១០. សមុទ្ទង្គបញ្ហោ

១០. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘សមុទ្ទស្ស បញ្ច អង្គានិ គហេតព្ពានី’តិ យំ វទេសិ, កតមានិ តានិ បញ្ច អង្គានិ គហេតព្ពានី’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ មតេន កុណបេន សទ្ធិំ ន សំវសតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន រាគទោសមោហមានទិដ្ឋិមក្ខបឡាសឥស្សាមច្ឆរិយមាយាសាឋេយ្យកុដិលវិសមទុច្ចរិតកិលេសមលេហិ សទ្ធិំ ន សំវសិតព្ពំ. ឥទំ, មហារាជ, សមុទ្ទស្ស បឋមំ អង្គំ គហេតព្ពំ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ មុត្តាមណិវេឡុរិយសង្ខសិលាបវាឡផលិកមណិវិវិធរតននិចយំ ធារេន្តោ បិទហតិ, ន ពហិ វិកិរតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន មគ្គផលឈានវិមោក្ខសមាធិសមាបត្តិវិបស្សនាភិញ្ញាវិវិធគុណរតនានិ អធិគន្ត្វា បិទហិតព្ពានិ, ន ពហិ នីហរិតព្ពានិ. ឥទំ, មហារាជ, សមុទ្ទស្ស ទុតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ មហន្តេហិ មហាភូតេហិ សទ្ធិំ សំវសតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន អប្បិច្ឆំ សន្តុដ្ឋំ ធុតវាទំ សល្លេខវុត្តិំ អាចារសម្បន្នំ លជ្ជិំ បេសលំ គរុំ ភាវនីយំ វត្តារំ វចនក្ខមំ ចោទកំ បាបគរហិំ ឱវាទកំ អនុសាសកំ វិញ្ញាបកំ សន្ទស្សកំ សមាទបកំ សមុត្តេជកំ សម្បហំសកំ កល្យាណមិត្តំ សព្រហ្មចារិំ និស្សាយ វសិតព្ពំ. ឥទំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស តតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ នវសលិលសម្បុណ្ណាហិ គង្គាយមុនាអចិរវតីសរភូមហីអាទីហិ នទីសតសហស្សេហិ អន្តលិក្ខេ សលិលធារាហិ ច បូរិតោបិ សកំ វេលំ នាតិវត្តតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន លាភសក្ការសិលោកវន្ទនមាននបូជនការណា ជីវិតហេតុបិ សញ្ចិច្ច សិក្ខាបទវីតិក្កមោ ន ករណីយោ. ឥទំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស ចតុត្ថំ អង្គំ គហេតព្ពំ. ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ភគវតា ទេវាតិទេវេន –

‘សេយ្យថាបិ, មហារាជ [បហារាធ (សី. បី.)], មហាសមុទ្ទោ ឋិតធម្មោ វេលំ នាតិក្កមតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យំ មហា សាវកានំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ, តំ មម សាវកា ជីវិតហេតុបិ នាតិក្កមន្តី’តិ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទោ សព្ពសវន្តីហិ គង្គាយមុនាអចិរវតីសរភូមហីហិ អន្តលិក្ខេ ឧទកធារាហិបិ ន បរិបូរតិ. ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឧទ្ទេសបរិបុច្ឆាសវនធារណវិនិច្ឆយអភិធម្មវិនយគាឡ្ហសុត្តន្តវិគ្គហបទនិក្ខេបបទសន្ធិ បទវិភត្តិនវង្គជិនសាសនវរំ សុណន្តេនាបិ ន តប្បិតព្ពំ. ឥទំ, មហារាជ, មហាសមុទ្ទស្ស បញ្ចមំ អង្គំ គហេតព្ពំ. ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ភគវតា ទេវាតិទេវេន សុតសោមជាតកេ –

‘‘‘អគ្គិ យថា តិណកដ្ឋំ ទហន្តោ, ន តប្បតិ សាគរោ វា នទីហិ;

ឯវម្បិ ចេ [ឯវម្បិ វេ (ស្យា.), ឯវំ ហិ មេ (ក.) ជា. ១ អសីតិនិបាតេ] បណ្ឌិតា រាជសេដ្ឋ, សុត្វា ន តប្បន្តិ សុភាសិតេនា’’’តិ.

សមុទ្ទង្គបញ្ហោ ទសមោ.សមុទ្ទវគ្គោ ទុតិយោ.

តស្សុទ្ទានំ –

លាពុលតា ច បទុមំ, ពីជំ សាលកល្យាណិកា;

នាវា ច នាវាលគ្គនំ, កូបោ និយាមកោ តថា;

កម្មការោ សមុទ្ទោ ច, វគ្គោ តេន បវុច្ចតីតិ.