ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ
ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕੇ
ਪਞ੍ਚਪਕਰਣ-ਅਨੁਟੀਕਾ
ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣ-ਅਨੁਟੀਕਾ
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਵਣ੍ਣਨਾ
ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣਦੇਸਨਾਯ ਦੇਸਦੇਸਕਪਰਿਸਾਪਦੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਏਵਾਤਿ ਕਾਲਾਪਦੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਦੇਸਯੀ’’ਤਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਭਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਧਾਤੁਕਥਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਕਾਲੋ ਅਪਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪਕਰਣਂ ਦੇਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.
‘‘ਕਾਮਾ ਤੇ ਪਠਮਾ ਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੩੮; ਮਹਾਨਿ. ੨੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਨਨ੍ਦਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੪੭) ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਮ੍ਪਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸ ਬਲਵਿਧਮਨਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਤਿਬਲਸਦ੍ਧਾਬਲਾਦਿਆਨੁਭਾਵੇਨ ਉਸ੍ਸਾਹਪਰਿਸਾਬਲਭਞ੍ਜਨਮੇਵ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸ ਬਲਵਿਦ੍ਧਂਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮਨਂ ਕਾਮਧਾਤੁਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨਾਤਿ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਨਨੁ ਚੇਤਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਾਰਾਨਂ ਭਞ੍ਜਨਂ ਸਾਵਕੇਸੁਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਵੀਰਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਾਵੀਰਿਯੋਤਿ ਮਹਾਵੀਰੋ’’ਤਿ. ਮਹਾਵੀਰਿਯਤਾ ਚ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਰਿਯਪਾਰਮਿਤਾਯ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਵੀਰਿਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਹਿਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਹਾਨਿਸਿਦ੍ਧਿਪੀਤਿ.
ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਕਥਨਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕਥਾਭਾਵਤੋ. ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮੁਦਾਯੋ ਪਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਧਾਤੁਯੋ ਕਥੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਧਾਤੁਕਥਾ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸਮੁਦਾਯੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਕਰਣਾਨਂ ਧਾਤੁਕਥਾਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯਦਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਿਸਯਨ੍ਤਿ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਾਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਚ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੫). ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਕਦੇਸਕਥਨਮੇਵ ਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਸਾਸਨੇ ਯੇਸੁ ਧਾਤੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਇਮਸ੍ਸ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਧਾਤੁਕਥਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਸੁ. ਮਹਨ੍ਤੋ ਪਭੇਦਾਨੁਗਤੋ ਵਿਸਯੋ ਏਤਾਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਿਸਯਾ, ਧਾਤੁਯੋ, ਨ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਨਿ ਅਪ੍ਪਤਰਪਦਤ੍ਤਾ. ਯੇਨ ਵਾ ਸਭਾਵੇਨ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗੇਹਿ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਸਭਾਵੋ ਧਾਤੁ. ਸਾ ਧਾਤੁ ਇਧ ਸਾਤਿਸਯਂ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਸਵਿਸੇਸਂ ਧਾਤੁਯਾ ਕਥਨਤੋ ਇਦਂ ਪਕਰਣਂ ‘‘ਧਾਤੁਕਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਭਾਵਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਧਾਤੁ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਧਾਤੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੯੮) ਵਿਯ. ਧਾਤੁਭੇਦਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਵਿਭਾਗਂ. ਪਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਕੁਤੋ ਪਕਰਣ-ਸਦ੍ਦੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਕਰਣਾਨਂ ਕਮੇਨ ਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਯੋਜਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਤੇਨ ਪਕਰਣ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਧਾਤੁਕਥਾਵ ਪਕਰਣਂ ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਂ ਦੀਪਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦੀਪਨਂ, ਅਤ੍ਥਦੀਪਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਨਂ. ‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਦੀਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਂ ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਤਤ੍ਥ ਉਪਧਾਰਣੇ ਨਿਯੋਜੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂਦੀਪਨਵਚਨਸਵਨੇਨ ਉਪਧਾਰੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧. ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਨਯਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨਾਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸਪ੍ਪਕਾਰੇਨ, ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਪਦਂ, ਤਥਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਏਕੇਕਂ ਪਦਂ. ਇਤਰੇਸੁ ਪਦਵਿਭਾਗੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਵ. ਏਤੇਹੀਤਿ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ. ਨਯਨਂ ਪਾਪਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਞਾਪਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ ਞਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਯਾ ਏਵ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨਾ ਮਾਤਿਕਾ. ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਨਞਾਣਕਿਰਿਯਾਨਂ ਕਰਣਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਨਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਕੇਨ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧). ਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਦੀਪਕਾਨਂ ਵਚਨਾਨਂ. ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਹਿ ਪਦਂ. ਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਸਂਸਾਮਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਪਕਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪਨ ਅਵਯਵਾਵਯਵੀਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ.
੨. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨. ਤਦਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਤ੍ਥਾਨਿ. ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕਂ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪਿਟਕੇ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਤਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਗਣਨੁਦ੍ਦੇਸਵਿਭਾਗਮਤ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦ੍ਵਾਦਸਭਾਵੇਨੇਵ ਗਹਿਤੋ, ਨਨੁ ਤਤ੍ਥ ਭਵੋ ਕਮ੍ਮਭਵਾਦਿਭੇਦੇਨ, ਸੋਕਾਦਯੋ ਚ ਸਰੂਪਤੋਯੇਵ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਗਹਿਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਵੀਸਾਧਿਕੇਨ ਪਦਸਤੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ. ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਭਾਵਨਭਾਵੇਨ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸ ਭਵਨਭਾਵੇਨ. ਪਦਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਵੋ, ਇਤਰੋ ਭਵਤਿ, ਭਵਨਂ ਵਾਤਿ. ਤਨ੍ਨਿਦਾਨਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇਨਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਨਿਦਾਨਦੁਕ੍ਖਭਾਵੇਨ.
‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾਕਿਤ੍ਤਨਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ…ਪੇ… ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਅਯਂ ਧਾਤੁਕਥਾਮਾਤਿਕਾਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਸਮ੍ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਕਰਣਨ੍ਤਰਗਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਮਾਤਿਕਾਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਕਰਣਨ੍ਤਰਗਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਰੂਪਾ ਇਤੋ ਬਹਿਭੂਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਰੂਪਤੋ ਗਹਿਤਾਵ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਆਦਿਕਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯ ਸਰੂਪੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਨ ਹਿ ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਕੋਚਿ ਪਦਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਵਿਕਿਣ੍ਣਭਾਵੇਨਾਤਿ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਿਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਵਿਸਟਭਾਵੇਨ.
੩. ਨਯਮੁਖਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩. ਨਯਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਨਿਗ੍ਗਮਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਦ੍ਵਾਰਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਰਹਂ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਚ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਤੇਸਂ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਨਯਮੁਖਮਾਤਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਵਿਯੁਜ੍ਜਨਸੀਲਾ, ਵਿਯੋਗੋ ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਯੋਗਿਨੋ, ਤਥਾ ਸਹਯੋਗਿਨੋ, ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਧਮ੍ਮਾ ਚ ਵਿਯੋਗੀਸਹਯੋਗੀਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾ, ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਾਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਵਿਯੁਜ੍ਜਨਸਂਯੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚੁਦ੍ਦਸਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਯੇਹੀਤਿ ਯੇਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਚ. ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਤੇ ਸਙ੍ਗਹਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿਪੀਤਿ ਸਚ੍ਚਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦੀਹਿਪਿ ਸਹ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਾਨੁਰੂਪਂ, ਯਂ ਯਂ ਪਦਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸੋ ਪਨਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹੋ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਭੂਤੇਹੀਤਿ ਸਙ੍ਗਹਣਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਭੂਤੇਹਿ. ਤੇਹੀਤਿ ਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ. ਨ ਸਙ੍ਗਹਭੂਤੇਹੀਤਿ ਸਙ੍ਗਹਣਕਿਰਿਯਾਯ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ ਏਵ ਕਰਣਭੂਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਖਨ੍ਧਾਦੀਹੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਹੀਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿਯੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ, ‘‘ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਦ੍ਵੀਹਾਯਤਨੇਹਿ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹੋ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਸਙ੍ਗਹਭਾਵੇਨ, ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਿਯੇਵ ਚ ਸਙ੍ਗਹਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਤਥਾਦੇਸਨਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ, ਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹਨਯੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ ਵਾਤਿ. ਤਥਾ ਅਰਿਯਫਲਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਤਿਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਏਕੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਯੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਯੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਤਦਨੁਰੂਪਂ.
ਰੂਪਂ ਰੂਪੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਰੂਪੇਨ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਾਸਙ੍ਕਨੀਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵਤੋ ‘‘ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿਪਿ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸਿਯਾ ਆਸਙ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਇਤਰੇਹਿ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਪਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਰੂਪੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦਾਸਙ੍ਕਾਭਾਵਤੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਤੇਨ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿਯੇਵ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੂਹੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕੇਹੀਤਿ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਸੋਤਾਯਤਨਾਦਿਨਾ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਿਨਾ. ਮਿਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕੇਹਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਯੇਹਿ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਾਰਮ੍ਮਣੇਨਪਿ ਸੋ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਤੇਨ ਵਿਯ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੪. ਲਕ੍ਖਣਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੪. ਵਿਸੁਂ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੋ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਚਤੂਹਿ ਚ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਸਭਾਗੋ ਭਾਵੋ ਪਯੋਜੇਤਿ, ਯੋ ਚ ਤੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਚਤੂਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਵਿਸਭਾਗੋ ਭਾਵੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੋ ਸਭਾਗੋ. ਯਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਵਿਸਭਾਗੋ. ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਯੋਗੇਸੁਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਭਾਗਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਨਭਾਵੋ ਸਙ੍ਗਹੇ ਸਭਾਗਤਾ, ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕੋ ਸਮ੍ਪਯੋਗੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਵਿਧੁਰੋ ਅਸਮਾਨਸਭਾਵੋ ਅਸਙ੍ਗਹੇ ਵਿਸਭਾਗਤਾ, ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੇਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.
੫. ਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫. ਏਤੇਨ ਠਪਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਰੂਪੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਰਣਨ੍ਤਰਮਾਤਿਕਾਯ ਇਧ ਮਾਤਿਕਾਭਾਵਕਿਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਠਪਨਾਕਾਰੇਨ. ਪਕਰਣਨ੍ਤਰਠਪਿਤਾਯ ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਪਚ੍ਛਤੋ ਗਹਣਂ ਬਹਿ ਠਪਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਹਿ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਧ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਸਰੂਪੇਨ ਅਵਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਭਾਵੇਨ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਸੀਸੇਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ ਆਗਤਮਾਤਿਕਾਵ ਗਹਿਤਾਤਿ. ਯੇਹਿ ਨਯੇਹਿ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤੇਸੁ ਨਯੇਸੁ, ਤੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ, ਤੇਸਂ ਨਯਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਚ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਯਂ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਮਾਤਿਕਾਯ ਨਿਕ੍ਖੇਪਵਿਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
‘‘ਗਾਵੀਤਿ ਅਯਮਾਹਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਾਵੀ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥਵਿਪਲ੍ਲਾਸਕਾਰਿਨਾ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਪਦਤ੍ਥਕੋ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਦ੍ਦਪਦਤ੍ਥਕੋ ਜਾਯਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਤੋ ਸਙ੍ਗਹਸਦ੍ਦਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਜਾਤਿਸਞ੍ਜਾਤਿਆਦਿਵਿਸੇਸੋ. ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਵਾ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਾਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਏਕਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਚੋਦਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਭੇਦਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਯਤ੍ਤਕਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਾ, ਤਦਪੇਕ੍ਖਮੇਵ ਤਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਾਤੁ ਹਿਤਾਤਿ.
ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਂ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ. ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਅਵਸੇਸਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਅਵਸੇਸਾ ਦ੍ਵਾਦਸਪਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯਉਦ੍ਦੇਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਯੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਂ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੁਦ੍ਦੇਸਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਞਾਯਤਿ, ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਨ ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਲੋਪੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਆਵੁਤ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠੋਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠੋ, ਤੇਨ ਸੋਤਾਯਤਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਸੋਤਪਸਾਦਾਦਿਕੋ ਯੋ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ. ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ. ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੋ ਪਰਤੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਮਾਨੋ ਇਧ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਵਿਸੇਸਨੇ ਕਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂਯੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਏਵਮੇਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨਯੁਦ੍ਦੇਸਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਨਨੁ ਚ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਦੀਪਨਤੋ. ਨਯੁਦ੍ਦੇਸੋ ਹੇਸੋ, ਨ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨ…ਪੇ… ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੧੭੧) ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਾਯਤਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਂ ਗਹਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਤੇ ਕਤਮੇ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ.
ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤਿਯਪਦੇਨਾਤਿ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯਤਤਿਯੇਸੁ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤਵਿਸੇਸਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਸੇਸਨੇ ਕਰਣਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਹਿ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਭਾਵਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਭਾਵਨ੍ਤਰੇਨ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ. ਸਭਾਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸ. ਏਤੇਸੂਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮੇਸੁ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮੇਨ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾਮਸਨਂ ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਸੇਸਿਤੋਤਿ. ਆਦਿਪਦੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਠਮਪਦੇਨੇਵ. ਇਤਰੇਹੀਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਦੇਹਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਾਦਸਮਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ. ਦੁਤਿਯਤਤਿਯੇਸੁ ਵਿਯ ਵਿਸੇਸਨੇ ਏਵ ਕਰਣਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮੇਸੁ ਵਿਯ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.
ਵਿਵਿਧਕਪ੍ਪਨਤੋਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਬਹੁਧਾ ਕਪ੍ਪਨਤੋ, ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਸਹ ਚ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵਕਪ੍ਪਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਵਿਕਪ੍ਪਨਂ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਵਿਭਜਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਭਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਚ੍ਛਯਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਚ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਦਵਸਿਟ੍ਠੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ. ਇਤਰੇਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤਬ੍ਬਾ. ਮਹਾਵਿਸਯੇਨ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ. ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਸੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਯੇਵਾਪਨਕਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚ ਆਗਤਂ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਅਤ੍ਥੇ ਸਤੀਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨ…ਪੇ… ਸਾਧਾਰਣਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਮਨਸਿਕਾਰਪਰਿਯੋਸਾਨਾ. ਤਾਦਿਸਸ੍ਸਾਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਦਿਸਸ੍ਸ ਅਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ.
ਨਨੁ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਯੋਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਸਾਧਾਰਣਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਸਮਾਧਿਸਭਾਵਾ ਬਲਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੇਹਿ ਚਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਚ ਸਮਾਧਿਸਭਾਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ. ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਂ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸਮਾਧਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਸਾਮਞ੍ਞਸਦ੍ਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੇਨ ਚ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਾਧਿਸਭਾਵਾਯ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਪਕਨਿਵਤ੍ਤਕੋ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸੋ ਅਨਞ੍ਞ…ਪੇ… ਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸਮਾਧਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਭੇਦਦੀਪਕੇਹੀਤਿ ਵਿਸੇਸਦੀਪਕੇਹਿ ਸਮਾਧਿਬਲਾਦਿਵਚਨੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾ ਅਨਞ੍ਞਬ੍ਯਾਪਕਨਿਵਤ੍ਤਕਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਦੀਪਨਾ ਸਦ੍ਦਾ. ਤਤੋ ਵਿਪਰੀਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੇਹੇਵ ਨ ਸੁਖਾਦਿਸਭਾਵਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਮਾਧਿਸਭਾਵਾ ਸਮਾਧਿਸਭਾਵਾਤਿ ਦ੍ਵੇਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਸਮਾਧਿਸਭਾਵਮੇਵ ਪਕਾਸੇਯ੍ਯ ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦਨਿਰਪੇਕ੍ਖਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੋਤਿ ਸਮਾਧਿਬਲਾਦਿਕੋ ਵਿਸੇਸਸਦ੍ਦੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮਾਤਿਕੁਦ੍ਦੇਸੇ, ਸਾਧਾਰਣੇ ਫਸ੍ਸਾਦਿਕੇ, ਮਹਾਵਿਸਯੇ ਵਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੇ. ਨਨੁ ਚ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਯ ਸਾਧਾਰਣਾ ਹੋਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਭਿਨ੍ਨਾਪਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਅਵਿਸਾਹਟਮਾਨਸਤਾ (ਧ. ਸ. ੧੧, ੧੫). ਅਰੂਪੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਯੁ ਠਿਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੯) ਵਚਨਤੋ ਸਮਾਧਿਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਅਰਹਤੀਤਿ ਇਧ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਨ ਅਰਹਤਿ ਸਮੁਖੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ ਫਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਉਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਪਠਮਨਯੋ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਖਨ੍ਧਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੬. ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਲਕ੍ਖਣਵਿਸਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਭਾਵਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਅਧਿਪਤਿਯਾਦੀਤਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵਉਪਟ੍ਠਾਨਪਦਹਨਾਦੀਨਿ. ਸਚ੍ਚਾਦਿਵਿਸੇਸੋ ਵਿਯਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਯਾਯੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਦਿਵਿਸੇਸੋ ਵਿਯ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਨਯਮੁਖਮਾਤਿਕਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਤੇਸਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਵਿਯ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਸਭਾਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਮਾਹ. ਇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਸਭਾਗਾ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਮੁਖੇਨੇਵ ਗਹਣੇ. ਸਦ੍ਦਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਨ ਗਹਣੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵਚਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵਚਨਵਚਨੀਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੁਰਿਮੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਮੂਲਕਾਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਪੁਰਿਮੇਨ ਯੋਜਿਯਮਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਭੇਦਤੋ ਪਞ੍ਚਕਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਖਨ੍ਧਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੇਦਤੋ ਪਞ੍ਚਕਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ.
ਆਯਤਨਪਦਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦. ਯਦਿਪਿ ਏਕਕੇਪਿ ਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਂ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ…ਪੇ… ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੪੧) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਚਕ੍ਖੁਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਦੁਕਂ ਚਕ੍ਖੁਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਦੁਕਾਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਞ੍ਹਿ ‘‘ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਕੇ ਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦ੍ਵੀਹਾਯਤਨੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਾਯਤਨੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕਸ੍ਸ ਚ ਅਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਨਾਪਿ ਦੁਕੇਹਿ ਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਚਕ੍ਖੁਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਦੁਕੇਹਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਤਿਕਸ੍ਸ ਨਾਪਿ ਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਇਧਾਤਿ ਸਚ੍ਚਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਤਿਕੇਨ ਚਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਾਦਿਤਿਕੇਨ ਚ. ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਨ ਕਾਹਿਚਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਸਦਿਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ.
੬. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਣ੍ਣਨਾ
੬੧. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਚਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗ੍ਗਹਣੇਨ. ਵਿਸੇਸਨਂ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦੀਨਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਸਦਿਸੇਨ ਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਸਙ੍ਗਹਣਤੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪਦਾਨਂ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਨਯੇ. ਅਕਮ੍ਮਜਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸਪਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.
੭੧. ਜਾਯਮਾਨ…ਪੇ… ਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਯਮਾਨਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਜਾਯਮਾਨਾਦਿਭਾਵਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਵਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ, ਸਭਾਵਮਤ੍ਤਭੂਤਾਨੀਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਾਭਾਵਮਤ੍ਤਭੂਤਾਨਿ. ਅਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵਾਨਿਪਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਆਦਿਭਾਵਤੋ ਰੁਪ੍ਪਨਭਾਵੇਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਭਾਗਾਨਿ, ਅਰੂਪਾਨਂ ਪਨ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨੀ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ. ਏਕੇਕਭੂਤਾਨੀਤਿ ਯਥਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪਕਲਾਪੇ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਏਕੇਕਾਨਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਰੂਪਕਲਾਪੇਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰੂਪਕਲਾਪਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨੁਭਵਨਸਞ੍ਜਾਨਨਵਿਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਆਦਿਭੂਤਾਨਿਪਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਤਥਾ ਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਦਿਯਨ…ਪੇ… ਅਗਯ੍ਹਮਾਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵਮਾਹ. ‘‘ਜਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਜਾਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਪਰਿਯਾਯੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਙ੍ਖਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਾ…ਪੇ… ਸਭਾਗਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨੇਕਨ੍ਤਪਰਮਤ੍ਥਕਿਚ੍ਚਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਦੁਵਿਧਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਆਦਿਭਾਵੇਨ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਭਾਗਤ੍ਥੇਨ. ਤੇਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ.
ਪਠਮਨਯਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਦੁਤਿਯਨਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭੧. ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਸਦ੍ਦਾ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਾ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਸ੍ਵੇਵ ਇਧ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਤਂ…ਪੇ… ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯੇ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਚ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਪੁਨ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ…ਪੇ… ਆਹਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਨਯੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਚ. ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹਸਾਮਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹਾਨਂ. ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧਨਤ੍ਥਾਨਿ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭੇਦਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਵਿਸੇਸਾਵ ਖਨ੍ਧਾਦਿਗਣਨਾਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਵਿਸੇਸਾਵ ਖਨ੍ਧਾਦਿਗਣਨਾ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਕੇਵਲਾ ਅਨਵਸੇਸਾ, ਸਾਮਞ੍ਞਭੂਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਧਿਕਤੇ ਦੁਤਿਯਨਯੇ. ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਯ ਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿ…ਪੇ… ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਸੁ ਤੀਸੁ. ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਏਕੇਨ ਵਾ. ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ ਤਾਵਤਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਏਵਂਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਸੋਤਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਅਸਮ੍ਭਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਅਸਮ੍ਭਵਾ. ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਨਯਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਨਯਮਾਤਿਕਾਯ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ, ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਾਦਯੋ, ਤੇ ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਚ ਤੇਸਂ ਵਿਸਯਭੂਤਾਤਿ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਯਮਾਤਿਕਾਯ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਞ੍ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਹਿ ਇਧ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ.
‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਚ ਯਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਨਯੇ ਛਟ੍ਠਨਯੇ ਚ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ? ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੬), ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੨੨੮) ਚ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ. ਇਤਰੇਸੂਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦਿਨਯੇਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਰੂਪੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨਿਯਾਮਕਭਾਵੇਨ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨ. ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਸੁ. ਤੇਨ ਤੇਨਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਨ. ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤੋ ਅਞ੍ਞਂ. ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਅਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਸਿਯਾ ਪਨੇਤਂ ਸਭਾਗੇਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਸੋ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਞ੍ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚਨਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਹਰਤਿ.
ਯਦਿ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵਂ ਪਾਠਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਏਵਾਤਿ ਯੋ ਰੂਪਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਵ ਤੇਨ ਰੂਪਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵੇ ਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗੋ ਵਿਸਭਾਗੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਕਦੇਸਾ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਯੋ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਮੁਦਾਯਨ੍ਤੋਗਧਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਨਾਤਿ ਵਿਭਾਗੇਨ. ਤੇਤਿ ਏਕਦੇਸਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸਾਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤਾਯ ਵਿਭਾਗਾਭਾਵੋ, ਵਿਭਾਗਾਭਾਵੇਨ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤਾਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਤਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯਥਾ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਾਭਾਵੇਨ ਏਕਦੇਸਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਏਕਦੇਸਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਤਿਆਦਿ ਉਦਾਹਰਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਞ੍ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਦੇਸ…ਪੇ… ਵਿਸਭਾਗਂ ਯੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਮਾ ਹੋਤੁ, ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪੀਯਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸਭਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਚ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਯੋ ਪਕਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮੇਵ ਏਤੇਸਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋ, ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸਭਾਗੋ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ ਸਭਾਗਾਭਾਵਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਨ. ਏਵਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਤਿਪਿ ਵਿਸਭਾਗਭਾਵੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚਨੇਨ. ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸੋਤਾਯਤਨਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਥ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਭੇਦੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਭੇਦੇਹੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਵਿਭਾਗੇਹਿ. ਪਞ੍ਚਧਾਤਿ ਰੂਪਾਦਿਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਭਿਨ੍ਨਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਗਣੇਤਬ੍ਬਾਗਣੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਨ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਕਰਣਮਤ੍ਤਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਾਦਯੋ ਪਨ ਨਯਾ. ਅਗਣਨਾਦਿਦਸ੍ਸਨਾਨੀਤਿ ਅਗਣਨਗਣਨਦਸ੍ਸਨਾਨਿ. ਨਨੁ ਚ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਗਣਨਾਦੀਨਿਪਿ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤਾਨਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਾਨੀਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭੂਤਾਨਂ ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਤ੍ਤੁਆਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਤ੍ਤੁਕਰਣਕਮ੍ਮਤ੍ਤਯਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ.
ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤਂਤਂਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵੋ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤਾਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਸਭਾਗਤਾ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਅਭਾਵੋ ਵਿਸਭਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਪ੍ਪਕਾਰਧਮ੍ਮਨਿਰੂਪਨੇ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ ਸੋਤਾਯਤਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ. ਸਮਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਏਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਭਾਵੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਅਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਠਮਨਯੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਗਣੇਤਬ੍ਬਾਗਣੇਤਬ੍ਬਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਤਿਯਾਦਿਨਯੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਂਤਂਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਨਯਾਨਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤਾਸੁ ਵਿਸੇਸੋ.
ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸਦਿਸਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਪਦਾਦੀਨਿ. ਇਤਰੇਹੀਤਿ ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾਨੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
‘‘ਖਨ੍ਧਪਦੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਨ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਪਦਸਙ੍ਗਹੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਰਣਂ ਪਨ ਕਤ੍ਤੁਰਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੇਨਚਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਸੁ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸਮੁਦਾਯੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿ ਤਦਵਯਵੇਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤੇਨ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਤ੍ਤਨਿਵਾਰਣਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਹਕਤੋ ਅਞ੍ਞਨਿਵਾਰਣਂ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਚ…ਪੇ… ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ਹਿ ‘‘ਸੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਨ੍ਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਸਮ੍ਭਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਡ੍ਢੇਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ. ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਯਤਨਧਾਤੁਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ. ਨ ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ, ਸਮੁਦਾਯੋ ਵਾ ਤਦੇਕਦੇਸਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ‘‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭੧) ‘‘ਸੋ ਚ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਾਨਂ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਤਦੇਕਦੇਸਾਨਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਹਿ ਵਿਯਾਤਿ ਵਿਸਦਿਸੁਦਾਹਰਣਂ. ਏਤੇਹਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਏਵਰੂਪੇਹਿ. ਏਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ. ਅਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਅਕਥਨੇ, ਅਦੇਸਨਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਸੂਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਤਂ ਕਾਰਣਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੇਹਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮਜਾਤੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਯਦਿਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਉਭਯਾਭਾਵੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵੋ. ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ. ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਚਤੁਕ੍ਕਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਦੁਕਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਠਮੇਨ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਸਲ਼ਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਞ੍ਚ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਏਕਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਚਤੁਕ੍ਕਖਨ੍ਧਦੁਕਾਦੀਨਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ ਨ ਨਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.
ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਪਦੇ. ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨ੍ਤੋ. ਤਦਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾਸਙ੍ਗਾਹਕਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ. ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਏਵ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਦੁਤਿਯਨਯਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਤਤਿਯਨਯੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭੯. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਦੇਸਸਭਾਗਤਾ ਸਮੁਦਾਯਸਭਾਗਤਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ. ਯਥਾ ਚ ਏਕਦੇਸਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ, ਏਵਂ ਏਕਦੇਸਸਭਾਗਤਾਯ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਕੇਵਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਨ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖੁਮਰੂਪਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਹੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਹਿ. ਨ ਕਥਞ੍ਚਿ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕੇਨਚਿਪਿ ਪਕਾਰੇਨ ਨ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤਾਯ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਵਿਯ…ਪੇ… ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਭਾਗਤਾਭਾਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਕੇਨਚਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਣੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਹਿ ਤਂ ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ. ਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨਿਬ੍ਬਾਨ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋਵਾ’’ਤਿ. ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਞ੍ਚੀਤਿ ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ. ਤੇਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਦਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਦਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਏਕਦੇਸੋਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿ. ਅਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸਭਾਗੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੁਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਤਦੇਕਦੇਸਸਭਾਗੋ. ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਤਿ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਵਿਸਭਾਗਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮੁਦਾਯਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨ ਨ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਗਣਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਕਦੇਸਂ.
ਤਤਿਯਨਯਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਚਤੁਤ੍ਥਨਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੧. ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਹਾਨਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹਾਨਂ. ਸਙ੍ਗਹਣਪੁਬ੍ਬਂ ਅਸਙ੍ਗਹਣਂ, ਅਸਙ੍ਗਹਣਪੁਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਣਾਸਙ੍ਗਹਣਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਣਾ…ਪੇ… ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵਕਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਸਙ੍ਗਹਹੇਤੁਕੋ ਸਙ੍ਗਹਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਵਿਰਹੇ’’ਤਿ. ਕੇਨਚਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਨ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇਨ ਪੁਨ ਤਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਸੋ ਏਵ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿਕੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਭਾਵਸਬ੍ਭਾਵਾ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਨ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾ, ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਏਕੇਨਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਨ ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਇਧ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ.
ਸਕਲਵਾਚਕੇਨਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ. ਤੇਨ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦੇਨਾਤਿ ‘‘ਤੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਨ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਪਨ ਅਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਹਿ ਯੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤੇਨੇਵ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਤਦਵਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮੇਨ ਫਸ੍ਸਾਦਿਨਾ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਸਕਲਕ੍ਖਣਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤੇਨ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦੇਨ ਯਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੇਦਨਾ ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਖਨ੍ਧੋ ਆਯਤਨਞ੍ਚਾਤਿ ਵੇਦਨਾ ਵਿਸੁਂ ਖਨ੍ਧੋ, ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਵਿਸੁਂ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞੇਨ ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਾਦਿਨਾ. ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦਿ ਵਿਯ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠੋਯੇਵ ਯੋ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਨ ਏਤ੍ਥ ਵਾਰੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਚ. ਸਙ੍ਗਹੋਵਾਤਿ ਕੇਵਲੋ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਨ ਕਤ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਨ ਹੀਤਿਆਦਿ ਤਂਸਮਤ੍ਥਨਂ.
ਚਤੁਤ੍ਥਨਯਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਪਞ੍ਚਮਨਯੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੩. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਗਹਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਵਿਰਹਿਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਪਞ੍ਚਮਨਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਤ੍ਥ ਕੇਨਚਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇਨ ਪੁਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਚ. ਤਮੇਵ ਤਾਵ ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹਾ’’ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ. ਯਥਾਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਪ੍ਪਕਾਰਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਹ ਸੁਖੁਮਰੂਪੇਨਾਤਿ ਸਸੁਖੁਮਰੂਪਂ, ਤੇਨ ਸੁਖੁਮਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਹਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤੇਨ ਸਹਿਤਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯਾ ਸਸੁਖੁਮ…ਪੇ… ਦਾਯਾ. ਕੇ ਪਨ ਤੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੇਸਞ੍ਚੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ. ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਾਹਕਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਸਦਿਸਾ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਨੇਵਸੇਕ੍ਖਾਨਾਸੇਕ੍ਖਾਦਯੋ. ਇਤਰੇਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ. ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ, ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਸਙ੍ਗਾਹਕੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਅਪ੍ਪਟਿਘੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਚ ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਯੋ ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹਾਦਯੋ, ਤੇ ਪਠਮਪਞ੍ਹੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ, ਨਾਮਰੂਪਪਞ੍ਹਾਦਯੋ ਪਨ ਚਤੁਵੀਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਸੇਸਕਪਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੇਸਕਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦਂ. ਪੁਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਚ ਪੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਭਾਵੇਨ ਵਚਨਂ ਪਞ੍ਹਭਾਵਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਞ੍ਹਾ ਪਨੇਤ੍ਥ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਤੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਧਮ੍ਮਾ ਤੇਨੇਵ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.
ਤਦੇਵਾਤਿ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨਾਤਿ ‘‘ਤਦੇਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ. ‘‘ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਉਦ੍ਧਟਂ ਪਦਂ, ਤਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦੀਹੇਵਾ’’ਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਤੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ‘‘ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਨਿਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਉਦ੍ਧਟਸ੍ਸੇਵ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵਧਾਰੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਕਦਾਚੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਦ੍ਧਟਸ੍ਸ. ਅਨਿਯਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਅਵਧਾਰਣਫਲਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਿਯਮਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਚਨਸੇਸੋ ਯੋਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਏਵ-ਕਾਰੇਨ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤੋ ਹਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨਿਯਮੋਤਿ. ਏਵਂਪਕਾਰਮੇਵਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਉਦ੍ਧਟਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ, ਯਂ ਪਕਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਉਦ੍ਧਟਂ, ਤਂਪਕਾਰਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਟਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ. ਏਤੇਨ ਯੋ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਉਦ੍ਧਟੋ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਇਧ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਉਦ੍ਧਟਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਸਹਿਤਤਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਸਹਿਤਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਵਸੇਸਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਸਕਲੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਵਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਉਦ੍ਧਟਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਯ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਦ੍ਧਟਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਏਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚਮਨਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਪਠਮੇ ਨਯੇਤਿ ਪਠਮੇ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ. ਤਥਾ ਦੁਤਿਯੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਰੂਪਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹੀਤਿ ਅਸੁਖੁਮਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਚਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਥਂ ਪਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪੇਕਦੇਸੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ.
੧੯੬. ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ…ਪੇ… ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਾਮਂ ਵੇਦਨਾਦੀਹੇਵ ਚਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਯੇਹਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਤੇਵ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਦਾਨੇਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਉਦਾਨੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਦਿਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਠਮੇਨ ਉਦਾਨੇਨ. ਦ੍ਵੇਤਿ ‘‘ਬਾਹਿਰਾ ਉਪਾਦਾ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵੇ-ਸਦ੍ਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਨਯਦਾਨਂ. ‘‘ਰੂਪਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਵੀਸਪਦਿਕੋ ਏਸ ਨਯੋ.
ਪਞ੍ਚਮਨਯਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਛਟ੍ਠਨਯੋ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੨੨੮. ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਂ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਂ ਭਾਜਿਤਂ, ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚ ਪਧਾਨਭੂਤਂ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਂ, ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਗਹਿਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ. ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਪਿ ਹਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਯਮਕੇ (ਯਮ. ੧.ਖਨ੍ਧਯਮਕ.੫੯-੬੧) ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ. ਤੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਪਯੋਗਟ੍ਠੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਪਦਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ. ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ. ਵਿਸਭਾਗਤਾਤਿ ਅਤਂਸਭਾਗਤਾ. ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭਾਵੋ ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੇ ਸਭਾਗਤਾ, ਨ ਸਙ੍ਗਹੇ ਵਿਯ ਸਮਾਨਸਭਾਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭਾਵਰਹਿਤਾਨਂ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਸਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਦਭਾਵਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ. ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋਪਿ ਨਿਵਾਰਿਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਭਾਗੋ ਭਾਵੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋਤਿ. ‘‘ਚਤੂਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਤੇਹੀਤਿ ਚ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਏਵ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਚ ਹੋਤਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਚ ਰੂਪੇਕਦੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਭਾਗਤ੍ਤਾ ਏਵ.
ਤੀਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹੀਤਿ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਮਿਸ੍ਸਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਦੀਪੇਤਿ ਰੂਪਭਵੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਞ੍ਚਹੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ. ਏਕਾਯ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ. ਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਏਵ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਹੋਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਹਿਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਪਿ ਵਾ ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ. ਤਾਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਦੀਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਏਵਾਤਿ ਏਵਮਵਧਾਰਣਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਵੇਦਨਾਦਿਕੇ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਹਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂਯੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਤ੍ਤਕਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਨਿ, ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾਨਿ ਚ ਅਰੂਪਾਨਿਪਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਾਨਿ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਿਪਦੇਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਅਚੇਤਸਿਕਾਦਿਪਦੇਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਦੁਭਯਸਮੁਦਾਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦਿਪਦੇਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸੋਭਯਧਮ੍ਮਾਤਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਸਹਿਤਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਖਨ੍ਧਾਦੀਹੇਵਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਏਵ, ਨ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਮਤ੍ਤੇਨ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਯੇਵ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਦੇਕਦੇਸਾਤਿ ‘‘ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਾ. ਤਦੇਕਦੇਸਞ੍ਞਸਮੁਦਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਵਯਵਾਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾ. ਵਿਭਾਗਾਭਾਵਤੋਤਿ ਭੇਦਾਭਾਵਤੋ. ਭੇਦੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਭੇਦੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਾਨਂ ਵਿਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ ਭੇਦਾਭੇਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਭੇਦਮੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਮੁਦਾਯਨ੍ਤੋਗਧਾਨਂ ਏਕਦੇਸਾਨਂ ਨ ਵਿਭਾਗੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਗਹੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਵਿਭਾਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਆਦੀਨਂ. ਤੇ ਚ ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਭਤ੍ਤਸਭਾਵਾਨਂ ਨ ਤੇਸਂ ਸਮੁਦਾਯੇਕਦੇਸਾਦਿਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਏਵ ਖਨ੍ਧਾਦਯੋਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਆਮਸਨੇਨ ਸਮੁਦਾਯੇਕਦੇਸਾਦਿਭਾਵੋ ਆਪਨ੍ਨੋ ਏਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਿ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦਿਸਬ੍ਬਪਞ੍ਹੇਸੁ.
ਛਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਪਿਟ੍ਠਿਦੁਕਪਦੇਸੁ ਵੀਸਤਿ ਦੁਕਪਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ‘‘ਤੇਵੀਸਪਦਸਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਤੇਵੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ‘‘ਏਕਵੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪਞ੍ਹੇਸੁ. ਏਕਕਾਲੇਕਸਨ੍ਤਾਨਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਾਨਞ੍ਚ ਅਨੇਕੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੁਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨ…ਪੇ… ਧਾਤੂਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਦੇਸਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦਯੋ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਚ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾ. ਸਮਾਨਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨੇਹੀਤਿ ਏਕਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨੇਹਿ ਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨਭੇਦਰਹਿਤੇਹਿ ਏਕਦੇਸਨ੍ਤਰੇਹਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸਨ੍ਤਰੇਹਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸਵਿਸੇਸਭੂਤੇਹਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਯੋ ਸਮ੍ਪਯੋਗੀਵਿਪ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵੇਨ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਹਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ. ਤੇ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ. ਕੇਹਿਚਿ ਸਹੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹੇਹਿ ਏਕਦੇਸਨ੍ਤਰੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤੇਹਿ. ਨ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤੇਪਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਯੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ…ਪੇ… ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਚਾਤਿ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯਥਾਰਹਂ ਸਭਾਗਤਾ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਚ. ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਚ ਲਭਨਤੋ.
ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯੀਨਂ ਸਮੁਦਾਯਾ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਸਮੁਦਾਯਾ. ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਚ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਏਕੇਕਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਦੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਭੂਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਭੂਤਾਨਿਪਿ. ਤੇਨ ਵਿਭਾਗਾਕਰਣੇਨ. ਯਦਿ ਸਮਾਨਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤਾਦਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਯਤਨ…ਪੇ… ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਧਾਤੁਵਿਭਾਗੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ, ਏਵਮੇਵਂ.
੨੩੫. ਤਂਸਮ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਮਾਨਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨੇਹਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਗਤੇਹਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ, ਏਵਂ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨੇਹਿ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲੇਹਿ ਚ ਤੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਤਂਵਿਪ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵਂ…ਪੇ… ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਭਾਗਤਾਨਿਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਵਿਭਾਗੇਹਿ ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ. ਵਿਭਾਗੇ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਵਿਭਾਗਰਹਿਤੇਹੀਤਿ ਸਮਾਨਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨੇਹਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਗਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਭਤ੍ਤੇਹਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ…ਪੇ… ਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸਦਿਸੁਦਾਹਰਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਯਥਾ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਅਨਾਗਤਕਾਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਮਟ੍ਠਕਾਲਭੇਦਂ, ਏਵਂ ਯਂ ਆਮਟ੍ਠਕਾਲਭੇਦਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ ਦੇਸਨਾਯ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਰਹਸ੍ਸੇਵ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਉਦ੍ਧਰਣਂ.
ਵਿਭਾਗਰਹਿਤੇਹੀਤਿ ਵਿਸਭਾਗਤਾਭਾਵਤੋ ਅਵਿਭਾਗੇਹਿ. ਅਨਾਮਟ੍ਠਕਾਲਭੇਦੇਤਿ ਅਨਾਮਟ੍ਠਕਾਲਵਿਸੇਸੇ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤੇਨ ਪਾਰਿਸੇਸਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦੀਪਕੇ ਭੇਦੇ ਗਹਿਤੇਤਿ ਯਥਾਗਹਿਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਦੀਪਕੇ ਤੇਸਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸੇ ‘‘ਅਰੂਪਭਵੋ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧਾਤੁ. ੨੪੬) ਗਹਿਤੇ ਤੇਨੇਵ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਨਾ ਭੇਦੇਨ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਸਭਾਗਤਾਪਿ ਗਹਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਭੇਦੇ ਪਨ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ਤੇਨ ਤੇਨ ਗਹਣੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦੀਪਕੇ ਵਿਸੇਸੇ, ਵਿਸਭਾਗੇ ਵਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ‘‘ਵੇਦਨਾ, ਸਞ੍ਞਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਗਹਣੇਨ ਸਭਾਗਤਾਦੀਪਨੇਨ ਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਭਾਗਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸਭਾਗਤ੍ਤੇ ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਭਾਗਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਯ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਭਾਗਤਾਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਭਾਗਤਾਯ ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ.
੨੬੨. ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਯਾਤਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੋਟ੍ਠਾਸਨ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਅਲੀਨਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਸੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨੋ, ਦੁਤਿਯਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਏਵੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇ ਪਧਾਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਇਧ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਿਕੇ ਦੁਤਿਯਰਾਸਿਯੇਵ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਨਨ੍ਤਰਨਯੇਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾ ਸਦਿਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ. ਇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਤੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਾ, ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਵਿਯ ਨ ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾ. ਨ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੇਹਿ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਤੇ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੇਹਿ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾ ਸਿਯੁਂ, ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਆਯਤਨੇਹਿ, ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਯੇ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਤੇਹਿਪਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਸਮੋ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸਮਨਯੇ ਤੇਹਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਓਸਾਨਨਯੇ ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤੇ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੇਹਿ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਵਿਤਕ੍ਕਸਹਿਤੇਸੂਤਿ ਸਹਵਿਤਕ੍ਕੇਸੁ. ਤੇਸੂਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮੇਸੁ, ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹਿਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇਤਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੋਤਿ ‘‘ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੋ. ਨਨੁ ਵਿਤਕ੍ਕੋਪੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਂ ਗਤੋ, ਸੋ ਚ ਵਿਚਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਤਦੇਕਦੇਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਭੂਤਾਨਂ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦੀਨਂ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਇਧਾਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀਤਿ.
ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨੋ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੂਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ. ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ. ਤੇਹਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਚਾਰੇਨ. ਨ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਧਿਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਭਾਵਂ ਉਦਾਹਰਣਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਤਂਸਹਗਤਾ ਚ ਮੋਹਵਜ੍ਜਾ ਮੋਹੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਕੇਚਿ ਅਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਮੋਹੇਨਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਮੋਹਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਨ ਸਮੁਦਾਯੋ ਤੇਨ ਮੋਹੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਸੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮੁਦਾਯੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ‘‘ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਯੋਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਹੇਤੁਕਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਅਵਿਤਕ੍ਕ…ਪੇ… ਸਿਯਾ, ਤਂ ਨ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੇਸੁ ਕੋਚਿਪਿ ਵਿਚਾਰੇਨ ਅਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਏਕਧਮ੍ਮੇਪਿ…ਪੇ… ਕਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ.
ਛਟ੍ਠਨਯਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਸਤ੍ਤਮਨਯੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੬. ਤੇਹਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਾਦਿਕੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤਿਪਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਾਦਿਕੇ ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮੇ ਸਤਿਪਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ. ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਕੇਨਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਤੇਸਂ. ਤੇ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਤੇ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਵ. ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਚ ਤੇ ਏਵ ਧਮ੍ਮਾ ਅਡ੍ਢਦੁਤਿਯਾਯਤਨਧਾਤੁਯੋ, ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਚ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਚਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ.
ਨਨੁ ਤਦਞ੍ਞਭਾਵਤੋ ਏਵ ਤੇਹਿ ਇਤਰੇਸਂ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਦਞ੍ਞਸਮੁਦਾਯੇਹੀਤਿ ਤਤੋ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਅਞ੍ਞਸਮੁਦਾਯੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਮੁਦਾਯੇ…ਪੇ… ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਲੋਭਸਹਗਤਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਰਾਸਿਨਾ ਏਕਦੇਸਾਨਂ ਲੋਭਸਹਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ, ਤਥਾ ਯੇ ਏਕਦੇਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਵਯਵਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋਤਿ. ਅਨੇਨ ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਅਵਯਵਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਅਵਯਵੇਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਨ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਅਵਯਵਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਅਵਯਵੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਿਧਿ, ਏਸੇਵ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਤ੍ਤਾ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਰਵਸੇਸੇਸੂਤਿ ਅਬਹਿਕਤਵਿਤਕ੍ਕੇਸੁ. ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯਤੋ ਅਬਹਿਕਤੋ. ‘‘ਸੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੋ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਤੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿ ਇਧ ਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਦਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨਪਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ…ਪੇ… ਗਹਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਨ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤਿ. ਸਹਯੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਚੇਤਸਿਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਯੁਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਦੀਪੇਨ੍ਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਆਗਤਾ ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਕਪਦਾਨਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਊਨੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਿਕੇ ਤਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਵੇਦਨਾਪੀਤਿਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਿਕੇ ਪਠਮਨ੍ਤਿ ਪਦਤ੍ਤਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੦੯. ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਪਕਾਸਿਯਮਾਨਾ ਅਤ੍ਥਾ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਉਦ੍ਧਟਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ. ਮਨੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨਨਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਨੋਧਾਤੁ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਏਕਨ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਸਤ੍ਤਮਨਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਅਟ੍ਠਮਨਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੩੧੭. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੋਗਿਨੋ ਅਭਾਵਤੋ. ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਚ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ.
ਅਟ੍ਠਮਨਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਨਵਮਨਯੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੩੧੯. ‘‘ਸਮਾਸਪਦਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਨਾਮ ਸਮਾਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਾਦਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਯਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਇਧ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਵਮਨਯੇ ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਅਰਣਨ੍ਤੇਸੁ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਨਾ ਸਯਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਂ. ਅਯੋਗੋਤਿ ਅਸਮ੍ਪਯੋਗੋ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਦਸਮਨਯੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ ਸੁਖੁਮਰੂਪਗਤਿਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮਨਾਯਤਨਂ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਯਥਾ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਵਿਯ ਸਰੂਪਤੋ ਅਨੁਦ੍ਧਟਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਹਿਚੀਤਿਪਦੇਨ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਏਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੁਖੁਮਰੂਪਗਤਿਕਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ‘‘ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕੇਹਿ ਵਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯਾਦੀਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਿਸ੍ਸਕੇਹਿਪਿ ਅਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਕਲਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਹਵਤ੍ਤਿਨੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੋਗਿਨੋ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਹਿ ਚ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਯੁਜ੍ਜਮਾਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਮੇਵ…ਪੇ… ਅਰੂਪਭਵਾਦੀਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੇਤਿ ਯੇ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਪਨ ਤੇ ਰੂਪੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾ ਅਰੂਪੇਕਦੇਸਭੂਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ’’ਤਿ.
ਨਵਮਨਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਦਸਮਨਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੩੫੩. ਯੇ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਸੁ ਕੇਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਕੇਚਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸੇਵ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਗਤਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤਾਦਿਵਿਸੇਸਵਤੋ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਾਹ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕਭਾਵਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ. ਕਾਮਭਵੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੋਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭਵਾ. ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋਤਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਯੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਕੇਨਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.
ਦਸਮਨਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੧. ਏਕਾਦਸਮਨਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦੯. ਤੇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾ. ਸੇਸੇਹੀਤਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠੇਹਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ. ‘‘ਏਤੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ‘‘ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੇਹਿਚੀਤਿਪਦਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੁਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਕਿਤ੍ਤਨਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਤੋ ਤੇ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਵਜ੍ਜੇਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਰਹੇਹੀਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਂ, ਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਕੇ.
ਏਕਾਦਸਮਨਯਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੨. ਦ੍ਵਾਦਸਮਨਯੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੪੧੭. ਨਵਮਨਯੇ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਦ੍ਵਾਦਸਮਨਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਸਿਟ੍ਠਾਵ ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਮ…ਪੇ… ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਦ੍ਵਾਦਸਮਨਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੩. ਤੇਰਸਮਨਯੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪੮. ਯੇਹੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦੀਹਿ. ਤੀਹਿਪਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇਹਿ. ਪੁਨ ਯੇਹੀਤਿ ਅਰੂਪਭਵਾਦੀਹਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਯਤਨਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਤਿ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵਾਦਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦੀਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ. ਸਤਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇ ਤੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਇਧ ਤੇਰਸਮਨਯੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨ ਰੁਹਨ੍ਤਿ ਨਾਰੋਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੪੪੮) ਅਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਏਵ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਵਿਕਲਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਮੁਦਾਯਭਾਵਤੋ.
ਤੇਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀ’’ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਅਸਬ੍ਬ…ਪੇ… ਸਿਯੁਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਾਵਿਚਾਰਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ. ਨ ਤੇਸਂ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕਤ੍ਤਾ ਨ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ. ਉਭਯਾਭਾਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਸਹਿਤਸਬ੍ਬਵਿਞ੍ਞਾਣਤਂਧਾਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਦੁਭਯਧਮ੍ਮਾ ਅਚੇਤਸਿਕਚੇਤਸਿਕਲੋਕਿਯਪਦਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤੇਰਸਮਨਯਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੪. ਚੁਦ੍ਦਸਮਨਯੋ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੪੫੬. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.
ਸਮੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ. ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਵਿਚਾਰਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸਮਨਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਨਯੇ’’ਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਵਿਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਮੋਘਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਤਥਾਭੂਤਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਭਾਵਸ੍ਸ ਞਾਪਿਕਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਮੋਘਤ੍ਤਾ ਤੇ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਮੋਘਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮੋਘਪੁਚ੍ਛਕੋ. ਅਟ੍ਠਮੋ ਨਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾਨਂ ਮੋਘਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਚ ਸਹਾਤਿ ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਮਨਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਓਸਾਨਨਯੇ ਅਟ੍ਠਮਨਯੇ ਚ ਓਸਾਨਨਯੇ ਚ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ.
ਚੁਦ੍ਦਸਮਨਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣ-ਅਨੁਟੀਕਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਕਰਣ-ਅਨੁਟੀਕਾ
੧. ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ‘‘ਧਾਤੁਕਥਂ ਦੇਸਯਿਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਸ ਆਹ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਸਮੁਦਾਗਮਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਪਥਵੀਆਦੀਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਨਾਨਯਵਿਚਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਦਵਿਭਾਗੋਪਿ ਕਤੋ, ਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਏਵ, ਸੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਾਦਿਹੇਤੁਦੁਕਾਦਿਤਿਕਦੁਕੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਤਿਕਦੁਕਾਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਤਂ ਪਕਰਣਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਿ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇਪਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੫੮) ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸੋ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਸਾਤਿਸਯੋ, ਯਥਾ ਵਿਭਙ੍ਗਪਕਰਣੇਤਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਯਤੋ ਤਂ ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਧਾਤੁਕਥਾਯਾਤਿ ਆਧਾਰੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਥਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਵਿਭਙ੍ਗੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਆਧਾਰੋ ਹਿ ਸਙ੍ਗਹਣਵਿਭਜਨਪ੍ਪਭੇਦਵਚਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਅਵਯਵਕਿਰਿਯਾਨਂ ਤਂਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾਨਿ ਪਕਰਣਾਨਿ ਯਥਾ ‘‘ਰੁਕ੍ਖੇ ਸਾਖਾ’’ਤਿ. ਕਰਣਵਚਨਂ ਵਾ ਏਤਂ, ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਕਰਣਭੂਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ ਭਗਵਾ ਤਿਕਦੁਕਵਸੇਨ ਤਾਵ ਨੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਾ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਭਙ੍ਗਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਪੁਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਭਾਗਸਙ੍ਗਹਯੁਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਾਦਿਨਯਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਧਾਤੁਕਥਂ ਦੇਸੇਸਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਸਰੀਰਕਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ ਕੁਸਲਾਦਿਕੇ ਚ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਾਦਿਨਯਂ ਨੇਤੁਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਥਾਸਙ੍ਗਹਿਤਵਿਭਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਙ੍ਗਹਤੋ ਵਿਭਾਗਤੋ ਪਭੇਦਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨਾ ਯਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਯੋ ਚਾਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੁਪਾਦਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਵੋਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਕਰਣਾਨਂ ਦੇਸਨਾਨੁਕ੍ਕਮਕਾਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਸਭਾਵਤੋਤਿ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਸਭਾਵਤੋ. ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਤ੍ਤੋ ਪੋਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਯ. ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਯਾਯ ਤਜ੍ਜਾਉਪਾਦਾਦਿਭੇਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਪਭੇਦਤੋਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ. ਯਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਭਾਵਤੋ ਉਪਾਦਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਮੂਲਭੂਤਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਏਵ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਭੇਦਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਬਨ੍ਧਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਵਦਤਿ, ਅਸਭਾਵਸਮੂਹਵਸੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਸਨ੍ਤਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਬਨ੍ਧੋ ਸਨ੍ਤਾਨੋ. ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਮੂਹੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕੋ ਦਹਰਭਾਵਾਦਿਕੋ ਚ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਸੁ ਅਸਭਾਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਨਾ ਪਬਨ੍ਧਸਮੂਹਾਨਂ ਅਸਭਾਵਤ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਅਸਭਾਵਸਮੂਹਵਸੇਨਾਤਿ ਅਸਭਾਵਗ੍ਗਹਣਂ ਪਬਨ੍ਧਸਮੂਹਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਬਾਹਿਰਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਸਭਾਵਸਮੂਹਸਸਭਾਵਪ੍ਪਭੇਦਵਸੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਸਭਾਵਸਮੂਹਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਸਸਭਾਵਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਚ. ‘‘ਸਸਭਾਵਸਮੂਹਸਭਾਵਭੇਦਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੂਹਸਭਾਵੋਤਿ ਸਭਾਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਵਿਧੁਰਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣਮੇਵਾਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਾਯਾਤਿ ਆਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾਯ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ. ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੨) ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਿਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕੁਸਲਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਸਹਿਤੋ ਏਕਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਸੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਪਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਨ ਅਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਾਯਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਬਨ੍ਧੋ ਸਮੂਹੋ ਚ ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਨ ‘‘ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ‘‘ਅਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਉਪਾਦਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਯੋ ਸਬ੍ਬਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ. ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਇਧ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਥਂ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਾਦੀਸੁ. ਯੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਯੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮੇ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨਸ੍ਸ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਗਹਿਤੋ. ਯੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਵਾ ਯੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ. ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਕਾਮੋਤਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਕਾਮੋ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦਤੋ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਪੇਤੁਕਾਮੋ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਸਾਮਞ੍ਞਪ੍ਪਭੇਦਪਞ੍ਞਾਪਨਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਭੂਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਭੂਤਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਭੂਤੇਸੁ ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ. ਇਦਮੇਵਂਨਾਮਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਕਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਮਞ੍ਞਂ. ਤਂਤਂਕੋਟ੍ਠਾਸਿਕਕਰਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਤਂਤਂਅਤ੍ਥਵਿਭਾਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਪਾਦਨਂ. ਤਥਾ ਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਾਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੋਧਨਮੇਵ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਾ’’ਤਿ. ਬੋਧਨਞ੍ਹਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਠਪਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਸਾਧਨਨ੍ਤਰਾਮਸਨੇਨ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਪਰਿਕਪ੍ਪਾਸਙ੍ਕਾ ਸਿਯਾਤਿ ਤਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਪਨਾਯਂ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਦਸ੍ਸਨਭੂਤਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਤਾਯ, ਠਪਨਭੂਤਾਯ ਠਪਿਤਤਾਯ. ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਠਪਨਸ੍ਸ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਣਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਵੋਹਰੀਯਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਾ ਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ ਚ.
ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਤਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦਿਵਿਸੇਸਵਚਨੇਨ ਸਹ ਪਾਠਾਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤਂ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਤੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ. ਤਂ ਪਨ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਦੀਪਿਤਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਸਭਾਵਾਨੀਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਸਭਾਵਾਨਿ. ਉਪਲਦ੍ਧੀਤਿ ਗਹਣਂ. ਤੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਤਤੋ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਪਞ੍ਞਾਪਨਾਕਾਰੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ‘‘ਅਯਞ੍ਚ ਵਾਦੋ ਸੇਵਤ੍ਥਿਕਥਾਯ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਲੋਕਨਿਰੁਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸਭਾਵਤਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਭਿਨਿਵੇਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਰਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਾਦਿਕਂ ਪਞ੍ਚਮਸਚ੍ਚਾਦਿਕਂ. ਸਚੇ ਤਂ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਟਿਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਅਯਾਥਾਵਗਹਿਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਾਚਾਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਮੇਵਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਾਭਿਨਿਵੇਸੇਨ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਚ ਸਤ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਆਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਰੂਪਤੋ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਆਗਤਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਗੁਣਭਾਵੇਨ ਪਨ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਪਾਸਾਣਲੇਖਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਸੁ ਇਤਰਾਪਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਆਗਤਾ ਏਵ.
ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਵਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਲੋਮਨੇਨ. ਆਚਰਿਯਵਾਦਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋਮਤਿਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਚ. ਯਥਾ ਚ ਅਵਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਤਤ੍ਥੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਸਮਾਸਵਿਕਪ੍ਪਮਾਹ. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਸਮਾਸਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮੇਨ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦਾ ਇਤਰਾਪਿ. ਸਸਭਾਵਂ ਵੇਦਨਾਦਿਕਂ. ਤਜ੍ਜਪਰਮਤ੍ਥਨਾਮਲਾਭਤੋਤਿ ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਤਦਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਾਮਸ੍ਸ ਲਭਨਤੋ, ਅਨੁਭਵਨਾਦਿਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਿਕਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਦਿਨਾਮਸ੍ਸ ਲਭਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ, ਤੇਨ ਚਾਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਤੋ ਲਭਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਉਪਾਦਾਯ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਭਾਵਸਮੂਹਸਨ੍ਤਾਨਾਦਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁ. ਏਕਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇਨ. ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਸਭਾਵਤਾ ਞਾਣੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤਾ, ਯਤੋ ਤੇ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.
ਸਸੂਕਸਾਲਿਰਾਸਿਆਦਿਆਕਾਰੇਨ ਸਂਕੁਚਿਤਗ੍ਗੋ ਵਾਸਵਵਾਸੁਦੇਵਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਮੋਲਿਵਿਸੇਸੋ ਕਿਰੀਟਂ, ਸੋ ਪਨ ਮਕੁਟਵਿਸੇਸੋਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਰੀਟਂ ਮਕੁਟ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਮੋਰੋਧੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਂ. ਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾ ਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬਪ੍ਪਧਾਨਾ. ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਪਨ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ, ਦ੍ਵੇ ਤੀਣੀਤਿਆਦਿਕਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਏਕਦੇਸਂ ਉਪਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਪ੍ਪਧਾਨਤਾਯਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪੂਰਣਤ੍ਥੋ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਤਦਤ੍ਥਦੀਪਨਮੁਖੇਨ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਵਿਸਯੋ ਪਧਾਨੋਵਾਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬਪ੍ਪਧਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਾਵ ਹਿ ਦਸਸਙ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣੀਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ. ਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਕੋਚਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਕੋਚਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਕੋਚਿ ਸਹ ਵਿਸੁਞ੍ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਮਿਸ੍ਸੋਤਿ ਛਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਭਜਤੀਤਿ.
ਇਤਰਾਤਿ ਉਪਾਦਾਸਮੋਧਾਨਤਜ੍ਜਾਸਨ੍ਤਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਚ. ਸਤ੍ਤਰਥਾਦਿਭੇਦਾ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਦੀਘਰਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਾ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਹਤ੍ਥਗਤਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਮੋਧਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਥੇਵ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗਬ੍ਭਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਭਜਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਯੋਗਂ ਤਂ ਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਂ…ਪੇ… ਭਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਞ੍ਹੀਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਪਨਿਧਾਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਸਮਤ੍ਥਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਞ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ‘‘ਪਠਮਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਸਙ੍ਖਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਮੁਖੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਰੂਪਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ’’ਤਿ.
ਓਕਾਸੇਤਿ ਅਵੀਚਿਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਪਦੇਸੇ. ਸੋ ਹਿ ਕਾਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ‘‘ਕਾਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੂਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਕਾਮਭਵਂ ‘‘ਕਾਮੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਭਣਨਂ ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤਨਾ ਵਾ, ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਤਬ੍ਬਿਸਿਟ੍ਠੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਭਾਣਕੋਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤੀ’’ਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਰੂਪਾਯਤਨਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਣ੍ਠਾਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਯਂ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਿਯਾ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਸਣ੍ਠਾਨਸਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਥੂਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਕਿਸੋ ਦਣ੍ਡੋ, ਥੂਲੋ ਦਣ੍ਡੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ ਤਥਾਤਥਾਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠੇ ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਿਸਾਦਿਸਣ੍ਠਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਨ ਰੂਪਾਯਤਨਮਤ੍ਤੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਣ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਧਮ੍ਮਨਾਮਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਪਥਵੀ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਤਂਨਾਮਵਸੇਨ. ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਯਮ੍ਪਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਏਕਚ੍ਚਾ ਭੂਮਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਲਿਙ੍ਗਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਏਕਚ੍ਚਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਭੂਮਿਸਣ੍ਠਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਭਾਵੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਭਾਵੋ ਚ ਤਾਸਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ.
੨. ਸਙ੍ਖੇਪਪ੍ਪਭੇਦਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਖਨ੍ਧਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਖਿਪਨਵਸੇਨ, ‘‘ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਤਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪਕਾਰੇਹਿ ਭਿਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਚ. ਅਯਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਹੋਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਾ. ਵਿਸੇਸੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਪਨ ਸੋਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਾਵਤਾ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਭੇਦਤੋ ਚ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੇਨ…ਪੇ… ਆਦਿਕੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਚਨੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪਾਠੇ ਤਦਤ੍ਥਵਚਨੇ ਚ. ਪਭੇਦਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਬ੍ਬੋ ਭੂਤੁਪਾਦਿਕੋ, ਸੁਖਾਦਿਕੋ ਚ ਪਭੇਦੋ. ਤਂ ਪਨ ਭੂਮਿਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਨਯੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਵਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਂ. ਯਤ੍ਤਕੋ…ਪੇ… ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਭੇਦੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਭੇਦਂ ਪਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਭਾਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਕਰਣਨ੍ਤਰੇਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗਪਕਰਣੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਭਾਗਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਹਿ…ਪੇ… ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਨਯੇ ਸਮੁਖੇਨ, ਦੁਤਿਯੇ ਵਤ੍ਥੁਮੁਖੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਭਾਗਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਦੀਸੁ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ, ‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ, ‘‘ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਨੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ‘‘ਯਾਵਤਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਪਭੇਦਤੋ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੇਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਭੇਦਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਏਤੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦਸਾਯਤਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ – ‘‘ਯਾਵਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਤ੍ਤਕਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ…ਪੇ… ਯਤ੍ਤਕੋ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ, ਤਪ੍ਪਭੇਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਭੇਦੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਭੇਦੋ’’ਤਿ ਪਕਰਣਨ੍ਤਰੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਪਭੇਦੇਨ ਆਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਇਤਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਨਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.
੭. ‘‘ਛ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ…ਪੇ… ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ…ਪੇ… ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਾਲ਼ਿਪਦੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਪਕਰਣਨ੍ਤਰੇ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਦ੍ਦੇਸੋਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦ੍ਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਏਕਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਝਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਝਾਨਂ, ਤਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨੇਵ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਟੀਕਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ‘‘ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਝਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੇਨ ‘‘ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਨਾ, ਤਥਾ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਂ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਸਵਿਸੇਸੋ ਝਾਨਪਰਿਯਾਯੋ, ਏਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਯੋਗਤੋ ਤੇਸਂ ਸਵਿਸੇਸੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਦੁਪਚਾਰੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਟਿਲਾਭਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ‘‘ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਇਰਿਯਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ…ਪੇ… ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੇਹਿ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਲਾਭੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਲਾਭੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਫਸ੍ਸੋ ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਪਿ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਵਿਵਰਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਤਰੇਹੀਤਿ ਉਪਚਾਰਮ੍ਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਚਾਰਪੁਰਿਮਪ੍ਪਨਾਪਰਪ੍ਪਨਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਹਿ. ਇਤਰੇ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਉਪਚਾਰੇਨ…ਪੇ… ਫੁਸਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਤ੍ਥਦੀਪਕੇ ਅਤ੍ਥੇ. ਫੁਸਤਿ ਫਲਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਕਾਰਣਭਾਵਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਪਰਿਯਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਪਠਮਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਤ੍ਥਮੇਵ. ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਝਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਯੇਵ ਗਹਿਤਾ, ਨ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਟ੍ਠਕਾਦਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੇਸਾ…ਪੇ… ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤੀਤਿ ਸੁਖਸਙ੍ਖਾਤਝਾਨਙ੍ਗਤੋ ਵੇਦਨਾਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਸਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨੇਸਂ ਫਸ੍ਸਕਤਾ ਇਤਰਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤਾਵ ਸਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਸ੍ਸ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਵੇਦਯਿਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਹੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵੇਦਯਿਤਸਭਾਵੇਨ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਾਤਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਭਾਵੇਨ ਚ. ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਨਭਾਵੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੇਦਯਿਤਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਜ੍ਝਾਯਨਭਾਵੋ. ਅਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵੋਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰਿਮਵਿਸਿਟ੍ਠਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਸਮ੍ਭਵੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠਫਲਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥੇਕਂਯੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੇਦਯਿਤਾ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਨਾਯਂ ਤਪ੍ਪਰਭਾਵੇਨ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨਨ੍ਤਭਾਵਤੋ, ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਂ, ਤੇਨ ਕਿਂ ਸਿਦ੍ਧਂ? ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ‘‘ਸੁਖਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਯੋਜਨਾਯਂ ਸੇਸਾ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੇਸਾ ਤਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਨ, ਚਤੂਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਯੋਜਨਾ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
੨. ਅਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾਮਗ੍ਗਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਲੋਕਿਯਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਅਧਿਗਮਵਲ਼ਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਪਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਸਮਯਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਨ ਏਕਚ੍ਚਾਸਵਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਚਨਤੋ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵਾਦੀਹਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਅਸਮਯ…ਪੇ… ਲਾਭੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੇਨ. ਤਤੋ ਏਵ ਸਾਤਿਸਯੇਨ, ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਕਾਮਾਸਵੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਏਵ ਏਕਚ੍ਚਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਸੋਤਿ ਅਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀ. ਤੇਨ ਸਾਤਿਸਯੇਨ ਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ. ਤਥਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥਂ ਹੇਤੁਨਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨਪਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਚਾਰਭਾਵਤੋਤਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਸੋਤਿ ਝਾਨਲਾਭੀ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ.
ਯਦਿ ਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਕਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਕਸ੍ਮਾ ਅਰਹਾ ਤਥਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਦਕਾਰਣਭਾਵਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਕਾਰਣਭਾਵਂ. ਸਬ੍ਬੋਤਿ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋਪਿ ਸਮਥਯਾਨਿਕੋਪਿ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀਪਿ. ਬਹਿਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭਾਵਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾਸਿਦ੍ਧਾ, ਵਤ੍ਤੁ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਰੂਪਾ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਾਹਿਰਾਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤੋ ਬਹਿਭੂਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.
੩. ਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਪਟਿਭਾਗਂ ਕਸਿਣਰੂਪਾਦਿ ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਂ ਪਠਮਤਤਿਯਾਰੁਪ੍ਪਵਿਸਯਮਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇਹਿ ਕਿਲੇਸਚੋਰੇਹਿ ਅਮੂਸਿਤਬ੍ਬਂ ਝਾਨਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਮਞ੍ਜੂਸਂ. ਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਮਾਧਿਸੀਸੇਨ ਝਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੪. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪੇਨ ਪਮਾਦੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਅਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਦਿਨਾ. ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਪਨ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪਮਾਦਪਤਿਰੂਪਕੇਨ, ਤਾਦਿਸਾਯ ਵਾ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਭਾਵਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਸਬ੍ਬੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਹਿ ਤੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ. ਸਮਯੇਨ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਸਮਯੇ ਸਮਯੇ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਹਿ ਏਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਞ੍ਚ. ਅਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤੇਸਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਤਿ ਯਥਾਭਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਨ.
੫. ਯੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ‘‘ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਅਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦਦ੍ਵਯੇ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇ. ਸਤਿ ਵਚਨਨਾਨਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੇਵ ਵਚਨਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਚਨਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਵਚਨਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਯਤੋ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਤਾਸਿਦ੍ਧਿ.
੭-੮. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚੇਤਨਾਤਿ ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਦਾਯੂਹਨਾ’’ਤਿ. ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਸਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾ…ਪੇ… ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਾਰਕ੍ਖੋ ਸਤਾਰਕ੍ਖੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਨੇਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
੧੧. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋਪਿ ਇਤਰਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਯਤ੍ਤਾ ਭਯੂਪਰਤਵੋਹਾਰਂ ਲਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਚ…ਪੇ… ਭਯੂਪਰਤੋ’’ਤਿ.
੧੨. ਕੇਚੀਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੇ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਪਞ੍ਞਾ ਯੇਸਂ ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤਿ.
੧੪. ਅਨਿਯਤਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਨਿਯਤਧਮ੍ਮਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਥ…ਪੇ… ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਦਭਾਵਾਤਿ ਨਿਯਤਾਨਿਯਤਵੋਮਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਾ.
੧੬. ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਪਰਿਯਾਦਕੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਖੇਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਪਲਿਬੁਧਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਯ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੀਸਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਸੀਸਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਵੇਕਭੂਤੋ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਸੀਸਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੀਸਭਾਵਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਤਦੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਸਹ ਵਿਯਾਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵਿਯ. ਏਤੇਨ ਸਮ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਸਹਤ੍ਥੋ ਹੇਸ ਸਮ-ਸਦ੍ਦੋ. ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪਰਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ.
ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਾਲ਼ਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਵਾ ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯ. ਕਿਲੇਸਪਵਤ੍ਤਸੀਸਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਸੀਸਪਵਤ੍ਤਸੀਸਾਨਂ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਗਹਿਤੇਸੁ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਂ ਕਿਲੇਸਭਾਵੇਨ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਪਰਿਯਾਦਾਨੇਨ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਇਤਰਵਟ੍ਟਾਨਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨਂ. ਵਟ੍ਟੁਪਚ੍ਛੇਦਕੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਹਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਸੀਸਂ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਸੀਸਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਓਧਿਸੋ ਚ ਅਨੋਧਿਸੋ ਚ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨੇ ਸਤਿ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਾਰਾ ਤੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਾਰਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਗਮੇਨ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਸਮਾਪਨਭੂਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਾਰਸ੍ਸ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੭. ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਗਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.