១០. ឧគ្គត្ថេរគាថាវណ្ណនា

យំ មយា បកតំ កម្មន្តិ អាយស្មតោ ឧគ្គត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ករោន្តោ ឥតោ ឯកតិំសេ កប្បេ សិខិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សិខិំ ភគវន្តំ បស្សិត្វា បសន្នមានសោ កេតកបុប្ផេហិ បូជំ អកាសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា អបរាបរំ សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កោសលរដ្ឋេ ឧគ្គនិគមេ សេដ្ឋិបុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ, ឧគ្គោត្វេវស្ស នាមំ អហោសិ. សោ វិញ្ញុតំ បត្តោ ភគវតិ តស្មិំ និគមេ ភទ្ទារាមេ វិហរន្តេ វិហារំ គន្ត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មំ ករោន្តោ នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៤.១០-១៦) –

‘‘វិនតានទិយា តីរេ, បិលក្ខុ ផលិតោ អហុ;

តាហំ រុក្ខំ គវេសន្តោ, អទ្ទសំ លោកនាយកំ.

‘‘កេតកំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, វណ្ដេ ឆេត្វានហំ តទា;

ពុទ្ធស្ស អភិរោបេសិំ, សិខិនោ លោកពន្ធុនោ.

‘‘យេន ញាណេន បត្តោសិ, អច្ចុតំ អមតំ បទំ;

តំ ញាណំ អភិបូជេមិ, ពុទ្ធសេដ្ឋ មហាមុនិ.

‘‘ញាណម្ហិ បូជំ កត្វាន, បិលក្ខុមទ្ទសំ អហំ;

បដិលទ្ធោម្ហិ តំ បញ្ញំ, ញាណបូជាយិទំ ផលំ.

‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ញាណបូជាយិទំ ផលំ.

‘‘ឥតោ តេរសកប្បម្ហិ, ទ្វាទសាសុំ ផលុគ្គតា;

សត្តរតនសម្បន្នា, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ វដ្ដូបច្ឆេទទីបនេន អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –

៨០. ‘‘យំ មយា បកតំ កម្មំ, អប្បំ វា យទិ វា ពហុំ;

សព្ពមេតំ បរិក្ខីណំ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ. – គាថំ អភាសិ;

តត្ថ យំ មយា បកតំ កម្មន្តិ យំ កម្មំ តីហិ កម្មទ្វារេហិ, ឆហិ ឧប្បត្តិទ្វារេហិ, អដ្ឋហិ អសំវរទ្វារេហិ, អដ្ឋហិ ច សំវរទ្វារេហិ បាបាទិវសេន ទានាទិវសេន ចាតិ អនេកេហិ បការេហិ អនាទិមតិ សំសារេ យំ មយា កតំ ឧបចិតំ អភិនិព្ពត្តិតំ វិបាកកម្មំ. អប្បំ វា យទិ វា ពហុន្តិ តញ្ច វត្ថុចេតនាបយោគកិលេសាទីនំ ទុព្ពលភាវេន អប្បំ វា, តេសំ ពលវភាវេន អភិណ្ហបវត្តិយា ច ពហុំ វា. សព្ពមេតំ បរិក្ខីណន្តិ សព្ពមេវ ចេតំ កម្មំ កម្មក្ខយករស្ស អគ្គមគ្គស្ស អធិគតត្តា បរិក្ខយំ គតំ, កិលេសវដ្ដប្បហានេន ហិ កម្មវដ្ដំ បហីនមេវ ហោតិ វិបាកវដ្ដស្ស អនុប្បាទនតោ. តេនាហ ‘‘នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’តិ. អាយតិំ បុនព្ភវាភិនិព្ពត្តិ មយ្ហំ នត្ថីតិ អត្ថោ. ‘‘សព្ពម្បេត’’ន្តិបិ បាឋោ, សព្ពម្បិ ឯតន្តិ បទវិភាគោ.

ឧគ្គត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អដ្ឋមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.