៧. ឥស្សាសង្គបញ្ហោ

៧. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘ឥស្សាសស្ស ចត្តារិ អង្គានិ គហេតព្ពានី’តិ យំ វទេសិ, កតមានិ តានិ ចត្តារិ អង្គានិ គហេតព្ពានី’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, ឥស្សាសោ សរេ បាតយន្តោ ឧភោ បាទេ បថវិយំ ទឡ្ហំ បតិដ្ឋាបេតិ, ជណ្ណុអវេកល្លំ ករោតិ, សរកលាបំ កដិសន្ធិម្ហិ ឋបេតិ, កាយំ ឧបត្ថទ្ធំ ករោតិ, ទ្វេ ហត្ថេ សន្ធិដ្ឋានំ អារោបេតិ, មុដ្ឋិំ បីឡយតិ, អង្គុលិយោ និរន្តរំ ករោតិ, គីវំ បគ្គណ្ហាតិ, ចក្ខូនិ មុខញ្ច បិទហតិ, និមិត្តំ ឧជុំ ករោតិ, ហាសមុប្បាទេតិ ‘វិជ្ឈិស្សាមី’តិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សីលបថវិយំ វីរិយបាទេ បតិដ្ឋាបេតព្ពំ, ខន្តិសោរច្ចំ អវេកល្លំ កាតព្ពំ, សំវរេ ចិត្តំ ឋបេតព្ពំ, សំយមនិយមេ អត្តា ឧបនេតព្ពោ, ឥច្ឆា មុច្ឆា បីឡយិតព្ពា, យោនិសោ មនសិការេ ចិត្តំ និរន្តរំ កាតព្ពំ, វីរិយំ បគ្គហេតព្ពំ, ឆ ទ្វារា បិទហិតព្ពា, សតិ ឧបដ្ឋបេតព្ពា, ហាសមុប្បាទេតព្ពំ ‘សព្ពកិលេសេ ញាណនារាចេន វិជ្ឈិស្សាមី’តិ. ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស បឋមំ អង្គំ គហេតព្ពំ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ឥស្សាសោ អាឡកំ បរិហរតិ វង្កជិម្ហកុដិលនារាចស្ស ឧជុករណាយ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ សតិបដ្ឋានអាឡកំ បរិហរិតព្ពំ វង្កជិម្ហកុដិលចិត្តស្ស ឧជុករណាយ. ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស ទុតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ឥស្សាសោ លក្ខេ ឧបាសេតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ ឧបាសិតព្ពំ. កថំ មហារាជ យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ ឧបាសិតព្ពំ? អនិច្ចតោ ឧបាសិតព្ពំ, ទុក្ខតោ ឧបាសិតព្ពំ, អនត្តតោ ឧបាសិតព្ពំ, រោគតោ…បេ… គណ្ឌតោ…បេ… សល្លតោ…បេ… អឃតោ…បេ… អាពាធតោ…បេ… បរតោ…បេ… បលោកតោ…បេ… ឦតិតោ…បេ… ឧបទ្ទវតោ…បេ… ភយតោ…បេ… ឧបសគ្គតោ…បេ… ចលតោ…បេ… បភង្គុតោ…បេ… អទ្ធុវតោ…បេ… អតាណតោ…បេ… អលេណតោ…បេ… អសរណតោ…បេ… រិត្តតោ…បេ… តុច្ឆតោ…បេ… សុញ្ញតោ…បេ… អាទីនវតោ…បេ… វិបរិណាមធម្មតោ…បេ… អសារតោ …បេ… អឃមូលតោ…បេ… វធកតោ…បេ… វិភវតោ…បេ… សាសវតោ…បេ… សង្ខតតោ…បេ… មារាមិសតោ…បេ… ជាតិធម្មតោ…បេ… ជរាធម្មតោ…បេ… ព្យាធិធម្មតោ…បេ… មរណធម្មតោ…បេ… សោកធម្មតោ…បេ… បរិទេវធម្មតោ…បេ… ឧបាយាសធម្មតោ…បេ… សំកិលេសធម្មតោ…បេ… ឯវំ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ ឧបាសិតព្ពំ. ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស តតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ឥស្សាសោ សាយំ បាតំ ឧបាសតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សាយំ បាតំ អារម្មណេ ឧបាសិតព្ពំ. ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស ចតុត្ថំ អង្គំ គហេតព្ពំ. ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ថេរេន សារិបុត្តេន ធម្មសេនាបតិនា –

‘‘‘យថា ឥស្សាសកោ នាម, សាយំ បាតំ ឧបាសតិ;

ឧបាសនំ អរិញ្ចន្តោ [ន រិច្ឆន្តោ (សី. ក.)], លភតេ ភត្តវេតនំ.

‘‘‘តថេវ ពុទ្ធបុត្តោបិ, ករោតិ កាយុបាសនំ;

កាយុបាសនំ អរិញ្ចន្តោ, អរហត្តមធិគច្ឆតី’’’តិ.

ឥស្សាសង្គបញ្ហោ សត្តមោ.

កុម្ភវគ្គោ សត្តមោ [ឥតោ បរំ រាជង្គបញ្ហាទិកា អដ្ឋតិំស បញ្ហា វិនដ្ឋា, យេហិ តា ទិដ្ឋា,§តេហិ នោ អារោចេតព្ពា បុន មុទ្ទាបនកាលេ បក្ខិបនត្ថាយាតិ (ន, ពុ, ស)].

តស្សុទ្ទានំ –

កុម្ភោ ច កាឡាយសោ ច, ឆត្តំ ខេត្តញ្ច អគទោ;

ភោជនេន ច ឥស្សាសោ, វុត្តំ ទានិ វិទូហីតិ.

ឱបម្មកថាបញ្ហោ និដ្ឋិតោ.