៣. មាណវត្ថេរគាថាវណ្ណនា

ជិណ្ណញ្ច ទិស្វា ទុខិតញ្ច ព្យាធិតន្តិ អាយស្មតោ មាណវត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តោ ឥតោ ឯកនវុតេ កប្បេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា លក្ខណធរោ ហុត្វា វិបស្សិស្ស ភគវតោ អភិជាតិយា លក្ខណានិ បរិគ្គហេត្វា បុព្ពនិមិត្តានិ សាវេត្វា, ‘‘ឯកំសេន អយំ ពុទ្ធោ ភវិស្សតី’’តិ ព្យាករិត្វា នានានយេហិ ថោមេត្វា អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណមហាសាលស្ស គេហេ និព្ពត្តិត្វា យាវ សត្តវស្សានិ, តាវ អន្តោឃរេយេវ វឌ្ឍិត្វា សត្តមេ សំវច្ឆរេ ឧបនយនត្ថំ ឧយ្យានំ នីតោ អន្តរាមគ្គេ ជិណ្ណាតុរមតេ ទិស្វា តេសំ អទិដ្ឋបុព្ពត្តា តេ បរិជនេ បុច្ឆិត្វា ជរារោគមរណសភាវំ សុត្វា សញ្ជាតសំវេគោ តតោ អនិវត្តន្តោ វិហារំ គន្ត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា មាតាបិតរោ អនុជានាបេត្វា បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៣.៤១-៦៤) –

‘‘ជាយមានេ វិបស្សិម្ហិ, និមិត្តំ ព្យាករិំ អហំ;

និព្ពាបយិញ្ច ជនតំ, ពុទ្ធោ លោកេ ភវិស្សតិ.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, ទសសហស្សិ កម្បតិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, អាលោកោ វិបុលោ អហុ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, សរិតាយោ ន សន្ទយុំ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, អវីចគ្គិ ន បជ្ជលិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, បក្ខិសង្ឃោ ន សញ្ចរិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, វាតក្ខន្ធោ ន វាយតិ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, សព្ពរតនានិ ជោតយុំ;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘យស្មិញ្ច ជាយមានស្មិំ, សត្តាសុំ បទវិក្កមា;

សោ ទានិ ភគវា សត្ថា, ធម្មំ ទេសេតិ ចក្ខុមា.

‘‘ជាតមត្តោ ច សម្ពុទ្ធោ, ទិសា សព្ពា វិលោកយិ;

វាចាសភិមុទីរេសិ, ឯសា ពុទ្ធាន ធម្មតា.

‘‘សំវេជយិត្វា ជនតំ, ថវិត្វា លោកនាយកំ;

សម្ពុទ្ធំ អភិវាទេត្វា, បក្កាមិំ បាចិនាមុខោ.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ពុទ្ធមភិថោមយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ថោមនាយ ឥទំ ផលំ.

‘‘ឥតោ នវុតិកប្បម្ហិ, សម្មុខាថវិកវ្ហយោ;