៧. ឈានន្តរិកកថាវណ្ណនា

៨១៧-៨១៨. ឥទានិ ឈានន្តរិកកថា នាម ហោតិ. តត្ថ យេសំ សមយេ ‘‘បញ្ចកនយេ បញ្ច ឈានានិ វិភត្តានិ, កេវលំ តយោ សមាធី ឧទ្ទិដ្ឋា’’តិ អវិតក្កវិចារមត្តស្ស សមាធិនោ ឱកាសំ អជានន្តានំ ‘‘បឋមស្ស ច ទុតិយស្ស ច ឈានស្ស អន្តរេ ឈានន្តរិកា នាម ឯសា’’តិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ សម្មិតិយានញ្ចេវ ឯកច្ចានញ្ច អន្ធកានំ; តេ សន្ធាយ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ឥតរស្ស. អថ នំ ‘‘ឈានម្បិ ចេតសិកា ធម្មា, ផស្សាទយោបិ, តស្មា យទិ ឈានន្តរិកា នាម ភវេយ្យ, ផស្សន្តរិកាទីហិបិ ភវិតព្ព’’ន្តិ ចោទនត្ថំ អត្ថិ ផស្សន្តរិកាតិអាទិមាហ.

ទុតិយស្ស ច ឈានស្សាតិ ‘‘យទិ ឈានន្តរិកា នាម ភវេយ្យ, ទុតិយតតិយាទីនិបិ ឈានានេវ, តេសម្បិ អន្តរិកាយ ភវិតព្ព’’ន្តិ ចោទនត្ថំ វុត្តំ. សោ កេវលំ លទ្ធិយា អភាវេន បដិក្ខិបតិ ចេវ បដិជានាតិ ច. បឋមស្ស ចាតិ បុដ្ឋោ លទ្ធិវសេន បដិជានាតិ.

៨១៩. សវិតក្កោ សវិចារោតិអាទិ ‘‘តិណ្ណម្បិ សមាធីនំ សមាធិភាវេ សមានេ អវិតក្កោ វិចារមត្តោវ សមាធិ ឈានន្តរិកោ, ន ឥតរោតិ កោ ឯត្ថ វិសេសហេតូ’’តិ ចោទនត្ថំ វុត្តំ.

៨២០-៨២២. ទ្វិន្នំ ឈានានំ បដុប្បន្នានន្តិ បឋមទុតិយានិ សន្ធាយ បុច្ឆតិ. ឥតរោ ‘‘តេសំ បច្ចុប្បន្នានំយេវ អន្តរេ អវិតក្កោ វិចារមត្តោ សមាធិ ឈានន្តរិកោ នាម ហោតី’’តិ លទ្ធិយា បដិជានាតិ. បឋមំ ឈានំ និរុទ្ធន្តិ បុដ្ឋោ តិណ្ណំ ឯកក្ខណេ បវត្តិ ន យុត្តាតិ បដិជានាតិ. អវិតក្កោ វិចារមត្តោ សមាធិ បឋមំ ឈានន្តិ ចតុក្កនយវសេន បុច្ឆតិ. សកវាទី តស្មិំ នយេ តស្ស អភាវា បដិក្ខិបតិ. ននុ តយោ សមាធីតិ ឯត្ថាយមធិប្បាយោ – យថា តេសុ តីសុ សមាធីសុ ទ្វេ សមាធី ឈានានេវ, ន ឈានន្តរិកា, ឯវំ ឥតរេនបិ ឈានេនេវ ភវិតព្ពំ, ន ឈានន្តរិកាយាតិ.

ឈានន្តរិកកថាវណ្ណនា.