៥. មានត្ថទ្ធសុត្តំ

២០១. សាវត្ថិនិទានំ. តេន ខោ បន សមយេន មានត្ថទ្ធោ នាម ព្រាហ្មណោ សាវត្ថិយំ បដិវសតិ. សោ នេវ មាតរំ អភិវាទេតិ, ន បិតរំ អភិវាទេតិ, ន អាចរិយំ អភិវាទេតិ, ន ជេដ្ឋភាតរំ អភិវាទេតិ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតិ. អថ ខោ មានត្ថទ្ធស្ស ព្រាហ្មណស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អយំ ខោ សមណោ គោតមោ មហតិយា បរិសាយ បរិវុតោ ធម្មំ ទេសេតិ. យំនូនាហំ យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមេយ្យំ. សចេ មំ សមណោ គោតមោ អាលបិស្សតិ, អហម្បិ តំ អាលបិស្សាមិ. នោ ចេ មំ សមណោ គោតមោ អាលបិស្សតិ, អហម្បិ នាលបិស្សាមី’’តិ. អថ ខោ មានត្ថទ្ធោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តុណ្ហីភូតោ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. អថ ខោ ភគវា តំ នាលបិ. អថ ខោ មានត្ថទ្ធោ ព្រាហ្មណោ – ‘នាយំ សមណោ គោតមោ កិញ្ចិ ជានាតី’តិ តតោវ បុន និវត្តិតុកាមោ អហោសិ. អថ ខោ ភគវា មានត្ថទ្ធស្ស ព្រាហ្មណស្ស ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ មានត្ថទ្ធំ ព្រាហ្មណំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘ន មានំ ព្រាហ្មណ សាធុ, អត្ថិកស្សីធ ព្រាហ្មណ;

យេន អត្ថេន អាគច្ឆិ, តមេវមនុព្រូហយេ’’តិ.

អថ ខោ មានត្ថទ្ធោ ព្រាហ្មណោ – ‘‘ចិត្តំ មេ សមណោ គោតមោ ជានាតី’’តិ តត្ថេវ ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវតោ បាទានិ មុខេន ច បរិចុម្ពតិ បាណីហិ ច បរិសម្ពាហតិ, នាមញ្ច សាវេតិ – ‘‘មានត្ថទ្ធាហំ, ភោ គោតម, មានត្ថទ្ធាហំ, ភោ គោតមា’’តិ. អថ ខោ សា បរិសា អព្ភុតចិត្តជាតា [អព្ភុតចិត្តជាតា (សី. ស្យា. កំ. បី.), អច្ឆរិយព្ភុតចិត្តជាតា (ក.)] អហោសិ – ‘អច្ឆរិយំ វត ភោ, អព្ភុតំ វត ភោ! អយញ្ហិ មានត្ថទ្ធោ ព្រាហ្មណោ នេវ មាតរំ អភិវាទេតិ, ន បិតរំ អភិវាទេតិ, ន អាចរិយំ អភិវាទេតិ, ន ជេដ្ឋភាតរំ អភិវាទេតិ; អថ ច បន សមណេ គោតមេ ឯវរូបំ បរមនិបច្ចការំ ករោតី’តិ. អថ ខោ ភគវា មានត្ថទ្ធំ ព្រាហ្មណំ ឯតទវោច – ‘‘អលំ, ព្រាហ្មណ, ឧដ្ឋេហិ, សកេ អាសនេ និសីទ. យតោ តេ មយិ ចិត្តំ បសន្ន’’ន្តិ. អថ ខោ មានត្ថទ្ធោ ព្រាហ្មណោ សកេ អាសនេ និសីទិត្វា ភគវន្តំ គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

‘‘កេសុ ន មានំ កយិរាថ, កេសុ ចស្ស សគារវោ;

ក្យស្ស អបចិតា អស្សុ, ក្យស្សុ សាធុ សុបូជិតា’’តិ.

‘‘មាតរិ បិតរិ ចាបិ, អថោ ជេដ្ឋម្ហិ ភាតរិ;

អាចរិយេ ចតុត្ថម្ហិ,

តេសុ ន មានំ កយិរាថ;

តេសុ អស្ស សគារវោ,

ត្យស្ស អបចិតា អស្សុ;

ត្យស្សុ សាធុ សុបូជិតា.

‘‘អរហន្តេ សីតីភូតេ, កតកិច្ចេ អនាសវេ;

និហច្ច មានំ អថទ្ធោ, តេ នមស្សេ អនុត្តរេ’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, មានត្ថទ្ធោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម…បេ… ឧបាសកំ មំ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតំ សរណំ គត’’ន្តិ.