੭. ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ

ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ. ਲੋਭੋ ਨਿਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਦੀਪਕੇਨ ਮੂਲਯਮਕੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਬਹੁਲਖਨ੍ਧਾਦਿਮੁਖੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਵਿਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਤੀਰਣਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਪਰਂ ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਪਹਾਨਨ੍ਤਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਨੁਸਯਾਭਾਵੇ ਪਨ ਤਦਾਰਮ੍ਭੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਯਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ, ਅਨੁਸਯਸਭਾਵਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ. ਅਨੁਸਯੇਸੁ ਗਣਨਸਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਬੋਧਿਤੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾ ਦੇਸਨਾ ਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤੇਸੁ ਤਥਾ…ਪੇ… ਦੁਰਵਬੋਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋ ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਧਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖੋ, ਨ ਅਨੁਸਯਵਾਰਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਪਗੇਵ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਹਿ ਤੀਸੁ ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਯਤੋ ਤਤੋਤਿ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ. ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੨) ਪਾਲ਼ਿਆਗਤਪਦਸ੍ਸ, ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਵਾ ਪਨ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਮਕਭਾਵੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਆਦਿਗਤਪਦਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਕਥਮਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਸਿਯਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਨਾਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧਾਗਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਵਾਰੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਕਥਮਿਦਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਮਕਦੇਸਨਾ…ਪੇ… ਨਾਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਪਟਿਲੋਮਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਪਠਮਪਦੇਨ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨਪਿ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਹੋਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਯਮ. ੧.ਖਨ੍ਧਯਮਕ.੨), ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਥਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਵਸੇਨ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨਾਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ਯਤੋ ਤੇ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਨ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਂਸਭਾਵਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਾ ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂਸਭਾਵਾ ਏਵ ਤੇ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਦ੍ਧਾਭੇਦੇਨ ਸਭਾਵਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਯਮ. ਅਟ੍ਠ. ਅਨੁਸਯਯਮਕ ੧) ‘‘ਅਤੀਤੋਪਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂਪਕਾਰਾਤਿ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਏਵਂਪਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਾਯ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਤਾ’’ਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਨੁਸਯਾਨਂ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੨੦੩) ਆਗਤਂ. ਅਨੁਸਯਨਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਨੁਸਯਵੋਹਾਰੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਪਨ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤੇਨ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਗਤਿਯਾ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਾ ਨਾਮ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨਪਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਅਨੁਸਯਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਦਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾ, ਤਾਦਿਸਾਨਂ. ਧਮ੍ਮੋ ਏਵ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਾਕਾਰੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਕਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਤੇ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਸਿਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਸਿਯੁਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਥਾਮਗਮਨਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠਮਤ੍ਤਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਨੁਸਯ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਥਾਮਗਮਨੇ ਗਹਿਤੇ ਚੋਦਨਾਯ ਓਕਾਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਨ ਕੇਵਲਮਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਪਾਠਗਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤੋ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਥਾਮਗਮਨਨ੍ਤਿ ਪਰਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤਨ੍ਤਿ ਚ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਂ ਕਿਲੇਸਤਾਦਿਸਭਾਵੋ ਵਿਯ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਵੇਣਿਕੋ ਸਭਾਵੋ, ਯਤੋ ਤੇ ਭਵਬੀਜਂ ਭਵਮੂਲਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਥਾਮਗਮਨਂ ਤੇਸਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੋ ਸਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਸਮਙ੍ਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩) ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦) ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਨਾਕਾਰੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇਨ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ‘‘ਅਨੁਸਯਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰਾਨਂ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰਦੀਪਕਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਪਿ ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਚੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਤਂਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਧਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਪਦਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਥੇਨ ਵਾਰਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਸਂਸਟ੍ਠਵਾਰੇਸੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿ ਤਮੇਵ ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋਗ੍ਗਂ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਭਾਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤੋ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਦੇਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦). ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਦਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਨੁ ਖੋ ਤੇ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਭਾਵੇਨ ਥਾਮਗਤਤਾ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋਤਿ ਯਂ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤੇਨ ਵਾਰਦ੍ਵਯਦੇਸਨੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ ਅਨੁਸਯਸਦ੍ਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਇਮਿਨਾ ਤਨ੍ਤਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਂ ਤਿਵਿਧਮੇਵ ਤਨ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਿਤ੍ਤਯੇਨਪਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇ ਸਤਿ. ਕਾਮਾਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ, ਪਧਾਨਾਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਪਧਾਨੇ ਕਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੋਤੁ ਕੋ ਦੋਸੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਮਾਨੋ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਥਾ ‘‘ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਧਾਤੁਆਦਿਭੇਦੇਨ ਤਿਵਿਧਂ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੂਨਂ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਆਧਾਰੇ.

ਦ੍ਵੀਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਖੋਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਏਵ. ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਯਾਸੁ ਕਾਸੁਚਿ ਦ੍ਵੀਸੁ. ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਲਦ੍ਧੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਚ੍ਛਯੇਨੇਵ. ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਯੋ ਤਦਨੁਰੂਪਾ ਚ ਵੇਦਨਾ. ਨ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਵ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਵ ਪਨ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਸ੍ਵੇਵ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਨ ਤੀਸੂ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਸਯਾਨਂ, ਕਿਂ ਤਂ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਯੇ? ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ.

ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪੇਸੂਤਿ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਮਧੁਰਸਭਾਵੇਸੁ. ਵਿਸੇਸਨਞ੍ਚੇਤਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਦ੍ਵਾਰਸਬ੍ਬਪੁਰਿਸੇਸੁ ਇਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਤਾਯ ਕਤਂ. ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਗਿਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਸਾਤਸੁਖੇ ਸਨ੍ਤਸੁਖੇ ਚ ਗਿਜ੍ਝਨਾਕਾਰੇਨ ਅਭਿਕਙ੍ਖਨਾਕਾਰੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਸੁਖਂ ਕਾਯਿਕਂ, ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਚੇਤਸਿਕਂ. ਸਾਤਸੁਖਂ ਵਾ ਕਾਯਿਕਸੁਖਂ, ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਂ. ਤਥਾ ਚਾਹੁ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੪; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੭). ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸੁਖਂ ਸਾਤਸੁਖਂ, ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ਸੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਪੇਕ੍ਖੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਧਾਤਿਯਾ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸਯਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਨਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਅਭਿਲਪਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਯਥਾਸਕਂ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਅਨੁਸਯਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਨਵਚਨੇਨਾਤਿ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਯਨਵਚਨੇਨ. ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨੁਸਯਨੇ. ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਂ ਕਾਮਭਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਭਵਸ੍ਸਾਦਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਂ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾਨਂ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਧਾਤੁਤ੍ਤਯੇਸੁ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਘਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਭਿਰਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ. ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾ, ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਵਰਾਗੋਇਚ੍ਚੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਨੁ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਅਞ੍ਞਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸੇ ਵਿਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਨ…ਪੇ… ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਂ ਪਨ ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤਂ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਨ ਉਦ੍ਧਟਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਵਿਭਾਗਤੋਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਵਯਵਾਨਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੁਕਡ੍ਢਤਿ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾਦਿਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਪਟਿਘਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਪਟਿਘੇ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨੀਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਦਾਹਟਂ, ਤਥਾ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਘੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਟ੍ਠਾਨਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਪਾਠਾਨਂ ਕਥਮਵਿਰੋਧੋਤਿ ਆਹ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾ ਹੇਸਾ, ਸਾ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਤੋ ‘‘ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਨ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਲੋਕਿਯਾ…ਪੇ… ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋਤਿ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਤਂਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਪਟਿਘਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਗ੍ਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਂਸਮੁਗ੍ਘਾ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ ਚਾ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਦੇਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਾ ਸਿਯਾ ਗਹਣਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਕਪ੍ਪਾ, ਤੇਸੁ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਯਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਦਿ ਸਿਯਾਤਿ ਯਦਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਸਿਯਾ. ਏਤਸ੍ਸਪੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਪਨਾਤਿਆਦਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਤਂਨਿਨ੍ਨਤਾਯਾਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇ ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਥਾਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਨਿਰੂਪਨਂ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਲਮ੍ਬਿਤਂ ਰੂਪਾਦਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਕਾਯਕਿਲਮਨਦੁਕ੍ਖੇ ਦਾਨਾਨੁਭਾਵਾਦਿਕੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣੋਪਿ ਲੋਭੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੁਖਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਸੁਖਾਭਿਸਙ੍ਗਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਭੇਦਂ ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਦ੍ਵਯਮੇਵ ਅਸ੍ਸ ਲੋਭਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਰਾਗ…ਪੇ… ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਾਤਿਆਦਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਂਯੇਵ ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਸ੍ਸ ਸੁਖਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਵਿਯ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤੇਸਂ ਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਨਾਨਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਹੋਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੇ ਗਹਣਵਿਸੇਸੇਨ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ‘‘ਯਤ੍ਥ…ਪੇ… ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੇਨ ਹਿ ਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਭੇਦੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤੇ ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪੁਰਿਸਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਯਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤੋ ਦੋਸੋ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭੋਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ-ਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੋ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਅਭਾਵਤ੍ਥਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.

ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਸਙ੍ਕਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਵਰਾਗਸ੍ਸਪਿ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਯਦਿ ‘‘ਭਵਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਭਵਰਾਗਸ੍ਸਪਿ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਤੋ ਚ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਚ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਵਸੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸੇਨ. ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸਯੇ ਭੁਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਹਜਾਤਵੇਦਨਾਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.