៤. ចតុត្ថសុត្តន្តនិទ្ទេសវណ្ណនា

១៩៨. បុន បឋមសុត្តមេវ និក្ខិបិត្វា អបរេន អាការេន ឥន្ទ្រិយានិ និទ្ទិសតិ. តត្ថ កតិហាការេហិ កេនដ្ឋេន ទដ្ឋព្ពានីតិ កតិហិ អាការេហិ ទដ្ឋព្ពានិ. កេនដ្ឋេន ទដ្ឋព្ពានីតិ ទដ្ឋព្ពាការេ ច ទដ្ឋព្ពដ្ឋញ្ច បុច្ឆតិ. ឆហាការេហិ តេនដ្ឋេន ទដ្ឋព្ពានីតិ ឆហិ អាការេហិ ទដ្ឋព្ពានិ, តេនេវ ឆអាការសង្ខាតេនដ្ឋេន ទដ្ឋព្ពានិ. អាធិបតេយ្យដ្ឋេនាតិ អធិបតិភាវដ្ឋេន. អាទិវិសោធនដ្ឋេនាតិ កុសលានំ ធម្មានំ អាទិភូតស្ស សីលស្ស វិសោធនដ្ឋេន. អធិមត្តដ្ឋេនាតិ ពលវដ្ឋេន. ពលវញ្ហិ អធិកា មត្តា បមាណំ អស្សាតិ អធិមត្តន្តិ វុច្ចតិ. អធិដ្ឋានដ្ឋេនាតិ បតិដ្ឋានដ្ឋេន. បរិយាទានដ្ឋេនាតិ ខេបនដ្ឋេន. បតិដ្ឋាបកដ្ឋេនាតិ បតិដ្ឋាបនដ្ឋេន.

ក. អាធិបតេយ្យដ្ឋនិទ្ទេសវណ្ណនា

១៩៩. អាធិបតេយ្យដ្ឋនិទ្ទេសេ អស្សទ្ធិយំ បជហតោតិអាទិ ឯកេកស្សេវ ឥន្ទ្រិយស្ស បដិបក្ខបជហនវចនំ ឯកក្ខណេបិ អត្តនោ អត្តនោ បដិបក្ខបហានកិច្ចសាធនេ អធិបតិភាវសាធនត្ថំ វុត្តំ. សេសានិ ចត្តារិ ឥន្ទ្រិយានិ តំសម្បយុត្តានេវ វុត្តានិ. នានាក្ខណេសុ វា ឯកេកំ ឥន្ទ្រិយំ ធុរំ កត្វា តស្ស តស្ស បដិបក្ខស្ស តំ តំ ឥន្ទ្រិយំ ជេដ្ឋកំ កត្វា សេសានិ តទន្វយានិ កត្វា វុត្តន្តិបិ វេទិតព្ពំ. កាមច្ឆន្ទំ បជហតោតិអាទិ បន ឯកក្ខណវសេនេវ វុត្តំ.

ខ. អាទិវិសោធនដ្ឋនិទ្ទេសវណ្ណនា

២០០. អាទិវិសោធនដ្ឋនិទ្ទេសេ អស្សទ្ធិយសំវរដ្ឋេន សីលវិសុទ្ធីតិ អស្សទ្ធិយស្ស និវារណដ្ឋេន វិរតិអត្ថេន សីលមលវិសោធនតោ សីលវិសុទ្ធិ នាម. សទ្ធិន្ទ្រិយស្ស អាទិវិសោធនាតិ សទ្ធិន្ទ្រិយស្ស ឧបនិស្សយវសេន អាទិភូតស្ស សីលស្ស វិសោធនា. ឥមិនាវ នយេន សេសានិបិ កាមច្ឆន្ទាទិសំវរណមូលកានិ ច ឥន្ទ្រិយានិ វេទិតព្ពានិ.

គ. អធិមត្តដ្ឋនិទ្ទេសវណ្ណនា

២០១. អធិមត្តដ្ឋនិទ្ទេសេ សទ្ធិន្ទ្រិយស្ស ភាវនាយ ឆន្ទោ ឧប្បជ្ជតីតិ សទ្ធស្ស បុគ្គលស្ស សទ្ធាបដិសំយុត្តំ ធម្មំ សុត្វា វា សទ្ធិន្ទ្រិយភាវនាយ អស្សាទំ ទិស្វា វា សទ្ធិន្ទ្រិយេ កុសលោ ធម្មច្ឆន្ទោ ជាយតិ. បាមោជ្ជំ ឧប្បជ្ជតីតិ ឆន្ទជាតត្តា ទុព្ពលបីតិ ឧប្បជ្ជតិ. បីតិ ឧប្បជ្ជតីតិ បមុទិតត្តា ពលវបីតិ ឧប្បជ្ជតិ. បស្សទ្ធិ ឧប្បជ្ជតីតិ បីតិយា បីណិតត្តា កាយចិត្តបស្សទ្ធិ ឧប្បជ្ជតិ. សុខំ ឧប្បជ្ជតីតិ បស្សទ្ធកាយចិត្តត្តា ចេតសិកំ សុខំ ឧប្បជ្ជតិ. ឱភាសោ ឧប្បជ្ជតីតិ សុខេន អភិសន្នត្តា ញាណោភាសោ ឧប្បជ្ជតិ. សំវេគោ ឧប្បជ្ជតីតិ ញាណោភាសេន វិទិតសង្ខារាទីនវត្តា សង្ខារបវត្តិយំ សំវេគោ ឧប្បជ្ជតិ. សំវេជេត្វា ចិត្តំ សមាទហតីតិ សំវេគំ ឧប្បាទេត្វា តេនេវ សំវេគេន ចិត្តំ សមាហិតំ ករោតិ. សាធុកំ បគ្គណ្ហាតីតិ លីនុទ្ធតភាវំ មោចេត្វា សុដ្ឋុ បគ្គណ្ហាតិ. សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខតីតិ វីរិយស្ស សមំ ហុត្វា បវត្តត្តា បុន វីរិយសមតានិយោជនេ ព្យាបារំ អករោន្តោ តត្រមជ្ឈត្តុបេក្ខាវសេន សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខតិ នាម. ឧបេក្ខាវសេនាតិ សមវាហិតលក្ខណាយ តត្រមជ្ឈត្តុបេក្ខាយ វសេន. នានត្តកិលេសេហីតិ វិបស្សនាយ បដិបក្ខភូតេហិ នានាសភាវេហិ កិលេសេហិ. វិមោក្ខវសេនាតិ ភង្គានុបស្សនតោ បដ្ឋាយ នានត្តកិលេសេហិ វិមុច្ចនវសេន. វិមុត្តត្តាតិ នានត្តកិលេសេហិ វិមុត្តត្តា.

តេ ធម្មាតិ ឆន្ទាទយោ ធម្មា. ឯករសា ហោន្តីតិ វិមុត្តិរសេន ឯករសា ហោន្តិ. ភាវនាវសេនាតិ ឯករសភាវនាវសេន. តតោ បណីតតរេ វិវដ្ដន្តីតិ តេន ការណេន វិបស្សនារម្មណតោ បណីតតរេ និព្ពានារម្មណេ វិវដ្ដនានុបស្សនាសង្ខាតេន គោត្រភុញាណេន ឆន្ទាទយោ ធម្មា និវត្តន្តិ, សង្ខារារម្មណតោ អបគន្ត្វា និព្ពានារម្មណេ បវត្តន្តីតិ អត្ថោ. វិវដ្ដនាវសេនាតិ ឯវំ គោត្រភុខណេ សង្ខារារម្មណតោ វិវដ្ដនវសេន. វិវដ្ដិតត្តា តតោ វោសជ្ជតីតិ មគ្គសមង្គិបុគ្គលោ មគ្គស្ស ឧប្បាទក្ខណេយេវ ទុភតោវុដ្ឋានវសេន វិវដ្ដិតត្តា តេនេវ ការណេន កិលេសេ ច ខន្ធេ ច វោសជ្ជតិ. វោសជ្ជិតត្តា តតោ និរុជ្ឈន្តីតិ មគ្គស្ស ឧប្បាទក្ខណេយេវ កិលេសេ ច ខន្ធេ ច វោសជ្ជិតត្តា តេនេវ ការណេន កិលេសា ច ខន្ធា ច អនុប្បត្តិនិរោធវសេន និរុជ្ឈន្តិ. វោសជ្ជិតត្តាតិ ច អាសំសាយំ ភូតវចនំ កតំ. កិលេសនិរោធេ សតិ ខន្ធនិរោធសព្ភាវតោ ច ខន្ធនិរោធោ វុត្តោ. និរោធវសេនាតិ យថាវុត្តនិរោធវសេន. តស្សេវ មគ្គស្ស ឧប្បាទក្ខណេ ទ្វេ វោសគ្គេ ទស្សេតុកាមោ និរោធវសេន ទ្វេ វោសគ្គាតិអាទិមាហ. ទ្វេបិ ហេដ្ឋា វុត្តត្ថា ឯវ. អស្សទ្ធិយស្ស បហានាយ ឆន្ទោ ឧប្បជ្ជតីតិអាទីសុបិ ឥមិនាវ នយេន វិត្ថារតោ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. វីរិយិន្ទ្រិយាទិមូលកេសុបិ វារេសុ ឯសេវ នយោ. ឥមិនាវ នយេន អធិដ្ឋានដ្ឋនិទ្ទេសោបិ វិត្ថារតោ វេទិតព្ពោ. កេវលញ្ហេត្ថ អធិដ្ឋាតីតិ វិសេសោ, បតិដ្ឋាតីតិ អត្ថោ.

ឃ-ង. បរិយាទានដ្ឋបតិដ្ឋាបកដ្ឋនិទ្ទេសវណ្ណនា

២០២-២០៣. បរិយាទានដ្ឋនិទ្ទេសេ បរិយាទិយតីតិ ខេបេតិ. បតិដ្ឋាបកដ្ឋនិទ្ទេសេ សទ្ធោ សទ្ធិន្ទ្រិយំ អធិមោក្ខេ បតិដ្ឋាបេតីតិ សទ្ធាសម្បន្នោ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា ទុក្ខា អនត្តា’’តិ អធិមុច្ចន្តោ សទ្ធិន្ទ្រិយំ អធិមោក្ខេ បតិដ្ឋាបេតិ. ឥមិនា បុគ្គលវិសេសេន ឥន្ទ្រិយភាវនាវិសេសោ និទ្ទិដ្ឋោ. សទ្ធស្ស សទ្ធិន្ទ្រិយំ អធិមោក្ខេ បតិដ្ឋាបេតីតិ សទ្ធាសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស សទ្ធិន្ទ្រិយំ តំយេវ សទ្ធំ បតិដ្ឋាបេតិ. តថា អធិមុច្ចន្តំ អធិមោក្ខេ បតិដ្ឋាបេតីតិ. ឥមិនា ឥន្ទ្រិយភាវនាវិសេសេន បុគ្គលវិសេសោ និទ្ទិដ្ឋោ. ឯវំ ចិត្តំ បគ្គណ្ហន្តោ បគ្គហេ បតិដ្ឋាបេតិ, សតិំ ឧបដ្ឋាបេន្តោ ឧបដ្ឋានេ បតិដ្ឋាបេតិ, ចិត្តំ សមាទហន្តោ អវិក្ខេបេ បតិដ្ឋាបេតិ, អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តាតិ បស្សន្តោ ទស្សនេ បតិដ្ឋាបេតីតិ សេសេសុបិ យោជនា វេទិតព្ពា. យោគាវចរោតិ សមថយោគេ, វិបស្សនាយោគេ វា អវចរតីតិ យោគាវចរោ. អវចរតីតិ បវិសិត្វា ចរតីតិ.

ចតុត្ថសុត្តន្តនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.