១០. អជិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា

មរណេ មេ ភយំ នត្ថីតិ អាយស្មតោ អជិតត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? សោ កិរ ឯកនវុតេ កប្បេ វិបស្សិំ ភគវន្តំ បស្សិត្វា បសន្នចិត្តោ កបិត្ថផលំ អទាសិ. តតោ បរម្បិ តំ តំ បុញ្ញំ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ កប្បេ អនុប្បន្នេ ឯវ អម្ហាកំ សត្ថរិ សាវត្ថិយំ មហាកោសលរញ្ញោ អគ្គាសនិយស្ស ព្រាហ្មណស្ស បុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. តស្ស អជិតោតិ នាមំ អហោសិ. តស្មិញ្ច សមយេ សាវត្ថិវាសី ពាវរី នាម ព្រាហ្មណោ តីហិ មហាបុរិសលក្ខណេហិ សមន្នាគតោ តិណ្ណំ វេទានំ បារគូ សាវត្ថិតោ និក្ខមិត្វា តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា គោធាវរីតីរេ កបិត្ថារាមេ វសតិ. អថ អជិតោ តស្ស សន្តិកេ បព្ពជិតោ អត្ថកាមាយ ទេវតាយ ចោទិតេន ពាវរិនា សត្ថុ សន្តិកំ បេសិតោ តិស្សមេត្តេយ្យាទីហិ សទ្ធិំ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា មនសាវ បញ្ហេ បុច្ឆិត្វា តេសុ វិស្សជ្ជិតេសុ បសន្នចិត្តោ សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥២.៧-១១) –

‘‘សុវណ្ណវណ្ណំ សម្ពុទ្ធំ, អាហុតីនំ បដិគ្គហំ;

រថិយំ បដិបជ្ជន្តំ, កបិត្ថំ អទទិំ ផលំ.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ផលំ អទទិំ ទទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្តោ សីហនាទំ នទន្តោ ‘‘មរណេ មេ ភយំ នត្ថី’’តិ គាថំ អភាសិ.

២០. តត្ថ មរណេតិ មរណនិមិត្តំ មរណហេតុ. មេតិ មយ្ហំ, ភយំ នត្ថិ ឧច្ឆិន្នភវមូលតាយ បរិក្ខីណជាតិកត្តា. អនុច្ឆិន្នភវមូលានញ្ហិ ‘‘កីទិសី នុ ខោ មយ្ហំ អាយតិំ ឧប្បត្តី’’តិ មរណតោ ភយំ ភវេយ្យ. និកន្តីតិ អបេក្ខា តណ្ហា, សា នត្ថិ ជីវិតេ សុបរិមទ្ទិតសង្ខារតាយ ឧបាទានក្ខន្ធានំ ទុក្ខាសារកាទិភាវេន សុដ្ឋុ ឧបដ្ឋហនតោ. ឯវំភូតោ ចាហំ សន្ទេហំ សរីរំ, សកំ វា ទេហំ ទេហសង្ខាតំ ទុក្ខភារំ និក្ខិបិស្សាមិ ឆឌ្ឌេស្សាមិ, និក្ខិបន្តោ ច ‘‘‘ឥមិនា សរីរកេន សាធេតព្ពំ សាធិតំ, ឥទានិ តំ ឯកំសេន ឆឌ្ឌនីយមេវា’តិ បញ្ញាវេបុល្លប្បត្តិយា សម្បជានោ សតិវេបុល្លប្បត្តិយា បដិស្សតោ និក្ខិបិស្សាមី’’តិ. ឥមំ បន គាថំ វត្វា ថេរោ ឈានំ សមាបជ្ជិត្វា តទនន្តរំ បរិនិព្ពាយីតិ.

អជិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទុតិយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.