៨. សញ្ជយត្ថេរគាថាវណ្ណនា

យតោ អហន្តិ អាយស្មតោ សញ្ជយត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? សោបិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ វិវដ្ដូបនិស្សយំ បុញ្ញំ ឧបចិនន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ មហតិ បូគេ សំកិត្តិវសេន វត្ថុំ សង្ឃរិត្វា រតនត្តយំ ឧទ្ទិស្ស បុញ្ញំ ករោន្តោ សយំ ទលិទ្ទោ ហុត្វា នេសំ គណាទីនំ បុញ្ញកិរិយាយ ព្យាវដោ អហោសិ. កាលេន កាលំ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា បសន្នមានសោ ភិក្ខូនញ្ច តំ តំ វេយ្យាវច្ចំ អកាសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តោ អបរាបរំ បុញ្ញានិ កត្វា សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ វិភវសម្បន្នស្ស ព្រាហ្មណស្ស បុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ សញ្ជយោ នាម នាមេន, សោ វយប្បត្តោ ព្រហ្មាយុបោក្ខរសាតិអាទិកេ អភិញ្ញាតេ ព្រាហ្មណេ សាសនេ អភិប្បសន្នេ ទិស្វា សញ្ជាតប្បសាទោ សត្ថារំ ឧបសង្កមិ. តស្ស សត្ថា ធម្មំ ទេសេសិ. សោ ធម្មំ សុត្វា សោតាបន្នោ អហោសិ. អបរភាគេ បព្ពជិ. បព្ពជន្តោ ច ខុរគ្គេយេវ ឆឡភិញ្ញោ អហោសី. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១០.៥១-៥៥) –

‘‘វិបស្សិស្ស ភគវតោ, មហាបូគគណោ អហុ;

វេយ្យាវច្ចករោ អាសិំ, សព្ពកិច្ចេសុ វាវដោ.

‘‘ទេយ្យធម្មោ ច មេ នត្ថិ, សុគតស្ស មហេសិនោ;

អវន្ទិំ សត្ថុនោ បាទេ, វិប្បសន្នេន ចេតសា.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, វេយ្យាវច្ចំ អកាសហំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, វេយ្យាវច្ចស្សិទំ ផលំ.

‘‘ឥតោ ច អដ្ឋមេ កប្បេ, រាជា អាសិំ សុចិន្តិតោ;

សត្តរតនសម្បន្នោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលោ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

ឆឡភិញ្ញោ បន ហុត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ ‘‘យតោ អហំ បព្ពជិតោ’’តិ គាថំ អភាសិ.

៤៨. តត្ថ យតោ អហំ បព្ពជិតោតិ យតោ បភុតិ យតោ បដ្ឋាយ អហំ បព្ពជិតោ. បព្ពជិតកាលតោ បដ្ឋាយ នាភិជានាមិ សង្កប្បំ, អនរិយំ ទោសសំហិតន្តិ រាគាទិទោសសំហិតំ តតោ ឯវ អនរិយំ និហីនំ, អរិយេហិ វា អនរណីយតាយ អនរិយេហិ អរណីយតាយ ច អនរិយំ បាបកំ អារម្មណេ អភូតគុណាទិសង្កប្បនតោ ‘‘សង្កប្បោ’’តិ លទ្ធនាមំ កាមវិតក្កាទិមិច្ឆាវិតក្កំ ឧប្បាទិតំ នាភិជានាមីតិ, ‘‘ខុរគ្គេយេវ មយា អរហត្តំ បត្ត’’ន្តិ អញ្ញំ ព្យាកាសិ.

សញ្ជយត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.