៩. រក្ខិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា

សព្ពោ រាគោ បហីនោ មេតិ អាយស្មតោ រក្ខិតត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយំ កិរ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថុ ធម្មទេសនំ សុត្វា បសន្នមានសោ ទេសនាញាណំ អារព្ភ ថោមនំ អកាសិ. សត្ថា តស្ស ចិត្តប្បសាទំ ឱលោកេត្វា ‘‘អយំ ឥតោ សតសហស្សកប្បមត្ថកេ គោតមស្ស នាម សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស រក្ខិតោ នាម សាវកោ ភវិស្សតី’’តិ ព្យាកាសិ. សោ តំ សុត្វា ភិយ្យោសោមត្តាយ បសន្នមានសោ អបរាបរំ បុញ្ញានិ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ទេវទហនិគមេ សាកិយរាជកុលេ និព្ពត្តិ, រក្ខិតោតិស្ស នាមំ អហោសិ. សោ យេ សាកិយកោលិយរាជូហិ ភគវតោ បរិវារត្ថាយ ទិន្នា បញ្ចសតរាជកុមារា បព្ពជិតា, តេសំ អញ្ញតរោ. តេ បន រាជកុមារា ន សំវេគេន បព្ពជិតត្តា ឧក្កណ្ឋាភិភូតា យទា សត្ថារា កុណាលទហតីរំ នេត្វា កុណាលជាតកទេសនាយ (ជា. ២.២១.កុណាលជាតក) ឥត្ថីនំ ទោសវិភាវនេន កាមេសុ អាទីនវំ បកាសេត្វា កម្មដ្ឋានេ និយោជិតា, តទា អយម្បិ កម្មដ្ឋានំ អនុយុញ្ជន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៤.១-៩) –

‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, លោកជេដ្ឋោ នរាសភោ;

មហតោ ជនកាយស្ស, ទេសេតិ អមតំ បទំ.

‘‘តស្សាហំ វចនំ សុត្វា, វាចាសភិមុទីរិតំ;

អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វាន, ឯកគ្គោ អាសហំ តទា.

‘‘យថា សមុទ្ទោ ឧទធីនមគ្គោ, នេរូ នគានំ បវរោ សិលុច្ចយោ;

តថេវ យេ ចិត្តវសេន វត្តរេ, ន ពុទ្ធញាណស្ស កលំ ឧបេន្តិ តេ.

‘‘ធម្មវិធិំ ឋបេត្វាន, ពុទ្ធោ ការុណិកោ ឥសិ;

ភិក្ខុសង្ឃេ និសីទិត្វា, ឥមា គាថា អភាសថ.

‘‘យោ សោ ញាណំ បកិត្តេសិ, ពុទ្ធម្ហិ លោកនាយកេ;

កប្បានំ សតសហស្សំ, ទុគ្គតិំ ន គមិស្សតិ.

‘‘កិលេសេ ឈាបយិត្វាន, ឯកគ្គោ សុសមាហិតោ;

សោភិតោ នាម នាមេន, ហេស្សតិ សត្ថុ សាវកោ.

‘‘បញ្ញាសេ កប្បសហស្សេ, សត្តេវាសុំ យសុគ្គតា;

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បហីនកិលេសេ បច្ចវេក្ខន្តោ ‘‘សព្ពោ រាគោ’’តិ គាថំ អភាសិ.

៧៩. តត្ថ ‘‘សព្ពោ រាគោ’’តិ កាមរាគាទិប្បភេទោ សព្ពោបិ រាគោ. បហីនោតិ អរិយមគ្គភាវនាយ សមុច្ឆេទប្បហានវសេន បហីនោ. សព្ពោ ទោសោតិ អាឃាតវត្ថុកាទិភាវេន អនេកភេទភិន្នោ សព្ពោបិ ព្យាបាទោ. សមូហតោតិ មគ្គេន សមុគ្ឃាដិតោ. សព្ពោ មេ វិគតោ មោហោតិ ‘‘ទុក្ខេ អញ្ញាណ’’ន្តិអាទិនា (ធ. ស. ១០៦៧; វិភ. ៩០៩) វត្ថុភេទេន អដ្ឋភេទោ, សំកិលេសវត្ថុវិភាគេន អនេកវិភាគោ សព្ពោបិ មោហោ មគ្គេន វិទ្ធំសិតត្តា មយ្ហំ វិគតោ. សីតិភូតោស្មិ និព្ពុតោតិ ឯវំ មូលកិលេសប្បហានេន តទេកដ្ឋតាយ សំកិលេសានំ សម្មទេវ បដិប្បស្សទ្ធត្តា អនវសេសកិលេសទរថបរិឡាហាភាវតោ សីតិភាវំ បត្តោ, តតោ ឯវ សព្ពសោ កិលេសបរិនិព្ពានេន បរិនិព្ពុតោ អហំ អស្មិ ភវាមីតិ អញ្ញំ ព្យាកាសិ.

រក្ខិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.