៨. ជម្ពុគាមិយបុត្តត្ថេរគាថាវណ្ណនា

កច្ចិ នោ វត្ថបសុតោតិ អាយស្មតោ ជម្ពុគាមិយបុត្តត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? សោ កិរ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ ហុត្វា តត្ថ តត្ថ វិវដ្ដូបនិស្សយំ កុសលំ អាចិនន្តោ ឥតោ ឯកតិំសេ កប្បេ វេស្សភុស្ស ភគវតោ កាលេ ឯកទិវសំ កិំសុកានិ បុប្ផានិ ទិស្វា តានិ បុប្ផានិ គហេត្វា ពុទ្ធគុណេ អនុស្សរន្តោ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស អាកាសេ ខិបន្តោ បូជេសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន តាវតិំសេសុ និព្ពត្តោ. តតោ បរំ បុញ្ញានិ កត្វា អបរាបរំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ចម្បាយំ ជម្ពុគាមិយស្ស នាម ឧបាសកស្ស បុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. តេន បុញ្ញកម្មេន តាវតិំសេសុ និព្ពត្តោ. តតោ បរំ បុញ្ញានិ កត្វា អបរាបរំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ចម្បាយំ ជម្ពុគាមិយស្ស នាម ឧបាសកស្ស បុត្វា និព្ពត្តិ. តេនស្ស ជម្ពុគាមិយបុត្តោត្វេវ សមញ្ញា អហោសិ. សោ វយប្បត្តោ ភគវតោ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសំវេគោ បព្ពជិត្វា កតបុព្ពកិច្ចោ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា សាកេតេ អញ្ជនវនេ វសតិ. អថស្ស បិតា ‘‘កិំ នុ ខោ មម បុត្តោ សាសនេ អភិរតោ វិហរតិ, ឧទាហុ នោ’’តិ វីមំសនត្ថំ ‘‘កច្ចិ នោ វត្ថបសុតោ’’តិ គាថំ លិខិត្វា បេសេសិ. សោ តំ វាចេត្វា, ‘‘បិតា មេ បមាទវិហារំ អាសង្កតិ, អហញ្ច អជ្ជាបិ បុថុជ្ជនភូមិំ នាតិវត្តោ’’តិ សំវេគជាតោ ឃដេន្តោ វាយមន្តោ នចិរស្សេវ ឆឡភិញ្ញោ អហោសិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥០.២៥-៣០) –

‘‘កិំសុកំ បុប្ផិតំ ទិស្វា, បគ្គហេត្វាន អញ្ជលិំ;

ពុទ្ធសេដ្ឋំ សរិត្វាន, អាកាសេ អភិបូជយិំ.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា ញាតីនំ វសននគរំ គន្ត្វា សាសនស្ស និយ្យានិកភាវំ បកាសេន្តោ ឥទ្ធិបាដិហារិយំ ទស្សេសិ. តំ ទិស្វា ញាតកា បសន្នមានសា ពហូ សង្ឃារាមេ ការេសុំ. ថេរោបិ សកបិតរា បេសិតំ គាថំ អង្កុសំ កត្វា ឃដេន្តោ វាយមន្តោ អរហត្តំ សច្ឆាកាសិ. អញ្ញំ ព្យាករោន្តោបិ បិតុបូជនត្ថំ ‘‘កច្ចិ នោ វត្ថបសុតោ’’តិ តមេវ គាថំ អភាសិ.

២៨. តត្ថ កច្ចីតិ បុច្ឆាយំ និបាតោ. នោតិ បដិសេធេ. វត្ថបសុតោតិ វត្ថេ បសុតោ វត្ថបសុតោ, ចីវរមណ្ឌនាភិរតោ. និទស្សនមត្តញ្ចេតំ បត្តមណ្ឌនាទិចាបល្លបដិក្ខេបស្សាបិ អធិប្បេតត្តា. ‘‘កច្ចិ ន វត្ថបសុតោ’’តិបិ បាឋោ, សោ ឯវត្ថោ. ភូសនារតោតិ អត្តភាវវិភូសនាយ រតោ អភិរតោ, យថេកច្ចេ បព្ពជិត្វាបិ ចបលា កាយទឡ្ហិពហុលា ចីវរាទិបរិក្ខារស្ស អត្តនោ សរីរស្ស ច មណ្ឌនវិភូសនដ្ឋានាយ យុត្តា ហោន្តិ. កិមេវ បរិក្ខារបសុតោ ភូសនារតោ ច នាហោសីតិ អយមេត្ថ បទទ្វយស្សាបិ អត្ថោ. សីលមយំ គន្ធន្តិ អខណ្ឌាទិភាវាបាទនេន សុបរិសុទ្ធស្ស ចតុព្ពិធស្សបិ សីលស្ស វសេន យ្វាយំ ‘‘យោ ច សីលវតំ បជាតិ ន ឥតរា ទុស្សីលបជា, ទុស្សីលត្តាយេវ ទុស្សិល្យមយំ ទុគ្គន្ធំ វាយតិ, ឯវំ ត្វំ ទុគ្គន្ធំ អវាយិត្វា កច្ចិ សីលមយំ គន្ធំ វាយសីតិ អត្ថោ. អថ វា នេតរា បជាតិ ន ឥតរា ទុស្សីលបជា, តំ កច្ចិ ន ហោតិ, យតោ សីលមយំ គន្ធំ វាយសីតិ ព្យតិរេកេន សីលគន្ធវាយនមេវ វិភាវេតិ.

ជម្ពុគាមិយបុត្តត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.