១៦. អរូបធម្មវវត្ថានទុក្ករបញ្ហោ
១៦. រាជា អាហ ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ទុក្ករំ នុ ខោ ភគវតា កត’’ន្តិ? ថេរោ អាហ ‘‘ទុក្ករំ, មហារាជ, ភគវតា កត’’ន្តិ. ‘‘កិំ បន, ភន្តេ នាគសេន, ភគវតា ទុក្ករំ កត’’ន្តិ. ‘‘ទុក្ករំ, មហារាជ, ភគវតា កតំ ឥមេសំ អរូបីនំ ចិត្តចេតសិកានំ ធម្មានំ ឯការម្មណេ វត្តមានានំ វវត្ថានំ អក្ខាតំ ‘អយំ ផស្សោ, អយំ វេទនា, អយំ សញ្ញា, អយំ ចេតនា, ឥទំ ចិត្ត’’’ន្តិ.
‘‘ឱបម្មំ ករោហី’’តិ. ‘‘យថា, មហារាជ, កោចិទេវ បុរិសោ នាវាយ មហាសមុទ្ទំ អជ្ឈោគាហេត្វា ហត្ថបុដេន ឧទកំ គហេត្វា ជិវ្ហាយ សាយិត្វា ជានេយ្យ នុ ខោ, មហារាជ, សោ បុរិសោ ‘‘ឥទំ គង្គាយ ឧទកំ, ឥទំ យមុនាយ ឧទកំ, ឥទំ អចិរវតិយា ឧទកំ, ឥទំ សរភុយា ឧទកំ, ឥទំ មហិយា ឧទក’’’ន្តិ? ‘‘ទុក្ករំ, ភន្តេ, ជានិតុ’’ន្តិ. ‘‘ឥតោ ទុក្ករតរំ ខោ, មហារាជ, ភគវតា កតំ ឥមេសំ អរូបីនំ ចិត្តចេតសិកានំ ធម្មានំ ឯការម្មណេ វត្តមានានំ វវត្ថានំ អក្ខាតំ ‘អយំ ផស្សោ, អយំ វេទនា, អយំ សញ្ញា, អយំ ចេតនា, ឥទំ ចិត្ត’’’ន្តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, ភន្តេ’’តិ រាជា អព្ភានុមោទីតិ.
អរូបធម្មវវត្ថានទុក្ករបញ្ហោ សោឡសមោ.
អរូបធម្មវវត្ថានវគ្គោ សត្តមោ.
ឥមស្មិំ វគ្គេ សោឡស បញ្ហា.