មិលិន្ទបញ្ហបុច្ឆាវិសជ្ជនា

ថេរោ អាហ ‘‘ជានាសិ ខោ, មហារាជ, សម្បតិ កា វេលា’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ, ជានាមិ ‘សម្បតិ បឋមោ យាមោ អតិក្កន្តោ, មជ្ឈិមោ យាមោ បវត្តតិ, ឧក្កា បទីបីយន្តិ, ចត្តារិ បដាកានិ អាណត្តានិ គមិស្សន្តិ ភណ្ឌតោ រាជទេយ្យានី’’’តិ.

យោនកា ឯវមាហំសុ ‘‘កល្លោសិ, មហារាជ, បណ្ឌិតោ ថេរោ’’តិ. ‘‘អាម, ភណេ, បណ្ឌិតោ ថេរោ, ឯទិសោ អាចរិយោ ភវេយ្យ មាទិសោ ច អន្តេវាសី, នចិរស្សេវ បណ្ឌិតោ ធម្មំ អាជានេយ្យា’’តិ. តស្ស បញ្ហវេយ្យាករណេន តុដ្ឋោ រាជា ថេរំ នាគសេនំ សតសហស្សគ្ឃនកេន កម្ពលេន អច្ឆាទេត្វា ‘‘ភន្តេ នាគសេន, អជ្ជតគ្គេ តេ អដ្ឋសតំ ភត្តំ បញ្ញបេមិ, យំ កិញ្ចិ អន្តេបុរេ កប្បិយំ, តេន ច បវារេមី’’តិ អាហ. អលំ មហារាជ ជីវាមី’’តិ. ‘‘ជានាមិ, ភន្តេ នាគសេន, ជីវសិ, អបិ ច អត្តានញ្ច រក្ខ, មមញ្ច រក្ខាហី’’តិ. ‘‘កថំ អត្តានំ រក្ខសិ, ‘នាគសេនោ មិលិន្ទំ រាជានំ បសាទេតិ, ន ច កិញ្ចិ អលភី’តិ បរាបវាទោ [បរប្បវាទោ (ក.)] អាគច្ឆេយ្យាតិ, ឯវំ អត្តានំ រក្ខ. កថំ មមំ រក្ខសិ, ‘មិលិន្ទោ រាជា បសន្នោ បសន្នាការំ ន ករោតី’តិ បរាបវាទោ អាគច្ឆេយ្យាតិ, ឯវំ មមំ រក្ខាហី’’តិ. ‘‘តថា ហោតុ, មហារាជា’’តិ. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, សីហោ មិគរាជា សុវណ្ណបញ្ជរេ បក្ខិត្តោបិ ពហិមុខោ យេវ ហោតិ, ឯវមេវ ខោ អហំ, ភន្តេ, កិញ្ចាបិ អគារំ អជ្ឈាវសាមិ ពហិមុខោ យេវ បន អច្ឆាមិ. សចេ អហំ, ភន្តេ, អគារស្មា អនាគារិយំ បព្ពជេយ្យំ, ន ចិរំ ជីវេយ្យំ, ពហូ មេ បច្ចត្ថិកា’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា នាគសេនោ មិលិន្ទស្ស រញ្ញោ បញ្ហំ វិសជ្ជេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា សង្ឃារាមំ អគមាសិ. អចិរបក្កន្តេ ច អាយស្មន្តេ នាគសេនេ មិលិន្ទស្ស រញ្ញោ ឯតទហោសិ ‘‘កិំ មយា បុច្ឆិតំ, កិំ ភទន្តេន នាគសេនេន វិសជ្ជិត’’ន្តិ? អថ ខោ មិលិន្ទស្ស រញ្ញោ ឯតទហោសិ ‘‘សព្ពំ មយា សុបុច្ឆិតំ, សព្ពំ ភទន្តេន នាគសេនេន សុវិសជ្ជិត’’ន្តិ. អាយស្មតោបិ នាគសេនស្ស សង្ឃារាមគតស្ស ឯតទហោសិ ‘‘កិំ មិលិន្ទេន រញ្ញា បុច្ឆិតំ, កិំ មយា វិសជ្ជិត’’ន្តិ. អថ ខោ អាយស្មតោ នាគសេនស្ស ឯតទហោសិ ‘‘សព្ពំ មិលិន្ទេន រញ្ញា សុបុច្ឆិតំ, សព្ពំ មយា សុវិសជ្ជិត’’ន្តិ.

អថ ខោ អាយស្មា នាគសេនោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន មិលិន្ទស្ស រញ្ញោ និវេសនំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ មិលិន្ទោ រាជា អាយស្មន្តំ នាគសេនំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ, ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មិលិន្ទោ រាជា អាយស្មន្តំ នាគសេនំ ឯតទវោច –

‘‘មា ខោ ភទន្តស្ស ឯវំ អហោសិ ‘នាគសេនោ មយា បញ្ហំ បុច្ឆិតោ’តិ តេនេវ សោមនស្សេន តំ រត្តាវសេសំ វីតិនាមេសីតិ ន តេ ឯវំ ទដ្ឋព្ពំ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, តំ រត្តាវសេសំ ឯតទហោសិ ‘កិំ មយា បុច្ឆិតំ, កិំ ភទន្តេន វិសជ្ជិត’ន្តិ, ‘សព្ពំ មយា សុបុច្ឆិតំ, សព្ពំ ភទន្តេន សុវិសជ្ជិត’’’ន្តិ.

ថេរោបិ ឯវមាហ – ‘‘មា ខោ មហារាជស្ស ឯវំ អហោសិ ‘មិលិន្ទស្ស រញ្ញោ មយា បញ្ហោ វិសជ្ជិតោ’តិ តេនេវ សោមនស្សេន តំ រត្តាវសេសំ វីតិនាមេសីតិ ន តេ ឯវំ ទដ្ឋព្ពំ. តស្ស មយ្ហំ, មហារាជ, តំ រត្តាវសេសំ ឯតទហោសិ ‘កិំ មិលិន្ទេន រញ្ញា បុច្ឆិតំ, កិំ មយា វិសជ្ជិត’ន្តិ, ‘សព្ពំ មិលិន្ទេន រញ្ញា សុបុច្ឆិតំ, សព្ពំ មយា សុវិសជ្ជិត’’’ន្តិ ឥតិហ តេ មហានាគា អញ្ញមញ្ញស្ស សុភាសិតំ សមនុមោទិំសូតិ.

មិលិន្ទបញ្ហបុច្ឆាវិសជ្ជនា និដ្ឋិតា.