៦. ឈានសង្កន្តិកថាវណ្ណនា

៨១៣-៨១៦. ឥទានិ ឈានសង្កន្តិកថា នាម ហោតិ. តត្ថ យេសំ ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, វិតក្កវិចារានំ វូបសមា ទុតិយំ ឈានំ, តតិយំ ឈានំ, ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតី’’តិ (សំ. និ. ៥.៩២៣-៩៣៤) ឥមំ បដិបាដិទេសនំ និស្សាយ ‘‘តស្ស តស្ស ឈានស្ស ឧបចារប្បវត្តិំ វិនាវ ឈានា ឈានំ សង្កមតី’’តិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ មហិសាសកានញ្ចេវ ឯកច្ចានញ្ច អន្ធកានំ; តេ សន្ធាយ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ឥតរស្ស. អថ នំ ‘‘យទិ តេ ទុតិយជ្ឈានូបចារំ អប្បត្វា ឧប្បដិបាដិយា បឋមជ្ឈានា ទុតិយជ្ឈានមេវ សង្កមតិ, បឋមតោ តតិយំ, ទុតិយតោ ចតុត្ថម្បិ សង្កមេយ្យា’’តិ ចោទេតុំ បឋមា ឈានាតិអាទិមាហ. យា បឋមស្សាតិអាទិ ‘‘យទិ បឋមតោ អនន្តរំ ទុតិយំ, ទុតិយាទីហិ វា តតិយាទីនិ សមាបជ្ជតិ, ឯកាវជ្ជនេន សមាបជ្ជេយ្យា’’តិ ចោទនត្ថំ វុត្តំ. កាមេ អាទីនវតោតិ បឋមំ កាមេ អាទីនវតោ មនសិ ករោតោ បច្ឆា ឧប្បជ្ជតិ. ឈានក្ខណេ បនេស និមិត្តមេវ មនសិ ករោតិ. តញ្ញេវ បឋមន្តិ ‘‘យទិ បុរិមជវនតោ បច្ឆិមជវនំ វិយ អនន្តរំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឋបេត្វា បុរិមបច្ឆិមភាវំ លក្ខណតោ តញ្ញេវ តំ ភវេយ្យា’’តិ ចោទេតុំ បុច្ឆតិ. ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. វិវិច្ចេវ កាមេហីតិអាទីហិ បដិបាដិយា ឈានានំ ទេសិតភាវំ ទីបេតិ, ន អនន្តរុប្បត្តិំ, តស្មា អសាធកន្តិ.

ឈានសង្កន្តិកថាវណ្ណនា.