២. អរិយន្តិកថាវណ្ណនា

៣៥៧. ឥទានិ អរិយន្តិកថា នាម ហោតិ. តត្ថ យេសំ ‘‘ន កេវលំ អាសវក្ខយញាណមេវ អរិយំ, អថ ខោ បុរិមានិបិ នវ ពលានិ អរិយានិ’’ច្ចេវ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ ឯតរហិ អន្ធកានំ; តេ សន្ធាយ អរិយន្តិ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ឥតរស្ស. បុន យទិ តំ អរិយំ, មគ្គាទីសុ តេន អញ្ញតរេន ភវិតព្ពន្តិ មគ្គាទិវសេន បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិក្ខេបោ ឥតរស្ស.

បុន សុញ្ញតារម្មណាទិវសេន បុច្ឆា សកវាទិស្ស. តត្ថ ទ្វេ សុញ្ញតា – សត្តសុញ្ញតា ច សង្ខារសុញ្ញតា ច. សត្តសុញ្ញតា នាម ទិដ្ឋិយា បរិកប្បិតេន សត្តេន សុញ្ញា បញ្ចក្ខន្ធា. សង្ខារសុញ្ញតា នាម សព្ពសង្ខារេហិ សុញ្ញំ វិវិត្តំ និស្សដំ និព្ពានំ. តត្ថ បរវាទី និព្ពានារម្មណតំ សន្ធាយ បដិក្ខិបតិ, សង្ខារារម្មណតំ សន្ធាយ បដិជានាតិ. មនសិ ករោតីតិ បុដ្ឋោបិ និព្ពានមេវ សន្ធាយ បដិក្ខិបតិ, សង្ខារេ សន្ធាយ បដិជានាតិ. តតោ សកវាទិនា ‘‘ឋានាដ្ឋានាទិមនសិការោ សង្ខារារម្មណោ, សុញ្ញតមនសិការោ និព្ពានារម្មណោ’’តិ ឥមំ នយំ គហេត្វា ‘‘ទ្វិន្នំ ផស្សានំ ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតី’’តិ បុដ្ឋោ លេសោកាសំ អលភន្តោ បដិក្ខិបតិ. អនិមិត្តាបណិហិតេសុបិ ឯសេវ នយោ. សត្តនិមិត្តាភាវតោ ហិ ខន្ធា អនិមិត្តា. សង្ខារនិមិត្តាភាវតោ និព្ពានំ. ឯកធម្មស្មិម្បិ អារោបេត្វា ឋបេតព្ពសង្ខាតេន ច បណិទហិតព្ពដ្ឋេន បណិហិតសង្ខំ គតេន សត្តបណិធិនា អប្បណិហិតា ខន្ធា. តណ្ហាបណិធិនា តណ្ហាយ វា អារម្មណភូតេន សព្ពសង្ខារបណិធិនា អប្បណិហិតំ និព្ពានំ. តស្មា ឥធាបិ បដិក្ខេបោ ច បដិញ្ញា ច បុរិមនយេនេវ វេទិតព្ពា.

៣៥៨. តតោ ‘‘យថា សតិបដ្ឋានាទយោ លោកុត្តរធម្មា អរិយា ចេវ សុញ្ញតាទិអារម្មណា ច, កិំ តេ ឯវំ ឋានាដ្ឋានញាណ’’ន្តិ អនុលោមបដិលោមបុច្ឆា ហោន្តិ. តត្ថ សព្ពាបិ បដិញ្ញា សព្ពេ ច បដិក្ខេបា បរវាទិស្សេវ. ឥមិនាវុបាយេន សេសញាណេសុបិ បុច្ឆាវិស្សជ្ជនំ វេទិតព្ពំ. បាឡិយំ បន សេសានិ សង្ខិបិត្វា អវសានេ ចុតូបបាតញាណមេវ វិភត្តំ. តតោ បរំ សកសមយេបិ ‘‘អរិយ’’ន្តិ សិទ្ធេន អាសវានំ ខយញាណេន សទ្ធិំ សំសន្ទិត្វា សេសញាណានំ អនុលោមតោ ច បដិលោមតោ ច អរិយភាវបុច្ឆា ហោន្តិ. តា សព្ពា បរវាទិស្ស, បដិញ្ញា បដិក្ខេបោ ច សកវាទិស្ស. តេ ឧត្តានត្ថាយេវ. បាឡិយំ បនេត្ថ បឋមនវមានេវ ទស្សេត្វា សត្ត ញាណានិ សង្ខិត្តានីតិ.

អរិយន្តិកថាវណ្ណនា.