ਮਹਾਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਮਹਾਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਬੋਧਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਂ ਖਨ੍ਧਕੇ ਲੀਨਪਦਾਦਿਭੇਦ-ਪਕਾਸਨਂ ਦਾਨਿ ਸੁਪਤ੍ਤਕਾਲਂ;

ਤਸ੍ਮਾ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਵਿਨਯਤ੍ਥਮੇਵ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ ਸਙ੍ਖੇਪਗਹਣਤ੍ਥਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾਯਂ ਖਨ੍ਧਕੋਤਿ? ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੂਹਤ੍ਤਾ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵਿਯ. ਤੇ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਕਾਸਨਤੋ ਦੀਪਨਤੋ. ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦਿਵਿਨਯਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਾ, ਚਾਰਿਤ੍ਤਵਾਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦੀਨਿ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਕਾਸਨਤੋ ਵਣ੍ਣਨਤੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਕ੍ਖਨ੍ਧਕਾਦਯੋ ਵੀਸਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਵਸਾਨੇ ਦ੍ਵੇ ਤਂਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਵੇਲਾਯ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਸੀਲਸ੍ਸ ਵੇਲਾਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਯ. ਅਪਿਚ ਭਾਗਰਾਸਤ੍ਥਤਾਪੇਤ੍ਥ ਯੁਜ੍ਜਤੇ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਭਾਗਤੋ ਚ ਰਾਸਿਤੋ ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਕਿਂ ਪਨੇਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਕਾਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਨ੍ਤਿ? ਨਾਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਾਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੁਪਸਮ੍ਪਦਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤ੍ਤਾ ਸਾਸਨਪ੍ਪਵੇਸਨਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਕੋ ਮਹਾਖਨ੍ਧਕੋ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕੇਨਾਤਿ ਚੇ? ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਥੇਰੇਹਿ. ਭਗਵਤਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ. ਥੇਰਾ ਪਨ ਤਂ ਤਂ ਪਯੋਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ. ਸੇਸਾਨਂ ਪਯੋਜਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਖਨ੍ਧਕੋਵਿਦਾਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਗਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਨੇਸਂ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥਕੋਵਿਦਾ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਵਂ ਵਿਸੇਸਿਤਨ੍ਤਿ? ਤਤੋ ਸੇਸਭਾਗਾ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਪਦਭਾਜਨਿਯਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਹਿ ਅਤ੍ਥਾ ਯੇਸਂ ਪਦਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਕਾਸਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਤੇ ਪਦਵਿਸੇਸੇ ਪੁਨ ਇਧ ਵਦੇਯ੍ਯਾਮ, ਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਦਾ ਭਵੇ ਤੇ ਤੇ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਉਤ੍ਤਾਨਾ ਚੇਵ ਯਾ ਪਾਲ਼ਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਕਿਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ? ਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਾ ਉਤ੍ਤਾਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨੁਸਨ੍ਧੀਹੀਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿਪਿ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਦਵਿਸੇਸਾਨਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਥੇਨ, ਅਭਿਧਾਨਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋਪਚਾਰੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਨਾਮ ਅਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਉਹਾਪੋਹਕ੍ਕਮਨਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੧. ਉਰੁਵੇਲਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਾਲਿਕਰਾਸਿਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮਕੋ ਗਾਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਏਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਤਥਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਜ੍ਜਾ ਨੇਰਞ੍ਜਰਾਯ ਤੀਰੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਲਿਕਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਉਰੁਵੇਲਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸੀਤਿ ਯੇਨ ਉਰੁਵੇਲਸੇਨਾਨਿਗਮੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਵਿਰੋਧੋ ਚ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਮੂਲਕਾਰਣਮੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਨਿਗਮਨਵਚਨਂ. ਤਂ ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਗਾਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ‘‘ਸੋ ਪਨ ਗਾਮੋ ਤਦੁਪਚਾਰੇਨ ਏਵਂ ਨਾਮਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਪਨ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ‘‘ਉਰੁਵੇਲਾ’’ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਾਲਿਕਰਾਸਿਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੀਪਗਾਮਸ੍ਸਪਿ ਨਾਮਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਨ ਇਧ ਗਾਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਰੁਵੇਲਾਯਂ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਆਹ ਗੋਚਰਗਾਮਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਤਂ ਗਾਮਂ ਗੋਚਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਵਾਲਿਕਰਾਸਿਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਿਹਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੋ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਗਾਮਤੋ ਦੂਰਤਰੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਦੀਪਨੇਨ ਦੁਤਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਨਿਯਮਂ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਕਾਸਿ ਥੇਰੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਦਤ੍ਤਯਵਚਨਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਨਦਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਦੀ. ਨੇਲਞ੍ਜਲਾਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਲ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਰ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨੇਰਞ੍ਜਰਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਦ੍ਦਮਸੇਵਾਲਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦੋਸਜਲਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨੀਲਜਲਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਾਮਮੇਵ ਵਾ ਏਤਂ.

ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਬੋਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧੋ. ਸੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਮੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੨) ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਚਨਤੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਂ ਨਾਮਕਰਣਭੂਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਫਲਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਪਨ ਕਰਣਤੋ ਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਞਾਣਮੇਵ ਏਤ੍ਥ ਬੋਧੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤਤਿਯਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਾਯਾ’’ਤਿ ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ, ‘‘ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ‘‘ਬੋਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ‘‘ਬੋਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੨੧) ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਭਗਵਤੋ ਆਦਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਵਚਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਞਾਣਮੇਵ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਨ ਭਗਵਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਜਾਤੋਤਿ ਸਮਯਨ੍ਤਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਚਤੂਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਦਿਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਭਵੇਨ ਬੋਧਿਪਰਿਯਾਯਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਸੇਨਾਸਨਮ੍ਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੯ ਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸ) ਵਚਨਤੋ ਫਲਹੇਤੁਕੋ ਫਲਜਨਕੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਫਲਰੁਕ੍ਖੋਤਿ ਵਿਯ ਬੋਧਿਹੇਤੁਰੁਕ੍ਖੋ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਕੇਵਲਂ ਬੋਧੀਤਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸਪਿ ਨਾਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੋਧੀ’’ਤਿ ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰੁਕ੍ਖਤੋ ਅਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਵਚਨਂ ਪਨ ਤਦਞ੍ਞਬੋਧਿਮੂਲਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ. ਮਗ੍ਗਞਾਣਞ੍ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿ ਚ ਤਂ ਮੂਲਞ੍ਚਾਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਲਭੇਯ੍ਯ. ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਦਿਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠਾਹਂ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਏਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨੁਯੋਗਾਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਂ ਅਥਸ੍ਸ ਅਕੋਪਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਂ ਵਾ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਏਵ ਅਨੁਜਙ੍ਘਨਟ੍ਠੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ, ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਕਾਲਾਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ ਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਨਿਸੀਦਿ, ਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਸਙ੍ਗੇਨ.

ਅਥ ਖੋਤਿ ਅਧਿਕਾਰਨ੍ਤਰਾਰਮ੍ਭੇ ਨਿਪਾਤਦ੍ਵਯਂ. ਤੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਮਾਨੋ ਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਮਨਸਾਕਾਸਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨੇਵ ਸੁਮਨਸਿਕਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿਕਰਣਂ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦਜਨਨਤੋ, ਨ ਅਪੁਬ੍ਬਨਯਦਸ੍ਸਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ, ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਸਯਤੋ ਵਾ ਮਨਸਿਕਰਣਂ ਪਨ ਵਿਜਿਤਦੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਵਿਯ ਰਞ੍ਞੋ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਪੀਤਿਂ ਜਨੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਅਮਾਨੁਸੀ ਰਤੀ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੭੩). ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਂ ਯਾਮਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਵਸੇਨ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਨਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਾਕਾਸੀ’’ਤਿ ਏਕਤੋਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਪਠਮਭਾਵਾਯ, ਪਟਿਲੋਮਮਨਸਿਕਰਣਂ ਪਨ ਅਨੁਲੋਮੇ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਤਥਾਭਾਵਸਾਧਨਤ੍ਥਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਏਵ ਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਦੀਪਨਤੋ. ਤਥਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਅਨੁਲੋਮਮਨਸਿਕਰਣਂ ਕਾਰਣਨਿਰੋਧਾ ਫਲਨਿਰੋਧਸਾਧਨਤ੍ਥਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨੁਭਾਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਨਿਰੋਧਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਤੋ ਖਯਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਵੇਦੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਨੁਲੋਮੋ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਭਯਤ੍ਥਪਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਸਯਤੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਤਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਾਕਾਸੀ’’ਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਹਿ ਪਟਿਲੋਮਾਪਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਨ, ਤਦਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋ. ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ. ਅਨੁਲੋਮਤੋ, ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਚ ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਮਨਸਾਕਾਸੀਤਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਪ੍ਪਸਙ੍ਗਾਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਟਿਲੋਮੇ ਚ ਪਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਨਿਯਮੋ ਅਨੁਲੋਮੇ ਅਨੁਕ੍ਕਮਨਿਯਮਤੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮੋ ਨਾਮ ਅਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ, ਪਚ੍ਚਯਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤੁਪਗਮਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਭਿਮੁਖਭਾਵਦੀਪਨਤੋ ਅਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਏਵਂ ਉਭਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਕੇ. ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਭਾਵਨਿਯਮਨਤੋ, ਅਤ੍ਥਾਤਿਸਯਾਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਲੋਮੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਭਗਵਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਰੋਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਂ, ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਗ੍ਗਹਾਭਾਵਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ. ਦੁਵਿਧੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਨਿਰੋਧਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵਦੀਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ. ਵਿਦਿਤਵੇਲਾਯਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿਕਤਵੇਲਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਦਿਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ.

ਝਾਯਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਝਾਯਤੋ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਅਰਿਯਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਪਕਾਸਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਸਮਥਾਦਿਯਾਨਿਕਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਗ੍ਗਹਣਂ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ ਕਾਮਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦਸ੍ਸਨਾਧਿਕਾਰੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੨. ‘‘ਪਚ੍ਚਯਕ੍ਖਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਤਂ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਯਕ੍ਖਯਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕ੍ਖਯਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ. ਯਤੋ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਿਰੋਧੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧਾ ਫਲਨਿਰੋਧੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਕ੍ਖਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਸਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੩. ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯੋ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ, ਨਿਰੋਧੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਿਰਿਯਾਯ. ਏਤੇਨ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਨਿਰੋਧਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਭਾਵਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਾਭੁਜਿਤਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ‘‘ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਫਲਾਧਿਗਮਟ੍ਠਾਨਂ ‘‘ਪਲ੍ਲਙ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਜਪਾਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪. ਸਮ੍ਮੋਦੀਤਿ ਹਿਤਕਾਮਤਾਯ ਭਗਵਾ ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਵੇਦੇਹਿ ਅਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਮ. ਵੇਦਾਨਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਂ ਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਹਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਵੇਦਨ੍ਤਗੂ ਯਸ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਵੁਸਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਵੇਦਨ੍ਤਗੂ ਯਸ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਸਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਦਾਨਗਾਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਪਰਿਹਾਰੋ.

ਅਜਪਾਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਏਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵਿਵੇਕਨ੍ਤਿ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਂ. ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਂ ਸੁਖਂ ਲੋਕੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਤੇਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮਾਰਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਹਾਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ‘‘ਪਾਣਭੂਤੇਸੁ ਸਂਯਮੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਗ੍ਗੀ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਬ੍ਯਾਪਾਦਤਨੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਾਣਭੂਤੇਸੁ ਸਂਯਤੋ ਹੋਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਪਿ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਰਾਜਾਯਤਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਰਾਜਾਯਤਨਂ ਪਾਤਲਿ. ‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਲੇਖਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਵਾਣਿਜਾ ਦੇਵਤਾਯ ਗਾਰਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਰੂਪਕਾਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਰਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਦੇਵਤਾਯ ‘‘ਭਗਵਾ ਰਾਜਾਯਤਨਮੂਲੇ ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘਾਭਾਵਂ, ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸਬ੍ਭਾਵਞ੍ਚ ਜਾਨਿਂਸੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਰਾਜਾਯਤਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਾਚਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਅਧਿਗਤੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੋ, ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ ਦੁਦ੍ਦਸੋ. ਦੁਦ੍ਦਸਤ੍ਤਾ ਦੁਰਨੁਬੋਧੋ. ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਪਣੀਤੋਤਿ ਅਤਪ੍ਪਕੋ. ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰੋਤਿ ਤਕ੍ਕੇਨ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਓਗਾਹਿਤਬ੍ਬੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਞਾਣੇਨੇਵ ਅਵਚਰਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਵੇਦਨੀਯੋ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਤਞ੍ਹਿ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਏਕਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਰਾਮਾਤਿ ਪਜਾ. ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾ. ਤੇਸਂ ਭਗਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਂ ਅਧਿਗਤਪੁਬ੍ਬਾਨਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਪਦਾ, ਤਥਾਪਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਪਟਿਪਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਮੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਕਾਸਿਤਂ ਪਕਾਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਉਭਯਥਾਪਿ ਪਾਠੋ. ਪਰੇਤੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤੇਹਿ. ਰਾਗਰਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਹਿ ਰਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗਾਹਕਾ ਨ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

੮. ਸਹਂਪਤਿ ਕਿਰ ‘‘ਨਸ੍ਸਤਿ ਵਤ ਭੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਇਮਂ ਸਦ੍ਦਂ ਤਥਾ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤਿ, ਯਥਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ. ਪਞ੍ਞਾਮਯੇ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨਾਨੁਸਯਿਤਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜਂ ਏਤੇਸਂ, ਏਵਂਸਭਾਵਾਤਿ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਜਾਤਿਕਾ. ਅਸ੍ਸਵਨਤਾਤਿ ਅਸ੍ਸਵਨਤਾਯ.

ਸਮਲੇਹਿ ਸਤ੍ਥਾਰੇਹਿ. ਅਪਾਪੁਰੇਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵਰ ਏਤਂ. ਅਮਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਵਾ. ਵਿਜ੍ਜਤ੍ਤਯਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣੇਹਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ. ਸੇਲੇਤਿ ਸਿਲਾਮਯੇ. ਵਿਗਤਰਜਤ੍ਤਾ ਸੁਖਦਸ੍ਸਨਯੋਗ੍ਗੇ ਇਤੋ ਚ ਏਤ੍ਤੋ ਚ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਠਿਤੋ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਜਨਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਸੁਮੇਧ ਸੁਨ੍ਦਰਪਞ੍ਞ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਧਿਗਮਾਯ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਾਮਾਨਂ ਵਿਜਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮ. ਜਾਤਿਕਨ੍ਤਾਰਾਦਿਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜਨਸਤ੍ਥਵਾਹਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਸਤ੍ਥਵਾਹ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਇਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਣਣ.

੯. ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣੇਨ ਚ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣੇਨ ਚ. ਇਮੇਸਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਨਾਮਂ. ਉਪ੍ਪਲਿਨਿਯਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਲਵਨੇ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਮੁਗ੍ਗਪੋਸੀਨੀਤਿ ਯਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾਨੇਵ ਪੋਸਿਯਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਾਨਿ ਉਦਕਂ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮ੍ਮ ਠਿਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸੂਰਿਯਰਂਸਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਆਗਮਯਮਾਨਾਨਿ ਠਿਤਾਨਿ ਅਜ੍ਜ ਪੁਪ੍ਫਨਕਾਨਿ. ਯਾਨਿ ਸਮੋਦਕਂ ਠਿਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸ੍ਵੇ ਪੁਪ੍ਫਨਕਾਨਿ. ਯਾਨਿ ਉਦਕਾਨੁਗ੍ਗਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤਤਿਯਦਿਵਸੇ ਪੁਪ੍ਫਨਕਾਨਿ. ਉਦਕਾ ਪਨ ਅਨੁਗ੍ਗਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਸਰੋਗਉਪ੍ਪਲਾਦੀਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਾਨਿ ਨੇਵ ਪੁਪ੍ਫਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਭਕ੍ਖਾਨੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਾਲ਼ਿਨਾਰੁਲ਼੍ਹਾਨਿ, ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਤੇਹਿ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਨੇਯ੍ਯੋ ਪਦਪਰਮੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਚ੍ਚਭਾਸੀਤਿ ਪਤਿ ਅਭਾਸਿ.

ਅਪਾਰੁਤਾਤਿ ਵਿਵਟਾ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਯਮਤ੍ਥੋ. ਅਹਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਗੁਣਂ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਇਮਂ ਪਣੀਤਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਾਯਵਾਚਾਕਿਲਮਥਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਾਭਾਸਿ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਾਚਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬੋ ਜਨੋ ਸਦ੍ਧਾਭਾਜਨਂ ਉਪਨੇਤੁ, ਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨੇਸਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਜਾਤਿਕੋਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਜਾਤਿਕੋ. ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚੇ ਨ ਨਿਟ੍ਠਾਨਮਕਂਸੁ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਤੇ ਵਿਨਯਕ੍ਕਮਞ੍ਞਾ, ਅਹਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ‘‘ਮੁਦ੍ਧਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੧੧; ਪਾਰਾ. ੨) ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪੋ ਕਿਰੇਸੋ. ਲੋਕੇ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਦੁਪਦੇਸੇਨ ਅਵਿਦਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਯੋਜਨਾਨਿ. ਭਗਵਤੋਪਿ ਖੋ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਤੇਨ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਸ੍ਸ ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਾਨਨਭਾਵਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਪਰੋਪਦੇਸਤੋ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਮਰਣਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨੇਕਞਾਣਸਮੋਧਾਨਾਭਾਵਤੋ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਨਵਸਤ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਤੋ ਗਹਣੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧਕਾਲਾਨਂ ਏਕਤੋ ਜਾਨਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ. ਤਤੋ ਏਕਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤਥਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੋਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਿਨਾਨੇਕਞਾਣਸਮੋਧਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਵਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਏਵ ਭਗਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਏਕਤੋ. ਆਲ਼ਾਰਾਦੀਨਂ ਮਰਣਾਜਾਨਨਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨੇਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਯਦਾਭਾਵੇਨ ਯਦਾਭਾਵੋ ਤਬ੍ਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸਾਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਲੋਕੇ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ. ‘‘ਭਗਵਤੋਪਿ ਖੋ ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਜਾਨਨਂ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਭਵਂ ਮਤੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨ ਦੇਵਤਾਰੋਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਜਾਨਨਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਵਿਸੇਸਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਜਾਨਨਤੋ, ਦੇਵਤਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੋਸਤੋ ਚ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਚਨੇਨ ਅਞ੍ਞਾਸੀਤਿ.

ਅਪਿਚ ਕਿਮਿਦਂ ਤਤ੍ਥ ਜਾਨਨਂ ਨਾਮ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਲੋਕੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਸਾਧਿਕਾ ਹਿ ਮਯਾ ਏਕਞਾਣਕ੍ਖਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਞਾਣਂ, ਤਦਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਦਞ੍ਞਾਣਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸਯੇ ਞਾਣਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਸਿਦ੍ਧਿ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਸਯੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਹੇਤੁਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਅਪਿਚ ‘‘ਭਗਵਤੋਪਿ ਖੋ ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਯੇਨ ਦੇਵਤਾਰੋਚਨੁਤ੍ਤਰਕਾਲਮੇਵ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਨ ਹਿ ਵਚਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨ ਤਦਤ੍ਥਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਅਭਿਦੋਸਕਾਲਂਕਤੋਤਿ ਪਠਮਯਾਮੇ ਕਾਲਂਕਤੋ. ‘‘ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਭਯਤ੍ਥਪਿ ਮਹਾਜਾਨਿਯੋ. ਸਤ੍ਤਦਿਵਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ, ਏਕਦਿਵਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਚ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗਫਲਤੋ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ਮਹਤੀ ਜਾਨਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਜਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਆਲ਼ਾਰੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਉਦਕੋ ਭਵਗ੍ਗੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਅਕ੍ਖਣੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਨ ਇਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਤੋ ਚੁਤਿਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਬੁਦ੍ਧਵੇਨੇਯ੍ਯਤਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਕਾਲੇ ਸੁਪਿਨਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਣਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਚ ਅਟ੍ਠ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ. ਤੇਸੁ ਤਯੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂਸੁ ‘‘ਇਮੇਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾ ਹੋਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘‘ਅਗਾਰੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਬੁਦ੍ਧੋਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਾਵ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾ ਤਯੋ ਯਥਾਮਨ੍ਤਪਾਰਂ ਗਤਾ. ਇਮੇ ਪਨ ਮਨ੍ਤਪਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਂ ਪੁਞ੍ਞਮਹਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਇਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਬਹੂਪਕਾਰਾ ਖੋ ਮੇ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਕਿਂ ਉਪਕਾਰਕਾਨਂ ਏਵ ਏਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਨ ਦੇਸੇਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਦੇਸੇਤਿ. ਉਪਕਾਰਾਨੁਸ੍ਸਰਣਮਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਞ੍ਞੁਕਤਵੇਦਿਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ, ਕਤਞ੍ਞੁਤਾਦਿਪਸਂਸਨਤ੍ਥਂ, ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਕਤਞ੍ਞੁਭਾਵਾਦਿਨਿਯੋਜਨਤ੍ਥਂ, ਖਿਪ੍ਪਜਾਨਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ.

੧੧. ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਗਯਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਬੋਧਿਨ੍ਤਿ ਗਯਾਯ ਚ ਬੋਧਿਯਾ ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਤਿਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇ ਠਾਨੇ. ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਤੋ ਹਿ ਗਯਾ ਤੀਣਿ ਗਾਵੁਤਾਨਿ. ਬਾਰਾਣਸਿਨਗਰਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਯੋਜਨਾਨਿ. ਉਪਕੋ ਪਨ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਸ੍ਸ ਚ ਗਯਾਯ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਅਨ੍ਤਰਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਈਦਿਸੇਸੁ ਚ ਠਾਨੇਸੁ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ਏਕਮੇਵ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਂ ਪਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਯੋਜਿਯਮਾਨੇ ਪਨ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਵ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਸਬ੍ਬਾਭਿਭੂਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੇਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਸਦਿਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਮਮ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵੇ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕੇ ਠਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਮਮ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਹਞ੍ਛਂ ਅਮਤਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਮਤਭੇਰਿਂ ਪਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ.

ਅਰਹਸਿ ਅਨਨ੍ਤਜਿਨੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥੁਨਾਮਂ. ਹੁਪੇਯ੍ਯਾਸੀਤਿ ਆਵੁਸੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ ਵਙ੍ਕਹਾਰਜਨਪਦਂ ਨਾਮ ਅਗਮਾਸਿ. ਭਗਵਾਪਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਮਿਗਲੁਦ੍ਦਕਸ੍ਸ ਧੀਤੁਯਾ ਚਾਪਾਯ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਲਪਿ. ਸੋ ਚ ਤਥੇਵਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵਿਹੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ.

੧੨. ਸਣ੍ਠਪੇਸੁਨ੍ਤਿ ਕਤਿਕਂ ਅਕਂਸੁ. ਪਧਾਨਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੋਤਿ ਪਧਾਨਤੋ ਭਟ੍ਠੋ ਪਰਿਹੀਨੋ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਥ ਨੁ ਭਾਸਿਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਮੇਵ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਰੂਪਂ ਕਞ੍ਚਿ ਵਚਨਭੇਦਂ ਅਕਾਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਸ੍ਸੂਸਿਂਸੂਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਸੋਤੁਕਾਮਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਯ, ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੩. ਅਥ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ? ਤਤੋਪਿ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਪਟਿਜਾਨਨਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਿਭਾਰਿਯਦੁਲ੍ਲਭਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਅਕ੍ਖਰਵਿਕ੍ਖੇਪਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇਮੇਤਿ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਵਚਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵਤੋ. ਅਪਿਚ ਯੋਜਨਾਵਸੇਨ. ਤਣ੍ਹਾਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਹਿ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੀਸਭੂਤਾ ਦ੍ਵੇ ਕਿਲੇਸਾ. ਤੇ ਚ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਂ ਭਜਨ੍ਤੋ ਸਮਥਂ ਪਰਿਹਾਪੇਤਿ ਬਾਲੋ, ਤਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਂ ਭਜਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਉਭੋ ਦ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਅਮਤਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਲੀਨੋ ਹਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ ਕਾਮਸੁਖਞ੍ਚ ਭਜਤਿ, ਇਤਰੋ ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਂ. ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਵੀਰਿਯਸਮਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਅਪਿਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਾਸਨੇ ਪਟਿਪਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਆਗਾਲ਼੍ਹਾ, ਨਿਜ੍ਝਾਮਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਾਲ਼੍ਹਾ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਮੇਸੁ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾ. ਨਿਜ੍ਝਾਮਾ ‘‘ਅਚੇਲਕੋ ਹੋਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਾਚਾਰੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਾ ‘‘ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋ ਆਗਾਲ਼੍ਹਾ ਨਾਮ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਮੂਲਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗੋ ਨਿਜ੍ਝਾਮਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਪਨਤੋ. ਉਭੋਪੇਤੇ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਾ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦ੍ਵੇਮੇਤਿ. ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਏਵ ਅਧਿਕਰੋਤਿ, ਨ ਗਹਟ੍ਠੇਤਿ? ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਪਰਿਵਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ, ਤਦਧਿਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਏਤ੍ਥ ਅਧਿਕਤਾ, ਨ ਗਹਟ੍ਠਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਮਾਹ, ਨਨੁ ਤੇ ਪਕਤਿਯਾਪਿ ਕਾਮਪਰਿਚ੍ਚਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਤ੍ਥਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਤਿ? ਨ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਇਧ ਲੋਕੇ ਕਾਮੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਪਸ੍ਸ ਫਲੇਨ ਪੇਚ੍ਚ ਦਿਬ੍ਬੇ ਕਾਮੇ ਆਸੀਸਮਾਨਾ ਦਲ਼੍ਹਤਰਂ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਨ੍ਤਤ੍ਥੋ ਪਨ ਇਧ ਕੁਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜੀਵਿਕਾਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਇਤਿਵੁ. ੯੧; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੦) ਵਿਯ.

ਯੋ ਚਾਯਂ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮੇਸੂਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸੁਖਮੇਤ੍ਥ ਕਾਮਸੁਖਂ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਵਿਪਾਕਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰਵਜ੍ਜਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ. ਅਲ੍ਲੀਯਨਂ ਨਾਮ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਨਾ. ਅਨੁਯੋਗੋ ਨਾਮ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਤਦਨੁਯੋਗਪਤ੍ਥਨਾ. ਹਾਨਭਾਗਿਯਕਰਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਹੀਨਪੁਗ੍ਗਲਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ, ਹੀਨਧਾਤੁਪਭਵਤ੍ਤਾ ਚ ਲਾਮਕਟ੍ਠੇਨ ਹੀਨੋ. ਗਾਮਨਿਵਾਸਿਸਤ੍ਤਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਗਮ੍ਮੋ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕੋ. ਅਨਰਿਯੋਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ, ਅਨਰਿਯਕਰਤ੍ਤਾ, ਅਨਰਿਯਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ, ਅਨਰਿਯਾਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨਤ੍ਥਸਙ੍ਖਾਤਸਂਸਾਰਭਯਾਵਹਤ੍ਤਾ, ਅਨਤ੍ਥਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਚ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੇਵਲਂ ਖੇਦੂਪਗਮੋ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਤਪਾਨੁਕ੍ਕਮਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਨੁਯੋਗੋ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗੋ ਨਾਮ. ਅਤ੍ਤਵਿਯੋਗਵਿਤ੍ਤਾਪਰਿਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਪਾਯਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਮਿਗਯੋਨਿਗੋਯੋਨਿਕੁਕ੍ਕੁਰਯੋਨਿਸੂਕਰਯੋਨੀਸੁ ਪਾਤਾਯਤਿ. ਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨਰਕਂ ਨੇਤੀਤਿ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੋ. ਏਤੇ ਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇ ਤੁ. ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਤਥਾਗਮਨਂ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ, ਤੇਨੇਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਮਯਾ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਾ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਮਯਾ ਤਥਾਗਤੇਨੇਵ ਸਤਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਞਾਣੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀਤਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਤਮੇਵ ਪਟਿਪਦਂ ਥੋਮੇਤਿ. ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਆਤੁਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਵਿਸੋਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਞਾਣਕਰਣੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਧਮਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਸਮਾਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯਾਤਿ ਸੋਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾਤਿ ਏਵਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ.

੧੪. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਿਯ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਮੇਵ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮਨ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਦਂ ਦੇਸੇਸੀਤਿ? ਅਤ੍ਤਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਭਿਮਾਨਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ, ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਵਜ੍ਜਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਦੀਪਨਨਯੇਨ ਅਬਾਹੁਲ੍ਲਿਕਾਦਿਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਦਾਦੀਪਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਯੋਜਨਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਤੋ ਤਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਦੇਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਸਨ੍ਧਿਪਕਆਸਨਤ੍ਥਂ ਅਯਮਨੁਕ੍ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਿਰ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ ਆਹ ‘‘ਕਥਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਦਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਟਿਪਦਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚ ਯਦਿ ਲੋਭਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਨਂ ਵਿਯ, ਤਦਾਸੇਵਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਤਦਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਤਦਵਤ੍ਥੁਵਿਪਰੀਤਕਾਯਕਿਲਮਥਾਸੇਵਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ. ਉਭੋਪੇਤਾ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਨ੍ਤਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਂ ਪਨੇਤਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਆਹ ਅਨੁਪਾਯਾਸੇਵਨਤੋ. ਕਥਨ੍ਤਿ ਚੇ? –

‘‘ਸਂਸਾਰਮੂਲਤੋ ਞਾਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਞਾਣਾ ਪਹਿਯ੍ਯਤਿ;

ਜੀਵਿਤੇ ਸਤਿ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਸਾਧਨੇ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਞਾਣਾਯ ਮੇਧਾਵੀ, ਰਕ੍ਖੇ ਜੀਵਿਤਮਤ੍ਤਨੋ;

ਞਾਣਸਾਧਨਭੂਤਞ੍ਚ, ਸੀਲਞ੍ਚ ਪਰਿਪਾਲਯੇ.

‘‘ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਯਥਾ ਲੋਕੇ, ਭਿਨ੍ਨੇ ਕਾਯੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਤਥੇਵ ਭਿਨ੍ਨਸੀਲਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਆਯੁਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ, ਞਾਣਤ੍ਥਂ ਰਕ੍ਖਤਾ ਸਤਾ;

ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ ਨ ਕਾਮਾਪਿ, ਨਾਪਿ ਕਾਯਵਿਨਾਸਨਾ.

‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਗੇਧਮੁਪਗਮ੍ਮ ਹਿਨੋ ਗਮ੍ਮਞ੍ਚ,

ਅਚ੍ਚੁਦ੍ਧਨੋ ਕਿਲਮਥਂ ਗਮੁਪੇਤਿ ਮੂਲ਼੍ਹੋ;

ਯੋ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਰਮਂ ਉਪੇਤਿ,

ਸੋ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਲਭਤੇ ਪਰਮਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਦੇਤਂ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਂ,

ਪਞ੍ਞਂ ਮੁਨੀ ਸੋ ਸੁਤਜਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ;

ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਂ ਞਾਣ ਪਵੇਸਮਾਨੋ,

ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਯਂ ਪਞ੍ਹਮਿਮਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬੇਧਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਪਹਾਯ ਘੋਰਂ,

ਤਪਂ ਕਥਮਿਵਾਤਿ ਸੋ ਤ੍ਵਂ;

ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਦੇਵ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਰ,

ਵਿਰਾਗਮੁਪਯਾਤਿ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ;

ਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਾ,

ਤਮ੍ਹਿ ਦੋਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ.

ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ ਮੁਨਿਵਚਨਂ,

ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਹਟ੍ਠੋ ਸਹਸਾ ਅਵੋਚ;

‘‘ਉਦਾਹਰ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਾ ਮਮੇਤਂ,

ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ.

ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਭਾਵਨਾਮਯਿਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਇਮੇਹਿ ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਸੁਤ੍ਤਮਿਦਮਾਹਾਤਿ ਕਿਰ. ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਮੇਵ ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਂ ਅਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਗਤਕ੍ਕਮਮਾਹਾਤਿ? ਨਾਹਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਗਮਂ ਦੇਸੇਮਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਸਯਮੇਵ ਏਵਮਧਿਗਤੋਮ੍ਹੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਮਯਾ ਆਲ਼ਾਰਤੋ, ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਤੋ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸ੍ਵੇਵ ਞਾਣਂ ਮੇ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਆਨੁਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਪਿਚ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਵਿਨਾਪਿ ਪਰੋਪਦੇਸੇਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਂ ਤੁਮ੍ਹੇਵ ਮਮਾਪਦੇਸੇਨ ਨ ਪਸ੍ਸਥਾਤਿ.

੧੫. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪਦਾਨਿ ਞਾਣਵੇਵਚਨਾਨੇਵ. ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਆਲੋਚਨਤੋ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋ ਞਾਣਂ. ਪਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਨਤੋ ਪਞ੍ਞਾ. ਕਿਲੇਸਵਿਦਾਰਣਤੋ, ਵਿਜ੍ਜਨਤੋ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਸਚ੍ਚਚ੍ਛਾਦਕਤਮਵਿਨਾਸਨਤੋ, ਤੇਸਂ ਗਤਿਕੋਟਿਪਕਾਸਨਤੋ ਆਲੋਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਪਰਿਵਟ੍ਟੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਪਨਪਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਤੇਸਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਪਞ੍ਞਂ, ਤਤਿਯੇਨ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੧੬. ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਯਾਵਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵਿਯ. ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਅਕੁਪ੍ਪਤਾਯ ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ. ਸਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਤੋ ਪਕਾਸਨਤੋ ‘‘ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਰਜਂ ਵਿਸਮਹੇਤੁਵਾਦਵਿਗਮਤੋ. ਵੀਤਮਲਂ ਅਹੇਤੁਕਵਾਦਵਿਗਮਤੋ. ਵਿਰਜਂ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਵੀਤਮਲਂ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਵਿਰਜਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਵੀਤਮਲਂ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਂ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜੀਵੋ ਵਾ ਕਾਰਕੋ ਵਾ ਵੇਦਕੋ ਵਾਤਿ, ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਏਵ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

੧੭. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਞ੍ਚ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਦੇਵਾ ਸਦ੍ਦਮਨੁਸ੍ਸਾਵੇਸੁਨ੍ਤਿ? ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨ੍ਧਕਾਰਵਿਧਮਨਤੋ ਲਦ੍ਧਾਲੋਕਤ੍ਤਾ, ਅਪਾਯਭਯਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਦੇਵਕਾਯਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਚਲਿਤਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਥਵਿਕਮ੍ਪਨਮਹਾਸਦ੍ਦਪਾਤੁਭਾਵੋ ਚ ਧਮ੍ਮਤਾਵਸੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਦੇਵਤਾਨਂ ਕੀਲ਼ਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਥਵਿਕਮ੍ਪੋ. ਬਹੁਨੋ ਦੇਵਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤੋ, ਭਗਵਤੋ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਾਜਾਲਵਿਸਜ੍ਜਨਤੋ ਚਾਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ.

੧੮. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੁਪਸਮ੍ਪਦਾਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਸ੍ਸ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂਪਸਮ੍ਪਦਾਪਟਿਲਾਭਨਿਮਿਤ੍ਤਵਚਨਪਰਿਯੋਸਾਨਦਸ੍ਸਨੋ. ਤਦਵਸਾਨੋ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ. ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋਤਿਆਦਿ ‘‘ਏਹੀ’’ਤਿ ਆਮਨ੍ਤਨਾਯ ਪਯੋਜਨਦਸ੍ਸਨਵਚਨਂ. ‘‘ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ ‘‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚਰ…ਪੇ… ਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਅਵੋਚਾਤਿ ਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸਮਧਿਗਚ੍ਛ. ਕਿਮਤ੍ਥਂ? ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾਵ ਤਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਯਾਵਜੀਵਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਦਿਨਾ ਵਿਚ੍ਛੇਦਾ ਵਾ ਤਦਞ੍ਞਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਮਤ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਨਂ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਓਵਾਦਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਗਰੁਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਹਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵਾ ਤਦਞ੍ਞੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਤਰਸ੍ਸਤ੍ਥੀਤਿ. ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਿਕਾ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮੁਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਦਸਵਗ੍ਗਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਸਵਿਧੋਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ. ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਨਾਮਾਤਿ? ਤਦਧਿਗਤਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਤਦਧਿਵਾਸਨਚੇਤਨਾਯ ਪਰਿਭਾਵਿਤਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਿਕਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿ. ਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਿਭਾਵਨਾ ਨਾਮ? ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਜ੍ਝਾਚਾਰਵਿਰੁਦ੍ਧਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਾਯ ਪਰਿਭਾਵਨਾਯ ਵਸੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਲੋਭੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਭਾਵੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥਾਹੁ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਿਕਾ ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਯਾਵ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਾਵ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਤਤੋ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਯੋ ਤੇਸਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਟਿਲਾਭਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ ਅਰਿਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਨੋ ਸੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਸਨ੍ਤਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਪਰਸਤ੍ਤੇਹਿ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਨੇਸਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਂ? ਸੁਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਰਾਜਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਸਤ੍ਤਹਿ ਰਤਨੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੯੯-੨੦੦ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮਾਨਂ) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਵਸਿਭਾਵੋ ਤਤ੍ਥ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸਹਿਤੇਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਵਸਿਭਾਵੋ ਕਾਮਚਾਰੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਏਤ੍ਥ ਵਸਿਭਾਵੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ. ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ? ਨਤ੍ਥਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾਵ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦੀਸੁਪਿ ਨੇਤਬ੍ਬੋ.

੧੯. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਪ੍ਪਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਾਟਿਪਦਦਿਵਸੇ…ਪੇ… ਅਸ੍ਸਜਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਾਨਾਦਿਵਸੇਸੁ ਪਾਟੇਕ੍ਕਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਤਥਾਪਿ ਓਵਾਦਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਪ੍ਪਭਦ੍ਦਿਯਾਨਂ, ਮਹਾਨਾਮਅਸ੍ਸਜੀਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਏਕਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੨੦. ‘‘ਰੂਪਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਆਦਿਤੋਵ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ? ਤੇਸਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲੇਪਿ ਇਤਰਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਮਨਾਪਾਨਂ ਕਾਮਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਂਵਿਗ੍ਗਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੂਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਤਾਵ ਨੇਸਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਾਕਟਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਤੋ ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਞ੍ਚ ਮਾਨਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਮਾਨਸਿਕਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਾਕਟਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੁਭਯਂ ਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਦੀਪੇਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਤਞ੍ਚ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਦੀਪੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਹਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਾ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਤੋਪਿ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਭਾਵਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਤਾਵ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟੇਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਤਦੁਭਯੇਨਾਪਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਕਲ੍ਲਂ ਨੂਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਨੁ. ਏਤਂ ਮਮਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗ੍ਗਾਹੋ. ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨਗ੍ਗਾਹੋ. ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋ. ਤਣ੍ਹਾਗ੍ਗਾਹੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਸਤਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਵਸੇਨ, ਮਾਨਗ੍ਗਾਹੋ ਨਵਵਿਧਮਾਨਵਸੇਨ, ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੫. ਯੇਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯੇ ਪਞ੍ਚਮਿਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮਿਯਂ ਨਾਲ਼ਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਲ਼ਕਪਟਿਪਦਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਦਪਦਪੁਣ੍ਣਮਾਯਂ ਯਸਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਦਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਾਸਿ, ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਯਸੋ ਨਾਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਪਰਿਜਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ ਯਸੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਵਂ ਨਾਮਮਕਂਸੁ. ‘‘ਸੁਖੁਮਾਲੋ’’ਤਿਆਦਿ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਪਚ੍ਛਿਮਜਨਸ੍ਸ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਨਜਨਨਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਉਤ੍ਤਮਭੋਗਸਮਪ੍ਪਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਉਤ੍ਤਮੇਸੁ ਭੋਗੇਸੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਤਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲਾਕਾਲਂ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਯਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਤਿਣਂ ਵਿਯ ਪਹਾਯ ਗੇਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਾ ਅਹੋਸਿ, ਕਸ੍ਸ ਪਨਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤੇਹਿ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਗਤਸ੍ਸ, ਅਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਦ੍ਦਾ ਓਕ੍ਕਮੀਤਿ ਮਨਾਪੇਸੁਪਿ ਵਿਸਯੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਉਪਨੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਯੋ ਚਾਤਿ ਤਯੋਪਿ ਯਾਮੇ. ਤੇਨ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਦਸ੍ਸਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰਤ੍ਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਲੇ ਸੂਰਿਯਾਭਾਵੇ, ਯਾਮੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ. ਯਾਮੇਵਿਧ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਤਿਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇ ਚ. ਕਚ੍ਛੇਤਿ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਸੇ. ਕਣ੍ਠੇਤਿ ਕਣ੍ਠਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ. ਮੁਦਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਹਿ ਉਪਰਿ ਕਣ੍ਠਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਨ੍ਤਿਯਾ ਕਣ੍ਠੇ ਮੁਦਿਙ੍ਗਂ ਅਦ੍ਦਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਲ਼ਮ੍ਬਰਨ੍ਤਿ ਪਣਵਂ. ਉਭਤੋਮੁਖਸ੍ਸ ਤਨੁਕਾ ਦੀਘਾ. ਵਿਤ੍ਥਿਨ੍ਨਸਮਤਲਸ੍ਸ ਵਾਦਿਤਸ੍ਸ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਿਯੋਤਿ ਸੁਪਿਨਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਪਲਾਪਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਿਯੋ. ਸੁਸਾਨਂ ਮਞ੍ਞੇਤਿ ਸੁਸਾਨਂ ਵਿਯ ਅਦ੍ਦਸ ਸਕਂ ਪਰਿਜਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਅਸੁਭਭਾਵੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ‘‘ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਇਮਾਹਿ ਇਤ੍ਥੀਹਿ ਸਹ ਨਾਹਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਸਿ. ਦ੍ਵੇ ਕਿਰ ਆਕਾਰਾ ਤਸ੍ਸ ਪਮਾਦਸੁਤ੍ਤਪਰਿਜਨਦਸ੍ਸਨੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਬਲਵਭਾਵੋ, ਅਸੁਭਾਕਾਰਸ੍ਸ ਅਤਿਓਲ਼ਾਰਿਕਭਾਵੋ ਚ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤਰੇ ਚ ਅਸੁਭਾਕਾਰੇ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਕੋ ਏਤ੍ਥ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਅਹੋ ਕਿਲੇਸਾ ਬਲਵਤਰਾਤਿ ਹਿ ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਪਿ ਤੇ ਆਕਾਰਾ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ, ਯੇਨੇਵਮਵੋਚਾਤਿ.

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾਯੋ ਆਰੋਹਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਤਾਯ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਗਮਨਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਬਲਵਸਂਵੇਗਾਭਿਤੁਨ੍ਨਹਦਯਤ੍ਤਾ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ ਪਬੋਧੇ ਸਤਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਮਨਨਿਵਾਰਣਸਮਤ੍ਥਭਾਵਂ ਅਸਹਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਵਤਾ. ਤਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸੁਗਤਿਪਟਿਵੇਧਞਾਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਗੁਣਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਮਾਨਜਾਤਿਕਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦਯੋ ‘‘ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਵਸਲਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਜਾਤਿਸਭਾਗਤਾਯ ਏਵ ਵਸਲਾਦਯੋ ‘‘ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਸਭਾਗਤਾਯ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਪਿ ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ.

੨੬. ਵਨਗਹਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤੋਹਂ ਨਗਰਤੋ’’ਤਿ ਪਮੁਦਿਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਇਦਂ ਖੋ ਯਸਾਤਿ ਭਗਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ, ਅਨੁਪਸਟ੍ਠਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦਜਨਨਤੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਯੇਨ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਇਧ ਨਿਸਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤੋਵ ਤ੍ਵਂ ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਿਰਾਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਅਬ੍ਯਤ੍ਤਿਪਰਿਹਾਸੇਸੁ ਨਿਪਾਤੋ, ਇਧ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ. ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾਯੋ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾਹਿ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ. ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੁਪਰਿਪਕ੍ਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤਾ, ਪਟਿਵੇਧਕ੍ਖਣਾਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤ੍ਥਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਾਨੁਪਸਟ੍ਠਤਾਨਂ ਪਾਪਕਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਭਿਮੁਖਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਅਚਿਰਾਗਮਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਂਵਿਗ੍ਗਹਦਯਸ੍ਸ ਭਵਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਭਵਾਭਵੂਪਾਯਾਨਿਸਂਸਕਥਂ ਪਠਮਮੇਵ ਕਥੇਸੀਤਿ? ਸਬ੍ਬਭਵਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਸੋ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਉਪਦ੍ਦੁਤਉਪਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਨ ਸਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਿ ਸਗ੍ਗਲੋਕਂ ਸੁਖਤੋ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਸਞ੍ਞੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਗ੍ਗਾਨਮ੍ਪਿ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਆਰਭਿ. ਏਤ੍ਥ ਦਾਨਂ, ਦਾਨਾਨਿਸਂਸਂ, ਸੀਲਾਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਦਾਨਸੀਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ ਨਾਮ. ਸਗ੍ਗਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਸਗ੍ਗਕਥਂ ਕਥੇਤਿ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ, ਅਪਸਾਦਤਂ, ਮਹਾਦੀਨਵਤਞ੍ਚ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ, ਓਕਾਰਂ, ਸਂਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਤਦਭਾਵਤੋ ਚ ਤਂਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਚ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਕਾਸੇਤਿ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਓਕਾਰਨ੍ਤਿ ਅਵਕਾਰਂ ਲਾਮਕਭਾਵਂ. ਸਂਕਿਲੇਸਨ੍ਤਿ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨਂ ਬਾਧਨਂ ਉਪਤਾਪਨਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਲ੍ਲਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯੋਗਾਨਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਵਿਹਤਤ੍ਤਾ. ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਯੋਗੇਨ, ਵਿਹਿਂਸਾਸਾਰਮ੍ਭਾਦਿਕਿਲੇਸਪਵੇਸਂ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਮੁਦੁਤਾਦਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵੇਸਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਸਹਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਵਿਨੀਵਰਣਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨੀਵਰਣਵਿਪਕ੍ਖਭੂਤਨ੍ਤਿ. ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਉਦਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਲੀਨਭਾਵਵਿਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾਤਿ ਏਤਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਦੇਸਨਂ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਹਿ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਦੇਸਨਾਯ ਵਿਸਯਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨੇ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ.

੨੭. ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੇਸੀਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ. ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸਨ੍ਤਰਾਯਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ. ਯਦਿ ਸੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਪਟਿਲਾਭੋ ਅਰਹਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਪਟਿਲਾਭੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚੋਪਿ ‘‘ਦੇਹਿ ਤੇ ਮਾਤੁਯਾ ਜੀਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਕਿਮਞ੍ਞਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਯਸੋਪਿ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਰਹਾਪਿ ਸਮਾਨੋ ਸਯਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਲ੍ਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਕਿਮਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਠਹੇਯ੍ਯ.

੨੮. ਉਭੋਹਿਪਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸਕੋਟਿਯਾ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਸਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗਾਰਿਕਭੂਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨਾਰਹਤ੍ਤਾ ਅਗਾਰਿਯਭੂਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਅਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਸਮ੍ਪਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝਵਸਨਸ੍ਸ ਅਭਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਗਾਰਿਕੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਯਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗਾਰਿਕਭੂਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਲਦ੍ਧਨਯਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਗਹਪਤਿ ਗਿਹਿਵੇਸਧਾਰਿਮੇਵ ਯਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਯਸੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਛਾਸਮਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਸੀਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰ ਪਰਿਪੂਰੇਹਿ ਤਾਵ, ਯਾਵ ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ, ਯਾਵ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਲਿਙ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਪੋਰਾਣਾ, ਤਞ੍ਚ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਲਿਙ੍ਗਮਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਯਸਸ੍ਸ ਮਾਤੁ, ਪਜਾਪਤਿਯਾ ਚ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸੀਤਿ? ਯਸਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਸੋਕਸਲ੍ਲਸਮਪ੍ਪਿਤਤ੍ਤਾ ਦਾਨਞ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਚ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਭਗਵਾ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਤਾ ਵਿਗਤਸੋਕਸਲ੍ਲਹਦਯਾਯੋ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਅਕਾਸਿ.

੩੦. ਸੇਟ੍ਠਾਨੁਸੇਟ੍ਠੀਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਸੇਟ੍ਠੀਨਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ‘‘ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਚਾਨੁਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਚ ਯਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸੇਟ੍ਠਾਨੁਸੇਟ੍ਠਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਸੇਟ੍ਠਾਨੁਸੇਟ੍ਠੀਨਂ ਕੁਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋਤਿ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਾਵਚਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਅਥ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਦਣ੍ਡਸਤ੍ਥੇਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਧਮ੍ਮਾਯ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਹਿਂਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯੋ, ਨਾਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਨਯੋ, ਨਾਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਾਯਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਸਾਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਭਗਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਤਕ੍ਕਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਂ ਵਿਯ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਫਲਾਫਲਂ ਵਿਯ ਨਪੁਂਸਕਮਿਤਿ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਪਦੇਸਤੋ ਅਸ੍ਸ ਲਿਙ੍ਗਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਨਯੋ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਸੇਤਪਟੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਿਨਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਅਸ੍ਸਰਥੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੩੪. ‘‘ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਨੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਭਣ੍ਡੁਕਮ੍ਮਾਰੋਚਨਪਟਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ‘‘ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੇ ਵਿਹਾਰੇ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਤਸ੍ਸ ਕੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਚੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਓਰੋਪਨਾਦੀਨਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਤ੍ਥਂ ਸਰਣਾਨਿ ਦੇਤਿ, ਨ ਰੁਹਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਰੁਹਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਚੇਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ ਏਕੇ. ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਸਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਵਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸਾਪਿ ਚੇਤਰਾ;

ਅਪੇਤਪੁਬ੍ਬਵੇਸਸ੍ਸ, ਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਇਤਿ ਚਾਪਰੇ’’ਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਹਿ ਸਹਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਕਾਸਾਵਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਨ ਸਨ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਕਾਸਾਵੇਸੁ, ਨਾਸਨ੍ਤੇਸੁ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ…ਪੇ…ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਦਿਨ੍ਨੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ ਕੇਵਲੇਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਦਸ੍ਸਨਤੋ –

ਆਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ, ਨਗ੍ਗਸ੍ਸਾਪਿ ਦ੍ਵਯਂ ਭਵੇ;

ਨੇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਨੋ ਖਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਪਾਠਾਨੁਲੋਮਤੋਤਿ. –

ਆਚਰਿਯੋ. ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਨ ਰੁਹਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇਪਿ ਤਥੇਵ ਲਿਖਿਤਂ. ਉਰਾਦੀਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਨਾਮ. ਸਂਵੁਤਾਦੀਨਿ ਕਰਣਾਨਿ ਨਾਮ. ‘‘ਅਨੁਨਾਸਿਕਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨਕਾਲੇ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਾਨੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਏਵ ਵਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਨੁਨਾਸਿਕਨ੍ਤੇ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨੇ ਖਲਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਮਕਾਰੇਨ ਮਿਸ੍ਸੀਭੂਤੇ ਖੇਤ੍ਤੇ ਓਤਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ. ਮਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਵਚਨਕਾਲੇ ਪਨ ਅਨੁਨਾਸਿਕਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ‘‘ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਭਤੋਸੁਦ੍ਧਿਯਾਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਹਾਥੇਰੋ ਪਤਿਤਦਨ੍ਤਾਦਿਕਾਰਣਤਾਯ ਅਚਤੁਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ, ਬ੍ਯਤ੍ਤਸਾਮਣੇਰੋ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪੇਕ੍ਖਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਵਦਾਪੇਤਿ. ਮਹਾਥੇਰੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਂ ਵਦਾਪੇਤੀਤਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਇਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੇ ਵਦਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਸਙ੍ਘੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ. ਨ ਨਾਨਾਸੀਮਪਵਤ੍ਤਕਮ੍ਮਵਾਚਾਸਾਮਞ੍ਞਨਯੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਥੇਰੇਨ ਚਤੁਰਸ੍ਸਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪੇਕ੍ਖਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਯਂ ਵਤ੍ਵਾ ਵਦਾਪੇਤਿ, ਉਭਤੋਸੁਦ੍ਧਿ ਏਵ ਹੋਤਿ ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਸਾਧਾਰਣੇ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਂ, ਅਸੇਕ੍ਖਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਰਣਤ੍ਤਯਸਙ੍ਕਰਦੋਸੋ. ਸਬ੍ਬਮਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਦਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਰਾਮਾਸਾਪਰਾਮਾਸਾਦਿ. ‘‘ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕੇਸੁ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸੇਖਿਯਉਪਜ੍ਝਾਯਵਤ੍ਤਾਦਿਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਸੀਲਮਨੇਨ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਰਣੇ ਵਾਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਰਣੇ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਾਰਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦੁਤਿਯਮਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੫. ‘‘ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ’’ਤਿ ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦੁਤਿਯਮਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਰੁਵੇਲਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੭-੮. ਵਸੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ ‘‘ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਅਹਞ੍ਚ ਵਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਪਿਯਵਚਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ. ਤੇਜਸਾ ਤੇਜਨ੍ਤਿ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਆਨੁਭਾਵਂ. ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਵਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁਂ. ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਾਦਰਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਭਾਵਸਤ੍ਤਮੀਅਤ੍ਥੇ ਵਾ. ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਮੇਵ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨਕੋ ਸਤ੍ਤਜਾਤਿਕੋ. ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਮ੍ਪਿ ਅਨਾਦਿਤ੍ਤਂ ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਸੀਤਿ? ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਾਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨਤਿਵਿਮ੍ਹਾਦਿਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਪਰਸਨ੍ਤਕਂ ਮਹਾਸਮ੍ਭਾਰਪਵਤ੍ਤਂ ਤਂ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ? ਪੁਨ ਯਥਾਪੋਰਾਣਂ ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ. ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨੋਤਿ ਖਯਂ ਨੀਤੋ. ਤੇਜਸਾ ਤੇਜਨ੍ਤਿ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਆਨੁਭਾਵਂ. ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਤਰੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਮਕ੍ਖਂ ਅਸਹਮਾਨੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਵਿਯ ਸਮੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਮਕ੍ਖਨਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਮਕ੍ਖੋ ਨਾਮ. ਪਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਦੁਮਪਤ੍ਤੇਨਾਤਿਪਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਪਦੁਮਿਨਿਸਣ੍ਡੇ ਠਿਤੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਹੋਸੀਤਿ ਤੇਸਂ ਮਤਿ.

੩੯. ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਮਤਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭੀਤੋ ਨਿਬ੍ਭਯੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਤੋ ਸੋ ਮਗ੍ਗੇਨ ਭਯਮਤੀਤੋ. ‘‘ਸੁਮਨਮਨਸੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਮਨੋ. ਸੁਮਨੋ ਏਵ ਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤੇਜੋਵਾਤਿ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯ. ਧਾਤੁਕੁਸਲੋਤਿ ਤੇਜੋਧਾਤੁਮ੍ਹਿ ਕੁਸਲੋ. ‘‘ਬ੍ਯਵਹਿਤਾ ਚੇ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਚ ਉਪਸਗ੍ਗੋ. ਤੇਜੋਧਾਤੁਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਕੁਸਲੋ ਇਚ੍ਚੇਵਤ੍ਥੋ. ਉਦਿਚ੍ਛਰੇਤਿ ਉਲ੍ਲੋਕੇਸੁਂ. ‘‘ਸਂਪਰਿਵਾਰੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਤਾਤਿ ਸਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਾਲ਼ਕਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਰੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮਾਨੁਰੂਪਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਅਨੇਕਵਣ੍ਣਾ ਅਚ੍ਚਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੀਲਾ ਅਥ ਲੋਹਿਤਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੪੦. ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ.

੪੪. ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਪਾਟਿਹੀਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯ ਚ ਸਾ ਪਰਿਯੇਸਨਾ. ਸਾ ਅਯਂ ਸਾਯਂ. ਤਾ ਇਮਾ ਤਯਿਮਾ. ਦ੍ਵੇ ਏਕਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ਆਯਾਮਿ ਅਹਂ ਆਯਮਹਂ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਮਯਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਮਯਂ.

੫੦-੫੧. ਉਦਕਵਾਹਕੋਤਿ ਉਦਕੋਘੋ. ਉਦਕਸੋਤੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ‘‘ਯਾਯ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਰਪਟਿਕਾਤਿ ਚਿਰਪਭੁਤਿ, ਨਾਗਦਮਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚਿਰਪਟਿਕਾ. ‘‘ਚਿਰਪਟਿਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਸਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੇਸਾਦਯੋਵ ਕੇਸਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਖਾਰਿਕਾਜਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਾਰੀ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਾਪਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ. ਜਟਿਲੇ ਪਾਹੇਸੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਤਾਪਸੇ ਪਾਹੇਸਿ. ‘‘ਸੋਲ਼ਸਾਤਿਰੇਕਅਡ੍ਢਉਡ੍ਢਾਨਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਸਹਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੪. ਅਗ੍ਗਿਹੁਤ੍ਤੇ ਕਤਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯ-ਮਭਾਸਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮). ਤਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਯਿਤਾਦਿਕੇਨੇਵ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਥੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਏਵ ਜਾਤਿਆਦਿਨਾ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨ, ਤਦੇਵ ਸੋਕਾਦਿਨਾਤਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮੇਤ੍ਥ ਆਦਿਤ੍ਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਮੇਵੇਕਂ ਪਾਕਟਂ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਪਨ ਇਤਰਂ ਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਤੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਾਕਾਰਸ੍ਸ ਇਤਰਾਕਾਰਦੀਪਨਤੋ. ਸਨ੍ਤਸੁਖਤਣ੍ਹਾਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਨੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਉਰੁਵੇਲਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸਮਾਗਮਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੫੫-੭. ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਭੂਤਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਕਾਮਿਤ੍ਥਿਯੋ. ਦੁਤਿਯਾਦਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸਕਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਵ ਭਗਵਤਿ ਬੁਦ੍ਧਕੋਲਾਹਲਂ ਲੋਕੇ ਪਠਮਮੇਵ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸਤ੍ਤਯਮਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਭਗਵਤੋ ਜਾਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚ ਬੁਦ੍ਧਕਥਾ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞੂਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ, ਪਤ੍ਥਟਾ ਲੋਕੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ‘‘ਤਮਦ੍ਦਸ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ, ਪਾਸਾਦਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਹਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਕਾਲੇ ਏਵ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤਤਾ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਾ.

੫੮. ਇਧਾਵੁਸੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਏਕਾਰਕ੍ਖੋ ਚਤੁਰਾਪਸ੍ਸੇਨੋ ਪਣੁਨ੍ਨਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ ਸਮਵਯਸਟ੍ਠੇਸਨੋ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞੋਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੮, ੩੬੦; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੯) ਦਸ ਅਰਿਯਵਾਸਾ ਨਾਮ. ਰੂਪਾਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਟ੍ਠ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿਪਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਨੀਵਰਣਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾ ਚ. ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਛਲ਼ਙ੍ਗਾ. ਸਤਾਰਕ੍ਖੇਨ ਏਕਾਰਕ੍ਖਾ. ਸਙ੍ਖਾਯ ਏਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯ ਏਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਚਤੁਰਾਪਸ੍ਸੇਨੋ. ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਥੁਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਹੀਨਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਣੁਨ੍ਨਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੋ. ਕਾਮੇਸਨਾ ਭਵੇਸਨਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਸਨਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾ, ਏਵਂ ਸਮਵਯਸਟ੍ਠੇਸਨੋ. ਕਾਮਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ ਏਵਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਰਾਗੋ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ…ਪੇ… ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦੋਸੋ, ਮੋਹੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞੋਤਿ.

‘‘ਠਾਨਾਠਾਨਂ ਵਿਪਾਕਞ੍ਚ, ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਂ;

ਅਨੇਕਧਾਤੁਯੋ ਲੋਕਂ, ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਪਾਣਿਨਂ.

‘‘ਜਾਨਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਞ੍ਚ, ਪਰੋਪਰਿਯਤਂ ਮੁਨਿ;

ਝਾਨਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿ-ਞਾਣਂ ਵਿਜ੍ਜਤ੍ਤਯਂ ਤਥਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਬਲਾਨਿ. ਅਸੇਕ੍ਖਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਮ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਅਸੇਕ੍ਖਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਸਮਂ ਅਸੇਕ੍ਖਂ. ਏਤੇਹਿ ਦਸਹਿ ਚੁਪੇਤੋ ਪਾਰਮੀਹੀਤਿ ਪੋਰਾਣਾ.

ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸਮਾਗਮਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੬੦. ਕਿਂ ਕਾਹਸੀਤਿ ਕਿਂ ਕਾਹਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਿਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਬਹੁਂ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ. ‘‘ਪਚ੍ਚਬ੍ਯਥਾ, ਪਚ੍ਚਬ੍ਯਥ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਕਪ੍ਪਨਹੁਤੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸਕਾਨਂ ਸਤਂ ਸਹਸ੍ਸਂ, ਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤਂ ਕੋਟਿ, ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤਂ ਪਕੋਟਿ, ਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤਂ ਕੋਟਿਪਕੋਟਿ, ਕੋਟਿਪਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤਂ ਨਹੁਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਪ੍ਪਨਹੁਤੇਹੀਤਿ ਏਵਮਨੁਸਾਰਤੋ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਨਾਮਾਤਿ ਖਨ੍ਧਕਭਾਣਕਾਨਂ ਪਾਠੋਤਿ.

੬੩. ‘‘ਕੁਲਚ੍ਛੇਦਾਯਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਕੁਲੁਪਚ੍ਛੇਦਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਕਿਰ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਯਨ੍ਤਿ, ਨਾਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ ਨ ਪੁਨ ਚੋਦੇਸੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਾਠਸੇਸੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਥੇਰੋ ਨਿਦਾਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਯਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੂਲ-

ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਕ੍ਕਮਦਸ੍ਸਨੇਨ;

ਨਿਦਾਨਨਿਟ੍ਠਾਨਮਕਂਸੁ ਧਮ੍ਮ-

ਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਤੇ ਵਿਨਯਕ੍ਕਮਞ੍ਞੂ.

‘‘ਨਿਦਾਨਲੀਨਤ੍ਥਪਦਾਨਮੇਵ,

ਨਿਦਾਨਿਟ੍ਠਾਨਮਿਦਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ;

ਇਤੋ ਪਰਂ ਚੇ ਵਿਨਯਤ੍ਥਯੁਤ੍ਤ-

ਪਦਾਨਿ ਵੀਮਂਸਨਮੇਵ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਪਜ੍ਝਾਯਵਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੬੪. ਬੁਦ੍ਧੁਪਜ੍ਝਾਯਕਾਨਂ ਇਤਰੇਸਂ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਕਪ੍ਪਤੋ ਨੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਾ ਅਨਾਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪਿਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਉਪਰੀਤਿਆਦਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਪਿਪਾਸਾਸਹਨਤੋ, ਇਤਰੇਸਂ ਆਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ.

੬੫. ਕੇਨ ਕੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ? ‘‘ਤਦਾ ਸੋ ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤੋ, ਏਤਰਹਿ ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ. ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਚ ਸਾਧੂਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਕੇਹਿਚਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਂ ਤੇ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ‘ਸਾਹੂ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੇ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਸ੍ਸ ‘ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ ਵਚਨਂ ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਚਿਣ੍ਣਮੇਵ, ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਾਪਿ ਤੇਨ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਗਹਿਤੋਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਹੂਤਿ ਸਾਧੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਲਹੂਤਿ ਲਹੁ, ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਨ ਭਾਰਿਯੋਸੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਓਪਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪਾਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਾਰੋ ਜਾਤੋਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਤੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੬੬. ਤਾਦਿਸਮੇਵ ਮੁਖਧੋਵਨੋਦਕਂ ਉਤੁਮ੍ਹਿ ਏਕਸਭਾਗੇਤਿ. ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ‘‘ਨ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਭਣਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨ-ਕਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਤੇਨ ‘‘ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨਾਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨ-ਕਾਰੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ ਅਯਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਤਿ? ਅਨਾਦਰਿਯਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ. ਅਨਾਦਰਿਯਪਚ੍ਚਯਤਾ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਅਨਾਦਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਸੇਖਿਯਾਨਂ ਗਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਕਰਣਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਲਕ੍ਖਣਂ ਚਾਰਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਵਾਰਿਤ੍ਤੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਖਾਦਨਾਦਿਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ. ਖਨ੍ਧਕਵਾਰਿਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਸੇਖਿਯਵਾਰਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਸੂਪੋਦਨਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾਦੀਹੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨ-ਕਾਰੇਨ ਪਟਿਸੇਧੋ ਕਰੀਯਤਿ, ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤੀਤਿ? ਆਮ. ਯਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨਯੋ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਪਰਤੋ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਕਤਾ ਵਾ ਸੁਧਾਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਨਿਰਜਮਤ੍ਤਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਠਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇਵ ‘‘ਸਚੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਅਨਭਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੬੬) ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਨਾਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੋ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਲੇਸੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ‘‘ਪਠਮਤਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਿਯਮਨਤੋ. ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਅਨੁਮਤਂਯੇਵ ਪਠਮਗਮਨਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਸਿਦ੍ਧੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਚ. ਨ ਹਿ ਵਾਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਮਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੋਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਂ. ਨ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨਿਦਹਿਤਬ੍ਬਂ ਵਾ.

ਉਪਜ੍ਝਾਯਵਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੬੮. ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮਂ ਨ ਅਕੁਸਲਮਿਚ੍ਚੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ. ਨ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਅਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤੇਸਂ ਨ ਪਣਾਮੇਤਬ੍ਬਂ ਤਂਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਮੇਸ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਮਮਤ੍ਤਕਰਣਂ ਤਤ੍ਥ ਪੇਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਏਕੋ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ…ਪੇ… ਤੇਸਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ਸਚੇ ਏਕੋ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਹੋਥ, ਅਹਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਂ ਵਾ ਗਿਲਾਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਓਵਦਿਤਬ੍ਬਂ ਓਵਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਤਿ ਕਰਣੀਯੇਸੁ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤੇ ਏਵਾਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦਯੋ ‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਵ ਕੇਵਲਂ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਹੋਥਾ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਨਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਰਾਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੭੩. ‘‘ਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮੁਤ੍ਤਂ ਪੂਤਿਕਾਯੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਪੂਤਿਭਾਵੇਨ ਮੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋਤਿ ਏਕੋਵ ਨ-ਕਾਰੋ ਹੋਤਿ.

ਰਾਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੭੬. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਓਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਯਾ, ਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋਤਿ ਵਾ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ.

ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੮੩. ਦਿਸਂ ਗਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਵਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਰੋਗਾਮਂ ਗਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ‘‘ਕਤਿਪਾਹੇਨ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਮਨੇ ਚੇਸ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਮਾ ਇਧ ਪਟਿਕ੍ਕਮੀਤਿ ਮਾ ਇਧ ਗਚ੍ਛ. ਸਭਾਗਾ ਨਾਮ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਸਿਸ੍ਸਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਚੇ? ਤੇਨ ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਖਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਵਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸਮੋਧਾਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਚਿਰੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਵ ਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਚੇ ਅਲਜ੍ਜੀ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੇਨ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਰਮਨ੍ਤਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ ਪਹਾਯ ਵਿਨਾਪਿ ਨਿਸ੍ਸਯਪਣਾਮਨੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਚੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਨ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੋ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਯਜਾਤਿਕੋ ਚੇ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖਂ ਆਗਮੇਹੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਸਯਮੇਵ ਵਾ ਆਗਮੇਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਚੇ ਉਕ੍ਖੇਪਨਿਯਕਮ੍ਮਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਪਨ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਮੇਤੁਂ ਲਭਤਿ. ਮਾਨਤ੍ਤਾਚਾਰੀ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਅਬ੍ਭਾਨਂ ਆਗਮੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੀਘਂ ਚੇ ਪਰਿਵਾਸਂ ਚਰਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਉਪਜ੍ਝਾਯਸਮੋਧਾਨਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਪਰਿਵਾਸਮਾਨਤ੍ਤਚਾਰਿਨਾ ਹਿ ਨ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਪਨ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੭੫), ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤਿ ਏਵ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਚੇ ਸਦ੍ਧਾਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ‘ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਤਂ ਵਾਰਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਵਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਾਭਾਵਮਤ੍ਤਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਨਂ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਚੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਵਾਰਿਤਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤੇਸਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਦਿਸਾਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੇਪਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਦ੍ਵਯਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਤਿਰੋਵਿਹਾਰੇਪਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ, ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਵਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਯੇਵਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇ ਠਿਤਾ ਏਕਾ ਕੁਟਿਕਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਚੇ ਉਭੋਪਿ ਆਚਰਿਯਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਕੇਨਚਿ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰਵਾਦੋ ਸਮੇਤਿ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਵਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਾ. ‘‘ਬਹਿਸੀਮ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰਸੀਮਾਯਂ ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਪਿ ਵਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਨ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਾਦੋ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਏਕਾਵਾਸੇ ਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿਯੋਜਨੇਪਿ ਵਸਤੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਸੋ ਚ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਸਾ ਚ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਏਕਾਵਾਸੋ.

ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਏਕਾਵਾਸਵਿਮਤਿਯਂ ਸੀਮਾਯ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਚੀਵਰਕ੍ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸੀਮਟ੍ਠਕਸਙ੍ਘੋ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤੂ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯). ਕਤਰਸੀਮਾਯ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਂ? ਮਹਾਸਿਵਤ੍ਥੇਰੋ ਕਿਰਾਹ ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਆਹਂਸੁ ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਨਾਮ ਤਿਯੋਜਨਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤਿਯੋਜਨੇ ਠਿਤਾ ਲਾਭਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਿਯੋਜਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਕਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਮਿਕੋ ਤਿਯੋਜਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਿਯੋਜਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਿਵਾਸਿਕੇਨ ਤਿਯੋਜਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਤਿਯੋਜਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਾ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਦ੍ਵਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਪਿ ਵਸਤੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤਿਯੋਜਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਤਿਯੋਜਨਪ੍ਪਮਾਣਾਯ, ਅਤਿਰੇਕਾਯ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਆਵਾਸੇਸੁ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੇਸੁ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇ ਠਿਤਾ ਏਕਾ ਕੁਟਿ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸਾਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਕੁਟਿਕਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੋ ਆਵਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਨਾਨਾਵਾਸੋ ਏਵ ਚੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ‘‘ਅਨ੍ਤੇ ਠਿਤਾ ਕੁਟਿਕਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪਨ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਨਾਨਾਵਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਾਦਿਸੇ ਨਾਨਾਵਾਸੇ ਸੇਨਾਸਨਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੇਨਾਸਨਗ੍ਗਾਹੋ ਹਿ ‘‘ਗਹਣੇਨ ਗਹਣਂ ਆਲਯੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਇਤਰਤ੍ਥ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਨਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਆਵਾਸੇਸੁ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿ…ਪੇ… ਦੇਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਕਾਧਿਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੬੪). ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਦਞ੍ਚ ਨਾਨਾਲਾਭੇਹਿ ਨਾਨੂਪਚਾਰੇਹਿ ਏਕਸੀਮਵਿਹਾਰੇਹਿ ਕਥਿਤਂ, ਨਾਨਾਸੀਮਵਿਹਾਰੇ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨਗ੍ਗਾਹੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੬੪). ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਵਾਸਾ ਏਕੂਪਚਾਰਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਏਕੂਪਚਾਰਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਦ੍ਵਯਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਨ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ ਏਵਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਾਧਿਤੋਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਸਤੋਪਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਚੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਦਹਰੇਸੁ ਅਰੁਣਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਚੀਵਰਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਨ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੯੫)? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਤਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਸਮਾਗਮੇ ਸਉਸ੍ਸਾਹਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਧੁਵਵਾਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨ ਵਿਲੋਮੇਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਦੇਵਸਿਕਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਮਮ ਤਕ੍ਕੋ. ਦੇਵਸਿਕਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਹਿ ਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਅਪਕਤਞ੍ਞੂਹਿ ਆਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਪਞ੍ਚਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੮੪. ਨ ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾਤਿਆਦਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਠਮਂ, ਪਤਿਰੂਪੇ ਨਿਵੇਸਯੇ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧੫੮) ਵਚਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਆਪਤ੍ਤਿਅਙ੍ਗਵਸੇਨ. ਨੀਲਸਮਾਯੋਗਤੋ ਨੀਲਂ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਸੀਲੇ ਸੀਲਵਿਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤੋ.

ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਪਞ੍ਚਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੮੬. ਯੋ ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪਾ – ਤਸ੍ਸ ਪਸੂਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਂਯੇਵ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਅਯਮੇਕੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ ਪੁਨ ਗਿਹਿਵੇਸੇਨ ਆਗਤੋ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਆਗਤੋ ਨ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਯਮੇਕੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਗਿਹਿਵੇਸਧਾਰਣੋਵ ਪੁਬ੍ਬਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਥਾਸਮਾਦਿਨ੍ਨਤਿਤ੍ਥਿਯਵੇਸੇ ਠਿਤੋਪਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਤਿਤ੍ਥਿਯਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਪਨਾਗਤੋ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਾਸਦਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਵੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਰਣਗਮਨੇਨ ਸਾਮਣੇਰਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਜਾਤਾ, ਨ ਜਾਤਾਤਿ? ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਯਦਿ ਜਾਤਾ, ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ, ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਪਰਿਵਾਸੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੮੬) ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਥ ਨ ਜਾਤਾ, ਪਰਿਵਾਸਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਅਪਰਾਮਸਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋ ‘‘ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਪਰਿਵਾਸੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਤਰੇ ਤਥਾ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਏਵਂ ਆਰਾਧਕੋ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਆਗਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੮੭) ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਰੇ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨ ਸਾਮਣੇਰੋ ਜਾਤੋਤਿ ਚੇ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਅਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾਵ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਚ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ‘ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ ਪਾਠੋਪਿ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਚੇ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਪਿ ਪੁਨ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਕਰਣਤ੍ਥਾਯ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਸੀਲੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਰਣਾਨਿ ਸਚੇ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸੇਵ.

ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.