(៦) អដ្ឋ បុរិសទោសា

៩៥៧. តត្ថ កតមេ អដ្ឋ បុរិសទោសា? (ក) ឥធ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ [ចោទិយមានោ (សី. ស្យា.) អ. និ. ៨.១៤] ‘‘ន សរាមិ ន សរាមី’’តិ អស្សតិយាវ និព្ពេឋេតិ. អយំ បឋមោ បុរិសទោសោ.

(ខ) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ ចោទកំយេវ បដិប្ផរតិ – ‘‘កិំ នុ ខោ តុយ្ហំ ពាលស្ស អព្យត្តស្ស ភណិតេន! ត្វម្បិ នាម មំ ភណិតព្ពំ មញ្ញសី’’តិ! អយំ ទុតិយោ បុរិសទោសោ.

(គ) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ ចោទកំយេវ [ចោទកស្សេវ (ស្យា.) អ. និ. ៨.១៤] បច្ចារោបេតិ – ‘‘ត្វម្បិ ខោសិ ឥត្ថន្នាមំ អាបត្តិំ អាបន្នោ. ត្វំ តាវ បឋមំ បដិករោហី’’តិ. អយំ តតិយោ បុរិសទោសោ.

(ឃ) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ អញ្ញេនាញ្ញំ បដិចរតិ, ពហិទ្ធា កថំ អបនាមេតិ, កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាតុករោតិ. អយំ ចតុត្ថោ បុរិសទោសោ.

(ង) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ សង្ឃមជ្ឈេ ពាហាវិក្ខេបកំ ភណតិ. អយំ បញ្ចមោ បុរិសទោសោ.

(ច) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ អនាទិយិត្វា សង្ឃំ, អនាទិយិត្វា ចោទកំ, សាបត្តិកោវ [អាបត្តិកោវ (ក.) អ. និ. ៨.១៤] យេនកាមំ បក្កមតិ. អយំ ឆដ្ឋោ បុរិសទោសោ.

(ឆ) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ ‘‘នេវាហំ អាបន្នោម្ហិ, ន បនាហំ អនាបន្នោម្ហី’’តិ តុណ្ហីភូតោ សង្ឃំ វិហេសេតិ. អយំ សត្តមោ បុរិសទោសោ.

(ជ) បុន ចបរំ ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា ចោទេន្តិ. សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ អាបត្តិយា ចោទិយមានោ ឯវមាហ – ‘‘កិំ នុ ខោ តុម្ហេ អាយស្មន្តោ អតិពាឡ្ហំ មយិ ព្យាវដា. ឥទានាហំ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តិស្សាមី’’តិ. សោ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តិត្វា ឯវមាហ – ‘‘ឥទានិ ខោ តុម្ហេ អាយស្មន្តោ អត្តមនា ហោថា’’តិ. អយំ អដ្ឋមោ បុរិសទោសោ. ឥមេ អដ្ឋ បុរិសទោសា.