១០. វិមលត្ថេរគាថាវណ្ណនា

ធរណី ច សិញ្ចតិ វាតិ អាយស្មតោ វិមលត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? សោបិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ ឧបចិនន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ សង្ខធមនកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ តស្មិំ សិប្បេ និប្ផត្តិំ គតោ ឯកទិវសំ វិបស្សិំ ភគវន្តំ បស្សិត្វា បសន្នមានសោ សង្ខធមនេន បូជំ កត្វា តតោ បដ្ឋាយ កាលេន កាលំ សត្ថុ ឧបដ្ឋានំ អកាសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា អបរាបរំ បុញ្ញានិ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ កស្សបស្ស ភគវតោ កាលេ ‘‘អនាគតេ មេ វិមលោ វិសុទ្ធោ កាយោ ហោតូ’’តិ ពោធិរុក្ខំ គន្ធោទកេហិ ន្ហាបេសិ, ចេតិយង្គណពោធិយង្គណេសុ អាសនានិ ធោវាបេសិ, ភិក្ខូនម្បិ កិលិដ្ឋេ សមណបរិក្ខារេ ធោវាបេសិ.

សោ តតោ ចវិត្វា ទេវេសុ ច មនុស្សេសុ ច បរិវត្តេន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ ឥព្ភកុលេ និព្ពត្តិ. តស្ស មាតុកុច្ឆិយំ វសន្តស្ស និក្ខមន្តស្ស ច កាយោ បិត្តសេម្ហាទីហិ អសំកិលិដ្ឋោ បទុមបលាសេ ឧទកពិន្ទុ វិយ អលគ្គោ បច្ឆិមភវិកពោធិសត្តស្ស វិយ សុវិសុទ្ធោ អហោសិ, តេនស្ស វិមលោត្វេវ នាមំ អកំសុ. សោ វយប្បត្តោ រាជគហប្បវេសនេ ពុទ្ធានុភាវំ ទិស្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា កោសលរដ្ឋេ បព្ពតគុហាយំ វិហរតិ. អថេកទិវសំ ចាតុទ្ទីបិកមហាមេឃោ សកលំ ចក្កវាឡគព្ភំ បត្ថរិត្វា បាវស្សិ. វិវដ្ដដ្ឋាយិម្ហិ ពុទ្ធានំ ចក្កវត្តីនញ្ច ធរមានកាលេ ឯវ កិរ ឯវំ វស្សតិ. ឃម្មបរិឡាហវូបសមតោ ឧតុសប្បាយលាភេន ថេរស្ស ចិត្តំ សមាហិតំ អហោសិ ឯកគ្គំ. សោ សមាហិតចិត្តោ តាវទេវ វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា មគ្គបដិបាដិយា អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១០.៥៦-៦០) –

‘‘វិបស្សិស្ស ភគវតោ, អហោសិំ សង្ខធម្មកោ;

និច្ចុបដ្ឋានយុត្តោម្ហិ, សុគតស្ស មហេសិនោ.

‘‘ឧបដ្ឋានផលំ បស្ស, លោកនាថស្ស តាទិនោ;

សដ្ឋិ តូរិយសហស្សានិ, បរិវារេន្តិ មំ សទា.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, ឧបដ្ឋហិំ មហាឥសិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ឧបដ្ឋានស្សិទំ ផលំ.

‘‘ចតុវីសេ ឥតោ កប្បេ, មហានិគ្ឃោសនាមកា;

សោឡសាសិំសុ រាជានោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា កតកិច្ចតាយ តុដ្ឋមានសោ ឧទានំ ឧទានេន្តោ ‘‘ធរណី ច សិញ្ចតិ វាតិ មាលុតោ’’តិ គាថំ អភាសិ.

៥០. តត្ថ ធរណីតិ បថវី, សា ហិ សកលំ ធរាធរំ ធារេតីតិ ‘‘ធរណី’’តិ វុច្ចតិ. សិញ្ចតីតិ សមន្តតោ នភំ បូរេត្វា អភិប្បវស្សតោ មហាមេឃស្ស វុដ្ឋិធារាហិ សិញ្ចតិ. វាតិ មាលុតោតិ ឧទកផុសិតសម្មិស្សតាយ សីតលោ វាតោ វាយតិ. វិជ្ជុតា ចរតិ នភេតិ តត្ថ តត្ថ គជ្ជតា គឡគឡាយតា មហាមេឃតោ និច្ឆរន្តិយោ សតេរតា អាកាសេ ឥតោ ចិតោ ច វិចរន្តិ. ឧបសមន្តិ វិតក្កាតិ ឧតុសប្បាយសិទ្ធេន សមថវិបស្សនាធិគមេន បុព្ពភាគេ តទង្គាទិវសេន វូបសន្តា ហុត្វា កាមវិតក្កាទយោ សព្ពេបិ នវ មហាវិតក្កា អរិយមគ្គាធិគមេន ឧបសមន្តិ. អនវសេសតោ សមុច្ឆិជ្ជន្តីតិ. វត្តមានសមីបតាយ អរិយមគ្គក្ខណំ វត្តមានំ កត្វា វទតិ. អតីតត្ថេ វា ឯតំ បច្ចុប្បន្នវចនំ. ចិត្តំ សុសមាហិតំ មមាតិ តតោ ឯវ លោកុត្តរសមាធិនា មម ចិត្តំ សុដ្ឋុ សមាហិតំ, ន ទានិ តស្ស សមាធានេ កិញ្ចិ កាតព្ពំ អត្ថីតិ ថេរោ អញ្ញំ ព្យាកាសិ.

វិមលត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បញ្ចមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.