੭. ਕਥਿਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਥਿਨਾਨੁਜਾਨਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦੬. ‘‘ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਪ੍ਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਨਾਗਤਵਚਨਂ ‘‘ਵੋ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਾਮਿਵਚਨਪਕ੍ਖੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਨਤ੍ਥਤਕਥਿਨਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨੇਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਪਾਵੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਸਬ੍ਬਧੁਤਙ੍ਗਧਰਤ੍ਤਾ. ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਤਥਾ ਗਣਭੋਜਨਂ. ਅਸਮਾਦਾਨਚਾਰੋ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਤਿਚੀਵਰਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਅਤੇਚੀਵਰਿਕਸ੍ਸ ਯਾਵਦਤ੍ਥਚੀਵਰਚਤੁਤ੍ਥਾਦਿਚੀਵਰਗ੍ਗਹਣਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਇਤਰਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਮੁਖੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਚੀਵਰੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਪਂਸੁਕੂਲਿਕਸ੍ਸੇਵ. ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਸੀਮਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚਾਰਸੀਮਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਤਕਚੀਵਰਾਦਿਭਾਗਿਯਤਾਯ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦਾਭਾਵਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਤਂ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਵੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ. ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਹਿ ਦਾਯਕਾ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਤੁਵਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਪਵਾਰਣਂ ਅਬ੍ਭਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੮੮) ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਦੇਤਿ, ਤਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਅਕਤ੍ਵਾਪਿ ਬਹਿਸੀਮਾਯ ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੇਸੁ ਚੇਤਾਪਿਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਮੇਵ ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਵਤ੍ਥੇਹਿ ਪਨ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਸੁ ਚੇਤਾਪਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਾਨਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤਾ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਕੋਟਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਨਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਇਤਰੇ ਗਣਪੂਰਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਮੋਦਕਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੦੩) ਪਰਿਵਾਰੇ ਏਕਵਚਨਕਰਣਤੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਂ, ਗਣਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੧੪) ਵਚਨਤੋ ਚ.
ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਕਿਂ ਏਕਸੀਮਸ੍ਮਿਂ, ਉਦਾਹੁ ਨਾਨਾਸੀਮਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ? ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਏਕਸੀਮਸ੍ਮਿਂ, ਪਰਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਏਕਸੀਮਾਯ ਬਹੂ ਵਿਹਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਥ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਏਕੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਥ ਨਾਨਾਸੀਮਸ੍ਮਿਂ, ਉਪਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਕਾਧਿਪ੍ਪਾਯਦਾਨਾਨੁਮਤਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਦੇਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਕਾਧਿਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੬੪). ਇਦਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਆਵਾਸੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ. ਅਵਿਰੋਧੋਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਸੀਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਨਾਨਾਸੀਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਨਾਨੂਪਚਾਰੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਠਮਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰੇਤੁਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ, ਵਸ੍ਸਿਕੋ ਚ ਹੋਤਿ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਲਭਤੀਤਿ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਸ੍ਸੂਪਗਮਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਮਣੇਰਾ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਤਿਣ੍ਣਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਪ੍ਪਹੋਨਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਿਰਹੇਨਾਪਿ ਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਦਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋ, ਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਿਰਹੇਨ ਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਹਿ ਦੀਪੇਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਮਾਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਜਾਨਨਤੋਵ. ਯੋ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਮੇਵ ਚੀਵਰਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਨਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਂ, ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਕੋਟਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਉਲ੍ਲਿਖਿਤ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸੀਮਟ੍ਠਾਨੁਮੋਦਨਾਨਂ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਆਕਾਰਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਾਵੇਨਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਾਦੀਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਭਾਵੇਨਪਿ ਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਪਿ ਅਹਤਾਹਤਕਪ੍ਪ…ਪੇ… ਸੀਮਟ੍ਠਾਨੁਮੋਦਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਭਾਵੇਨਪਿ ਇਤਰੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਾਵੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੋਧੋ, ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਮੁਖਮਤ੍ਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ – ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਤਂ ਕਥਿਨਂ ਅਨਤ੍ਥਤਂ ਸਿਯਾ. ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਚ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤੇਨ ਕਥਿਨੇ ਅਤ੍ਥਤੇ ਤਞ੍ਚੇ ਪਰਿਕਥਾ ਕਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤਮੇਵ ਕਥਿਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਗਹਿਤੇ ਪਰਿਹਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਯੋ ਆਨਿਸਂਸਂ ਬਹੁਂ ਦੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯਲੋਲਭਾਵਂ ਵਿਯ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਭਗਵਤਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਚੀਵਰਪਰਿਯੇਸਨਪਞ੍ਞਾਪਨਮੁਖੇਨ ਦ੍ਵਾਰਂ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਕਾਤੁਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨਾਦਰਿਯੇਨ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਨੁਮੋਦਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਸੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਨੁਮੋਦਾਮੀ’’ਤਿ ਏਕਕੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਥਾ ‘‘ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਚਾਯ ਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਪਨ ਏਕਾਯੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਏਵ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ, ਸੇਸਚੀਵਰਦਾਨੇ ਅਪਲੋਕਨਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਏਕਸੀਮਾਯਾਤਿ ਏਕਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਏਕਸੀਮਾਯ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਅਤ੍ਥਰਿਤੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਰਿਤਂ ਹੋਤਿ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿਪਿ ਅਨੁਮੋਦਨ੍ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਉਪਚਾਰਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧਂ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਵਿਟ੍ਠੇਹਿਪਿ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ਏਵਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.
੩੦੮. ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਆਕਾਰਵਨ੍ਤਤਾਯ ਮਹਾਭੂਮਿਕਂ. ‘‘ਦੀਘਸਿਬ੍ਬਿਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾਕਤਸਿਬ੍ਬਨਂ, ਓਵਟ੍ਟਿਤ੍ਵਾ ਸਿਬ੍ਬਨਂ ਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਕਣ੍ਡੁਸਂ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਬਨ੍ਧਨਂ. ਪਠਮਚਿਮਿਲਿਕਾ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਬਲਵਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਤਿਦੁਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਦੁਪਟ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਿਬ੍ਬਿਤੁਕਾਮੇਹਿ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਤੋ ਪਕਤਿਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਪਠਮਂ ਤਪ੍ਪਮਾਣਾਨੁਰੂਪਂ ਬਨ੍ਧਕਣ੍ਡੁਸੇ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਕੇਹਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਥਿਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਤਾਯ ਪਠਮਂ ਬਦ੍ਧਦੁਸ੍ਸਂ ਕੁਚ੍ਛਿਚਿਮਿਲਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ, ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਏਵ ਭੇਦੋ, ਅਤ੍ਥੇ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਚੇ? ਤਥਾਕਤਂ ਦੁਪਟ੍ਟਚੀਵਰਂ ਪਕਤਿਚੀਵਰਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਪਕਤਿਚੀਵਰਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਕਥਿਨਚੀਵਰਸਙ੍ਖ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਿਯਾ, ਨੇਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਕੁਚ੍ਛਿਚਿਮਿਲਿਕਭਾਵੇਨ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ. ਮਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਂ ਪਕਤਿਚੀਵਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਥਿਨਚੀਵਰਮੇਵਾਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਂ ਬਹੁਧਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਿਬ੍ਬਿਤੁਕਾਮੋ ਕਥਿਨਚੀਵਰਤੋ ਪਟ੍ਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਕਥਿਨਚੀਵਰੇ ਪਟ੍ਟਮਾਰੋਪੇਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਬਹੂਨਿ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਕਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਏਕਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ, ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਚ ਊਨਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਿਨਚੀਵਰਤੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਚ੍ਚਤੋ ਕਥਿਨਚੀਵਰਤੋ ਪਟ੍ਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਿਂ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਉਦਾਹੁ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿਪੀਤਿ? ਏਤ੍ਥ ਅਚੀਵਰਸਙ੍ਖ੍ਯਤ੍ਤਾ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਦਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਰੁਹਤੀਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਪਂਸੁਕੂਲੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਯਦਾਨਤੋ ਕੁਚ੍ਛਿਚਿਮਿਲਿਕਭਾਵੇਨ ਠਿਤਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪਗਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਚੀਵਰਭਾਵੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਰਹਸ੍ਸਪਿ ਕਥਿਨਚੀਵਰਭਾਵਾਨੁਮਤਿਮੁਖੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਦਾਨਤੋ ਚ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿਪਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕੋ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਕੇ, ਯੁਤ੍ਤਤਰਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਨਿਚਯਸਨ੍ਨਿਧਿ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤਤ੍ਤਾ. ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਞ੍ਚ ਖਣ੍ਡਾਨਿ ਪਟ੍ਟਾਨਿ ਪਮਾਣਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕਂ. ਤੇਨ ਵਾ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਹੇਵ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਤਦਹੇਵ ਸਞ੍ਛਿਨ੍ਨੇਨ ਸਮਣ੍ਡਲਿਕਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਦਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਹਿ ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਦਾਯਕੇਨ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਪੁਬ੍ਬਕਰਣਮੇਵ ਚੇ ਦਾਯਕੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਤਿ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਾਮਣ੍ਡਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਰਣਸ੍ਸ ਪੁਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ. ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਗਤਮੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨ ਉਲ੍ਲਿਖਿਤਮਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਪੁਬ੍ਬਕਰਣਮ੍ਪਿ ਪੁਨ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਿਬ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵ ਵਚਨਪਮਾਣਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਛੇਦਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਧਿਕਾਰੇ ‘‘ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਮੁਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਕੇਸੇ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਓਹਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ, ਨ ਇਧ ਨ-ਕਾਰੇਨ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ’’ਤਿ ਨ-ਕਾਰੇਨ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਤ੍ਥਤੇ ਅਨਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
੩੦੯. ਅਸਨ੍ਨਿਧਿਕਤੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮਾਸੇਯੇਵ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਸਨ੍ਨਿਧਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ, ਦਾਯਕੇਨ ਵਾ ਕਦਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮਾਸੇਯੇਵ, ਉਦਾਹੁ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮਾਸੇਪਿ ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥਾਯ ਦਮ੍ਮੀਤਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮਾਸੇ ਏਵ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਸਨ੍ਨਿਧਿ. ਦਾਯਕੇਨਾਪਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਵਿਯ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਕਥਿਨਦਾਯਕਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਨਯੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਅਤਿਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਆਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਆਗਮਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ.
੩੧੦. ਕਥਿਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ. ਉਬ੍ਭਾਰਾਯਾਤਿ ਵੂਪਸਮਾਯ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ ਉਬ੍ਭਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲਪਰਿਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤੇਸੁ ਸਂਵਰੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਚੀਵਰਕਾਲਸਮਯੋ ਨਾਮ ਅਨਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਮਾਸੋ, ਅਤ੍ਥਤੇ ਕਥਿਨੇ ਪਞ੍ਚ ਮਾਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੪੯) ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਾਦਿਉਬ੍ਭਾਰਾਭਾਵੇਪਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਮਾਸੇਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੋ ਸਿਯਾ. ਤਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਤਂ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਆਦਾਯਸਤ੍ਤਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੧੧. ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਲਿਬੋਧਾ ਏਕਤੋ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਧ, ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਖਨ੍ਧਕਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮੇਤਿ ਏਕਤੋ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਇਦਂ ਬਹਿਸੀਮਾਯਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰਾ ਸਿਯਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ਉਦ੍ਧਰਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਸਿਯਾ ਬਹਿਸੀਮਾਯ ਉਦ੍ਧਰਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕੋ ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕੋ’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੧੬). ਤਤ੍ਥ ਬਹਿਸੀਮਾਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ ਉਦ੍ਧਰਿਯ੍ਯਤੀਤਿ ਇਧ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯੋਵ. ਕਥਂ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ? ਅਕਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ‘ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਗਤੋ, ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਠਿਤੋ. ਸੋ ਚ ‘ਨੇਵਿਮਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ਉਦ੍ਧਰਿਯ੍ਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਵਿਧੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ’’ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ‘‘ਨੇਵਿਮਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਉਬ੍ਭਾਰੋ ਇਤਰੇਸੁ ਸਮੋਧਾਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾ. ਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕੋਤਿ ਚੀਵਰਕਾਲਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕੋ. ਸਉਬ੍ਭਾਰੇ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਪਠਮਂ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਚੀਵਰਕਰਣੇ ਸਉਸ੍ਸਾਹੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਲੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਿਵਾਰਵਸੇਨ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਲਿਬੋਧਾ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧੧) ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਤਚੀਵਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.
੩੧੬. ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰੇ ਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਸੇਸੇਨ ਕੇਵਲਂ ਵਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸਮਾਦਾਯਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਯੋਜਨਂ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਯਥਾਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪ੍ਪਕਤੇਪਿ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਵਾਰੋਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਅਕਤਚੀਵਰਸ੍ਸ ਨ ਸਵਨਨ੍ਤਿਕਤਾ ਚ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਾਰਵਿਭਾਵਨਾ – ਆਦਾਯਵਾਰਾ ਸਤ੍ਤ, ਤਥਾ ਸਮਾਦਾਯਵਾਰਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਤ੍ਤਕਵਾਰਾ. ਤਤੋ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਚੀਵਰਸ੍ਸ ਆਦਾਯਵਾਰਾ, ਸਮਾਦਾਯਵਾਰਾ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਛਕ੍ਕਵਾਰਾ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤੀਣਿ ਤਿਕਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਤ੍ਤਿਕਂ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ‘‘ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਧਿਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਸੀਮਾਯਂ ਏਵ ‘‘ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਸਉਬ੍ਭਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ‘‘ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕੋ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੁਤਿਯਤ੍ਤਿਕਂ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ‘ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਯੇਹਿ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂਯੇਵਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਨ੍ਨਰਸਕੇ ਵਿਪ੍ਪਕਤਚੀਵਰਸ੍ਸੇਵਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਕ੍ਕੋ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪਗੇ ਚ ਵਿਪ੍ਪਕਤੇ ਸਤਿ ਨ ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ. ਨਿਟ੍ਠਾਨਾਵਸੇਸੇ ਸਤਿ ਨ ਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਤਤਿਯਤ੍ਤਿਕਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤ-ਪਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਠਮਤ੍ਤਿਕੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਪਯੋਜਨਂ ਕਿਰ ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪਾ ਇਮੇਹਿ ਏਵ ਤੀਹਿ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰੇਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇਵ ਯੋਜਿਤਾ ਏਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਠਮਤ੍ਤਿਕਂ ਛਕ੍ਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ੍ਨਰਸਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇ ਛਕ੍ਕਂ ਵਿਯ. ਤਤਿਯਤ੍ਤਿਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਤ੍ਥਤ੍ਤਿਕਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਂ ‘ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਵਿਸੇਸੇਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਯੋਜਿਯਮਾਨਂ ਇਤਰੇਹਿ ਸਵਨਨ੍ਤਿਕਾਦੀਹਿ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਕ੍ਕਮਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਤ੍ਥਤ੍ਤਿਕਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਛਕ੍ਕਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਤੀਣਿ ਤਿਕਾਨਿ ਏਕਂ ਛਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਪਠਮਂ ਪਨ੍ਨਰਸਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਾਨਿ ਇਦਮੇਵ ਪਨ੍ਨਰਸਕਂ ਉਪਸਗ੍ਗਵਿਸੇਸੇਨ ਦੁਤਿਯਂ ਸਮਾਦਾਯਪਨ੍ਨਰਸਕਂ ਨਾਮ ਕਤਂ. ਪੁਨ ਵਿਪ੍ਪਕਤਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯਾਤਿ ਤਤਿਯਂ ਪਨ੍ਨਰਸਕਂ, ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਨ੍ਨਰਸਕਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਨ੍ਨਰਸਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਦੁਤਿਯੇਸੁ ਪਨ੍ਨਰਸਕੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਕਤਚੀਵਰਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਇਤਰੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਿਪ੍ਪਕਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਬਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨੇ ਚੀਵਰਾਸਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਯ ਚੇ ਚੀਵਰਾਸਾਯ ਚੀਵਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਨ ਤਂ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਸੁ ਤਤਿਯਕਥਿਨੇ ਆਗਤਚੀਵਰਪਚ੍ਚਾਸਾ ਇਧ ਚੀਵਰਾਸਾਤਿ ਤਕ੍ਕੋ. ਯਤ੍ਥ ਚੀਵਰਾਸਾ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣੂਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਚੀਵਰਾਸਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਂ ਚੀਵਰਾਸਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਸਾਯ ਲਭਤੀਤਿ ਅਨਾਸਾਯਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਲਭਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨਾਸਨਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕਵਸੇਨ ਏਕੋ ਵਾਰੋਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਤਿਕਾਨਿ ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕਾਧਿਕਾਨਿ ਤੀਣਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨੀਤਿ ਏਕਂ ਅਨਾਸਾਯਦ੍ਵਾਦਸਕਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਦਨਨ੍ਤਰੇ ਆਸਾਯਦ੍ਵਾਦਸਕੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਠਮਦ੍ਵਾਦਸਕ੍ਕਮੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਤਮੇਕਂ ਦ੍ਵਾਦਸਕਂ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇ ‘‘ਸੋ ਬਹਿਸੀਮਗਤੋ ਸੁਣਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇ ਸਵਨਨ੍ਤਿਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਓਕਾਸਕਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਦਸਕਂ ਅਨਾਸਾਯ ਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵਾਦਸਕਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤਾਨਿ. ਕਰਣੀਯਦ੍ਵਾਦਸਕੇਪਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਅਨਾਸਾਯਦ੍ਵਾਦਸਕਂ, ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ ਆਸਾਯਦ੍ਵਾਦਸਕਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵਾਦਸਕਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਾਨਿ ਦਿਸਂਗਮਿਕਨਵਕਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਦਿਸਂਗਮਿਕੋ ਪਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨੇਵ ‘‘ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.
੩੨੧. ‘‘ਚੀਵਰਪਟਿਵੀਸਂ ਅਪਵਿਲਾਯਮਾਨੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧਸਮਙ੍ਗਿਤਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਟਿਵੀਸੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਚੀਵਰਭਾਗੋ. ਅਪਵਿਲਾਯਮਾਨੋਤਿ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਲਾਭੇ ਸਤਿ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾਵਾਸੇ ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਤਿਕਂ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਏਕਂ, ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਏਕਨ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਕਂ ਨਵਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨਾਸਨਨ੍ਤਿ ਕਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਸਉਬ੍ਭਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਪਞ੍ਚਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਭਯਤ੍ਥ ਸੇਸਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰਾਸਮ੍ਭਵੋ ਪਾਕਟੋਵ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕੇ ਵਿਸੇਸੋ – ਸਮਾਦਾਯਵਾਰੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਾਗਮਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ.
੩੨੫. ਦ੍ਵੇਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਪਲਿਬੋਧਾਤਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਪਬਨ੍ਧਨਪਚ੍ਚਯਾਤਿ.
ਕਥਿਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.