទិ. ‘‘អណ្ណវ’’ន្តិ ឯតំ នាមំ ឧទកដ្ឋានស្ស អធិវចនន្តិ យោជនា. អណ្ណោ វុច្ចតិ ឧទកំ, តំ ឯតស្មិំ អត្ថីតិ អណ្ណវោ. សរសទ្ទស្ស អការាទិម្ហិ ច កណ្ឌេ ច បវត្តនតោ វុត្តំ ‘‘សរន្តិ ឥធ នទី អធិប្បេតា’’តិ. ឥធាតិ ឥមិស្សំ គាថាយំ. ឥទន្តិ អត្ថជាតំ.

យេតិ អរិយា. តេតិ អរិយា, តរន្តីតិ សម្ពន្ធោ. វិសជ្ជបល្លលានីតិ ឯត្ថ វិសជ្ជសទ្ទោ ត្វាបច្ចយន្តោ, បល្លលសទ្ទោ និន្នដ្ឋានវាចកោតិ អាហ ‘‘វិសជ្ជ…បេ… និន្នដ្ឋានានី’’តិ. អយំ បន ជនោ កុល្លំ ពន្ធតីតិ យោជនា. តិណ្ណា មេធាវិនោ ជនា ឥតិ វុត្តំ ហោតីតិ យោជនា.

២៨៧. អននុពោធាតិ ឯត្ថ ការណត្ថេ និស្សក្កវចនន្តិ អាហ ‘‘អពុជ្ឈនេនា’’តិ. សន្ធាវិតំ សំសរិតន្តិ ឯត្ថ តបច្ចយស្ស កម្មត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘មយា ច តុម្ហេហិ ចា’’តិ. ឥមិនា កត្តុត្ថេ សាមិវចនន្តិ ទស្សេតិ. ‘‘អថ វា’’តិអាទិនា តបច្ចយស្ស ភាវត្ថំ ទស្សេតិ. សំសិតន្តិ ឯត្ថ សរធាតុយា រការោ លោបោតិ អាហ ‘‘សំសរិត’’ន្តិ. ‘‘តណ្ហារជ្ជូ’’តិ ឥមិនា ភវតោ ភវំ នេតីតិ ភវនេត្តីតិ វចនត្ថេន តណ្ហារជ្ជុ ភវនេត្តិ នាមាតិ ទស្សេតិ.

២៨៩. វណ្ណវត្ថាលង្ការានិ សាមញ្ញវសេន ‘‘នីលា’’តិ វុត្តានីតិ អាហ ‘‘នីលាតិ ឥទំ សព្ពសង្គាហក’’ន្តិ. តត្ថាតិ ‘‘នីលា’’តិអាទិបាឋេ. តេសន្តិ លិច្ឆវីនំ. បកតិវណ្ណា នីលា ន ហោន្តីតិ យោជនា. ឯតន្តិ ‘‘នីលា’’តិអាទិវចនំ. បដិវត្តេសីតិ ឯត្ថ វតុធាតុ ឧបសគ្គវសេន វា អត្ថាតិសយវសេន វា បហរណត្ថោតិ អាហ ‘‘បហារេសី’’តិ. ‘‘សជនបទ’’ន្តិ ឥមិនា សាហារន្តិ ឯត្ថ អាហារសទ្ទោ ជនបទត្ថោតិ ទស្សេតិ. ជនបទោ ហិ យស្មា នគរស្ស បរិវារភាវេន អាហរិតព្ពោ, ឥមស្មា ច រាជបុរិសា ពលិំ អាហរន្តិ, តស្មា អាហារោតិ វុត្តោ. សជនបទំ វេសាលិំ ទជ្ជេយ្យាថាតិ យោជនា. អង្គុលិំ ផោដេសុន្តិ ឯត្ថ ផុដធាតុ សញ្ចលនត្ថោតិ អាហ ‘‘អង្គុលិំ ចាលេសុ’’ន្តិ. ឥត្ថិកាយាតិ ឥត្ថីយេវ បុរិសតោ ខុទ្ទកដ្ឋេន ឥត្ថិកា, តាយ.