បរិញ្ញេយ្យនិទ្ទេសវណ្ណនា

២១. បរិញ្ញេយ្យនិទ្ទេសេ កិញ្ចាបិ បរិញ្ញាសទ្ទេន ញាតបរិញ្ញា, តីរណបរិញ្ញា, បហានបរិញ្ញាតិ តិស្សោ បរិញ្ញា សង្គហិតា. ហេដ្ឋា ‘‘អភិញ្ញេយ្យា’’តិ ញាតបរិញ្ញាយ វុត្តត្តា ឧបរិ ‘‘បហាតព្ពា’’តិ បហានបរិញ្ញាយ វុត្តត្តា តីរណបរិញ្ញាវ ឥធ អធិប្បេតា. ផស្សោ សាសវោ ឧបាទានិយោតិ អាសវានញ្ចេវ ឧបាទានានញ្ច បច្ចយភូតោ តេភូមកផស្សោ. សោបិ ហិ អត្តានំ អារម្មណំ កត្វា បវត្តមានេហិ សហ អាសវេហីតិ សាសវោ, អារម្មណភាវំ ឧបគន្ត្វា ឧបាទានសម្ពន្ធនេន ឧបាទានានំ ហិតោតិ ឧបាទានិយោ. យស្មា ផស្សេ តីរណបរិញ្ញាយ បរិញ្ញាតេ ផស្សមុខេន សេសាបិ អរូបធម្មា តទនុសារេន ច រូបធម្មា បរិញ្ញាយន្តិ, តស្មា ឯកោវ ផស្សោ វុត្តោ. ឯវំ សេសេសុបិ យថាយោគំ យោជេតព្ពំ.

នាមន្តិ ចត្តារោ ខន្ធា អរូបិនោ និព្ពានញ្ច. រូបន្តិ ចត្តារិ ច មហាភូតានិ ចតុន្នញ្ច មហាភូតានំ ឧបាទាយរូបានិ ចតុវីសតិ. ចត្តារោ ខន្ធា នមនដ្ឋេន នាមំ. តេ ហិ អារម្មណាភិមុខា នមន្តិ. សព្ពម្បិ នាមនដ្ឋេន នាមំ. ចត្តារោ ហិ ខន្ធា អារម្មណេ អញ្ញមញ្ញំ នាមេន្តិ, និព្ពានំ អារម្មណាធិបតិបច្ចយតាយ អត្តនិ អនវជ្ជធម្មេ នាមេតិ. សន្តតិវសេន សីតាទីហិ រុប្បនដ្ឋេន រូបំ. រុប្បនដ្ឋេនាតិ កុប្បនដ្ឋេន. សន្តតិវិបរិណាមវសេន ហិ សីតាទីហិ ឃដ្ដនីយំ ធម្មជាតំ រូបន្តិ វុច្ចតិ. ឥធ បន នាមន្តិ លោកិកមេវ អធិប្បេតំ, រូបំ បន ឯកន្តេន លោកិកមេវ.

តិស្សោ វេទនាតិ សុខា វេទនា, ទុក្ខា វេទនា, អទុក្ខមសុខា វេទនា. តា លោកិកា ឯវ. អាហារាតិ បច្ចយា. បច្ចយា ហិ អត្តនោ ផលំ អាហរន្តីតិ អាហារា. កពឡីការោ អាហារោ ផស្សាហារោ មនោសញ្ចេតនាហារោ វិញ្ញាណាហារោតិ ចត្តារោ. វត្ថុវសេន កពឡីកាតព្ពត្តា កពឡីការោ, អជ្ឈោហរិតព្ពត្តា អាហារោ. ឱទនកុម្មាសាទិវត្ថុកាយ ឱជាយេតំ នាមំ. សា ហិ ឱជដ្ឋមករូបានិ អាហរតីតិ អាហារោ. ចក្ខុសម្ផស្សាទិកោ ឆព្ពិធោ ផស្សោ តិស្សោ វេទនា អាហរតីតិ អាហារោ. មនសោ សញ្ចេតនា, ន សត្តស្សាតិ មនោសញ្ចេតនា យថា ចិត្តេកគ្គតា. មនសា វា សម្បយុត្តា សញ្ចេតនា មនោសញ្ចេតនា យថា អាជញ្ញរថោ. តេភូមកកុសលាកុសលចេតនា. សា ហិ តយោ ភវេ អាហរតីតិ អាហារោ. វិញ្ញាណន្តិ ឯកូនវីសតិភេទំ បដិសន្ធិវិញ្ញាណំ. តញ្ហិ បដិសន្ធិនាមរូបំ អាហរតីតិ អាហារោ. ឧបាទានក្ខន្ធាតិ ឧបាទានគោចរា ខន្ធា, មជ្ឈបទលោបោ ទដ្ឋព្ពោ. ឧបាទានសម្ភូតា វា ខន្ធា ឧបាទានក្ខន្ធា យថា តិណគ្គិ ថុសគ្គិ. ឧបាទានវិធេយ្យា វា ខន្ធា ឧបាទានក្ខន្ធា យថា រាជបុរិសោ. ឧបាទានប្បភវា វា ខន្ធា ឧបាទានក្ខន្ធា យថា បុប្ផរុក្ខោ ផលរុក្ខោ. ឧបាទានានិ បន កាមុបាទានំ ទិដ្ឋុបាទានំ សីលព្ពតុបាទានំ អត្តវាទុបាទានន្តិ ចត្តារិ. អត្ថតោ បន ភុសំ អាទានន្តិ ឧបាទានំ. រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោតិ បញ្ច.

ឆ អជ្ឈត្តិកានិ អាយតនានីតិ ចក្ខាយតនំ, សោតាយតនំ, ឃានាយតនំ, ជិវ្ហាយតនំ, កាយាយតនំ, មនាយតនំ.

សត្ត វិញ្ញាណដ្ឋិតិយោតិ កតមា សត្ត? វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា –

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ (អ. និ. ៧.៤៤; ទី. និ. ៣.៣៣២), សត្តា នានត្តកាយា នានត្តសញ្ញិនោ. សេយ្យថាបិ មនុស្សា ឯកច្ចេ ច ទេវា ឯកច្ចេ ច វិនិបាតិកា. អយំ បឋមា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា នានត្តកាយា ឯកត្តសញ្ញិនោ. សេយ្យថាបិ ទេវា ព្រហ្មកាយិកា បឋមាភិនិព្ពត្តា. អយំ ទុតិយា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឯកត្តកាយា នានត្តសញ្ញិនោ. សេយ្យថាបិ ទេវា អាភស្សរា. អយំ តតិយា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឯកត្តកាយា ឯកត្តសញ្ញិនោ. សេយ្យថាបិ ទេវា សុភកិណ្ហា. អយំ ចតុត្ថា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា ‘អនន្តោ អាកាសោ’តិ អាកាសានញ្ចាយតនូបគា. អយំ បញ្ចមី វិញ្ញាណដ្ឋិតិ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនូបគា. អយំ ឆដ្ឋា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘នត្ថិ កិញ្ចី’តិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគា. អយំ សត្តមី វិញ្ញាណដ្ឋិតិ. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត វិញ្ញាណដ្ឋិតិយោ’’តិ (អ. និ. ៧.៤៤; ទី. និ. ៣.៣៣២).

វិញ្ញាណដ្ឋិតិយោតិ បដិសន្ធិវិញ្ញាណស្ស ឋានានិ សវិញ្ញាណកា ខន្ធា ឯវ. តត្ថ សេយ្យថាបីតិ និទស្សនត្ថេ និបាតោ. មនុស្សាតិ អបរិមាណេសុបិ ចក្កវាឡេសុ អបរិមាណានំ មនុស្សានំ វណ្ណសណ្ឋានាទិវសេន ទ្វេបិ ឯកសទិសា នត្ថិ. យេបិ វណ្ណេន វា សណ្ឋានេន វា សទិសា ហោន្តិ, តេបិ អាលោកិតវិលោកិតាទីហិ វិសទិសាវ ហោន្តិ, តស្មា នានត្តកាយាតិ វុត្តា. បដិសន្ធិសញ្ញា បន នេសំ តិហេតុកាបិ ទុហេតុកាបិ អហេតុកាបិ ហោតិ, តស្មា នានត្តសញ្ញិនោតិ វុត្តា. ឯកច្ចេ ច ទេវាតិ ឆ កាមាវចរទេវា. តេសុ ហិ កេសញ្ចិ កាយោ នីលោ ហោតិ, កេសញ្ចិ បីតកាទិវណ្ណោ, សញ្ញា បន នេសំ តិហេតុកាបិ ទុហេតុកាបិ ហោតិ, អហេតុកា ន ហោតិ. ឯកច្ចេ ច វិនិបាតិកាតិ ចតុអបាយវិនិមុត្តា បុនព្ពសុមាតា យក្ខិនី, បិយង្ករមាតា, ផុស្សមិត្តា, ធម្មគុត្តាតិ ឯវមាទយោ អញ្ញេ ច វេមានិកា បេតា. ឯតេសញ្ហិ ឱទាតកាឡមង្គុរច្ឆវិសាមវណ្ណាទិវសេន ចេវ កិសថូលរស្សទីឃវសេន ច កាយោ នានា ហោតិ, មនុស្សានំ វិយ តិហេតុកទ្វិហេតុកាហេតុកវសេន សញ្ញាបិ. តេ បន ទេវា វិយ ន មហេសក្ខា, កបណមនុស្សា វិយ អប្បេសក្ខា ទុល្លភឃាសច្ឆាទនា ទុក្ខបីឡិតា វិហរន្តិ. ឯកច្ចេ កាឡបក្ខេ ទុក្ខិតា ជុណ្ហបក្ខេ សុខិតា ហោន្តិ, តស្មា សុខសមុស្សយតោ វិនិបតិតត្តា វិនិបាតិកាតិ វុត្តា. យេ បនេត្ថ តិហេតុកា, តេសំ ធម្មាភិសមយោបិ ហោតិ បិយង្ករមាតាទីនំ វិយ.

ព្រហ្មកាយិកាតិ ព្រហ្មបារិសជ្ជព្រហ្មបុរោហិតមហាព្រហ្មានោ. បឋមាភិនិព្ពត្តាតិ តេ សព្ពេបិ បឋមជ្ឈានេន និព្ពត្តា. ព្រហ្មបារិសជ្ជា បន បរិត្តេន, ព្រហ្មបុរោហិតា មជ្ឈិមេន, កាយោ ច តេសំ វិប្ផារិកតរោ ហោតិ. មហាព្រហ្មានោ បណីតេន, កាយោ បន នេសំ អតិវិប្ផារិកតរោ ហោតិ. ឥតិ តេ កាយស្ស នានត្តា, បឋមជ្ឈានវសេន សញ្ញាយ ឯកត្តា នានត្តកាយា ឯកត្តសញ្ញិនោតិ វុត្តា. យថា ច តេ, ឯវំ ចតូសុ អបាយេសុ សត្តា. និរយេសុ ហិ កេសញ្ចិ គាវុតំ, កេសញ្ចិ អឌ្ឍយោជនំ, កេសញ្ចិ តិគាវុតំ អត្តភាវោ ហោតិ, ទេវទត្តស្ស បន យោជនសតិកោ ជាតោ. តិរច្ឆានេសុបិ កេចិ ខុទ្ទកា ហោន្តិ, កេចិ មហន្តា. បេត្តិវិសយេសុបិ កេចិ សដ្ឋិហត្ថា កេចិ អសីតិហត្ថា ហោន្តិ កេចិ សុវណ្ណា កេចិ ទុព្ពណ្ណា. តថា កាលកញ្ចិកា អសុរា. អបិចេត្ថ ទីឃបិដ្ឋិកា បេតា នាម សដ្ឋិយោជនិកាបិ ហោន្តិ, សញ្ញា បន សព្ពេសម្បិ អកុសលវិបាកាហេតុកាវ ហោតិ. ឥតិ អបាយិកាបិ ‘‘នានត្តកាយា ឯកត្តសញ្ញិនោ’’តិ សង្ខំ គច្ឆន្តិ.

អាភស្សរាតិ ទណ្ឌឧក្កាយ អច្ចិ វិយ ឯតេសំ សរីរតោ អាភា ឆិជ្ជិត្វា ឆិជ្ជិត្វា បតន្តី វិយ សរតិ វិសរតីតិ អាភស្សរា. តេសុ បញ្ចកនយេ ទុតិយតតិយជ្ឈានទ្វយំ បរិត្តំ ភាវេត្វា ឧប្បន្នា បរិត្តាភា នាម ហោន្តិ, មជ្ឈិមំ ភាវេត្វា ឧប្បន្នា អប្បមាណាភា នាម ហោន្តិ, បណីតំ ភាវេត្វា ឧប្បន្នា អាភស្សរា នាម ហោន្តិ. ឥធ បន ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទវសេន សព្ពេវ តេ គហិតា. សព្ពេសញ្ហិ តេសំ កាយោ ឯកវិប្ផារោវ ហោតិ, សញ្ញា បន អវិតក្កវិចារមត្តា ច អវិតក្កអវិចារា ចាតិ នានា.

សុភកិណ្ហាតិ សុភេន វោកិណ្ណា វិកិណ្ណា, សុភេន សរីរប្បភាវណ្ណេន ឯកគ្ឃនាតិ អត្ថោ. ឯតេសញ្ហិ ន អាភស្សរានំ វិយ ឆិជ្ជិត្វា ឆិជ្ជិត្វា បភា គច្ឆតីតិ. ចតុក្កនយេ តតិយស្ស, បញ្ចកនយេ ចតុត្ថស្ស បរិត្តមជ្ឈិមបណីតស្ស ឈានស្សវសេន បរិត្តសុភអប្បមាណសុភសុភកិណ្ហា នាម ហុត្វា និព្ពត្តន្តិ. ឥតិ សព្ពេបិ តេ ឯកត្តកាយា ចេវ ចតុត្ថជ្ឈានសញ្ញាយ ឯកត្តសញ្ញិនោ ចាតិ វេទិតព្ពា. វេហប្ផលាបិ ចតុត្ថវិញ្ញាណដ្ឋិតិមេវ ភជន្តិ. អសញ្ញសត្តា វិញ្ញាណាភាវា ឯត្ថ សង្គហំ ន គច្ឆន្តិ, សត្តាវាសេសុ គច្ឆន្តិ.

សុទ្ធាវាសា វិវដ្ដបក្ខេ ឋិតា ន សព្ពកាលិកា, កប្បសតសហស្សម្បិ អសង្ខ្យេយម្បិ ពុទ្ធសុញ្ញេ លោកេ ន ឧប្បជ្ជន្តិ, សោឡសកប្បសហស្សព្ភន្តរេ ពុទ្ធេសុ ឧប្បន្នេសុយេវ ឧប្បជ្ជន្តិ, ធម្មចក្កប្បវត្តស្ស ភគវតោ ខន្ធាវារសទិសា ហោន្តិ, តស្មា នេវ វិញ្ញាណដ្ឋិតិំ, ន ច សត្តាវាសំ ភជន្តិ. មហាសីវត្ថេរោ បន – ‘‘ន ខោ បន សោ, សារិបុត្ត, សត្តាវាសោ សុលភរូបោ, យោ មយា អនាវុត្ថបុព្ពោ ឥមិនា ទីឃេន អទ្ធុនា អញ្ញត្រ សុទ្ធាវាសេហិ ទេវេហី’’តិ (ម. និ. ១.១៦០) ឥមិនា សុត្តេន សុទ្ធាវាសាបិ ចតុត្ថំ វិញ្ញាណដ្ឋិតិំ ចតុត្ថំ សត្តាវាសញ្ច ភជន្តីតិ វទតិ, តំ អប្បដិពាហិតត្តា សុត្តស្ស អនុញ្ញាតំ.

នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ យថេវ សញ្ញាយ, ឯវំ វិញ្ញាណស្សាបិ សុខុមត្តា នេវវិញ្ញាណំ នាវិញ្ញាណំ, តស្មា វិញ្ញាណដ្ឋិតីសុ ន វុត្តំ.

អដ្ឋ លោកធម្មាតិ លាភោ, អលាភោ, យសោ, អយសោ, និន្ទា, បសំសា, សុខំ, ទុក្ខន្តិ ឥមេ អដ្ឋ លោកប្បវត្តិយា សតិ អនុបរមធម្មកត្តា លោកស្ស ធម្មាតិ លោកធម្មា. ឯតេហិ មុត្តោ សត្តោ នាម នត្ថិ, ពុទ្ធានម្បិ ហោន្តិយេវ. យថាហ –

‘‘អដ្ឋិមេ, ភិក្ខវេ, លោកធម្មា លោកំ អនុបរិវត្តន្តិ, លោកោ ច អដ្ឋ លោកធម្មេ អនុបរិវត្តតិ. កតមេ អដ្ឋ? លាភោ ច អលាភោ ច យសោ ច អយសោ ច និន្ទា ច បសំសា ច សុខញ្ច ទុក្ខញ្ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋ លោកធម្មា លោកំ អនុបរិវត្តន្តិ, លោកោ ច ឥមេ អដ្ឋ លោកធម្មេ អនុបរិវត្តតី’’តិ (អ. និ. ៨.៦).

តត្ថ អនុបរិវត្តន្តីតិ អនុពន្ធន្តិ នប្បជហន្តិ, លោកតោ ន និវត្តន្តីតិ អត្ថោ. លាភោតិ បព្ពជិតស្ស ចីវរាទិ, គហដ្ឋស្ស ធនធញ្ញាទិ លាភោ. សោយេវ អលព្ភមានោ លាភោ អលាភោ. ន លាភោ អលាភោតិ វុច្ចមានេ អត្ថាភាវាបត្តិតោ បរិញ្ញេយ្យោ ន សិយា. យសោតិ បរិវារោ. សោយេវ អលព្ភមានា យសោ អយសោ. និន្ទាតិ អវណ្ណភណនំ. បសំសាតិ វណ្ណភណនំ. សុខន្តិ កាមាវចរានំ កាយិកចេតសិកំ. ទុក្ខន្តិ បុថុជ្ជនសោតាបន្នសកទាគាមីនំ កាយិកចេតសិកំ, អនាគាមិអរហន្តានំ កាយិកមេវ.

នវ សត្តាវាសាតិ សត្តានំ អាវាសា, វសនដ្ឋានានីតិ អត្ថោ. តានិ បន តថាបកាសិតា ខន្ធា ឯវ. កតមេ នវ? វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា –

‘‘នវយិមេ, ភិក្ខវេ (អ. និ. ៩.២៤; ទី. និ. ៣.៣៤១), សត្តាវាសា. កតមេ នវ? សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា នានត្តកាយា នានត្តសញ្ញិនោ, សេយ្យថាបិ មនុស្សា ឯកច្ចេ ច ទេវា ឯកច្ចេ ច វិនិបាតិកា. អយំ បឋមោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា នានត្តកាយា ឯកត្តសញ្ញិនោ, សេយ្យថាបិ ទេវា ព្រហ្មកាយិកា បឋមាភិនិព្ពត្តា. អយំ ទុតិយោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឯកត្តកាយា នានត្តសញ្ញិនោ, សេយ្យថាបិ ទេវា អាភស្សរា. អយំ តតិយោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា ឯកត្តកាយា ឯកត្តសញ្ញិនោ, សេយ្យថាបិ ទេវា សុភកិណ្ហា. អយំ ចតុត្ថោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា អសញ្ញិនោ អប្បដិសំវេទិនោ, សេយ្យថាបិ ទេវា អសញ្ញសត្តា. អយំ បញ្ចមោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា ‘អនន្តោ អាកាសោ’តិ អាកាសានញ្ចាយតនូបគា. អយំ ឆដ្ឋោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនូបគា. អយំ សត្តមោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘នត្ថិ កិញ្ចី’តិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនូបគា. អយំ អដ្ឋមោ សត្តាវាសោ.

‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, សត្តា សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនូបគា. អយំ នវមោ សត្តាវាសោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, នវ សត្តាវាសា’’តិ (អ. និ. ៩.២៤; ទី. និ. ៣.៣៤១).

ទសាយតនានីតិ ចក្ខាយតនំ រូបាយតនំ សោតាយតនំ សទ្ទាយតនំ ឃានាយតនំ គន្ធាយតនំ ជិវ្ហាយតនំ រសាយតនំ កាយាយតនំ ផោដ្ឋព្ពាយតនន្តិ ឯវំ ទស. មនាយតនធម្មាយតនានិ បន លោកុត្តរមិស្សកត្តា ន គហិតានិ. ឥមេសុ ទសសុ វិស្សជ្ជនេសុ វិបស្សនាវសេន តីរណបរិញ្ញា វុត្តា, ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញេយ្យ’’ន្តិអាទីសុ បន អនញ្ញាតញ្ញស្សាមីតិន្ទ្រិយាទីនំ តិណ្ណំ, និរោធបដិបទានំ សច្ឆិកិរិយាភាវនដ្ឋានំ តេសំយេវ បដិវេធដ្ឋានំ ទុក្ខាទីនំ និស្សរណស្ស អនុប្បាទាទីនំ បញ្ចទសន្នំ, បរិគ្គហដ្ឋាទីនំ ឯកតិំសាយ, ឧត្តរិបដិវេធដ្ឋាទីនំ តិណ្ណំ, មគ្គង្គានំ អដ្ឋន្នំ, ‘‘បយោគានំ បដិប្បស្សទ្ធដ្ឋោ’’តិអាទីនំ ទ្វិន្នំ, អសង្ខតដ្ឋស្ស វុដ្ឋានដ្ឋាទីនំ ទ្វិន្នំ, និយ្យានដ្ឋស្ស អនុពុជ្ឈនដ្ឋាទីនំ តិណ្ណំ, អនុពោធនដ្ឋាទីនំ តិណ្ណំ, អនុពោធបក្ខិយាទីនំ តិណ្ណំ, ឧជ្ជោតនដ្ឋាទីនំ ចតុន្នំ, បតាបនដ្ឋាទីនំ អដ្ឋារសន្នំ, វិវដ្ដនានុបស្សនាទីនំ នវន្នំ, ខយេញាណអនុប្បាទេញាណានំ បញ្ញាវិមុត្តិនិព្ពានានន្តិ ឥមេសំ ធម្មានំ បដិលាភវសេន តីរណបរិញ្ញា វុត្តា, សេសានំ យថាយោគំ វិបស្សនាវសេន ច បដិលាភវសេន ច តីរណបរិញ្ញា វុត្តាតិ វេទិតព្ពា.

យេសំ យេសំ ធម្មានំ បដិលាភត្ថាយ វាយមន្តស្ស, តេ តេ ធម្មា បដិលទ្ធា ហោន្តិ. ឯវំ តេ ធម្មា បរិញ្ញាតា ចេវ ហោន្តិ តីរិតា ចាតិ ហិ កិច្ចសមាបនដ្ឋេន តីរណបរិញ្ញា វុត្តា. កិច្ចេ ហិ សមាបិតេ តេ ធម្មា បដិលទ្ធា ហោន្តីតិ. កេចិ បន ‘‘អវិបស្សនូបគានំ ញាតបរិញ្ញា’’តិ វទន្តិ. អភិញ្ញេយ្យេន ញាតបរិញ្ញាយ វុត្តត្តា តំ ន សុន្ទរំ. បរិញ្ញាតា ចេវ ហោន្តិ តីរិតា ចាតិ តេ បដិលទ្ធា ឯវ ធម្មា បរិញ្ញាតា ច នាម ហោន្តិ, តីរិតា ច នាមាតិ អត្ថោ. ឯវំ កិច្ចសមាបនត្ថវសេន បរិញ្ញាតត្ថោ វុត្តោ ហោតិ.

២២. ឥទានិ តមេវត្ថំ ឯកេកធម្មេ បដិលាភវសេន យោជេត្វា អន្តេ ច និគមេត្វា ទស្សេតុំ នេក្ខម្មន្តិអាទិមាហ. តំ សព្ពំ បុព្ពេ វុត្តានុសារេនេវ វេទិតព្ពន្តិ.

បរិញ្ញេយ្យនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.