២. វិជយត្ថេរគាថាវណ្ណនា

យស្សាសវា បរិក្ខីណាតិ អាយស្មតោ វិជយត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ បិយទស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ វិភវសម្បន្នេ កុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ សត្ថរិ បរិនិព្ពុតេ តស្ស ថូបស្ស រតនខចិតំ វេទិកំ ការេត្វា តត្ថ ឧឡារំ វេទិកាមហំ ការេសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន អនេកសតេ អត្តភាវេ មណិឱភាសេន វិចរិ. ឯវំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិ, វិជយោតិស្ស នាមំ អហោសិ. សោ វយប្បត្តោ ព្រាហ្មណវិជ្ជាសុ និប្ផត្តិំ គតោ តាបសបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា អរញ្ញាយតនេ ឈានលាភី ហុត្វា វិហរន្តោ ពុទ្ធុប្បាទំ សុត្វា ឧប្បន្នប្បសាទោ សត្ថុ សន្តិកំ ឧបសង្កមិត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. តស្ស សត្ថា ធម្មំ ទេសេសិ. សោ ធម្មំ សុត្វា បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា នចិរស្សេវ អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១៥.១០-១៤) –

‘‘និព្ពុតេ លោកនាថម្ហិ, បិយទស្សីនរុត្តមេ;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, មុត្តាវេទិមកាសហំ.

‘‘មណីហិ បរិវារេត្វា, អកាសិំ វេទិមុត្តមំ;

វេទិកាយ មហំ កត្វា, តត្ថ កាលង្កតោ អហំ.

‘‘យំ យំ យោនុបបជ្ជាមិ, ទេវត្តំ អថ មានុសំ;

មណី ធារេន្តិ អាកាសេ, បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ.

‘‘សោឡសិតោ កប្បសតេ, មណិប្បភាសនាមកា;

ឆត្តិំសាសិំសុ រាជានោ, ចក្កវត្តី មហព្ពលា.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បន បត្វា អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ ‘‘យស្សាសវា បរិក្ខីណា’’តិ គាថំ អភាសិ.

៩២. តត្ថ យស្សាសវា បរិក្ខីណាតិ យស្ស ឧត្តមបុគ្គលស្ស កាមាសវាទយោ ចត្តារោ អាសវា សព្ពសោ ខីណា អរិយមគ្គេន ខេបិតា. អាហារេ ច អនិស្សិតោតិ យោ ច អាហារេ តណ្ហាទិដ្ឋិនិស្សយេហិ អនិស្សិតោ អគធិតោ អនជ្ឈាបន្នោ, និទស្សនមត្តំ, អាហារសីសេនេត្ថ ចត្តារោបិ បច្ចយា គហិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ. បច្ចយបរិយាយោ វា ឥធ អាហារ-សទ្ទោ វេទិតព្ពោ. ‘‘សុញ្ញតោ អនិមិត្តោ ចា’’តិ ឯត្ថ អប្បណិហិតវិមោក្ខោបិ គហិតោយេវ, តីណិបិ ចេតានិ និព្ពានស្សេវ នាមានិ. និព្ពានញ្ហិ រាគាទីនំ អភាវេន សុញ្ញំ, តេហិ វិមុត្តញ្ចាតិ សុញ្ញតវិមោក្ខោ, តថា រាគាទិនិមិត្តាភាវេន សង្ខារនិមិត្តាភាវេន ច អនិមិត្តំ, តេហិ វិមុត្តញ្ចាតិ អនិមិត្តវិមោក្ខោ, រាគាទិបណិធីនំ អភាវេន អប្បណិហិតំ, តេហិ វិមុត្តញ្ចាតិ អប្បណិហិតោ វិមោក្ខោតិ វុច្ចតិ. ផលសមាបត្តិវសេន តំ អារម្មណំ កត្វា វិហរន្តស្ស អយម្បិ តិវិធោ វិមោក្ខោ យស្ស គោចរោ, អាកាសេវ សកុន្តានំ, បទំ តស្ស ទុរន្នយន្តិ យថា អាកាសេ គច្ឆន្តានំ សកុណានំ ‘‘ឥមស្មិំ ឋានេ បាទេហិ អក្កមិត្វា គតា, ឥទំ ឋានំ ឧរេន បហរិត្វា គតា, ឥទំ សីសេន, ឥទំ បក្ខេហី’’តិ ន សក្កា ញាតុំ, ឯវមេវ ឯវរូបស្ស ភិក្ខុនោ ‘‘និរយបទាទីសុ ឥមិនា នាម បទេន គតោ’’តិ ញាបេតុញ្ច ន សក្កាតិ.

វិជយត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.