੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰੋ
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧-੯. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਕਦੇਸੋ ਸਕਲੋ ਵਾ ਸਮੁਦਾਯਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਮੁਦਾਯਪਦੇਹਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਵਯਵਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਨਯਦਸ੍ਸਨਤਾਯ ਸਬ੍ਬਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਾਦੀਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦-੧੭. ਵਾਯਨਂ ਸਵਿਸਯਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ, ਤਯਿਦਂ ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨੇ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਂ ਸੀਲਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਲਾਦਿਯੇਵ ਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਨਾਮਾਨੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਵਿਸਯਬ੍ਯਾਪਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਸਟਭਾਵੋ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਸਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪਾਕਟਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਸੂਚਨਂ ਵਾ ਵਾਯਨਂ. ‘‘ਦੇਵਕਾਯਾ ਸਮਾਗਤਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭), ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੦੮) ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਕਾਯਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਾ ਆਗਤਾਤਿ ‘‘ਸਸਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਕਾਯਵਚਨੇਨ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਨ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਵਿਸੇਸਸਬ੍ਬਸਭਾਵਧਮ੍ਮਵਾਚਕਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਵਾਚਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮-੨੧. ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰੇ. ਪੁਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤਲਾਭੇਨਾਤਿ ਮੋਘਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵਮਾਹ. ਏਕੇਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਏਕੇਕਂ. ਪਞ੍ਚਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ. ਪੁਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤਲਾਭੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਵਕ੍ਖਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.
ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਂ ਵਿਸੇਸਨਿਵਿਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਸਦਿਸਂ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਪਨ…ਪੇ… ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇਪੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ, ਪਗੇਵ ਓਕਾਸਵਾਰੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਰਤ੍ਤਕਾਮਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਵਿਰਤ੍ਤੋ ਕਾਮੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਕਾਮਂ, ਰੂਪਾਵਚਰਕਮ੍ਮਂ, ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਏਵ ਬੀਜਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਬੀਜਂ, ਤਸ੍ਸ. ‘‘ਏਵਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਹੇਤੁਕਾਨਿ ਘਾਨਾਦੀਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਨ੍ਧਾਦਯੋ ਚ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਚੋਦਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਾਨਿ ਯਮਕਾਨਿ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨ ‘‘ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਅਘਾਨਕਾਨਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕਾਨਿ ਯਥਾ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਥਾ ਇਧ ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨ ਤਾਨਿ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕਾਨਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਘਾਨਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਜਿਵ੍ਹਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨੀਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਉਭਯੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾ ਪਾਲ਼ਿਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤਾਯ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਗ੍ਗਹਣਂ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨੇਵ, ਨ ਪਨ ਤੇਸਂ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੇਹਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵਾਨੁਜਾਨਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਸਾਤਿ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾ. ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨੇਵ. ਤਂਸੇਸਾਨੀਤਿ ਤੇਨ ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੇਸਾਨਿ. ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਤਾ ਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੁਕਡ੍ਢੀਯਤਿ, ਨ ‘‘ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾਤਿ…ਪੇ… ਸਮਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਕਾਰਣਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸਹਚਾਰਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ‘‘ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੇਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਾਨਿ ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕਾਨਿ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤਿ, ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਚ ਯਮਕੇਸੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਇਤਰਦ੍ਵਯਮੂਲਕਾਨਿ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਮੂਲਕਾਨਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕੇ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਿਸੇਸੋ, ਇਤਰਵਸੇਨ ਅਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਮਨਾਯਤਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰੂਪਾਯਤਨਮੂਲਕਮਨਾਯਤਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਮਕਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਮੂਲਕਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਯਮਕਾਨਂ. ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਯਮਕਾਨਂਯੇਵ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਰੂਪਕਾਨਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਯਮਕਾਨਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਨਂ.
ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨਮ੍ਪਿ ਯੇਸੁ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਦਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਨ੍ਧਰਸ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਰੂਪਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਿਸੇਸਕਥਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਰੂਪਗੁਣੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਕਥਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਚਕ੍ਖੁਵਿਕਲਸੋਤਵਿਕਲਾ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਿਕਲੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਮੇਵ ਓਪਪਾਤਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਯਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਬਧਿਰਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤਾ ਨ ਨਿਵਾਰਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.
੨੨-੨੫੪. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਾਵਤਾ ‘‘ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਓਕਾਸੋਯੇਵ ਆਮਟ੍ਠੋਤਿ. ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਾਰਣਵਿਭਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਭਾਵਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਦਵਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਿਨੋ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.
ਅਥ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਦਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਥ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪਟਿਲੋਮੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਨਨੁ ਇਦਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ? ਨਨੂਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਚੋਦਕੋ ਤਮੇਵ ਵਿਰੋਧਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਨੋ ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ. ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਅਵਚਨਤੋਤਿ ਭਾਵੀਭਾਵੇਨ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਆਰਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.
ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਯੇਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂਤਂਆਯਤਨਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮੇਨ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵੀਆਯਤਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਾ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ, ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਦ੍ਵਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਆਯਤਨਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਜਾਤਿਭਾਵਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਭਵਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਦਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਰੂਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਕਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.
ਯਂ ਪਨ ਅਘਾਨਕਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਘਾਨਾਯਤਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਘਾਨਾਯਤਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਂ ਪਨੀਦਿਸਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੋ ਏਵ ਇਧ ਅਘਾਨਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਚਨਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨੇ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵਾਤਿ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਯਤਨਯਮਕੇ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਸੂਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸੋਤਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਕਾਰਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਸੁ. ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਤਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਵਚਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸੋਤਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਕੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦੇਨ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਏਕਦੇਸੇ ਸਂਸਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੇਨਾਤਿ ਏਕਦੇਸੇ ਸਂਸਯਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਪਟਿਯੋਗਭੂਤਸਂਸਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਵਚਨਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇਹਿ ਨ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਯਦਿ ਸਿਯਾਤਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤ੍ਥੇ ਯਦਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸਿਯਾ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ ਅਨੋਕਾਸਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨਂ, ਅਰੂਪੇ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਨਂ, ਯੇ ਚ ਅਰੂਪਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚ, ਤਥਾ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨਂ, ਅਰੂਪਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਰੂਪਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਾਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਯਦਿ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇ ਨ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਨ, ਅਞ੍ਞਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
‘‘ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਨਾਗਤਵਾਰੇ. ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਏਵ ਵਸੇਨ ਸੋ ਨਿਰੋਧੋ ਤਥਾ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਿਰੋਧੋ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਏਵ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨਿਰੋਧੋ ਆਰਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਭੇਦੇ ਸਤਿਪਿ ਕਾਲਭੇਦਾਮਸਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇ ਸਤਿਪਿ. ਅਨਾਗਤਕਾਲਾਮਸਨਵਸੇਨੇਵ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਰਹਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਯਦਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰੋਧੋ ਆਰਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਚੁਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਵਚਨਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਪਨ ਚੁਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਪਵਤ੍ਤੇਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ. ਵਕ੍ਖਤੀਤਿਆਦਿਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਨਿਰੋਧਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਚੁਤਿਨਿਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤਾਯ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਾਠਨ੍ਤਰਵਚਨੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਆਯਤਨਯਮਕੇ. ਯਦਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਚੁਤਿਯਾ ਏਵ ਨਿਰੋਧੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ‘‘ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਕਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਤਿ ਅਰੂਪੇ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾ. ਅਚਕ੍ਖੁਕਵਚਨਞ੍ਚ ਸਾਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਆਯਤਨਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਧਾਤੁਯਮਕਂ
੧-੧੯. ਸਦ੍ਦਧਾਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤਾਦਿਮੂਲਕੇਸੁ ਸਦ੍ਦਯਮਕਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਸਦ੍ਦਧਾਤੁਮੂਲਕਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਿ ਵਿਯ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਨੇਵ ਆਯਤਨਯਮਕੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਸਦ੍ਦਧਾਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਂ ਯਮਕਾਨਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਧਾਤੁਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਸਚ੍ਚਯਮਕਂ
੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦-੨੬. ਸੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਦਨ੍ਤਰਾਨਪੇਕ੍ਖੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਪਦਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖੇ ਵਿਸਯਭੂਤੇ. ਏਸ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ. ਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਂ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਅਵਧਾਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮੇਵਾਤਿ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮੁਦਯੇਸੁ ਕੋਚਿ ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮੁਦਯੇਸੁ ਏਕੋਪਿ ਫਲਸਭਾਵੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਫਲਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਫਲਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਮਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਚ ਫਲਙ੍ਗੇਸੂਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੪੯੨, ੪੯੫) ਆਗਤੋ ਮਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਮਗ੍ਗਫਲਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯ ਪਭਵਾਦਿਸਭਾਵਾ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮੁਦਯਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਪ੍ਪਭਵਾਦਿਸਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਅਸਚ੍ਚਸਭਾਵੇ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ਫਲਧਮ੍ਮੇ ਏਵ ਉਦ੍ਧਰਿ. ਨਨੁ ਚ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਚ੍ਚਸਭਾਵਾਤਿ ਤੇਪਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨ, ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਗਤਿਕਤ੍ਤਾ. ‘‘ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਪਦਸੋਧਨੇਨ…ਪੇ… ਇਧ ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਅਸਚ੍ਚਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਕਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਤਂ ਆਹ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਨਯੋਗਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸੇਸਨਯੋਗੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂ. ਸਚ੍ਚਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਦਿਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਨ੍ਤਸਚ੍ਚਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚਯਮਕੇ ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਵਾਰੇ ਸਚ੍ਚਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਾਦਯੋ ਗਹਿਤਾ. ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਨ ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਵਾਰੇ ਏਵ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਦਸੋਧਨਵਾਰੇ ਤਂਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮੁਦਾਯਪਦਾਨਂਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਾਰੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚੇਤ੍ਥਾਪਿ ਸੁਦ੍ਧਵਾਰੇ ਏਵ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਦਿ ਸੁਦ੍ਧਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਾਰੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾਨਮੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਸੇਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪੁਰਿਮੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਪਾਠੋਵ ਬਲਵਾਤਿ.
ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭-੧੬੪. ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾ ਯਾਵ ਦੁਕ੍ਖਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥਾਤਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਾਪਿ ਸਾ ਤਦਤ੍ਥਾਵਹਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਸਙ੍ਕਾ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਨ੍ਤਿਮਭਵੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਚਾਰਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਾ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਵਚਨਤੋ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭਾਵੇਨੇਵ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਚ੍ਛਯਰੂਪੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਨਿਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੇਸ੍ਵੇਵ…ਪੇ… ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਕੇਚਿ ਦਸ੍ਸੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਕੋਟ੍ਠਾਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਤੇਸੂਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ. ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਾਦਸਮਙ੍ਗੀਸੂਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਾਦਸਮਙ੍ਗੀਨਂ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਵੋਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਅਨਾਦਰੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਵੋਮਿਸ੍ਸੇਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇ ਤਂਰਹਿਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਵੋਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਤਂਰਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂਸਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸਹਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਗਹਿਤਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ. ਤਥਾ ਨਿਰੋਧੋ ਚਾਤਿ ਯਥਾ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਸੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ ਨ ਗਹਿਤੋ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਤਣ੍ਹਾਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੧.ਸਚ੍ਚਯਮਕ.੮੮) ਨਿਰੋਧਵਾਰੇ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਯਮਕੇ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਯਮਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ, ਏਵਮੇਵ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾ.
ਏਵਞ੍ਚ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਖਣਵਸੇਨ ਓਕਾਸਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨਨੁਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਯਮਕਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ‘‘ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਲਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਚ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ੧.ਸਚ੍ਚਯਮਕ.੭੧) ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਰੋਧੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਉਪਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਭਾਵਿਨੋ ਸਮੁਦਯਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਧਾਰੋ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਓਕਾਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੋ ਹੇਸਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੋ ਏਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਓਕਾਸਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਖਣਵਸੇਨ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਓਕਾਸਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ…ਪੇ… ਸੋ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਓਕਾਸਵਾਰੇ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸਙ੍ਖਾਤਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਤ੍ਥ ਤੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਓਕਾਸੇ ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ.
ਕੇਚੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਅਰੂਪੇਤਿ ਇਮਂ ਪੁਰਿਮਾਪੇਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਭਵਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨੋ’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਵ ਗਹਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਧਿਕਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਚ੍ਛਯੇਨਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਵਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਧਾਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਅਪਿਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਧੀਨੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਇਤਰਂ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਤੀਸੁਪਿ ਖਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾ ਅਵਿਭਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਯਾਯਂ ਪਸਙ੍ਗੋ ਪਠਮਵਾਰੇ, ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਪਨ ਵਿਭਜਨਾ ਏਵ ਸਾਤਿ ਨਾਯਂ ਪਸਙ੍ਗੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਪਠਮਵਾਰੇਪਿ ਵਾ ਨਾਯਂ ਪਸਙ੍ਗੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਸਾ ਹਿ ਯਮਕਸ੍ਸ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ.
ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਠਮਂ ਭਵਙ੍ਗਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਆਵਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਵਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਸਹਜਾਤਂ ਪਠਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ਦੁਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਏਕਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥੇਵਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ. ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਨੋ ਚ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦੁਤਿਯਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਗ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਤਰਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਤਿ ਚਤੁਵੋਕਾਰਾ. ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਇਤਰੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਾ ਵਿਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਤਿ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਯਥਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਚਤੁਵੋਕਾਰਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਨ ਹਿ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
‘‘ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾ ਆਧੇਯ੍ਯਾਧਾਰਭਾਵੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰੇ…ਪੇ… ਉਪਪਨ੍ਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਤਿ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਪਨ੍ਨੋਕਾਸੇ. ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਭਿਸਮਯੋ ਯਾਵ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਵ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਭਿਸਮੇਤਾਵੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦੁਤਿਯਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਿਂ ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਯਮਕੇ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਾਨਗਤਿਕਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ‘‘ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਪਦੇਨ ਗਹਿਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਯੇ ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ, ਤੇਸੁ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਤ੍ਥ ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਸਂ ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਏਤੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਵਚਨੇਨ. ਵੋਦਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਤੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੋਦਾਨਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਤਰਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ, ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ, ਤਾਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦੀਸੁ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੂਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਾਵਿਨੋ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਨ ਵਿਸੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਚ ਸਤਿਪਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸੇਵ ਅਭਜਨਤੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਦ੍ਵਯਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਫਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਫਲਾਨਿ ਮਜ੍ਝੇ ਚ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਵੋਕਿਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ਯਾ ਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਰੂਪੇ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਮਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਅਪਵਾਦਵਿਸਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪਸਗ੍ਗਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਸਿਦ੍ਧੋਯਂ ਞਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬੫-੧੭੦. ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚਯਮਕੇ ਏਵ. ਅਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅ-ਕਾਰੋ ਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਭਾਵਵਚਨੋ, ਨਾਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਪਟਿਪਕ੍ਖਵਚਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਤਦਞ੍ਞਵਚਨੋਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨੇ ਆਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਸਮਯਵਾਰੋ ਦਸ੍ਸਨਪਰੋ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਨ ਦਸ੍ਸਨਪਰੋ, ਤੇਸੁ ਕੇਸੁਚਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਯਂ ਵਾਰੋ ਨ ਦਸ੍ਸਨਪਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚ੍ਛਿਕਰਣ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਮੁਦਯੇ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਾਵੇਤਂ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸਪਿ ਤੀਰੇਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ? ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਕੋਟ੍ਠਾਸਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇ ਸਙ੍ਗਹਣਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਵਾ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭੂਤਕਥਨਮੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸਮੁਦਯੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨਾਨਕ੍ਖਣੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਕਾਲੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਲਬ੍ਭਤਿ ਏਕਞਾਣਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਚ੍ਚਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਂ
੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਸਤਿਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਿਭਤ੍ਤਭਾਵੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਤਤੋ ਸਾਤਿਸਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਭਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਭੂਵਾਦਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਨਿਸਾਮੇਨ੍ਤੇਹਿ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪਦ੍ਵਯੇਪਿ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੋਯੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਸਾਮਿਵਚਨਰੂਪਾਵਿਭੂਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਤ੍ਥਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਪਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋ.
੨-੭. ਸੁਦ੍ਧਿਕਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ. ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੇਵ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਦਸੋਧਨ…ਪੇ… ਅਵਚਨੀਯਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਮਾਨੇ ਸਮਾਸਪਦਭਾਵੇ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਭਿਨ੍ਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦਾਨਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਾਨੀਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਦਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਾਨੀਤਿ ਤਥਾਰੂਪੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.
ਵਿਸੁਂ ਅਦੀਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਹ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜੋਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਯਦਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਵਦਤਿ. ਤੇਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਂ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ. ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇਵ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਰੂਪਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦਾਨਂ ਪਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤੇ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਯਸਦ੍ਦੋਪੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬ੍ਯਧਿਕਰਣੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ.
ਇਮਸ੍ਸ ਵਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰਸ੍ਸ. ਪਦਸੋਧਨੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਵ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸੁਦ੍ਧਕਾਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਂਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਾਯਾਦਿਪਦੇਹਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਕਾਯਾਦਿਪਦੇਹਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਨਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਕਲਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਧ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕੇ’’ਤਿ. ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਚੇਤਨਾਕਾਯਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਯਦਿ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਤਂਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰਾ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਇਧ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਮੇਵ ਅਨਾਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਦਸੋਧਨਵਾਰਤਂਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਂਸਯੋ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਦਾਨਂ ਬ੍ਯਧਿਕਰਣਭਾਵਤੋ ਚ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਹਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤਾਯਾ’’ਤਿ.
ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਞ੍ਚ ਓਕਾਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਾਯ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਝਾਨਸ੍ਸ ਓਕਾਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਭੂਮਿ ਪਨ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਓਕਾਸੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਓਕਾਸੋ. ‘‘ਦੁਤਿਯੇ ਝਾਨੇ ਤਤਿਯੇ ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਝਾਨਂ, ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਰੂਪਾਵਚਰੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭੂਮਿ ਚ ਵਿਸੁਂ ਓਕਾਸਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਓਕਾਸਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਚ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਚ ਯਦਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਓਕਾਸਭਾਵੇਨ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਓਕਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਯਞ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਝਾਨਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭੂਮਿਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਓਕਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ ਕਥਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਦੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ. ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਓਕਾਸਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਕਥਂ? ‘‘ਵਿਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਕੇਨ? ਤੇਨੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਰਹਿਤਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਝਾਨੋਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਭੂਮਿਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਭੂਮਿਓਕਾਸਭੇਦੇਨ ਦੁਵਿਧਾਨਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਇਦਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਸੇਸ…ਪੇ… ਖਣੇ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵਿਸੇਸਨੇਨ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਕੀਦਿਸਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਬ੍ਭਗਤਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਦਕਨਿਮੁਗ੍ਗਵਿਸਞ੍ਞਿਭੂਤਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਨ ਮਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਹਿ ਅਕਾਮਾਵਚਰਤਾਯ ਵਿਯ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਾ. ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਭਾਵਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਤਬ੍ਬਿਰਹਿਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਿਰਹਵਿਸਿਟ੍ਠਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਠਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਗਹਣਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗਬ੍ਭਗਤਾਦੀਨਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਝਾਨੋਕਾਸਭੂਮਿਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਉਪਾਯੇਨ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਸੁ.
੨੧. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤੀਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਾ ਝਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਪਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਾ ਝਾਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੂਮੀਨਂ ਓਕਾਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਝਾਨਂ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਝਾਨੋਕਾਸੋਵ ਗਹਿਤੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਭੂਮਿਓਕਾਸੋ ਗੁਣਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਅਰੂਪਾਵਚਰੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰੂਪਭੂਮਿਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਸੇਸਿਯਮਾਨੇ ਤਦੇਕਦੇਸੋਵ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਝਾਨਭੂਮੋਕਾਸਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨੋਕਾਸਭੂਮਿਓਕਾਸਾਨਂ.
ਨਨੁ ਚ ਝਾਨਭੂਮਿਓਕਾਸੇ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇ ਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਾਵਚਰੋਕਾਸੇਤਿ ਚੋਦਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਯਦਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋਕਾਸੇ ਚ. ਤਂਦ੍ਵਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਓਕਾਸਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਗਹਣੇ ਅਯਞ੍ਚ ਗੁਣੋ ਲਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੁਂ…ਪੇ… ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਮਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਝਾਨਙ੍ਗਮਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਵਿਤਕ੍ਕਰਹਿਤੋਪਿ ਵਿਚਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕ…ਪੇ… ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਮੁਦ੍ਧਭੂਤਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਮਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਕਲਕ੍ਖੋਭਕਰਧਮ੍ਮਵਿਗਮੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਕਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਯਿਕਤੋ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਮੁਦ੍ਧਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸਦਿਸੁਦਾਹਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੩੭. ਆਵਜ੍ਜਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਥਾ ‘‘ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ.
ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ
ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ. ਲੋਭੋ ਨਿਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਦੀਪਕੇਨ ਮੂਲਯਮਕੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਬਹੁਲਖਨ੍ਧਾਦਿਮੁਖੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਵਿਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਤੀਰਣਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਪਰਂ ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਪਹਾਨਨ੍ਤਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਨੁਸਯਾਭਾਵੇ ਪਨ ਤਦਾਰਮ੍ਭੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਯਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ, ਅਨੁਸਯਸਭਾਵਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ. ਅਨੁਸਯੇਸੁ ਗਣਨਸਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਬੋਧਿਤੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾ ਦੇਸਨਾ ਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤੇਸੁ ਤਥਾ…ਪੇ… ਦੁਰਵਬੋਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋ ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਧਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖੋ, ਨ ਅਨੁਸਯਵਾਰਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਪਗੇਵ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਹਿ ਤੀਸੁ ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਯਤੋ ਤਤੋਤਿ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ. ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੨) ਪਾਲ਼ਿਆਗਤਪਦਸ੍ਸ, ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਵਾ ਪਨ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਮਕਭਾਵੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਆਦਿਗਤਪਦਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਕਥਮਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਸਿਯਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਨਾਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧਾਗਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਵਾਰੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਕਥਮਿਦਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਮਕਦੇਸਨਾ…ਪੇ… ਨਾਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਪਟਿਲੋਮਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਪਠਮਪਦੇਨ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨਪਿ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਹੋਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਯਮ. ੧.ਖਨ੍ਧਯਮਕ.੨), ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਥਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਵਸੇਨ.
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨਾਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ਯਤੋ ਤੇ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਨ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਂਸਭਾਵਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਾ ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂਸਭਾਵਾ ਏਵ ਤੇ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਦ੍ਧਾਭੇਦੇਨ ਸਭਾਵਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਯਮ. ਅਟ੍ਠ. ਅਨੁਸਯਯਮਕ ੧) ‘‘ਅਤੀਤੋਪਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂਪਕਾਰਾਤਿ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਏਵਂਪਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਾਯ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਤਾ’’ਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਨੁਸਯਾਨਂ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੨੦੩) ਆਗਤਂ. ਅਨੁਸਯਨਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.
ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਨੁਸਯਵੋਹਾਰੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਪਨ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤੇਨ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਗਤਿਯਾ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਾ ਨਾਮ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨਪਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਅਨੁਸਯਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਦਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾ, ਤਾਦਿਸਾਨਂ. ਧਮ੍ਮੋ ਏਵ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਾਕਾਰੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਕਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਤੇ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਸਿਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਸਿਯੁਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਥਾਮਗਮਨਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠਮਤ੍ਤਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਨੁਸਯ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਥਾਮਗਮਨੇ ਗਹਿਤੇ ਚੋਦਨਾਯ ਓਕਾਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਨ ਕੇਵਲਮਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਪਾਠਗਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤੋ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਥਾਮਗਮਨਨ੍ਤਿ ਪਰਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤਨ੍ਤਿ ਚ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਂ ਕਿਲੇਸਤਾਦਿਸਭਾਵੋ ਵਿਯ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਵੇਣਿਕੋ ਸਭਾਵੋ, ਯਤੋ ਤੇ ਭਵਬੀਜਂ ਭਵਮੂਲਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਥਾਮਗਮਨਂ ਤੇਸਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੋ ਸਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਸਮਙ੍ਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ.
‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩) ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦) ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਨਾਕਾਰੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇਨ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ‘‘ਅਨੁਸਯਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰਾਨਂ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰਦੀਪਕਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਪਿ ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਚੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਤਂਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਧਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਪਦਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਥੇਨ ਵਾਰਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਸਂਸਟ੍ਠਵਾਰੇਸੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿ ਤਮੇਵ ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋਗ੍ਗਂ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਭਾਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤੋ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਦੇਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦). ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਦਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਨੁ ਖੋ ਤੇ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਭਾਵੇਨ ਥਾਮਗਤਤਾ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋਤਿ ਯਂ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤੇਨ ਵਾਰਦ੍ਵਯਦੇਸਨੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ ਅਨੁਸਯਸਦ੍ਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਇਮਿਨਾ ਤਨ੍ਤਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਂ ਤਿਵਿਧਮੇਵ ਤਨ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਿਤ੍ਤਯੇਨਪਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇ ਸਤਿ. ਕਾਮਾਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ, ਪਧਾਨਾਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਪਧਾਨੇ ਕਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੋਤੁ ਕੋ ਦੋਸੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਮਾਨੋ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਥਾ ‘‘ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਧਾਤੁਆਦਿਭੇਦੇਨ ਤਿਵਿਧਂ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੂਨਂ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਆਧਾਰੇ.
ਦ੍ਵੀਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਖੋਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਏਵ. ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਯਾਸੁ ਕਾਸੁਚਿ ਦ੍ਵੀਸੁ. ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਲਦ੍ਧੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਚ੍ਛਯੇਨੇਵ. ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਯੋ ਤਦਨੁਰੂਪਾ ਚ ਵੇਦਨਾ. ਨ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਵ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਵ ਪਨ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਸ੍ਵੇਵ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਨ ਤੀਸੂ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਸਯਾਨਂ, ਕਿਂ ਤਂ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਯੇ? ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ.
ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪੇਸੂਤਿ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਮਧੁਰਸਭਾਵੇਸੁ. ਵਿਸੇਸਨਞ੍ਚੇਤਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਦ੍ਵਾਰਸਬ੍ਬਪੁਰਿਸੇਸੁ ਇਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਤਾਯ ਕਤਂ. ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਗਿਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਸਾਤਸੁਖੇ ਸਨ੍ਤਸੁਖੇ ਚ ਗਿਜ੍ਝਨਾਕਾਰੇਨ ਅਭਿਕਙ੍ਖਨਾਕਾਰੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਸੁਖਂ ਕਾਯਿਕਂ, ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਚੇਤਸਿਕਂ. ਸਾਤਸੁਖਂ ਵਾ ਕਾਯਿਕਸੁਖਂ, ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਂ. ਤਥਾ ਚਾਹੁ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੪; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੭). ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸੁਖਂ ਸਾਤਸੁਖਂ, ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ਸੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਪੇਕ੍ਖੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਧਾਤਿਯਾ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸਯਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਨਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਅਭਿਲਪਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਯਥਾਸਕਂ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਅਨੁਸਯਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਨਵਚਨੇਨਾਤਿ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਯਨਵਚਨੇਨ. ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨੁਸਯਨੇ. ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਂ ਕਾਮਭਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਭਵਸ੍ਸਾਦਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਂ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾਨਂ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਧਾਤੁਤ੍ਤਯੇਸੁ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਘਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਭਿਰਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ. ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾ, ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਵਰਾਗੋਇਚ੍ਚੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਨੁ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਅਞ੍ਞਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸੇ ਵਿਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਨ…ਪੇ… ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਂ ਪਨ ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤਂ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਨ ਉਦ੍ਧਟਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਵਿਭਾਗਤੋਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਵਯਵਾਨਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੁਕਡ੍ਢਤਿ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾਦਿਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ.
ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਪਟਿਘਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਪਟਿਘੇ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨੀਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਦਾਹਟਂ, ਤਥਾ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਘੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਟ੍ਠਾਨਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਪਾਠਾਨਂ ਕਥਮਵਿਰੋਧੋਤਿ ਆਹ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾ ਹੇਸਾ, ਸਾ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਤੋ ‘‘ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਨ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਲੋਕਿਯਾ…ਪੇ… ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋਤਿ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਤਂਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਪਟਿਘਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਗ੍ਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਂਸਮੁਗ੍ਘਾ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ ਚਾ’’ਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਯਦੇਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਾ ਸਿਯਾ ਗਹਣਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਕਪ੍ਪਾ, ਤੇਸੁ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਯਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਦਿ ਸਿਯਾਤਿ ਯਦਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਸਿਯਾ. ਏਤਸ੍ਸਪੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਪਨਾਤਿਆਦਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਤਂਨਿਨ੍ਨਤਾਯਾਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇ ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਥਾਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਨਿਰੂਪਨਂ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਲਮ੍ਬਿਤਂ ਰੂਪਾਦਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਕਾਯਕਿਲਮਨਦੁਕ੍ਖੇ ਦਾਨਾਨੁਭਾਵਾਦਿਕੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣੋਪਿ ਲੋਭੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੁਖਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਸੁਖਾਭਿਸਙ੍ਗਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਭੇਦਂ ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਦ੍ਵਯਮੇਵ ਅਸ੍ਸ ਲੋਭਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਰਾਗ…ਪੇ… ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਾਤਿਆਦਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਂਯੇਵ ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਸ੍ਸ ਸੁਖਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਵਿਯ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤੇਸਂ ਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਨਾਨਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਹੋਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੇ ਗਹਣਵਿਸੇਸੇਨ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ‘‘ਯਤ੍ਥ…ਪੇ… ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੇਨ ਹਿ ਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਭੇਦੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤੇ ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪੁਰਿਸਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਯਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤੋ ਦੋਸੋ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭੋਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ-ਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੋ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਅਭਾਵਤ੍ਥਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.
ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਸਙ੍ਕਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਵਰਾਗਸ੍ਸਪਿ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਯਦਿ ‘‘ਭਵਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਭਵਰਾਗਸ੍ਸਪਿ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਤੋ ਚ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਚ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਵਸੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸੇਨ. ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸਯੇ ਭੁਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਹਜਾਤਵੇਦਨਾਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮਹਾਵਾਰੋ
੧. ਅਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩. ਪਵਤ੍ਤਾਵਿਰਾਮਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਰਾਮਵਸੇਨ, ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬੇ’’ਤਿ.
੨੦. ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਪਕਤਿਯਾ ਸਭਾਵੇਨ. ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਹਾਨੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੇ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਤਿ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੇ. ਓਕਾਸਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਧ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੇ. ਅਨੋਕਾਸਤਾ ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ.
ਅਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੬੬-੧੩੧. ‘‘ਸਾਨੁਸਯੋ, ਪਜਹਤਿ, ਪਰਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋ, ਕਾਮਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਕਾਮਰਾਗਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਨੁਸਯਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵੇਨ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਧਮ੍ਮੋ. ਭਵਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਕੇਵਲੇਨ ਭਵਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ. ਇਤਰੇਸੂਤਿ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਦੀਸੁ. ਭਵਾਨੁਸਯਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦਿਭਵਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ. ਸਾਨੁਸਯਤਾਨਿਰਨੁਸਯਤਾਦਿਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਨਾਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਪਰਿਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਭਵਵਿਸੇਸੇ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ? ਨ ਤਂ ਅਨੁਸਯਕਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਤੋ ਅਨੋਕਾਸਤਾਯ ਚਾਤਿ ਨਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਸੁਖਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਨਿਰਨੁਸਯੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਨੁਸਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨੋਕਾਸੋ ਅਨੋਕਾਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾਨੁਸਯਤਾਦਿਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਰਨੁਸਯਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਹਾਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਰਿਜਾਨਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੇਪਿ ‘‘ਅਪਾਦਾਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਹੇਤੁ. ‘‘ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਾਦਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਪਜਹਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੇਸੁ ਅਪਾਦਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਤਤੋ ਮਾਨਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਦਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਤਤੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਨਪ੍ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨੇਵ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਯਤੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਨਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋ, ਤਤੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਰੂਪਤੋ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਤਦਤ੍ਥੇਤਿ ਤਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਦਤ੍ਥੇ. ‘‘ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਵਾਰੋ ਆਰਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਯਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ. ਪਮਾਦਲਿਖਿਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ. ਯਥਾ ਪਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗਦੀਪਕਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਯਂ ਪਨ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਨੁਸਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਟ੍ਠਾਨਤਾ’’ਤਿ, ਸੋਪਿ ਨ ਦੋਸੋ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾ, ਤਦੇਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਥੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਂ ਪਮਾਦਲਿਖਿਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਕਾਮਗਾਰਾਨੁਸਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਕਤਂ ‘‘ਯਤੋ’’ਤਿ. ਤਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ ‘‘ਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਾ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਆਪਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਤੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਭਾਵਤਾ ਚ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਅਪਨੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਯਤੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਨਿਰਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਮਾਨਾਨੁਸਯੇਨ ਨਿਰਨੁਸਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਯਤੋ ਤਤੋ’’ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਸੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਯੋਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ…ਪੇ… ਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਭੁਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਾਦਕਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਾਦਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਜਹਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੨-੧੯੭. ਅਪ੍ਪਜਹਨਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਅਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ, ਅਪ੍ਪਹੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਸਬ੍ਭਾਵਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸੋ ਮਾਨਾਨੁਸਯਂ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਪਜਹਤਿ, ਯੋ ਚ ਮਾਨਾਨੁਸਯਂ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਸੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤਿ ਪਗੇਵ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯੋ ਵਾ ਪਨ ਮਾਨਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਸੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀਤਿ? ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਹਾਨਕਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਪਹਾਨਕਿਰਿਯਾਸਮ੍ਭਵਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਨ ਨਿਰਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਨਿਰਵਸੇਸਪਜਹਨਕੇ ਅਟ੍ਠਮਕਾਦਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਵਸੇਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਨਿਰਵਸੇਸਪ੍ਪਜਹਨਕੇਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ. ਤੇਸੁ ਯੇਸਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਨੁਸਯਾ ਪਹੀਨਾ, ਤੇਪਿ ਅਪ੍ਪਜਹਨਸਬ੍ਭਾਵੇਨੇਵ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਚ ਯਥਾਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਪਹਾਨੇਨ ਵਜ੍ਜਿਤਾ ਰਹਿਤਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਕੇਸਞ੍ਚੀਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ. ਪੁਨ ਕੇਸਞ੍ਚੀਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ. ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਦ੍ਵਯਂ. ਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੇਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਨੁਸਯਾਨਂ. ਉਭਯਾਪ੍ਪਜਹਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਪ੍ਪਜਹਨਸ੍ਸ. ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯੇਸਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ, ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤਾ, ਯੇਸਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਉਭਯਪ੍ਪਹੀਨਂ, ਤੇਸਂ ਤਦਪ੍ਪਜਹਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਨ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣਵਚਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਗਹਿਤਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਞ੍ਚ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਸਂਸਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ‘‘ਸੇਸਪੁਗ੍ਗਲਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਰਣਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਾਰਣਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਉਭਯਾਪ੍ਪਜਹਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨ ਪਹੀਨਾਪ੍ਪਹੀਨਵਸੇਨ ਕਾਰਣਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪਹੀਨਾਨਂਯੇਵ ਪਨ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਂਸਯਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਿਤੇਤਿ ਸਂਸਯਤ੍ਥੇਨ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਪਨ ਪਹੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਪ੍ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ.
ਪਜਹਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਪਹੀਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੬੪-੨੭੪. ਫਲਟ੍ਠਵਸੇਨੇਵ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਨ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਵਸੇਨ, ਕੁਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਕਸ੍ਮਾ? ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਅਨੁਸਯਾ ਪਹੀਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਟਿਲੋਮੇ ਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨਪਿ ਦੇਸਨਾ ਗਹਿਤਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਨੁਸਯਚ੍ਚਨ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਨਂ. ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗੀਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾਪਾਦਿਤਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਨ ਹਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਂ ਆਪਾਦਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਆਪਾਦੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨਬ੍ਯਾਪਾਰਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਕੋਚੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਹੀਨਵਾਰੇਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਸਯ…ਪੇ… ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ.
੨੭੫-੨੯੬. ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹੋ, ਤਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਕਾਸੇ ਏਵ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੦੩) ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਪਹੀਯਮਾਨਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੦੪). ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਦੋਕਾਸਤ੍ਤਮੇਵ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦਿਓਕਾਸਤ੍ਤਮੇਵ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਪਹੀਨਾਪ੍ਪਹੀਨਵਚਨਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਨੋਕਾਸੇ ਤਦੁਭਯਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸੋ ਏਵ ਪਹਾਨੋਕਾਸੋਤਿ ਸ੍ਵਾਯਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੋਕਾਸੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੋਕਾਸੇ ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਕਾਸੇ ਹਿ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਹੀਨੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਅਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ’’ਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੋਕਾਸੇ ਤਦੁਭਯਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਨੋਕਾਸੇਤਿ ਤੇਨ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਨੋਕਾਸੇ. ‘‘ਸਾਧਾਰਣਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਪਹੀਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਮਾਨਕਾਲੇ ਪਹੀਨੋ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਕਾਮਰਾਗਮਾਨਾਨੁਸਯਾਨਂ.
ਪਹੀਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਧਾਤੁਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੩੩੨-੩੪੦. ਅਪ੍ਪਹੀਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਭਾਵਾ ਇਧ ਅਨੁਗਮਨਸਯਨਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ …ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਧਾਪਿ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ਮੂਲਟੀ. ਅਨੁਸਯਯਮਕ ੧). ਛ ਪਟਿਸੇਧਵਚਨਾਨੀਤਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਸੇਧਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਾਨਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਧਾਤੁਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਸੇਧੋਤਿ ਹਿ ਇਧ ਸਤ੍ਤਾਪਟਿਸੇਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੇ ਪਨ ਨ-ਕਾਰੇ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਇਮਂ ਨਾਮ ਧਾਤੁਂ. ਤਂਮੂਲਿਕਾਸੂਤਿ ਪਟਿਸੇਧਮੂਲਿਕਾਸੁ. ਏਵਞ੍ਹੀਤਿ ‘‘ਨ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਯੋਜਨਾਯ ਸਤਿ. ਨਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨੇਨੇਵ ਨਕਾਮਧਾਤੁਆਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨਪਿ ਧਾਤੁਵਿਸੇਸਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਕਾਮਧਾਤੁ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਭਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਭਾਗੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ. ਯਥਾ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਭਙ੍ਗਾਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ ਭਙ੍ਗਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਤਯਿਦਂ ‘‘ਕਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਭਙ੍ਗਾ’’ਤਿ ਏਤਦਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤਦਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਚ੍ਛਾਪੇਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ.
ਧਾਤੁਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਨੁਸਯਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਚਿਤ੍ਤਯਮਕਂ
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧-੬੨. ਸਰਾਗਾਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਰਾਗਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਰੋ, ਤਾਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕੁਸਲਾਦੀਤਿ ਪਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਰਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਾਰੋ, ਤਾਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਰਾਗਾਦਿਕੁਸਲਾਦੀਹੀਤਿ ਸਰਾਗਾਦੀਹਿ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਹਿ, ਕੁਸਲਾਦੀਹਿ ਅਰਣਨ੍ਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਮਿਸ੍ਸਕਾ ਵਾਰਾ. ਸੁਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਕੇਵਲਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਰਾਗਾਦੀਹਿ ਕੁਸਲਾਦੀਹਿ ਚ ਅਮਿਸ੍ਸਕਾ. ਤਯੋ ਤਯੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਤਯੋ ਤਯੋ ਮਹਾਵਾਰਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਸੋਲ਼ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇ ਸਰਾਗਾਦਿਮਿਸ੍ਸਕਚਿਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਏਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਧਮ੍ਮਪੁਗ੍ਗਲਧਮ੍ਮਵਾਰਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਧਮ੍ਮੇ ਚ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਂਸਗ੍ਗਵਸੇਨਾਤਿ ਸਂਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਵਿਮਿਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਾਗਤਕਾਲਾ ਚ ਕਥਂ ਸਂਸਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਵਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਾਰਾਦੀਨਂ. ਤਂਤਂਨਾਮਤਾਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਾਮਸਨਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਾਰੋਤਿ ਨਾਮਂ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਸਵਾਰਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂਤਂਨਾਮਤਾ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੬੩. ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਏਵ. ਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕ੍ਖਣਂ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂਪਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂਪਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.
੬੫-੮੨. ਦ੍ਵਯਮੇਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ‘‘ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਾਪਗਮੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਨਾਮ, ਤਦੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਅਨਤੀਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਤਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ. ਏਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਪਕ੍ਖਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਨੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ ਚੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਭਯਸ੍ਸਪਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੋ ਹੇਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਤੋ. ਤਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਅਨੇਕਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਿ…ਪੇ… ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਨਿਯਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਨੋ ਚ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਸੇਧੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਤਥਾਰੂਪਂ, ਯਦਵਤ੍ਥੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੩-੧੧੩. ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲਵਾਰਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਤ੍ਤਾ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ…ਪੇ… ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਥਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ ਸਿਯਾ. ਨ ਕੋਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਗਹਿਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾਭਾਵਤੋ. ਤੇ ਚ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਕ੍ਖਣਾਤੀਤਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਕ੍ਖਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਚਿਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਪਠਮਪਞ੍ਹੋ ਅਨਵਸੇਸਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਪਟਿਵਚਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਤਤੋ ਏਵ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਹਾ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪਨ ਪਞ੍ਹੋ ਏਵਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਅਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਾਤੀਤਚਿਤ੍ਤੋ, ‘‘ਅਤੀਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਾਤੀਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ‘‘ਨੋ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮਾਦਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗੋਤਿ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂਤਂਖਣਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵੀਤਿਕ੍ਕਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਚ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲਵਾਰੇ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪ੍ਪਧਾਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਤ੍ਤਾ. ਅਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਅਨਵਸੇਸਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ‘‘ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਂ ਖਣਂ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਂ ਖਣਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲਂ ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੧੪-੧੧੬. ਸਰਾਗਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਰਾਗਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਏਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਰਾਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਯਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ. ਸੋ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨਾਗਾਮੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਨਿਰੋਧਾਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ ਇਦਾਨਿ ਨਿਰੋਧਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਰਾਗਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਂ ਵੀਤਰਾਗਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਇਤਰਸੇਕ੍ਖਾਨਞ੍ਚੇਵ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਞ੍ਚ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਿਤ੍ਤਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.