ਯਮਕਪਕਰਣ-ਅਨੁਟੀਕਾ

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨੇਵ. ਯਂ ‘‘ਮਾਤਿਕਾਠਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ. ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਗਹਿਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮੂਲਯਮਕਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾ ਦੇਸਨਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕੋਸਲ੍ਲਾਵਹਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਿਪਰੀਤਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਂ…ਪੇ… ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪਕਰਣਦੇਸਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਯਮਕਪਕਰਣਦੇਸਨਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਗ੍ਗਹਣਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਂ. ਧਮ੍ਮਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੧.ਮੂਲਯਮਕ.੧) ਧਮ੍ਮੇ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੧.ਖਨ੍ਧਯਮਕ.੫੦) ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੧.ਖਨ੍ਧਯਮਕ.੫੧) ਓਕਾਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਤਦੁਭਯਪਰਿਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਗਤਿਪਟਿਵਚਨਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਪਟਿਸੇਧਨਨਯੇਹਿ ਯਥਾਪੁਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਯਕਰਣਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਸਂਸਯਨਂ ਸਂਸਯੋ. ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾਨਂ.

ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਸਂਸਯਪੁਬ੍ਬਕਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਸਂਸਯੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪੁਬ੍ਬਕੋ ਸਂਸਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮੋ ਕਤੋ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਹਤ੍ਥਾਮਲਕਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸਾਮਿਨੋ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਂਸਯੋ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਨ ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਗਤਂ ਸਂਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਂਸਯਿਤਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨਿਚ੍ਛਿਤਸਂਸਯਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕੁਸਲੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਕੁਸਲਾਤਿ ਸਨ੍ਦੇਹਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਵ ਚ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ.

ਤਨ੍ਤਿ ਯਮਕਪਕਰਣਂ. ਤਸ੍ਸ ਯੇ ਸਮਯਾਦਯੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪਕਰਣਦੇਸਨਾਨਨ੍ਤਰੋ ਦੇਸਨਾਸਮਯੋ, ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਮੇਵ ਦੇਸਨਾਦੇਸੋ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲਾਦਿਯਮਕਾਕਾਰੇਨ ਦੇਸਨਾਤਿ ਵਿਭਾਗਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਹਿ ਵਿਭਾਵਿਤਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਪਟਿਞ੍ਞਾ ਚਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਯਦੇਸਦੇਸਨਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਇਧ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ, ਯਦਿਦਂ ਕਮਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਗਤਭਾਰਵਾਹਿਤਾ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਕਿਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇ. ਯਮਨਂ ਉਪਰਮਨਨ੍ਤਿ ਯਮੋ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਤਿਯਾ ਸਤਿ ਮਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ…ਪੇ… ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ‘‘ਜਾਤਿਯਾ ਸਤਿ ਮਰਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਜਾਤਿ ਯਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ, ਏਵਂ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁ ਮਰਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇ ਹਿ ਮਰਣਧਮ੍ਮਿਨੋਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਮਰਣਂਯੇਵ ਕਿਬ੍ਬਿਸਕਾਰਿਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਯਮਪੁਰਿਸਾ ਵਿਵਿਧਾ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਰਣਨ੍ਤਿ ਮਰਣਂ ਯਮਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਣਾਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ. ਦੇਸਂ ਵਾਤਿ ਕਾਮਾਦਿਧਾਤੁਤ੍ਤਯਦੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਰੋ ਹਿ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਾ. ਪਞ੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਿਯਾਨਿ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਥਾਰੁਦ੍ਦੇਸੋ ਚ, ਤੇਨ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚ ਵੇਰਾਨਿ ਛ ਅਭਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਆਵਤ੍ਤਾਤਿ ਪਦਕ੍ਖਿਣਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਨੁਰੁਹਾਤਿ ਲੋਮਾ.

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧. ਮੂਲਯਮਕਂ

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਯਮਕਸਮੂਹਸ੍ਸਾਤਿ ਮੂਲਯਮਕਾਦਿਕਸ੍ਸ ਯਮਕਸਮੂਹਸ੍ਸ. ਮੂਲਯਮਕਾਦਯੋ ਹਿ ਪਕਰਣਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਅਵਯਵਭੂਤਾਪਿ ਨਿਚ੍ਚਾਵਯਵਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਯਮਕਸਮੂਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂਸਮੂਹਸ੍ਸ ਚ ਸਕਲਸ੍ਸ ਪਕਰਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਸਯਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ, ਤਥਾ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਯਮਕਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਕੁਸਲਮੂਲਧਮ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਤੁਵਚਨਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਤਾਵਿਭਾਗਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਂਸਯਿਤਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤੇਹਿ ਕੁਸਲਕੁਸਲਮੂਲਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਪਠਮੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਕੁਸਲਮੂਲਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੇਹਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਨਂ. ਵਿਸੇਸਵਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਾਨਂ. ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਕੁਸਲਮੂਲਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਮੂਲਯਮਕੇ. ਪਧਾਨਭਾਵੋਤਿ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਤਾਵ ਸਂਸਯਿਤਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇ ਹਿ ਸਂਸਯਿਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾ ਨਾਮ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਧੀਨਾਤਿ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਤਿ ਹਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨੇ ਪਧਾਨਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕੇਕਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਏਕੇਕੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਹਿ ਇਧ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ. ਨ ਧਮ੍ਮਵਾਚਕੋਤਿ ਨ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਵਾਚਕੋ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਂ ਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੭੮). ‘‘ਹੇਤੁਫਲੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੨੦) ਅਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁਫਲਵਾਚਕਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੯) ਆਗਤਾ ਹਿਤਾਦਿਵਾਚਕਤਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਵਾਚਕਤ੍ਤਾ ਏਵ.

ਤੀਣਿਪਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਸਮੁਚ੍ਚਯੋ ਚ ਤੁਲ੍ਯਯੋਗੇ ਸਿਯਾ. ਕਿਂ ਨਾਮ-ਪਦੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਾਸਙ੍ਕਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਤੀਣਿਪਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋਤਿ. ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਨਿਰਵਸੇਸਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਂ ਨਾਮ-ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਕੁਸਲਾਦਿਯੇਵ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਨ ਨਾਮਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਦੀਤਿ ਇਮਮੇਵ ਚ ਨਿਯਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਨਾਮ-ਪਦਂ ਨ ਨਿਰਵਸੇਸਕੁਸਲਾਦਿਸਙ੍ਗਾਹਕਂ, ਕੁਸਲਾਦਿਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਪਨ ਹੋਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਚ ਤਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦਿ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨. ਦੁਤਿਯਯਮਕੇਤਿ ਏਕਮੂਲਯਮਕੇ. ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ ਯਥਾ ਏਕਮੂਲਯਮਕੇ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਏਵਂ ਇਧਾਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਯਮਕੇਪਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪੁਰਿਮਯਮਕ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਦੁਤਿਯਯਮਕਸ੍ਸ ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤਿਯਯਮਕਂ ਪਨ ਤਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਕੇਚੀਤਿ ਪਦਕਾਰਾ. ਤੇ ਹਿ ਯਥਾ ਪਠਮਦੁਤਿਯਯਮਕੇਸੁ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਏਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਸਮਾਨਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲੋਮਭਾਵਂ, ਨ ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯਮਕੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸਾ. ਯਦਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਹਿ ਸਦਿਸਾਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਦੁਤਿਯਯਮਕੇਸੁ ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਸਦਿਸਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਯਮਕੇ ਤਾਸਂ ਵਿਸਦਿਸਤਾ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਅਨਾਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਾਯ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਛਿਤਸਂਸਯਿਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਤਦਨੁਰੂਪਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਯ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮੇ ਸਂਸਯਚ੍ਛੇਦੇ ਜਾਤੇਪਿ ਪਟਿਲੋਮੇ ਸਂਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਦਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪਯੋਜਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਾ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾ, ਅਥ ਖੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਾ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ, ਤਾਯ ਚ ਅਨੁਰੂਪਤਾਯ ਅਤ੍ਥਾਦਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਾਦਿਯਮਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਯਮਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਵਿਸੇਸ, ਵਿਸੇਸਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤੋ ਵਾ ਇਧ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਞ੍ਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸੇਸੋ ਸਂਸਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ. ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਪਨ ਤਪ੍ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਯੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਤੇ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ, ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੇ ਸਂਸਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ. ਅਨਿਯਤਵਤ੍ਥੁਕਾ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾ ਅਨੇਕਜ੍ਝਾਸਯਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ.

ਇਮਿਨਾਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਵਾਕ੍ਯੇਨ. ਏਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਯੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮੇਵਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਕੁਸਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜਨਂ. ਇਤਰਥਾਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਤਾਯ. ਤਾਨਿ ਵਚਨਾਨੀਤਿ ਕੁਸਲਵਚਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਵਚਨਞ੍ਚ. ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਵਸੇਨ ਚਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਦੀਪਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ. ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਾਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਤਾਯ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵੁਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਵਚਨੇਨ ਸ੍ਵਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ ਕੁਸਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਭਿਚਰਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਤਂ ਕੁਸਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚੋਦਨਾ, ਕਥਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰੋ? ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ ਕੁਸਲਾ ਏਵਾਤਿ ਚੋਦਨਾ ਕਤਾ, ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ ਏਵ ਕੁਸਲਾਤਿ ਪਨ ਪਰਿਹਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਯਮਕੇ ਵਿਯ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ. ਕੁਸਲਮੂਲੇਹੀਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਮੂਲੇਹਿ. ਤੇਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ.

ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ. ਤੇਨ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਏਕਮੂਲਾਨਿ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਨਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਮੂਲਾਨਿ ਯਾਨਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਤਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਮ੍ਪਿ. ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ, ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਪਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯੇ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਵ. ਯੇ ਪਨ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾ, ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਵਿਭਾਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲੇਸੁ ਏਕਮੂਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਏਕੇਕੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਕਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਂ ਏਕੇਕੇਨ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋ ਏਕਸਦ੍ਦੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਪਨ…ਪੇ… ਨ ਏਕਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਏਕੇਕੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਵਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਗਹਣਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾ, ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੇਨ ਇਧ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਯਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਮੂਲਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਂ ਪਕਾਸਿਤਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਤਂਗਹਣਨਿਵਾਰਣਤੋ’’ਤਿ. ਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਤਾਵ ਮੂਲਾਨਂ ਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਹੋਤੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਕਮੂਲਕਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਨਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮਾਨਮੂਲਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮਾਨਮੂਲਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਨਂ ਸਮਾਨਮੂਲਤਾਮਤ੍ਤਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਏਕਮੂਲਗ੍ਗਹਣਂ, ਨ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠਸਮਾਨਮੂਲਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮੂਲਾਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਏਕਮੂਲਾਨਂ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ. ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਮਾਨਮੂਲਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂਮੂਲੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ ਇਤਰਮੂਲੇਹਿ ਮੂਲਦ੍ਵਯਤੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਹਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਟਿਲੋਮੇ ‘‘ਕੁਸਲਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ, ਨ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਤ੍ਤੇ ਪਨ…ਪੇ… ਕਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਮੂਲਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਨ ਮੂਲੇਹਿ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾ ਏਕਮੂਲਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ. ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਮੇਵ ਏਕਮੂਲਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਨ ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਮੂਲੇਕਮੂਲਯਮਕਦੇਸਨਾਹਿ ਅਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯਮਕਦੇਸਨਾ ਸਮਾਨਰਸਾ ਸਿਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯਮਕੇ. ਯਦਿਪਿ ਏਕਮੂਲਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਤਿ ਇਦਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਲਕ੍ਖਣੇ ਅਤ੍ਥੇਵ ਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮੂਲਯੋਗਸਾਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮੂਲਕਾਨਂ ਸਮਾਨਮੂਲਤਾ ਏਕਮੂਲਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕਮੂਲਵਚਨਂ ਤੇਸੁ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਮੂਲਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਮੂਲੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ, ਨ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵਿਸੇਸੇ ਸਂਸਯਂ ਵਿਧਮਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਮੂਲਯੋਗਸਾਮਞ੍ਞੇ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਵਿਸੇਸੇ ਪਨ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਂਸਯਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੂਲਯੋਗਵਿਸੇਸੇ ਪਨ…ਪੇ… ਨਿਚ੍ਛਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਰਾਮਸਨਂ, ਵਿਸੇਸਨਿਚ੍ਛਯੇਨੇਵ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਸਂਸਯਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਮੂਲਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਅਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਕੁਸਲਭਾਵਦੀਪਕਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕੁਸਲਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਦੀਪਕਂ ਨ ਹੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਜਾਤਿਕਸ੍ਸਪਿ ਦੀਪਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਭਾਵੇ ਸਂਸਯਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੁਸਲਾਧਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਏਕਮੂਲਗ੍ਗਹਣੇ ਹਿ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਾਯਂ ਦੇਸਨਾਤਿ.

੫੩-੬੧. ਮੂਲਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਮੂਲਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇ. ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਤਾਯ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕੁਸਲਮੂਲਭਾਵੇਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ, ਮੂਲਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਚ ਪਕਾਸੇਤੁਂ. ਕੁਸਲਮੂਲਭੂਤਾ ਮੂਲਾ ਕੁਸਲਮੂਲਮੂਲਾਤਿ ਸਮਾਸਯੋਜਨਾ. ਮੂਲਵਚਨਞ੍ਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਂ. ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਪਿ ਮੂਲਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਭਾਵੇਨ ਮੂਲਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਿਤਾ. ਮੂਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਮੂਲਵਨ੍ਤਾਨਂ ਮੂਲਯੋਗੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਮਾਨੇਨ ਮੂਲੇਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ, ਮੂਲਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਚ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਮੂਲਮੂਲਾ’’ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮੂਲੇਨ ਮੂਲਭਾਵੇਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ, ਮੂਲਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਚ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਮੂਲਮੂਲਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੀਸੁਪਿ ਯਮਕੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਮੂਲਯੋਗਂ ਦੀਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਮੂਲਯੋਗਮੇਵ ਪਧਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਕਾਨੀਤਿ ਬਾਹਿਰਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਮੂਲਯੋਗੋ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮੂਲਾ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਕੇਵਲਂ, ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਸਵਿਸੇਸਨਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਸਮਾਸੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋਵਾਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਭਾਵੇਨ ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮੂਲਮੂਲਨਯੇ ਚ, ‘‘ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸਨ੍ਤੇਨ ਕ-ਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮੂਲਕਨਯੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਏਵ. ਵਚਨਪਰਿਯਾਯੋ ਮੂਲਮੂਲਕਨਯੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

੭੪-੮੫. ਨ ਏਕਮੂਲਭਾਵਂ ਲਭਮਾਨੇਹੀਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਨ ਏਕਮੂਲਕਂ ਤਥਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਮਾਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਅਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਏਕਤੋ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹਿਤਾ ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਸਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਰਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਨ ਹੇਤੁਕਮੇਵ, ਅਹੇਤੁਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਅਹੇਤੁਕਂ, ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਹੇਤੂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੩) ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਯੋਗੇਨ ਸਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰੇਨ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਾਭਾਵੇਨ ਸਹੇਤੁਕਤਾਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਹੇਤੁਕਤਾਪਰਿਯਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਵਾ ਸਹੇਤੁਕਦੁਕੇ ਵਿਯ…ਪੇ… ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਏਕਮੂਲਕਦੁਕੇ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਯੋਗਾਯੋਗਵਸੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਯੋਗਾਯੋਗਵਸੇਨ, ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਾਸਬ੍ਭਾਵਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਮੇਵ ਲਭਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਹੇਤੁਸਬ੍ਭਾਵਤੋ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਸਤਿਪਿ ਸਮੂਲਕਤ੍ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਹੇਤੁਕਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਨ ਏਕਮੂਲਂ, ਸਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ ਅਨਵਰੋਧਤੋ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਅਬ੍ਯਾਕਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਸ੍ਸ ਏਕਮੂਲਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੮੬-੯੭. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਰਾਸਿਤੋ ਨਮਨਨਾਮਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਮਾਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਅਧਿਕਭਾਵਮਾਹ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਮੇਵ ਪਕਰਣੇਨ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਨਾਮਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇ ਕਸ੍ਮਾ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਪਾਕਟਭਾਵਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮੂਲਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਖਨ੍ਧਯਮਕਂ

੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰੋ

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨-੩. ਖਨ੍ਧਯਮਕੇ …ਪੇ… ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਦਂ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਕਥਾ ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ, ਸਾ ਚ ਯਾਵਦੇਵ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸੁ ਚ ਨ ਵਿਨਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਤੀਰਣਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਪਰਾਨੁਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਕਾਲਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਿਭਾਗਮੁਖੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਸਹ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਲਕ੍ਖਣਪਰਿਗ੍ਗਹਵਸੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਛਸੁ ਕਾਲਭੇਦੇਸੁ…ਪੇ… ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪਧਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਯਥਾ ਨ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਵਿਨਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਏਵਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵਿਨਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ. ਸਾ ਚ ਸੁਤਮਯਞਾਣਮੂਲਿਕਾਤਿ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਪਦਤ੍ਥਾਦਿਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪ੍ਪਭੇਦਂ ਪਕਾਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇ ਪਨ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮੁਦਾਯਪਦੇਹਿ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਪਦੇਸੁ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਕੋ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ. ਸਮੁਦਾਯਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਮੁਦਾਯਪਦਸ੍ਸ. ਯਦਿਪਿ ਅਵਯਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਅਵਯਵੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਨ ਸਮੁਦਾਯੋਪਿ ਅਵਯਵੋਤਿ ਸਤਿਪਿ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਾਨਂ ਭੇਦੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥੇਵਾਭੇਦੋਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾਯ ਸਿਯਾ ਆਸਙ੍ਕਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਂਸਯਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ. ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਏਕਦੇਸੋ ਸਮੁਦਾਯਪਦਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੨) ਪਨ ਸਕਲੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਦਿ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਵਯਵਪਦਾਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਵਿਸਯਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾਯ ਸਮੁਦਾਯਪਦਤ੍ਥਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਮੁਦਾਯਪਦਾਨਮ੍ਪਿ ਅਵਯਵਪਦਤ੍ਥਤਾ. ਨ ਹਿ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਭੇਦੋ ਅਭੇਦੋ ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਭੇਦਾਭੇਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭੇਦਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਠਮਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਭੇਦਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਨਯੋ. ਯੋ ਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਰਾਸਟ੍ਠੋ ਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਰੂਪਾਦਿਸਦ੍ਦੇਹਿ ਚ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਰਾਸਿਭਾਵੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੋ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਏਵਾਤਿ.

ਯਥਾ ਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਸਮੁਦਾਯਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਮੁਦਾਯਪਦੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਅਵਯਵਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਞ੍ਚੇਵ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਦਸੋਧਨਾ ਕਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਦਿਅਵਯਵਪਦੇਹਿ…ਪੇ… ਪਦਸੋਧਨਵਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਵਯਵਪਦਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਯਵਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਪਦਤ੍ਥਤਾਯ ਸਿਯਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾ, ਸਮੁਦਾਯਪਦਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮੁਦਾਯਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਵਯਵਪਦਤ੍ਥਤਾਯ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵੋ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਕਾਸਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਾਦਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਧਾਨਭੂਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਪਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਾਦਿਉਪਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਰੂਪਾਵਯਵਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਵਯਵਪਦੇਨ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਪਦੇ. ਪਧਾਨਭੂਤੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾਵਯਵਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠਸ੍ਸ ਕਿਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮਾਨੇ ਅਵਯਵਪਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇ ਅਪ੍ਪਧਾਨੇਨ ਪਦੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਸੋ ਕਸ੍ਮਾ ਪਧਾਨੇਨ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਖਨ੍ਧਾਵਯਵਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਰਾਸਟ੍ਠਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕੋਚੀਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੋ. ਕੇਨਚਿ ਸਮੁਦਾਯਪਦੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਪਦੇਨ, ਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਸਬ੍ਬੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ. ਰੂਪਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਅਵਯਵਸਮੁਦਾਯਪਦਸੋਧਨਮੁਖੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਾਲ਼ਿਗਤਿ ਪਦਸੋਧਨਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯ੍ਵਾਯਂ ਰੂਪਾਦਿਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਮੁਦਾਯਪਦੇਹਿ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਾਕਾਰੋ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ, ਤਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੋ ਭੇਦਕਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾ, ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਅਭੇਦਯੋਗੇਨ ਭੇਦਨ੍ਤਰਤੋ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੋ ਤੇਸਂ ਭੇਦਾਭੇਦਾਨਂ ਏਕਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ.

ਤੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇ. ਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਪਦੇ. ਯਥਾ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਪਦੇ ਉਪ੍ਪਲਵਿਸੇਸਨਭੂਤਂ ਨੀਲਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਖਨ੍ਧਵਿਸੇਸਨਭੂਤਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਮੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਖਨ੍ਧਤੋ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਤਂ ਖਨ੍ਧੋ ਚਾ’’ਤਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨੇਵ ਯਂ ਰੂਪਂ, ਸੋ ਖਨ੍ਧੋ. ਯੋ ਖਨ੍ਧੋ, ਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਆਪਨ੍ਨੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਵ…ਪੇ… ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸਨੇਨ ਚ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਰੂਪੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਖਨ੍ਧਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਖਨ੍ਧਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਹਿ ਸੋ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨੇਵ. ‘‘ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨਪ੍ਪਕ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ ਅਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਰੂਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨ ਰੂਪਸਦ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਮ੍ਪਿ ਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ. ਸੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਕੇਵਲੇਨ, ਰੂਪਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਨਾਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਯਿਦਂ ਪਕਰਣਾਦਿਅਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਂ ਵਾ. ਯੋ ਹਿ ਰੂਪਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੋ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੋ, ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਯ ਤਦਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ ਏਵ ਚ, ਖਨ੍ਧੋ ਪਨ ਨ ਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਸਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਅਰੂਪਸਭਾਵਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨੇਵ. ਤੇਤਿ ਖਨ੍ਧਾ. ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਖਨ੍ਧੋ ਚੇਵ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ, ਅਵਸੇਸਾ ਖਨ੍ਧਾ ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ.

ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਰੂਪਵਿਸੇਸਨ…ਪੇ… ਸਂਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਂ ਖਨ੍ਧਤੋ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਤੋ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਖਨ੍ਧਵਿਸੇਸਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਕਿਂ ਖਨ੍ਧਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਨੁਭਵਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ. ਕੇਨਚਿ ਵਿਸੇਸਨੇਨਾਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਨਾ ਵਿਸੇਸਨੇਨ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਾਦਿਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ, ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੁਂ ਸਹ ਚ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਕੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਕਦਾਚਿ ਅਵਯਵਭੂਤੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਸਮੁਦਾਯਭੂਤੇ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਦਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਵਿਸੋਧਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਬ੍ਬਿਸਯਕਙ੍ਖਾਪਨੋਦਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਞ੍ਚੇਵ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਪਠਮਵਾਰੇਨ ਰੂਪਾਦਿਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਅਵਯਵਤ੍ਥੋ ਵਿਯ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਸਮੁਦਾਯਪਦੇਹਿਪੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਖਨ੍ਧਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਪਨ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇਨ ਵਿਸੇਸਵਾਚੀ ਵਿਯ ਰੂਪਾਦਿਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਸਾਮਞ੍ਞਭੂਤੇਨਪਿ ਤਂਤਂਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧਾਵਯਵਪਦੇਨ ਸੋ ਸੋ ਏਵ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਯਦਿਪਿ ਖਨ੍ਧੋਯੇਵ ਰੂਪਂ, ਸੋ ਪਨ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪਂ, ਅਥ ਖੋ ਤਦੇਕਦੇਸੋ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ, ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਤਤਿਯਵਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ, ਖਨ੍ਧਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਪਨ ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇਨ ‘‘ਰੂਪਂ ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਭਾਵੇ ਨਿਚ੍ਛਿਤੇ ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮਾਯਂ ਨ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਵੇਦਨਾਦਿ ਚਾਤਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਖਨ੍ਧਾ ਵੇਦਨਾਦਿਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ, ਕੇਚਿਦੇਵ ਪਨ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਚੇਸਾ ਪਾਲ਼ਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਸੋਧਨਮੁਖੇਨ ਸਰੂਪਾਵਧਾਰਣਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਯਾਵਦੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਨਿਚ੍ਛਯਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਯੇਸਂ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਕਦੇਸੇਪਿ ਸਮੁਦਾਯਵੋਹਾਰੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾ ਪਟੋ ਦਡ੍ਢੋ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਕਾਵਯਵਭਾਵਤੋ ਚਕ੍ਕਾਨੀਤਿ ਯਮਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯਮਕਭਾਵੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਯਮਕਮੂਲਭਾਵੇਨੇਵ ਵਾ. ਮੂਲਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵੋ, ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾ ਚ ਮੂਲਪਦਾਦੀਨਂ ਨਾਭਿਆਦਿਸਦਿਸਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਯਿਧ ਦੇਸਨਾ ਮਣ੍ਡਲਭਾਵੇਨੇਵ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਮਣ੍ਡਲਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਨਤੋ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਮੂਲਕੇ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਮੂਲਕੇਸੁ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਦਿਮੁਖੇਨ ਦੇਸਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਪੁਬ੍ਬਵਸੇਨੇਵ ਗਤੋ ਸਿਯਾ ਮਣ੍ਡਲਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨ ਤਥਾ ਪਾਠੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧ…ਪੇ… ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮੇਨ ਅਸਮ੍ਬਜ੍ਝਨਮੇਵ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਸੋਧਨਂ. ਸੁਦ੍ਧਕ੍ਖਨ੍ਧਲਾਭਮਤ੍ਤਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਮਤ੍ਤਮੇਵ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਯਦਿਪਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਖਨ੍ਧਵਿਸੇਸਨਂ ਰੂਪਾਦਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਾਦਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਗਹਿਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਵਿਸੇਸਰਹਿਤਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਾਦਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ. ਖਨ੍ਧਵਿਸੇਸਨਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਧਿਗਤਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਕਥਿਤਂ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਕਂ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਕੇਵਲਮੇਵ ਤਂ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵਿਭਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੁਦ੍ਧਕ੍ਖਨ੍ਧਵਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰੋ

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨੬. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਰਾਲਮ੍ਬਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਿਯਸਭਾਵਂ ਪਿਯਜਾਤਿਕਂ ‘‘ਕਥਂ ਰੂਪੇਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਪਿਯਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਿਯਰੂਪਂ…ਪੇ… ਰੂਪਂ ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਪਿਯਸਭਾਵਮਤ੍ਤਵਚਨਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਿਯਰੂਪਮੇਵ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਿਯਸਭਾਵ…ਪੇ… ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੋ ਨਾਨੁਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਵਚਨਸੇਸੋ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਹਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਸੇਸਤਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ‘‘ਵਿਸੇਸਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਏਵ ਪਾਕਟਾ. ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਂਯੋਜਨਵਸੇਨ ਜਾਨਾਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਪਪਞ੍ਚਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੦੧) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਾਮੇਨ ਵਾ ਪਪਞ੍ਚਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੨੮. ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਲੋਮੇ ਯਥਾ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਨ ਖਨ੍ਧਾ ਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪਟਿਲੋਮੇ, ਇਧ ਪਨ ਪਟਿਵਚਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਅਭਾਵੇ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਅਭਾਵੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨ ਸਤ੍ਤਾਪਟਿਸੇਧੇ ਅਯਂ ਨ-ਕਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਦਸਭਾਗਤਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਂ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਸੋਧਨਞ੍ਹੇਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਸੋਧਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਸਬ੍ਭਾਵੋ ਏਵੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ. ਕਾਮਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਤਿਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਅਖਨ੍ਧਤ੍ਤਸਭਾਵਾ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾਤਿ ‘‘ਨ ਖਨ੍ਧਾ ਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੩੯. ‘‘ਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਯ ਪਿਯਸਭਾਵੋਪਿ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇ ਰੂਪਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਅਭਾਵੋਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਸੋਧਨਮਤ੍ਤਤਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ, ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯਤਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕੇਵਲਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਤਮੇਵ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਆਯਤਨੇ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਨ ਚੇਵ ਚਕ੍ਖੁ ਨ ਚ ਆਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਉਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਨ ਚੇਵ ਰੂਪਂ ਨ ਚ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਮੋਪਞ੍ਞਾਸੋ. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਆਯਤਨੇ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਵਸੇਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਆਯਤਨਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਦਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਖਨ੍ਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਪਨ ਤਾਦਿਸਂ ਖਨ੍ਧਗਤਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਵਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਉਦ੍ਧਰੀਯਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁ ਚ ਨ ਸਿਯਾ ਅਵਸੇਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਸਿਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦-੨੦੫. ਮਿਸ੍ਸਕਕਾਲਭੇਦੇਸੁ ਯਮਕੇਸੁ ਪਦਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਮਿਸ੍ਸਕਕਾਲਭੇਦੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ‘‘ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਪਾਠੇ, ਏਤਿਸ੍ਸਂ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਛ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਨਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤੀਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤੇ ਪਨ ਤਯੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਸੁਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨਾਤੀਤਾਦਯੋ ਯੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਉਜੁਕਮੇਵ ਆਗਤਾ. ‘‘ਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਹੀਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾਹਿ ਪਠਮਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਹਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਨਯਤੋ ਯੋਜੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਮਿਸ੍ਸਕਕਾਲਭੇਦੇਸੁ ਚਾਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਮਿਸ੍ਸਕਕਾਲਭੇਦੇਸੁਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਮਿਸ੍ਸਕਕਾਲਭੇਦੇਸੁ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਯੋਜਨਾਸੁਕਰਤਾਯ ਏਵ ਪੁਰਿਮੇ ਅਯੋਜਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਮਿਸ੍ਸਕ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ.

ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਏਕਪਦਦ੍ਵਯਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਲਾਭਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਰੇਪਞ੍ਹੋ ਪਚ੍ਛਾਪਞ੍ਹੋਤਿ ਚ ਨਾਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਰੇਪਚ੍ਛਾਪਞ੍ਹੋਤਿ ਚ ਨਾਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਏਕਪਦਦ੍ਵਯਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ. ‘‘ਪਞ੍ਹੋ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਰਿਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ’’ਤਿ. ਤਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਤਂਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਤਂ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਂਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦੇਨ. ਤੇਨ ਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾ ਇਧ ਸਦਿਸਤ੍ਥਤਾ. ਏਕੇਨ ਪਦੇਨਾਤਿ ਏਕੇਨ ਪਧਾਨਾਪ੍ਪਧਾਨੇਨ ਯਮਕਪਦੇਨ, ਨ ਪਠਮਪਦੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਲਾਭਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਵਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਯ ਸਮਾਨਤਾਮਤ੍ਤੇਨ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਰੇਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯੋ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਰੂਪੇਨ ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਰੇਪਞ੍ਹੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਸਦਿਸਤ੍ਥਤਾ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮੁਖੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪੀਯਤੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਪੁਚ੍ਛੀਯਤੀਤਿ ਸੋ ਏਵ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੀਯਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਂਸਯਤ੍ਥਨਿਵਾਰਣਂ ਪਟਿਸੇਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨ-ਕਾਰਵਿਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਪਟਿਸੇਧਸ੍ਸ ਪਟਿਸੇਧਿਤਮਾਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਗਤਿਪਟਿਸੇਧਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਦੇਕਦੇਸਪਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨਾਤਿ ਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਂ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਿਪਨਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਠਮੇ ਠਾਨੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੁ ਚ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੁ ਪਕ੍ਖੇਪਂ ਲਭਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਞ੍ਹੋ ਏਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਦਸ੍ਸਨਾਦਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਠਾਨਾਨਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ ਯੋਜਨਾਨਯੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਭੂਮਿਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਭੂਮਿਯਾ ਏਕਸ੍ਸ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਵਾਰਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤਿਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਯਥਾ ਞਾਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਹਿ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਅਕਮ੍ਮਜੇਸੁ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾਯਂ ਤੇਪਿ ਇਧ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ ਕਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨੇਨੇਵ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਏਕਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਭੂਮਿਯਾ ਦੁਤਿਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨਤੋ ਸਕਲੇਪਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਸਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਾਯ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਹੇਟ੍ਠਾਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਅਸਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਪਾਕੇ ਉਪਰਿਭੂਮਿਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਵਚਨਤੋ. ਉਦ੍ਧਮਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਂ ਵਟ੍ਟਸੋਤਞ੍ਚਾਤਿ ਹਿ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਪਾਲ਼ਿਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯਥਾ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਨੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ.

ਏਤੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਅਙ੍ਕਿਤੋਕਾਸਭਾਵਿਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ. ਵਿਸੇਸਿਤਾ ਤਥਾਭਾਵਿਰੂਪਭਾਵਿਨੋ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਾ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਪਿ. ਤੇ ਏਵ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤੇ ਏਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਜ੍ਜਿਤਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਯੇ ਵਿਰਹਿਤਾ, ਤੇ ਤਥਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਤੇ ਤਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਅਸਞ੍ਞਾਭਵਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਂ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਾਦੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਅਰੂਪਾਨਂ ਅਰੂਪਭਵੇ ਯਥਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਾਦਿ, ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਨਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਸਂ…ਪੇ… ਆਹਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਨਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਅਰੂਪਭਵੇ. ਇਤਰਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭਾਵਞ੍ਚਾਤਿ ਇਤਰਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਬ੍ਭਾਵਮ੍ਪਿ. ਸਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਖਨ੍ਧਭੇਦਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯਾਯੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਦੋਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਹਿ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ. ਯਥਾ ਪਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯੋਤਿ ਇਦਂ ਓਕਾਸਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਭਾਵਂਯੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਸਮਾਨਾਧਾਰਤਾਯ ਸਮਾਨਕਾਲਤ੍ਤੇਨ ਅਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੋ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੋ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਂਕਿਣ੍ਣਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦੬-੨੦੮. ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰਸ੍ਸਪਿ. ਓਕਾਸੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਯਥਾਗਹਿਤੇ ਓਕਾਸੇ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਓਕਾਸਵਿਸਿਟ੍ਠਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਂ ਓਕਾਸਵਾਰੋਪਿ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਓਕਾਸਵਾਰੋਪਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਓਕਾਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨੇਵ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਵਿਸੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ.

ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਵਿਯ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਚਨੇ. ‘‘ਯੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਥਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੁਪਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਜਾਨਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਕਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਵਸੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਤਯੋ ਅਦ੍ਧੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਞ੍ਚ ਅਰਹਨ੍ਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਞ੍ਚ ਨ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਞ੍ਚ ਨ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ’’ਤਿ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਤਿਸਯਂ, ਤਦਭਾਵਾ ਨ ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਜਿਰੂਪਮਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਾਨਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਜੂਪਮਤਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ. ਤਦਵਸੇਸਸਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇਤਿ ਤਤੋ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਤੋ ਅਵਸੇਸਸਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇ. ਇਮਂ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਾ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦਯੋ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਖਨ੍ਧਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਆਯਤਨਯਮਕਂ

੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰੋ

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧-੯. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਵਯਵਪਦੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਕਦੇਸੋ ਸਕਲੋ ਵਾ ਸਮੁਦਾਯਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਮੁਦਾਯਪਦੇਹਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਵਯਵਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਏਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਨਯਦਸ੍ਸਨਤਾਯ ਸਬ੍ਬਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਾਦੀਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦-੧੭. ਵਾਯਨਂ ਸਵਿਸਯਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ, ਤਯਿਦਂ ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨੇ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਂ ਸੀਲਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਲਾਦਿਯੇਵ ਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਨਾਮਾਨੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਵਿਸਯਬ੍ਯਾਪਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਸਟਭਾਵੋ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਸਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪਾਕਟਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਸੂਚਨਂ ਵਾ ਵਾਯਨਂ. ‘‘ਦੇਵਕਾਯਾ ਸਮਾਗਤਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭), ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੧੦੮) ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਕਾਯਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਾ ਆਗਤਾਤਿ ‘‘ਸਸਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਕਾਯਵਚਨੇਨ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਨ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਵਿਸੇਸਸਬ੍ਬਸਭਾਵਧਮ੍ਮਵਾਚਕਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਵਾਚਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮-੨੧. ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰੇ. ਪੁਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤਲਾਭੇਨਾਤਿ ਮੋਘਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵਮਾਹ. ਏਕੇਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਏਕੇਕਂ. ਪਞ੍ਚਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ. ਪੁਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤਲਾਭੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਵਕ੍ਖਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.

ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਂ ਵਿਸੇਸਨਿਵਿਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਸਦਿਸਂ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਪਨ…ਪੇ… ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇਪੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ, ਪਗੇਵ ਓਕਾਸਵਾਰੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਰਤ੍ਤਕਾਮਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਵਿਰਤ੍ਤੋ ਕਾਮੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਕਾਮਂ, ਰੂਪਾਵਚਰਕਮ੍ਮਂ, ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਏਵ ਬੀਜਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਬੀਜਂ, ਤਸ੍ਸ. ‘‘ਏਵਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਹੇਤੁਕਾਨਿ ਘਾਨਾਦੀਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਨ੍ਧਾਦਯੋ ਚ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.

‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਚੋਦਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਾਨਿ ਯਮਕਾਨਿ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨ ‘‘ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਅਘਾਨਕਾਨਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕਾਨਿ ਯਥਾ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ, ਤਥਾ ਇਧ ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨ ਤਾਨਿ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕਾਨਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਘਾਨਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਜਿਵ੍ਹਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨੀਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਉਭਯੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾ ਪਾਲ਼ਿਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤਾਯ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਗ੍ਗਹਣਂ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨੇਵ, ਨ ਪਨ ਤੇਸਂ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੇਹਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵਾਨੁਜਾਨਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਸਾਤਿ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾ. ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਘਾਨਾਯਤਨਯਮਕੇਨੇਵ. ਤਂਸੇਸਾਨੀਤਿ ਤੇਨ ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੇਸਾਨਿ. ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਤਾ ਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੁਕਡ੍ਢੀਯਤਿ, ਨ ‘‘ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾਤਿ…ਪੇ… ਸਮਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਕਾਰਣਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸਹਚਾਰਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ‘‘ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੇਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਾਨਿ ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕਾਨਿ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤਿ, ਘਾਨਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਚ ਯਮਕੇਸੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਇਤਰਦ੍ਵਯਮੂਲਕਾਨਿ ਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾਯਤਨਮੂਲਕਾਨਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਾਯਤਨਯਮਕੇ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਿਸੇਸੋ, ਇਤਰਵਸੇਨ ਅਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਮਨਾਯਤਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰੂਪਾਯਤਨਮੂਲਕਮਨਾਯਤਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਮੂਲਕੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਮਕਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਮੂਲਕਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਯਮਕਾਨਂ. ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਯਮਕਾਨਂਯੇਵ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਰੂਪਕਾਨਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਯਮਕਾਨਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਨਂ.

ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਅਵਿਸੇਸਵਚਨਮ੍ਪਿ ਯੇਸੁ ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਦਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਨ੍ਧਰਸ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਰੂਪਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਿਸੇਸਕਥਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਉਦ੍ਦੇਸਾਨੁਰੂਪਗੁਣੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਕਥਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਖੁਵਿਕਲਸੋਤਵਿਕਲਾ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਿਕਲੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਮੇਵ ਓਪਪਾਤਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਯਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਬਧਿਰਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤਾ ਨ ਨਿਵਾਰਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

੨੨-੨੫੪. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਾਵਤਾ ‘‘ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਓਕਾਸੋਯੇਵ ਆਮਟ੍ਠੋਤਿ. ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਾਰਣਵਿਭਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਨਨੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਭਾਵਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਦਵਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਿਨੋ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.

ਅਥ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਦਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਥ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪਟਿਲੋਮੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਨਨੁ ਇਦਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ? ਨਨੂਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਚੋਦਕੋ ਤਮੇਵ ਵਿਰੋਧਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਨੋ ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ. ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਅਵਚਨਤੋਤਿ ਭਾਵੀਭਾਵੇਨ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਆਰਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.

ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਯੇਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂਤਂਆਯਤਨਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮੇਨ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵੀਆਯਤਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਾ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ, ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਦ੍ਵਯਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਆਯਤਨਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਜਾਤਿਭਾਵਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਭਵਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਦਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਰੂਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਕਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.

ਯਂ ਪਨ ਅਘਾਨਕਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਘਾਨਾਯਤਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਘਾਨਾਯਤਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਂ ਪਨੀਦਿਸਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕੋ ਏਵ ਇਧ ਅਘਾਨਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਚਨਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨੇ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵਾਤਿ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਯਤਨਯਮਕੇ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਸੂਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸੋਤਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਕਾਰਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਸੁ. ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਤਾਸੁ ਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਵਚਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸੋਤਾਯਤਨਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਕੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਪਦੇਨ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਏਕਦੇਸੇ ਸਂਸਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੇਨਾਤਿ ਏਕਦੇਸੇ ਸਂਸਯਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਪਟਿਯੋਗਭੂਤਸਂਸਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਵਚਨਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇਹਿ ਨ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਸਿਯਾਤਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤ੍ਥੇ ਯਦਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸਿਯਾ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ ਅਨੋਕਾਸਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨਂ, ਅਰੂਪੇ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਨਂ, ਯੇ ਚ ਅਰੂਪਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚ, ਤਥਾ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨਂ, ਅਰੂਪਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਘਾਨਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਰੂਪਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਾਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਯਦਿ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇ ਨ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਨ, ਅਞ੍ਞਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

‘‘ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਨਾਗਤਵਾਰੇ. ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਏਵ ਵਸੇਨ ਸੋ ਨਿਰੋਧੋ ਤਥਾ ਅਨਾਗਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਿਰੋਧੋ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਜਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਏਵ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨਿਰੋਧੋ ਆਰਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਭੇਦੇ ਸਤਿਪਿ ਕਾਲਭੇਦਾਮਸਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇ ਸਤਿਪਿ. ਅਨਾਗਤਕਾਲਾਮਸਨਵਸੇਨੇਵ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਰਹਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਦਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰੋਧੋ ਆਰਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਚੁਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਵਚਨਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਪਨ ਚੁਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਪਵਤ੍ਤੇਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ. ਵਕ੍ਖਤੀਤਿਆਦਿਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਨਿਰੋਧਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਚੁਤਿਨਿਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤਾਯ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਾਠਨ੍ਤਰਵਚਨੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਆਯਤਨਯਮਕੇ. ਯਦਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਚੁਤਿਯਾ ਏਵ ਨਿਰੋਧੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ‘‘ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚਕ੍ਖੁਕਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਕਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਤਿ ਅਰੂਪੇ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾ. ਅਚਕ੍ਖੁਕਵਚਨਞ੍ਚ ਸਾਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਯਤਨਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਧਾਤੁਯਮਕਂ

੧-੧੯. ਸਦ੍ਦਧਾਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤਾਦਿਮੂਲਕੇਸੁ ਸਦ੍ਦਯਮਕਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਸਦ੍ਦਧਾਤੁਮੂਲਕਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਿ ਵਿਯ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਨੇਵ ਆਯਤਨਯਮਕੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਸਦ੍ਦਧਾਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਂ ਯਮਕਾਨਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਧਾਤੁਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਚ੍ਚਯਮਕਂ

੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦-੨੬. ਸੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਦਨ੍ਤਰਾਨਪੇਕ੍ਖੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਪਦਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖੇ ਵਿਸਯਭੂਤੇ. ਏਸ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਦੁਕ੍ਖਸਦ੍ਦੋ. ਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਂ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਅਵਧਾਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮੇਵਾਤਿ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮੁਦਯੇਸੁ ਕੋਚਿ ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮੁਦਯੇਸੁ ਏਕੋਪਿ ਫਲਸਭਾਵੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਫਲਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਫਲਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਮਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਚ ਫਲਙ੍ਗੇਸੂਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੪੯੨, ੪੯੫) ਆਗਤੋ ਮਗ੍ਗਸਦ੍ਦੋ ਮਗ੍ਗਫਲਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯ ਪਭਵਾਦਿਸਭਾਵਾ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮੁਦਯਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਪ੍ਪਭਵਾਦਿਸਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਅਸਚ੍ਚਸਭਾਵੇ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ਫਲਧਮ੍ਮੇ ਏਵ ਉਦ੍ਧਰਿ. ਨਨੁ ਚ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਚ੍ਚਸਭਾਵਾਤਿ ਤੇਪਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨ, ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਗਤਿਕਤ੍ਤਾ. ‘‘ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਦਸੋਧਨੇਨ…ਪੇ… ਇਧ ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਅਸਚ੍ਚਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਕਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਤਂ ਆਹ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਨਯੋਗਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸੇਸਨਯੋਗੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂ. ਸਚ੍ਚਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਦਿਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਨ੍ਤਸਚ੍ਚਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚਯਮਕੇ ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਵਾਰੇ ਸਚ੍ਚਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਾਦਯੋ ਗਹਿਤਾ. ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਨ ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਵਾਰੇ ਏਵ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਦਸੋਧਨਵਾਰੇ ਤਂਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮੁਦਾਯਪਦਾਨਂਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਾਰੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚੇਤ੍ਥਾਪਿ ਸੁਦ੍ਧਵਾਰੇ ਏਵ ਅਯਂ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਦਿ ਸੁਦ੍ਧਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਾਰੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾਨਮੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਸੇਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪੁਰਿਮੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਪਾਠੋਵ ਬਲਵਾਤਿ.

ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨੭-੧੬੪. ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾ ਯਾਵ ਦੁਕ੍ਖਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥਾਤਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਾਪਿ ਸਾ ਤਦਤ੍ਥਾਵਹਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਸਙ੍ਕਾ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਨ੍ਤਿਮਭਵੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਚਾਰਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਾ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਵਚਨਤੋ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭਾਵੇਨੇਵ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਚ੍ਛਯਰੂਪੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਨਿਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੇਸ੍ਵੇਵ…ਪੇ… ਉਪਪਨ੍ਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਕੇਚਿ ਦਸ੍ਸੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਕਕੋਟ੍ਠਾਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਕੋਟ੍ਠਾਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਤੇਸੂਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ. ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਾਦਸਮਙ੍ਗੀਸੂਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਾਦਸਮਙ੍ਗੀਨਂ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਵੋਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਅਨਾਦਰੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਵੋਮਿਸ੍ਸੇਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇ ਤਂਰਹਿਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਰਹਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਵੋਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਤਂਰਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂਸਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸਹਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਗਹਿਤਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ. ਤਥਾ ਨਿਰੋਧੋ ਚਾਤਿ ਯਥਾ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਸੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ ਨ ਗਹਿਤੋ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਵਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਤਣ੍ਹਾਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੧.ਸਚ੍ਚਯਮਕ.੮੮) ਨਿਰੋਧਵਾਰੇ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਯਮਕੇ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਯਮਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ, ਏਵਮੇਵ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾ.

ਏਵਞ੍ਚ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਖਣਵਸੇਨ ਓਕਾਸਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨਨੁਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਯਮਕਪਦਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ‘‘ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਲਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਚ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ੧.ਸਚ੍ਚਯਮਕ.੭੧) ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਰੋਧੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਉਪਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਭਾਵਿਨੋ ਸਮੁਦਯਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਆਧਾਰੋ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਓਕਾਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੋ ਹੇਸਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੋ ਏਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਓਕਾਸਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਖਣਵਸੇਨ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਓਕਾਸਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ…ਪੇ… ਸੋ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਓਕਾਸਵਾਰੇ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸਙ੍ਖਾਤਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਤ੍ਥ ਤੇਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਓਕਾਸੇ ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ.

ਕੇਚੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਅਰੂਪੇਤਿ ਇਮਂ ਪੁਰਿਮਾਪੇਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਭਵਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨੋ’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਵ ਗਹਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਧਿਕਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਚ੍ਛਯੇਨਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਵਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਧਾਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਅਪਿਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਧੀਨੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਇਤਰਂ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਤੀਸੁਪਿ ਖਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾ ਅਵਿਭਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਯਾਯਂ ਪਸਙ੍ਗੋ ਪਠਮਵਾਰੇ, ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਪਨ ਵਿਭਜਨਾ ਏਵ ਸਾਤਿ ਨਾਯਂ ਪਸਙ੍ਗੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਪਠਮਵਾਰੇਪਿ ਵਾ ਨਾਯਂ ਪਸਙ੍ਗੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਸਾ ਹਿ ਯਮਕਸ੍ਸ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ.

ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਠਮਂ ਭਵਙ੍ਗਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਆਵਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਵਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਸਹਜਾਤਂ ਪਠਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ਦੁਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਏਕਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥੇਵਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ. ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਨੋ ਚ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦੁਤਿਯਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਗ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਤਰਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਤਿ ਚਤੁਵੋਕਾਰਾ. ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਇਤਰੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਾ ਵਿਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਤਿ ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਯਥਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਚਤੁਵੋਕਾਰਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਨ ਹਿ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਯਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾ ਆਧੇਯ੍ਯਾਧਾਰਭਾਵੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰੇ…ਪੇ… ਉਪਪਨ੍ਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ, ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਤਿ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਪਨ੍ਨੋਕਾਸੇ. ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਭਿਸਮਯੋ ਯਾਵ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਵ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਭਿਸਮੇਤਾਵੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦੁਤਿਯਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਿਂ ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਯਮਕੇ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਾਨਗਤਿਕਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ‘‘ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਪਦੇਨ ਗਹਿਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਯੇ ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋ, ਤੇਸੁ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਤ੍ਥ ਅਨਭਿਸਮੇਤਾਵਿਨੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਸਂ ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਦੁਤਿਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਏਤੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਵਚਨੇਨ. ਵੋਦਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਤੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੋਦਾਨਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਤਰਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ, ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗਿਨੋ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮਙ੍ਗੀ, ਤਾਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦੀਸੁ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੂਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਾਵਿਨੋ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਨ ਵਿਸੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਚ ਸਤਿਪਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸੇਵ ਅਭਜਨਤੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਦ੍ਵਯਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਫਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਫਲਾਨਿ ਮਜ੍ਝੇ ਚ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਵੋਕਿਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ਯਾ ਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਰੂਪੇ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਮਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਅਪਵਾਦਵਿਸਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪਸਗ੍ਗਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਸਿਦ੍ਧੋਯਂ ਞਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੫-੧੭੦. ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚਯਮਕੇ ਏਵ. ਅਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅ-ਕਾਰੋ ਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਭਾਵਵਚਨੋ, ਨਾਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਪਟਿਪਕ੍ਖਵਚਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਤਦਞ੍ਞਵਚਨੋਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨੇ ਆਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਸਮਯਵਾਰੋ ਦਸ੍ਸਨਪਰੋ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਨ ਦਸ੍ਸਨਪਰੋ, ਤੇਸੁ ਕੇਸੁਚਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਯਂ ਵਾਰੋ ਨ ਦਸ੍ਸਨਪਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚ੍ਛਿਕਰਣ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਮੁਦਯੇ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਾਵੇਤਂ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸਪਿ ਤੀਰੇਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ? ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਕੋਟ੍ਠਾਸਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇ ਸਙ੍ਗਹਣਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਵਾ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭੂਤਕਥਨਮੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਸਮੁਦਯੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨਾਨਕ੍ਖਣੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਕਾਲੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਲਬ੍ਭਤਿ ਏਕਞਾਣਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਚ੍ਚਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਂ

੧. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਸਤਿਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਿਭਤ੍ਤਭਾਵੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਤਤੋ ਸਾਤਿਸਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਭਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਭੂਵਾਦਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਨਿਸਾਮੇਨ੍ਤੇਹਿ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪਦ੍ਵਯੇਪਿ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੋਯੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਸਾਮਿਵਚਨਰੂਪਾਵਿਭੂਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਵ ਅਤ੍ਥਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਪਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋ.

੨-੭. ਸੁਦ੍ਧਿਕਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ. ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੇਵ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਦਸੋਧਨ…ਪੇ… ਅਵਚਨੀਯਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਮਾਨੇ ਸਮਾਸਪਦਭਾਵੇ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਭਿਨ੍ਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦਾਨਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਾਨੀਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਦਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਾਨੀਤਿ ਤਥਾਰੂਪੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.

ਵਿਸੁਂ ਅਦੀਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਹ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜੋਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਯਦਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਵਦਤਿ. ਤੇਨ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਂ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ. ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇਵ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਰੂਪਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦਾਨਂ ਪਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤੇ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਯਸਦ੍ਦੋਪੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬ੍ਯਧਿਕਰਣੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ.

ਇਮਸ੍ਸ ਵਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰਸ੍ਸ. ਪਦਸੋਧਨੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਵ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਿਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸੁਦ੍ਧਕਾਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਂਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਾਯਾਦਿਪਦੇਹਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਕਾਯਾਦਿਪਦੇਹਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਵਾਰਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਨਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਕਲਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਧ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕੇ’’ਤਿ. ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਚੇਤਨਾਕਾਯਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਯਦਿ ‘‘ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਤਂਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰਾ ਅਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਇਧ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਮੇਵ ਅਨਾਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਦਸੋਧਨਵਾਰਤਂਮੂਲਚਕ੍ਕਵਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਂਸਯੋ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਦਾਨਂ ਬ੍ਯਧਿਕਰਣਭਾਵਤੋ ਚ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਹਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤਾਯਾ’’ਤਿ.

ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਞ੍ਚ ਓਕਾਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਾਯ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਝਾਨਸ੍ਸ ਓਕਾਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਭੂਮਿ ਪਨ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਓਕਾਸੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਓਕਾਸੋ. ‘‘ਦੁਤਿਯੇ ਝਾਨੇ ਤਤਿਯੇ ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਝਾਨਂ, ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਰੂਪਾਵਚਰੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭੂਮਿ ਚ ਵਿਸੁਂ ਓਕਾਸਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਓਕਾਸਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਚ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਰੇ ਚ ਯਦਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਓਕਾਸਭਾਵੇਨ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਓਕਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਯਞ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਝਾਨਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭੂਮਿਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਓਕਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ ਕਥਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਦੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ. ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਓਕਾਸਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਕਥਂ? ‘‘ਵਿਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਕੇਨ? ਤੇਨੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਰਹਿਤਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਝਾਨੋਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਭੂਮਿਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਭੂਮਿਓਕਾਸਭੇਦੇਨ ਦੁਵਿਧਾਨਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਵਚ੍ਛੇਦਕਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਇਦਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਸੇਸ…ਪੇ… ਖਣੇ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵਿਸੇਸਨੇਨ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਕੀਦਿਸਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਬ੍ਭਗਤਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਦਕਨਿਮੁਗ੍ਗਵਿਸਞ੍ਞਿਭੂਤਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਨ ਮਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਾ. ਤੇ ਹਿ ਅਕਾਮਾਵਚਰਤਾਯ ਵਿਯ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਾ. ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਭਾਵਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਤਬ੍ਬਿਰਹਿਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਿਰਹਵਿਸਿਟ੍ਠਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਠਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਗਹਣਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗਬ੍ਭਗਤਾਦੀਨਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਝਾਨੋਕਾਸਭੂਮਿਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਭਾਗਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਉਪਾਯੇਨ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਸੁ.

੨੧. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤੀਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਾ ਝਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਪਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਾ ਝਾਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੂਮੀਨਂ ਓਕਾਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਝਾਨਂ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਝਾਨੋਕਾਸੋਵ ਗਹਿਤੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਭੂਮਿਓਕਾਸੋ ਗੁਣਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਅਰੂਪਾਵਚਰੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰੂਪਭੂਮਿਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਸੇਸਿਯਮਾਨੇ ਤਦੇਕਦੇਸੋਵ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਝਾਨਭੂਮੋਕਾਸਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨੋਕਾਸਭੂਮਿਓਕਾਸਾਨਂ.

ਨਨੁ ਚ ਝਾਨਭੂਮਿਓਕਾਸੇ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇ ਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਕਾਮਾਵਚਰੋਕਾਸੇਤਿ ਚੋਦਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਯਦਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੋਕਾਸੇ ਕਾਮਾਵਚਰੋਕਾਸੇ ਚ. ਤਂਦ੍ਵਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਓਕਾਸਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਗਹਣੇ ਅਯਞ੍ਚ ਗੁਣੋ ਲਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੁਂ…ਪੇ… ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਮਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਝਾਨਙ੍ਗਮਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਵਿਤਕ੍ਕਰਹਿਤੋਪਿ ਵਿਚਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕ…ਪੇ… ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਮੁਦ੍ਧਭੂਤਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਮਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਕਲਕ੍ਖੋਭਕਰਧਮ੍ਮਵਿਗਮੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਕਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਯਿਕਤੋ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਮੁਦ੍ਧਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸਦਿਸੁਦਾਹਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੩੭. ਆਵਜ੍ਜਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਥਾ ‘‘ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ.

ਪਵਤ੍ਤਿਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ

ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ. ਲੋਭੋ ਨਿਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਦੀਪਕੇਨ ਮੂਲਯਮਕੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਬਹੁਲਖਨ੍ਧਾਦਿਮੁਖੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਵਿਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਤੀਰਣਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਪਰਂ ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਪਹਾਨਨ੍ਤਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਨੁਸਯਾਭਾਵੇ ਪਨ ਤਦਾਰਮ੍ਭੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਯਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ, ਅਨੁਸਯਸਭਾਵਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ. ਅਨੁਸਯੇਸੁ ਗਣਨਸਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਬੋਧਿਤੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾ ਦੇਸਨਾ ਨ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤੇਸੁ ਤਥਾ…ਪੇ… ਦੁਰਵਬੋਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋ ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਧਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖੋ, ਨ ਅਨੁਸਯਵਾਰਾਦਿਅਪੇਕ੍ਖੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਪਗੇਵ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਹਿ ਤੀਸੁ ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਓਕਾਸਵਾਰੇ ਯਤੋ ਤਤੋਤਿ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਨੁਸਯਵਾਰਾਦੀਸੁ. ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੨) ਪਾਲ਼ਿਆਗਤਪਦਸ੍ਸ, ‘‘ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਵਾ ਪਨ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਮਕਭਾਵੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਆਦਿਗਤਪਦਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਕਥਮਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਸਿਯਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਨਾਯਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧਾਗਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਵਾਰੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਕਥਮਿਦਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕਂ ਯਮਕਦੇਸਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਮਕਦੇਸਨਾ…ਪੇ… ਨਾਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਪਟਿਲੋਮਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਪਠਮਪਦੇਨ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨਪਿ ਯਮਕਦੇਸਨਾ ਹੋਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਯਮ. ੧.ਖਨ੍ਧਯਮਕ.੨), ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਥਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਵਸੇਨ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨੁਸਯਾ ਅਨਾਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ਯਤੋ ਤੇ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਨ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਂਸਭਾਵਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਾ ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂਸਭਾਵਾ ਏਵ ਤੇ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਦ੍ਧਾਭੇਦੇਨ ਸਭਾਵਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਯਮ. ਅਟ੍ਠ. ਅਨੁਸਯਯਮਕ ੧) ‘‘ਅਤੀਤੋਪਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂਪਕਾਰਾਤਿ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਏਵਂਪਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਾਯ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਖਨ੍ਧਯਮਕਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਤਾ’’ਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਨੁਸਯਾਨਂ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੨੦੩) ਆਗਤਂ. ਅਨੁਸਯਨਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਅਨੁਸਯਵੋਹਾਰੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਪਨ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤੇਨ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਗਤਿਯਾ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਤਾ ਨਾਮ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨਪਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਯਤੋਵ ਅਨੁਸਯਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਦਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾ, ਤਾਦਿਸਾਨਂ. ਧਮ੍ਮੋ ਏਵ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਾਕਾਰੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਕਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਤੇ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਸਿਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਸਿਯੁਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਥਾਮਗਮਨਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠਮਤ੍ਤਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਨੁਸਯ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਥਾਮਗਮਨੇ ਗਹਿਤੇ ਚੋਦਨਾਯ ਓਕਾਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਨ ਕੇਵਲਮਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਪਾਠਗਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤੋ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਥਾਮਗਮਨਨ੍ਤਿ ਪਰਾਸਙ੍ਕਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤਨ੍ਤਿ ਚ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਂ ਕਿਲੇਸਤਾਦਿਸਭਾਵੋ ਵਿਯ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਵੇਣਿਕੋ ਸਭਾਵੋ, ਯਤੋ ਤੇ ਭਵਬੀਜਂ ਭਵਮੂਲਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਥਾਮਗਮਨਂ ਤੇਸਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੋ ਸਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਥਾਮਗਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਸਮਙ੍ਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩) ਅਨੁਸਯਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦) ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਨਾਕਾਰੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੋ ਅਨੁਸਯਵਾਰੇਨ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ‘‘ਅਨੁਸਯਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰਾਨਂ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰਦੀਪਕਂ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਪਿ ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਚੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਤਂਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਧਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵੇਪਿ ਪਦਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਥੇਨ ਵਾਰਨ੍ਤਰਦੇਸਨਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਸਂਸਟ੍ਠਵਾਰੇਸੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿ ਤਮੇਵ ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਸੇਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋਗ੍ਗਂ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸਭਾਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤੋ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਦੇਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦). ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਦਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਨੁ ਖੋ ਤੇ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਰਹਭਾਵੇਨ ਥਾਮਗਤਤਾ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋਤਿ ਯਂ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਗਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤੇਨ ਵਾਰਦ੍ਵਯਦੇਸਨੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ ਅਨੁਸਯਸਦ੍ਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਇਮਿਨਾ ਤਨ੍ਤਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਤਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਂ ਤਿਵਿਧਮੇਵ ਤਨ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਿਤ੍ਤਯੇਨਪਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਚ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇ ਸਤਿ. ਕਾਮਾਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ, ਪਧਾਨਾਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਪਧਾਨੇ ਕਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੋਤੁ ਕੋ ਦੋਸੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਮਾਨੋ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਥਾ ‘‘ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਧਾਤੁਆਦਿਭੇਦੇਨ ਤਿਵਿਧਂ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੂਨਂ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੀਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਚ ਆਧਾਰੇ.

ਦ੍ਵੀਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਖੋਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਏਵ. ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੂਤਿ ਯਾਸੁ ਕਾਸੁਚਿ ਦ੍ਵੀਸੁ. ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਲਦ੍ਧੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਚ੍ਛਯੇਨੇਵ. ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਯੋ ਤਦਨੁਰੂਪਾ ਚ ਵੇਦਨਾ. ਨ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਵ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਵ ਪਨ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਸ੍ਵੇਵ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਨ ਤੀਸੂ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਸਯਾਨਂ, ਕਿਂ ਤਂ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਯੇ? ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ.

ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪੇਸੂਤਿ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਮਧੁਰਸਭਾਵੇਸੁ. ਵਿਸੇਸਨਞ੍ਚੇਤਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਦ੍ਵਾਰਸਬ੍ਬਪੁਰਿਸੇਸੁ ਇਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਤਾਯ ਕਤਂ. ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਗਿਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਸਾਤਸੁਖੇ ਸਨ੍ਤਸੁਖੇ ਚ ਗਿਜ੍ਝਨਾਕਾਰੇਨ ਅਭਿਕਙ੍ਖਨਾਕਾਰੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਸੁਖਂ ਕਾਯਿਕਂ, ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਚੇਤਸਿਕਂ. ਸਾਤਸੁਖਂ ਵਾ ਕਾਯਿਕਸੁਖਂ, ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਂ. ਤਥਾ ਚਾਹੁ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੪; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੭). ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸੁਖਂ ਸਾਤਸੁਖਂ, ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸਨ੍ਤਸੁਖਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ਸੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਪੇਕ੍ਖੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਧਾਤਿਯਾ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸਯਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਚ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਨਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਅਭਿਲਪਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਯਥਾਸਕਂ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਮੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਅਨੁਸਯਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸਯਨਵਚਨੇਨਾਤਿ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਸਯਨਵਚਨੇਨ. ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਪਕਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੁ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਾ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਨੁਸਯਨੇ. ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਂ ਕਾਮਭਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਭਵਸ੍ਸਾਦਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਂ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾਨਂ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਧਾਤੁਤ੍ਤਯੇਸੁ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਘਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਭਿਰਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ. ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾ, ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਵਰਾਗੋਇਚ੍ਚੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਨੁ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਅਞ੍ਞਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸੇ ਵਿਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਨਾਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਅਵਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਨ…ਪੇ… ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਂ ਪਨ ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਵੇਦਨਾਤ੍ਤਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤਂ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਨ ਉਦ੍ਧਟਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਵਿਭਾਗਤੋਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਵਯਵਾਨਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੁਕਡ੍ਢਤਿ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾਦਿਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਪਟਿਘਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਪਟਿਘੇ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਮਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨੀਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਦਾਹਟਂ, ਤਥਾ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਘੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਟ੍ਠਾਨਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਪਾਠਾਨਂ ਕਥਮਵਿਰੋਧੋਤਿ ਆਹ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾ ਹੇਸਾ, ਸਾ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਤੋ ‘‘ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਨ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਲੋਕਿਯਾ…ਪੇ… ਨਾਨੁਸੇਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋਤਿ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਤਂਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਪਟਿਘਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਗ੍ਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਂਸਮੁਗ੍ਘਾ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ ਚਾ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਦੇਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਾ ਸਿਯਾ ਗਹਣਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਕਪ੍ਪਾ, ਤੇਸੁ ਪਠਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਯਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਦਿ ਸਿਯਾਤਿ ਯਦਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਸਿਯਾ. ਏਤਸ੍ਸਪੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਪਨਾਤਿਆਦਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਤਂਨਿਨ੍ਨਤਾਯਾਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇ ਯਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਥਾਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਵਸੇਨ ਨਿਰੂਪਨਂ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਪਟਿਹਞ੍ਞਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਾਲਮ੍ਬਿਤਂ ਰੂਪਾਦਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਕਾਯਕਿਲਮਨਦੁਕ੍ਖੇ ਦਾਨਾਨੁਭਾਵਾਦਿਕੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣੋਪਿ ਲੋਭੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੁਖਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਸੁਖਾਭਿਸਙ੍ਗਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਭੇਦਂ ਸਾਤਸਨ੍ਤਸੁਖਦ੍ਵਯਮੇਵ ਅਸ੍ਸ ਲੋਭਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ, ਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਰਾਗ…ਪੇ… ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਾਤਿਆਦਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਂਯੇਵ ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਸ੍ਸ ਸੁਖਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾ ਵਿਯ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤੇਸਂ ਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਨਾਨਾਨੁਸਯਟ੍ਠਾਨਤਾ ਹੋਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੇ ਗਹਣਵਿਸੇਸੇਨ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ‘‘ਯਤ੍ਥ…ਪੇ… ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਗਹੇਤਬ੍ਬਭੇਦੇਨ ਹਿ ਰਾਗਪਟਿਘਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਭੇਦੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤੇ ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪੁਰਿਸਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਯਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਸੁਖੁਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤੋ ਦੋਸੋ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਭੋਪਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ-ਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੋ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਅਭਾਵਤ੍ਥਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ.

ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਸਙ੍ਕਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਵਰਾਗਸ੍ਸਪਿ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਯਦਿ ‘‘ਭਵਰਾਗੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਭਵਰਾਗਸ੍ਸਪਿ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਤੋ ਚ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਚ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਸਹਜਾਤਾਨੁਸਯਵਸੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਆਰਮ੍ਮਣਵਿਸੇਸੇਨ. ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਤੋ ਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਤ੍ਥ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸਯੇ ਭੁਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਹਜਾਤਵੇਦਨਾਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ.

ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮਹਾਵਾਰੋ

੧. ਅਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ਪਵਤ੍ਤਾਵਿਰਾਮਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਰਾਮਵਸੇਨ, ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬੇ’’ਤਿ.

੨੦. ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਪਕਤਿਯਾ ਸਭਾਵੇਨ. ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਹਾਨੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਕਾਸਵਾਰੇ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਤਿ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੇ. ਓਕਾਸਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਧ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੇ. ਅਨੋਕਾਸਤਾ ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤਾ.

ਅਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਾਨੁਸਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੬੬-੧੩੧. ‘‘ਸਾਨੁਸਯੋ, ਪਜਹਤਿ, ਪਰਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਸਾਨੁਸਯੋ, ਕਾਮਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਕਾਮਰਾਗਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਨੁਸਯਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵੇਨ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਧਮ੍ਮੋ. ਭਵਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਕੇਵਲੇਨ ਭਵਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ. ਇਤਰੇਸੂਤਿ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਦੀਸੁ. ਭਵਾਨੁਸਯਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦਿਭਵਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ. ਸਾਨੁਸਯਤਾਨਿਰਨੁਸਯਤਾਦਿਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਨਾਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਪਰਿਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਭਵਵਿਸੇਸੇ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ? ਨ ਤਂ ਅਨੁਸਯਕਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਤੋ ਅਨੋਕਾਸਤਾਯ ਚਾਤਿ ਨਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਸੁਖਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨ ਨਿਰਨੁਸਯੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਨੁਸਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਸਯਨੋਕਾਸੋ ਅਨੋਕਾਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾਨੁਸਯਤਾਦਿਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਸਯਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਰਨੁਸਯਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਹਾਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਰਿਜਾਨਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੇਪਿ ‘‘ਅਪਾਦਾਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਹੇਤੁ. ‘‘ਅਨਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਾਦਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਾਨੁਸਯਵਾਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਪਜਹਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰੇਸੁ ਅਪਾਦਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਤਤੋ ਮਾਨਾਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਦਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਤਤੋ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਨਪ੍ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਰਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨੇਵ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.