੨. ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਨੁਜਾਨਨਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੨-੩. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਵਾਦਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂਯੇਵ ਵਿਸੁਂ ਉਪੋਸਥਕਰਣਂ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸਮਯੇਨ. ਕੋ ਪਨ ਸੋਤਿ? ਮਜ੍ਝਿਮਬੋਧਿਯਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਪ੍ਪਹੋਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਨਕਾਲੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਥਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਦਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਘੁਪੋਸਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੩੪. ‘‘ਯਂਨੂਨ ਅਯ੍ਯਾਪਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਨਿਪਤੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਬਹੂਨਂ ਅਧਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਨਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਮਿ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਗਾਰਵਯੁਤ੍ਤਵਚਨਾਰਹਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਯਂ ਚੇ ਥੇਰੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ? ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਦੁਲ੍ਲਭੋ. ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਪਯੋਗਨਿਦਸ੍ਸਨੇ ਚ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਭਗਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਚੇ? ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੇਨਾਪਿ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥੇ ਚ ਥੇਰੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ‘‘ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਤੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੇ ਉਪੋਸਥਕਰਣਨ੍ਤਰਾਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਸਰੂਪਤੋ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਞਤ੍ਤਿਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਤੋ ਏਵ ਹਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ. ਨ, ਤਤਿਯਾਨੁਸ੍ਸਾਵਨਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸਦਿਸਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ’’ਤਿ ਆਰਭੀਯਤੀਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯੇਹਿ ਅਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਮਾਹੋਤੂਤਿ ਚੇ? ਨ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਅਪਲੋਕਨਵਸੇਨਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਇਦਮੇਵ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਞਾਪਕਂ.

‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਞਤ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਕਰੀਯਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ, ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਤਥਾਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਹਿ ਤਂ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨ੍ਤੋਕਰੀਯਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਯਥਾਗਤਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ, ਪਰਪਦਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਠਪਨਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੇਤ੍ਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਾਸਨੋਦਕਪਦੀਪਕਰਣੇ ਆਪਤ੍ਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ. ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਕਰਣਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਸਾ ਕਮ੍ਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾਪੇਕ੍ਖਾ ਏਤ੍ਥਾਗਤਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਪਠਮਂਯੇਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਂ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਸਰਾਪੇਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਤਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਕਤਂ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੇਨੇਵ ਉਭਯਾਪੇਕ੍ਖਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਕਤਂ ਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚ’’ ਮਿਚ੍ਚੇਵਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਕਤਪਕ੍ਖੇ ਤਾਵ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਆਰੋਚਨਕ੍ਕਮਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਰਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਸੋ ਆਵਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚ, ਕਤਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਅਸਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਂ ਅਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨਾਗਤਕਾਲਪਰਾਮਸਨੇਨ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫੦) ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਯਦੇਤਂ ਅਨ੍ਤੇ ‘‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਯਾਵਤਤਿਯਾਨੁਸ੍ਸਾਵਨਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਅਵਯਵੇਪਿ ਅਵਯਵੀਵੋਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਚ ਇਧ ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਪਤ੍ਤਿਭੀਰੁਕਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਬ੍ਬੇਵ ਪਠਮਮੇਵ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਰੋਚੇਥਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਮੇਵ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਤਦਾਰੋਚਨਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਪਗੇਵ ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਾਭਾਵੇਨ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ. ਅਯਂ ਨਯੋ ਸਨ੍ਤਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਰੋਚਨੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ, ਅਕਮ੍ਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਪਤ੍ਤਿਆਵਿਕਰਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ ਆਰੋਚਿਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਆਰਭਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਪਠਮਂ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਾ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਯਥਾਰੁਤਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਲਕ੍ਖਣਵਿਰੋਧਤੋ, ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਚ. ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਾ ਏਵ ਹਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥਕਰਣੇਨ. ਤਞ੍ਚ ਸੋਵ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਵ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਚਿਤ੍ਤਸਾਮਗ੍ਗਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਭਯਾ ‘‘ਸੁਣੋਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸੁਣਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ‘‘ਸੁਣੋਮ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਪਦੇਨੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਤਦਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਆਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚੇ? ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਸਾਧਾਰਣਵਚਨੇਨ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਚਿਤ੍ਤਸਾਮਗ੍ਗਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ. ਸਰਮਾਨੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਸਚਿਤ੍ਤਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾਤਿ ਏਵਂ ਅਕਿਰਿਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਏਵਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਮਹਾਦੀਨਵਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਨਵਸੇਸਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਗਿਹਿਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਕਸ੍ਮਾ ਆਵਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ? ਅਨ੍ਤਰਾਯਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਇਧ ‘‘ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ ਪਨ੍ਨਰਸੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਤੋ ਦਿਵਸਨਿਯਮਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਬ੍ਬਦਿਵਸੇਸੁ ਉਦ੍ਦਿਸਿਂਸੁ.

੧੩੫. ‘‘ਆਦਿਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸੀਲਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਗਨ੍ਥਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ’’ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਾਵਤਤਿਯਾਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾ ਨਾਮ ‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤੀ’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤ੍ਤਯਂ, ਅਨ੍ਤੇ ‘ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ ਇਦਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਦੁਤਿਯਂ ਅਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਣਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ’’ਤਿ ਪਾਕਟਵਸੇਨ ਉਜੁਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਕਰੀਯਤਿ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਭਾਵਾ ਪਨ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਯੇਵ ਆਵਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਂ ਕਿਰ. ਸਙ੍ਘੁਪੋਸਥਕਰਣਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਚੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ. ਗਣੁਪੋਸਥਕਰਣਤ੍ਥਞ੍ਚੇ ਗਣਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਣਮਜ੍ਝੇ. ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਚੇ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਵਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ, ‘‘ਏਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਏਵਾਯਂ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਸਤਿਪਿ ‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਰੋਚੇਥਾ’ਤਿਆਦਿਵਿਧਾਨੇ ਗਣੁਪੋਸਥੇਪਿ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਨਾਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋਵ ਕਰੋਤਿ ਚੇ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਵਿਕਰਣਤੋ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਂ ਕਿਰੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਕ੍ਕਿਕਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਗਣਮਜ੍ਝੇਵਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਰੋਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਆਵਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਆਵਿ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਭਤੋਪਸ੍ਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਗਣਮਜ੍ਝੇ. ਏਕਸ੍ਸੇਵਾਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਿ ਸਭਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਰੋਚੇਤਿ ਨਾਮ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਭਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਪੁਨ ਵਿਭਜਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੩੬-੭. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਸਿਕਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਏਵ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਉਪੋਸਥੇ ਪਨ ਦੇਵਸਿਕਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਨ੍ਨਰਸਿਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਂਸੁ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਕਿਂ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗੀਦਿਵਸੋ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਏਵਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਉਭਯੇਨ ਅਟ੍ਠਮਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਸਿਕਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਭਿਨ੍ਨੋ ਚੇ ਸਙ੍ਘੋ ਪਾਟਿਪਦਦਿਵਸੇ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਉਭਯੇਨ ਏਕੀਭੂਤੇਨ ਨਿਵਾਰਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥੋ ਨ ਦੇਵਸਿਕੋ. ਚੇ, ਅਹੋਰਤ੍ਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖੇ ਪਕਤਿਉਪੋਸਥੋ ਨ ਦੇਵਸਿਕੋ. ਚੇ, ਅਹੋਰਤ੍ਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖੇ ਪਕਤਿਉਪੋਸਥੋ ਅਨੁਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਚੇ ਹੋਤਿ, ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਅਪਵਾਦਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਸਾਮਗ੍ਗੀਦਿਵਸੇ ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਪਕਤਿਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪਕਤਿਉਪੋਸਥੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਅਪਵਾਦੋਤਿ. ਅਪਵਾਦਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਉਸ੍ਸਗ੍ਗਵਿਧਾਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ.

ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਨਾਮੇਸਾ ਸਭਾਗਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ. ਸਭਾਗਾ ਚ ਨਾਮ ਯਤ੍ਤਕਾ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਆਵਾਸਸਭਾਗਤਾਯ ਸਭਾਗਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪੁਥੁਵਿਭਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਥਾਵਸਥਵਸੇਨ, ਏਕਾਵਾਸਸਭਾਗਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਏਕਾਵਾਸੇ ਸਾਮਗ੍ਗੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਾ ਨੋ ਅਗਮਾਸੀਤਿ ਅਗਤੋ ਮਾ ਹੋਤਿ.

ਸੀਮਾਨੁਜਾਨਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੮. ਏਕਾਵਾਸਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸੀਮਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨੁਜਾਨਿਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਆਵਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਏਕਾਵਾਸੋ ਯਾਵਤਾ ਏਕਾਸੀਮਾ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਇਧ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਬਦ੍ਧਸੀਮਾਵਸੇਨ ਏਕਾਵਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਵਸੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਪਾਲ਼ਿਤੋਵ, ਯਥਾਹ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਨਨ੍ਦੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਆਵਾਸੇਸੁ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿ…ਪੇ… ਏਕਾਧਿਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੬੪). ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਸ੍ਸਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਵ, ਕਥਂ? ਏਕਾਵਾਸਵਸੇਨੇਵ ਚੇ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਬਹੁਆਵਾਸਅਨਾਵਾਸੇਸੁ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਤੋ ਸੋ ਤਂ ਆਵਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਅਨਾਵਾਸੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੧)-ਪਾਲ਼ਿਵਿਰੋਧੋ ਸਤਿਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਅਨਾਵਾਸੇ ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ. ਅਨਾਵਾਸੇਪਿ ਚੇ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਲਬ੍ਭਤਿ, ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਯਾਵਤਾ ਏਕਾਵਾਸੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਵਾਸਵਸੇਨਪਿ ਸਾਮਗ੍ਗੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨ ਅਕਂਸੂ’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਅਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਕਰੋਮਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੀਮਂ ਅਸੋਧੇਤ੍ਵਾਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਅਡ੍ਢਟ੍ਠਮਰਤਨੁਬ੍ਬੇਧੋ ਹਤ੍ਥਿਪ੍ਪਮਾਣੋ. ਸਚੇ ਏਕੋ ਬਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਕੂਟਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣਸਦਿਸੇ ਪਾਸਾਣੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕਾਬਦ੍ਧਭਾਵੇ ਸਤਿਪਿ ਪਥਵਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਅਸਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਥਵਿਗਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਤ੍ਤੇ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੋ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਸਾਣਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਥਵਿਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਪਬ੍ਬਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪਂਸੁਪੁਞ੍ਜੇ ਤਿਣਗੁਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਾ ਚੇ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਨੇਵਾਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਾਸਾਣੋਤਿ ‘‘ਸੁਧਾਮਯਪਾਸਾਣੋਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ ਇਟ੍ਠਕਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਪਲਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣੋ ਤੁਲਤਾਯ, ਨ ਤੁਲਗਣਨਾਯ. ਸੋਪੀਤਿ ਖਾਣੁਕੋ ਵਿਯ ਉਟ੍ਠਿਤਪਾਸਾਣੋ.

ਚਤੁਪਞ੍ਚਰੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਤ੍ਥ ਤਯੋ ਚੇ ਸਾਰਰੁਕ੍ਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਅਸਾਰਰੁਕ੍ਖਾ, ਸਾਰਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸੁਸਾਨਮ੍ਪਿ ਇਧ ‘ਵਨਮੇਵਾ’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਯਂਜਾਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਾ ਚੇ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਾ ਅਧਿਕਾ, ਸਮਾ ਵਾ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੂਸੁਪਿ ਦ੍ਵੇ ਚੇ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਰਭਾਗੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਏਤੇਹਿ ਬਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਤੋ ਗਤਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਥਾ ਦੀਘਮਗ੍ਗੇਪਿ ਗਹਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਗਤਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਅਨ੍ਵਦ੍ਧਮਾਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਨੁਬਦ੍ਧੋ ਅਦ੍ਧਮਾਸੋ, ਅਦ੍ਧਮਾਸਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨੂ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੋ ਤੇਮਿਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਤਕਪ੍ਪਮਾਣਉਦਕੇਯੇਵ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਕੇਚਿ. ਤੇਮਿਯਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਨਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਰੂਪਾਯ ਨਦਿਯਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪੋਦਕੇਪਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੇਤੁਤੋ ਪਰਤੋ ਤਤ੍ਤਕਂ ਉਦਕਂ ਯਦਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਦੀ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਜਾਤਸ੍ਸਰਾਦੀਸੁ ਠਿਤੋਦਕਂ ਜਾਤਸ੍ਸਰਾਦਿਪਦੇਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਕਮ੍ਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਨਦਿਪਾਰਸੀਮਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ਸਚੇ ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਂ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਕ੍ਖੇਪਿਮਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਕਂ.

ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰਾਨਂ ਸੀਮਾਯ ਉਪਚਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਆਯਤਿਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬਾਯ ਓਕਾਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਨ੍ਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤੇਹਿ ਪਨਾਤਿ ‘‘ਏਕਸ੍ਸ ਉਪਡ੍ਢਂ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਗਮਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਅਨ੍ਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤੇਹੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਸਾਮੀਚਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਨਾਗਮਨਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ‘‘ਸੀਮਾਯ ਅਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨਕਾਲੇ, ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾਯ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨਕਾਲੇ ਚ ਆਗਮਨਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭੇਰਿਸਞ੍ਞਂ ਵਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਰੋਮਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਤੇਨ ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਤਂ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ? ਸੁਖਕਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਮਹਾਜਨਸਨ੍ਨਿਪਾਤਨਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤਰੇਹਿ ਸੁਖਕਰਣਤ੍ਥਂ. ਯਦਿ ਮਹਾਸੀਮਾਬਨ੍ਧਨਕਾਲੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਨਪਿ ਸੁਖਵਿਹਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਤਤੋ ਓਰਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਵੀਸਤਿਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਪਰਮਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਕਮ੍ਮਾਰਹੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਵੀਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚੇ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਤ੍ਤਕਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੁਖਨਿਸਜ੍ਜਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਮੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕੇ.

‘‘ਏਵਂ ਬਦ੍ਧਾਸੁ ਪਨ…ਪੇ… ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾ ਹਿ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ ਭਜਤੀ’’ਤਿ ਨ ਆਵਾਸਵਸੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗੀਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਸੀਮਾਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਗਪਾਸਾਣੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਸਞ੍ਚਾਰਿਮਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਣ੍ਠਿਪਦਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ – ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਮੇਵ ਸਮੂਹਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਾਯਾਮਨ੍ਤਾ ਸਮੂਹਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਕਰਤਨਪ੍ਪਮਾਣਾ’’ਤਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਰਾ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੇਵ. ਖਣ੍ਡਸੀਮਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬਨ੍ਧਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਂ. ਆਚਿਣ੍ਣਕਰਣੇਨ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਕੁਟਿਗੇਹੇਤਿ ਕੁਟਿਘਰੇ ਭੂਮਿਘਰੇ. ਉਦੁਕ੍ਖਲਂਵਾਤਿ ਭੂਮਿਉਦੁਕ੍ਖਲਂ ਵਿਯ ਖੁਦ੍ਦਕਾਵਾਟਂ. ‘‘ਪਮੁਖੇ’’ਤਿ ਭੂਮਿਕੁਟਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਓਤਰਤੀਤਿ ਭਿਤ੍ਤਿਤੋ ਓਰਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਕਾਸੇ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਉਪਰਿ ਕਤੇ ਪਾਸਾਦੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਿਤ੍ਤਿਲਗ੍ਗੇਤਿ ਭਿਤ੍ਤਿਨਿਸ੍ਸਿਤਕੇ. ਇਮੇ ਕਿਰ ਭਿਤ੍ਤਿਲਗ੍ਗਾਪਿ ‘‘ਏਕਾਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੋ ਪਾਸਾਦੋ ਸੀਮਟ੍ਠੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਾਬਦ੍ਧੋ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਮਾ ਵਾ. ਤਾਲਮੂਲਕਪਬ੍ਬਤੋ ਨਾਮ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਨੁਕੋ. ਆਕਾਸਪਬ੍ਭਾਰਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਕ੍ਖੇਪਪਬ੍ਭਾਰਂ. ਸੁਸਿਰਪਾਸਾਣੋ ਨਾਮ ਲੇਣਂ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਲੇਣਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਲੇਣਂ. ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਤੋ ‘‘ਓਰਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਸੀਮਤੋ ਬਹਿਲੇਣੇਨ ਓਤਰਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਮਹਾਸੀਮਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸੀਮਟ੍ਠਂ ਦੂਰਗਤਮ੍ਪਿ ਸੀਮਗਤਂ ਸੀਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਸੀਮਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਥੇਰਾਪਿ ‘‘ਸੋਧੇਤਬ੍ਬ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਮਹਾਸੀਮਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ ਅਤ੍ਥਿ. ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾ’’ਤਿ ਚ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਧਾਰਣਪਾਠੋਵ ਸੁਨ੍ਦਰੋਤਿ ਏਕੇ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਪੀਤਿ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੀਮਾਯ ਓਨਤੇਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਥਵਿਗਤਂ ਮੂਲਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਵ ਹੋਤਿ, ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਵਾਤਿ ਅਪਰੇ. ‘‘ਮਜ੍ਝੇ ਪਨ ਛਿਨ੍ਨੇ ਮਹਾਸੀਮਾਯ ਠਿਤਮੂਲਂ ਮਹਾਸੀਮਮੇਵ ਭਜਤਿ, ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਠਿਤਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਮੇਵ ਭਜਤਿ ਤਦਾਯਤ੍ਤਪਥਵਿਰਸਾਦੀਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸੀਮਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਉਟ੍ਠਿਤਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਪਚ੍ਛਾਸੀਮਾਯਂ ਕਤਗੇਹੇ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਨ੍ਧਨਕਾਲੇ ਠਿਤਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਉਪਰਿਸੀਮਾਯ ਅਗਮਨਤੋ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਬਨ੍ਧਨਕਾਲੇ ਪੁਨ ਆਰੋਹਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਬਨ੍ਧਿਤਕਾਲੇ ਏਵ ਆਰੁਹਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਚ੍ਛਾ ਉਟ੍ਠਿਤਰੁਕ੍ਖੋ ਪਨ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸੀਮਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਤੋ, ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਟ੍ਠਿਤਰੁਕ੍ਖੋਪੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਪੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤਿਣਾਦਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਮਹਾਥੇਰਾਪਿ ਤਿਣਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾਵ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ.

੧੪੦. ਯਸ੍ਮਾ ਮਜ੍ਝਤੋ ਕੋਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕੋਣਤੋ ਕੋਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਰਯਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤਿ. ਕਾ ਸਾ? ਸੀਮਾ. ‘‘ਯਾ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ…ਪੇ… ਵਹਤੀ’’ਤਿ ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਨਾਵਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕੇ ਨਾਵਟ੍ਠਭਣ੍ਡਾਧਿਕਾਰੇ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਾਰਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਮ੍ਪਿ ਨਦੀਪਾਰਸੀਮਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਾਸਂ ‘‘ਏਕਾ ਵਾ ਨਦੀਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਧੁਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਹਿਤੋ. ਤੇਨ ਉਪੋਸਥਨ੍ਤਰਾਯ ਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਨਿਯਮਤੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਵਾ ਨਾਮ ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਾ ਥਮ੍ਭਨਾਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਕੁਲ੍ਲਨਾਵਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚੇ ਏਕਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਤ੍ਥਪਾਸਗਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਾਨਾਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ ਚੇ, ਅਨਾਗਮਨਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਭਯਤੀਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨਮਤ੍ਤੇਨ ਦੀਪਕੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੀਪਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨੇਵ. ‘‘ਨਦਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਿਕ੍ਖੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕੋਪੇਤਿ. ਉਪਰਿਯੇਵ ਹਿ ਨਦੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਸੀਮਾਨੁਜਾਨਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੧. ‘‘ਯਂ ਸਙ੍ਘੋ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਹਾਰਂ ਵਾ…ਪੇ… ਗੁਹਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਥਵਿਯਂਯੇਵ, ਵਿਹਾਰਾਦੀਨਂ ਉਪਰਿਪਿ ਸੀਮਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਤਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਪਧਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਸੀਮਾਤਿ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਤਦਧਿਕਾਰਾਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਯਂ ‘‘ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਿਦ੍ਧੇ ਵਿਸੁਂ ‘‘ਏਕੂਪੋਸਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚ. ‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਏਕਂ ਸਮੂਹਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਾਠੋ.

੧੪੨. ਕਤੋਵਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਸੀਮਾਯ ਸਮਗ੍ਗੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਨਾਨਾਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤਾਨਂ ਸਵਨਂ ਪਮਾਣਂ, ਏਕਸੀਮਾਯਪਿ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨਂ ਵਾ ਸਵਨਮੇਵ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਤਾਯ ਵਾ ਅਸਮ੍ਮਤਾਯ ਵਾਤਿ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ, ਨ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ. ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਅਧਿਕਾਰਤੋ, ਪਰਤੋ ਛਨ੍ਦਦਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਂ ਕਾਰਣਂ ਪੁਰਿਮਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪੋਸਥਮੁਖਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਉਪੋਸਥਮੁਖਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ‘‘ਪਠਮਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਪਨ ਅਕਾਰਣਂ, ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਸਨਾਯ ਆਲਸਿਯਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੀਮਾਸਮੂਹਨਨਕਾਲੇ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਂ ਸਮੂਹਨਿਤ੍ਵਾਵ ਸੀਮਾਸਮੂਹਨਨਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਅਬਦ੍ਧਾਯ ਸੀਮਾਯ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਸਮ੍ਮੁਤਿਸਿਦ੍ਧਿਤੋਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਉਪੋਸਥਮੁਖਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਸ੍ਸ ਮੁਖਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਉਪੋਸਥਮੁਖਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨਾ ਸੀਮਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਕੇਨਾਪਿ ਕਿਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਪਾਸਾਦੋ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਮਣ੍ਡਪਾਦੀਸੁ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਪਨ ‘ਉਪੋਸਥਮੁਖ’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪੋਰਾਣਕੋ ਆਵਾਸੋ ਨਾਮ ਮੂਲਾਵਾਸੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਵਦਤਿ ਘਟਮਤ੍ਤਾ ਇਤਿ ਹਿ ਲਕ੍ਖਣਂ.

ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਨੁਜਾਨਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੩-੪. ‘‘ਮਨਮ੍ਹਿ ਵੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਨਮ੍ਹਿ ਵੂਲ਼੍ਹੋਤਿ ਮਨਂ ਵੂਲ਼੍ਹੋ ਅਮ੍ਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਘਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਕੇਚਿ ‘‘ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਗਾਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਗਾਮ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਗਾਮੂਪਚਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਵੇਸਨਰਚ੍ਛਾਦਯੋ ਸਨ੍ਧਾਯ ਗਾਮਂ, ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਗਾਮੂਪਚਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਨੇਕਧਾ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਤੇਨ, ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਗਾਮਗਾਮੂਪਚਾਰੇ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾਯ ਸਮ੍ਮਤਾਯ ਉਪਰਿ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਅਰਞ੍ਞਂਯੇਵ ਸਮ੍ਮਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਥਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਸਾਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਏਵਮੇਤਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਹਾਨਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਤਂ ਵਚਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਦ੍ਵਯਆਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨ ਹਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮੇ ਗਣਪੂਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕਸਙ੍ਘਾਨਮ੍ਪਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਧਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਚੇ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਸਨ੍ਨਿਧੀਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ, ਓਮਸਨਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਸੇਸਤੋ, ਕਮ੍ਮਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਚ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸ੍ਸ. ਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਗ੍ਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕੋਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ. ‘‘ਯਦਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਗਾਮੇ ਸੀਮਾਬਨ੍ਧਨਕਾਲੇ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਆਚਿਣ੍ਣਕਪ੍ਪੇਨ, ਨ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਸਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਪਿ ਅਬਦ੍ਧਾ ਏਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤਰਗਾਮੇ ਬਦ੍ਧਾ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਸੀਮਾ ਯਸ੍ਮਾ ਗਾਮਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਏਕੇ. ਸੋਪਿ ਸੀਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ – ਗਾਮਂ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਾਯ ਸੀਮਾਯ ਪੁਨ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸਮ੍ਮੁਤਿਯਂ ਅਰਞ੍ਞਪਦੇਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਉਦਾਹੁ ਗਾਮੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ? ਗਾਮੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਤਾਯਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿਯਾ ਫਰਤੀਤਿ. ਬਹਿਸੀਮੇ ਠਿਤਸਮ੍ਮਤਦੋਸਾਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ, ਏਸ ਨਯੋ ਸਮੂਹਨਨੇਪੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਤਿਆਦੀਸੁ ਮਹਾਸੀਮਾ ਕਿਰ ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

੧੪੬. ‘‘ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਾਯ ਏਕੂਪੋਸਥਾਯ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਨ੍ਧਕਪੋਤ੍ਥਕੇ, ਸੀਹਲ਼ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਚ ਕੇਸੁਚਿ ਪਾਠੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਕੇਸੁਚਿ ‘‘ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯਾ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ਕੇਸੁਚਿ ‘‘ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ’’ਤਿ ਚ.

ਗਾਮਸੀਮਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੭. ਸਾ ਚਾਤਿ ਸਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਗਾਮਸੀਮਾ ਚ ਇਤਰਾ ਚ. ਸਾ ਕਤਮਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਪਕਤਿਗਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਸਦਿਸਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾ ਚ ਹੋਤਿ ਇਤਰਾ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ‘‘ਤਿਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਰਿਹਾਰਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਗਾਮਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਬਹੁਵਚਨਮ੍ਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ. ‘‘ਸਾ ਚ ਇਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਗਾਮਸੀਮਾ ਪਕਤਿਗਾਮਾਦਯੋ ਅਭਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਵਸਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ‘‘ਵਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਥਸ੍ਸ ਠਿਤੋਕਾਸਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕਵਚਨਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਦੀ ਅਸੀਮਾਤਿ ਕਤਰਂ ਸੀਮਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ? ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ, ਏਕਾਦਸਵਿਪਤ੍ਤਿਸੀਮਞ੍ਞਤਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਸਚੇ ਪਠਮਂ ਸੀਮਾਯ ਬਦ੍ਧਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਨਦਿਆਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਪਸਙ੍ਗੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਮੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਥਾ ਸਬ੍ਬੋ ਗਾਮੋ ਗਾਮਸੀਮਾ, ਤਥਾ ਸਬ੍ਬਾ ਨਦੀ ਅਸੀਮਾ. ਕਿਨ੍ਤੁ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਤਿ ਸੀਮਾਨਾਨਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਯਂ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਾਤਿ ਪਨ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾ ਚਤੁਵਗ੍ਗਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਘਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਚਤੁਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਾਦਿਕਮ੍ਮਕਰਣਕਾਲੇ ਸੀਮਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਚੀਵਰੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਾਵਿਪ੍ਪਵਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸੀਮਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਚਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਭਾਵੇਪਿ ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਤਤ੍ਥ ਨਾਵਾਗਤੋ ਚੇ, ਨਾਵਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਸਤ੍ਥਗਤੋ ਚੇ, ਸਤ੍ਥੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਸੋ ਚੇ ਅਤਿਰੇਕਚਾਤੁਮਾਸਨਿਵਿਟ੍ਠੋ, ਗਾਮੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਿਚੀਵਰਾਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਸਚੇ ਸਤ੍ਥੋ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਸਤ੍ਥੋਵ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਸਚੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਕੇਚਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੁਪੋਸਥਂ, ਕੇਚਿ ਗਣੁਪੋਸਥਂ, ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਘੁਪੋਸਥਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯ ‘‘ਬਹੂ ਸਙ੍ਘਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਊਨਕਂ ਪਨ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ. ਠਪੇਨ੍ਤੇ ਹਿ ਊਨਕਂ ਨ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਠਪੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਮਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤੀਤਿਆਦਿ ਕਿਂ ਸੀਮਤੋ ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਭਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਪਰਿਸਤੋਤਿ? ਏਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਨਾਸੀਮਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸੀਮਤੋਤਿ. ਏਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਨਾਸੀਮਟ੍ਠਸਙ੍ਘੇਨ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਰਿਸਤੋਤਿਪਿ ਏਕੇ. ‘‘ਸਵਨਂ ਹਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ. ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਹਿ ਸੀਮਾਯ ਏਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨਿਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਹਾਪੇਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

ਬਹਿਨਦਿਤੀਰੇ ਜਾਤਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਨਦਿਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸਾਖਾਯ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਦਿਤੀਰੇ ਖਾਣੁਕਂ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਚੇ ਪਨ ਸੇਤੁ ਵਾ ਸੇਤੁਪਾਦਾ ਵਾ ਬਹਿਤੀਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੀਮਾਸੋਧਨਂ ਨਾਮ ਗਾਮਸੀਮਟ੍ਠੇ ਹਤ੍ਥਪਾਸਾਨਯਨਂ. ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਉਟ੍ਠਿਤਰੁਕ੍ਖਤੋ ਵਿਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੀਰਟ੍ਠੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਬਦ੍ਧਨਾਵਾਯ ਗਾਮੋ ਆਧਾਰੋਤਿ. ‘‘ਉਭਤੋਭਾਗੇਨ ਗਾਮਸੀਮਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸੇਤੁ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਮਹਾਸੀਮਾਯੋ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਰੁਕ੍ਖੇਨ ਉਪਮੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਨਯੇ ਤਾਵ ਇਦਂ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ – ਤਾਦਿਸੇ ਠਾਨੇ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਕਿਂ ਨਦਿਯਂ ਕਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਗਾਮਸੀਮਾਯਂ, ਅਥ ਉਭਯਤ੍ਥਾਤਿ? ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਂ ਚੇ ਨਦਿਯਂ ਕਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਵ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਇਤਰਾ. ਅਥ ਗਾਮਸੀਮਾਯਂ ਕਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾ ਨ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਦਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਕਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੀਮਾਸੁ ਏਕਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ‘‘ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਮਹਾਸੀਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਦਞ੍ਚਾਨਿਟ੍ਠਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਏਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਭਯਤ੍ਥ ਕਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਨਂ ਏਕੇਕਸੀਮਾਯਂ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਕਾਰਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਾ ਏਕੇਕਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਠਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਪਨ ਤਂ ਅਕਾਰਣਂ. ਏਕੀਭਾਵਂ ਉਪਗਤਸੀਮਟ੍ਠਾਨੇ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਅਚਲਕਾਰਣਂ. ਏਕੀਭਾਵਂ ਉਪਗਤਾਸੁ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਨਦੀਗਾਮਸੀਮਾਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਚ. ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸੀਮਾਯਂ ਚੇ ਨਦੀ ਹੋਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਵਾ, ਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਵਾ. ਤੇਸੁ ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚੇ ਨਦਿਆਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੀਪਕੋ, ਪਾਸਾਣੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਂ ਚੇ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਰਗਾਮਖੇਤ੍ਤਂ? ਯਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਚੇ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਿਸੁਂ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਚ ਆਚਰਿਯਾ.

ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਸਚੇ ਸੇਤੁ ਨਦੀਲਕ੍ਖਣਟ੍ਠਾਨਂ ਅਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੋ ਚੇ ਗਾਮੋ, ਤਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਤੀਰੇਸੁ ਸਚੇ ਦ੍ਵੇ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਾਮੇ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਕਤਂ ਉਭਯਤ੍ਰ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦ੍ਵੀਸੁ ਨਦੀਸੁ, ਜਾਤਸ੍ਸਰੇਸੁ ਚ ਏਕਕਮ੍ਮਪਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਨਯੋ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਮਹਾਸੀਮਾਨਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਸਚੇ ਸੇਤੁ ਨਦੀਲਕ੍ਖਣਟ੍ਠਾਨਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਪਿ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ.

ਸੀਮਾਨਮੇਵ ਚੇਕਤ੍ਤਂ, ਵੇਹਾਸਟ੍ਠਂ ਵਿਨਾ ਗਤੋ;

ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਸੀਮਤੋ ਇਦਮਾਦਿਸੇ.

ਏਕਸੀਮਂ ਦ੍ਵਿਸੀਮਂ ਵਾ, ਤਿਸੀਮਂ ਚਤੁਸੀਮਕਂ;

ਏਕਕਮ੍ਮਂ ਸਿਯਾ ਤਸ੍ਸ, ਕੋਪੋ ਪਰਿਸਤੋ ਸਿਯਾਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ – ਨਦਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਤੋ ਬਹਿ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਗਾਮੇ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਨਦਿਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਤੋ ਬਹਿ ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਤਤੋ ਓਰਂ ਪਮਾਣਂ. ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਮਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਸੇਤੁ ਵਾ ਸੇਤੁਪਾਦਾ ਵਾ ਬਹਿਤੀਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਮ੍ਪਿ ਪਾਰੋਹਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਕਲਸੀਮਾਸੋਧਨਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਾਧੇਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਤਿਵੁਟ੍ਠਿਕਾਲੇ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤਿਵੁਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਯਥਾ ਚਾਤੁਮਾਸਿਕਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਮਾਸਂ ਅਤਿਵੁਟ੍ਠਿਯੇਵ ਸਚੇ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਓਘੇਨ ਓਤ੍ਥਟੋਕਾਸੋ ਨਦੀ ਏਵ. ਅਥ ਏਕਿਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤਿਵੁਟ੍ਠਿਯਾ ਓਘੋ ਚਤੁਮਾਸਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਨ੍ਦਤਿ ਵਾ, ਬਹਿਤੀਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਓਘੇਨ ਓਤ੍ਥਟੋਕਾਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਨਦੀ ਏਵ. ਨਦਿਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਤਮੇਵ ਵਾ ਨਦਿਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਵਾ ਪਦੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਦਿਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਗਾਮਨਿਗਮਸੀਮਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚਤੁਮਾਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਗਮਨਪਥੇਤਿ ਤਦਹੁ ਗਤਪਚ੍ਚਾਗਤਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਕੇ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨਦਿਯਮ੍ਪਿ ਤਂਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਤਿਪੁਸਕਾਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਮਲੁਪ੍ਪਲਾਦੀਨਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਹੋਤਿ, ਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯੇਹਿ ਕਤਂ, ਤੇਸਂ ਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵਾ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਤੀਰਟ੍ਠਗਾਮੇਹਿ ਚੇ ਕਤਂ, ਸਬ੍ਬਗਾਮਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵਾ, ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਟ੍ਠਾਨਂ ਚੇ, ਵਿਸੁਂਗਾਮਸੀਮਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੪੮. ਸਂਸਟ੍ਠਵਿਟਪਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤੇਨ ਪਦੇਸਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਨਾ ਇਧ ਸਮ੍ਭੇਦੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਸੀਮਾਸਙ੍ਕਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਬਦ੍ਧਸੀਮਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਵੇਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਏਕਦੇਸਬਦ੍ਧਸੀਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਸਙ੍ਕਰਦੋਸੋ ਹੋਤਿ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਮਾਯ ਸੀਮਾ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਠਮਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਸੀਮਾ ਨ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਏਕੇ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ ਸਮ੍ਮਤਸੀਮਾਯਂ ਸਮ੍ਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਸ੍ਵਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਛਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਸੀਮਾਯ ਪਠਮਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਨ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਕਲਂ ਵਾ ਏਕਦੇਸਤੋ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣੇਨ ਪਠਮਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕੇ ਅਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨਤੋ ਹਿ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ, ਪਰੇਸਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਸਕਲਂ ਵਾ ਏਕਦੇਸਤੋ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣੇਨ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤਿ ਨਾਮ, ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨ੍ਤੇਨ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਪਠਮਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਂ ਪਚ੍ਛਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਸੀਮਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੀਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਸੀਮਾਸਙ੍ਕਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਸੀਮਾਸਙ੍ਕਰਮੇਵ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਂ ਨਯੁਤ੍ਤਂ ਸਾਖਾਪਾਰੋਹਛੇਦਨਸੀਮਾਸੋਧਨਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਰੁਕੁਲੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬਂ.

ਉਪੋਸਥਭੇਦਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੯. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥਾ’’ਤਿ ਤਦਾ ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ‘‘ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਭਗਵਤਾ ਪਯੋਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਪਾਲ਼ਿਨਯਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਕ੍ਕਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਾਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਯੋ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਗ੍ਗਕਥਾਯ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਸਾਮਗ੍ਗੀਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ. ਤਥਾਪਿ ਵਗ੍ਗਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਸਮਗ੍ਗਂ, ਸਮਗ੍ਗਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਚ ਵਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਕਤਂ. ਆਵੇਣਿਕਤੋ ਵਾ ਗਣਕਮ੍ਮਾਦਿਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮਗ੍ਗਵਗ੍ਗਭਾਵਸਮ੍ਭਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਕਰਣਂ ਧਮ੍ਮਿਕਂ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਛਨ੍ਦਾਗਮਨਂ, ਨ ਗਣਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ‘‘ਏਕਵਾਰਂ ਕਤਂ ਸੁਕਤਂ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੁਨ ਕਾਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਛਨ੍ਦਹਾਰਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਤ੍ਤੇ ਤੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਪਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦੋ ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੦. ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ…ਪੇ… ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ. ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸੇ ਸੁਤੇਨ ਸਾਵਿਤੇ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀਤਿ ਸੁਤਾ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨੇਵ ਖੁਦ੍ਦਕਪੇਯ੍ਯਾਲਵਸੇਨ ਲਿਖਿਤਂ. ਏਵਂ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਆਵਿਕਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਕੇਚਿ ‘‘ਅਵਿਵਦਮਾਨੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਦਾਨੁਦ੍ਦੇਸੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਵਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਨਿਦਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਚਨੇਨ ਹਿ ਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਦਾਨਾਵਸਾਨੇ ਚ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ‘‘ਸਰਭਞ੍ਞਂ ਨਾਮ ਸਰੇਨ ਭਣਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਆਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਅਥਾਪਿ ਲਾਭਾਦਿਨਾ ਅਭਿਭੂਤੋ ਵਾਰੇਤਿ, ਤਂ ਨ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਯਦਿ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਪੁਨ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੪. ‘‘ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਬਹੂਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕਅਜ੍ਝੇਸਨਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੫. ‘‘ਥੇਰਾਧਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ‘‘ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਲੋ, ਤਸ੍ਸਾਧੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਥੇਰਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਗਚ੍ਛਾਵੁਸੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਸਤਿਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਥਾਮਂ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ.

ਦਿਸਂਗਮਿਕਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੩. ‘‘ਸਚਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਂਚਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਉਪਟ੍ਠਾਕਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਉਤੁਵਸ੍ਸੇਤਿ ਉਤੁਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹੇਸੂ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੪. ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਮ੍ਮੀਤਿ ‘‘ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਥੇਰਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਲਿਖਿਤਂ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣਂ? ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਕੇਵਲਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਕਿਰਿਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਹੋਤੀਤਿ. ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਹਨ੍ਤਾ ਹਿ ਤੇ ਆਚਰਿਯਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਹਰਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਆਰੋਚੇਹੀ’’ਤਿ ਚ ਹਾਰਕਸ੍ਸ ਅਨਾਰੋਚਨਪਚ੍ਚਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਛਨ੍ਦਦਾਨੇਪਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਗ੍ਗਿਦੀਪਨਵਚਨਂ, ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ, ਏਵਂ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਣ੍ਣੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਠਮਂ ਸਮਗ੍ਗਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਧਾਤਬ੍ਬਭਾਵਂ, ਤਤਿਯਂ ਛਨ੍ਦਹਾਰਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਘੇ ਸਮਗ੍ਗੇ ਏਵ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨਂ ਰੁਹਤਿ, ਨਾਸਮਗ੍ਗੇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ‘‘ਸਙ੍ਘਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਆਹਟਾ ਹੋਤਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਛਨ੍ਦਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਦਾਨਂ ਰੁਹਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਕਤਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਤਕ੍ਕੋ. ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੇ ਨ ਯਾਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਚ, ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇ ਯਾਤਿ ਚ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਨਾਮ ਅਨਨ੍ਤਰੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਚ ਸਙ੍ਖਲਿਕੇਨਾਤਿ ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਿਸੇਸਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਹੋਤਿ. ਬਿਲ਼ਾਲਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਬਦ੍ਧਾਵ ਹੋਤਿ ਅਨ੍ਤੋਗੇਹੇ ਏਵ ਸਮ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਸਾ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਸਾਪਿ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਿਰ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਛਨ੍ਦਦਾਨਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੫-੭. ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਵਾ ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਂ ਵਾ ਬਹਿਸੀਮਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕੋਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਮਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਛਨ੍ਦਂ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਹਾਰਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਤੇਸਂ ਛਨ੍ਦਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਹੋਥਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਕਮ੍ਮਂ ਗਹਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਹਤ੍ਥਪਾਸਗਤੇਸੁ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਨਿਸ੍ਸੀਮਨ੍ਤਿ ਬਹਿਸੀਮਂ. ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਸਨੇਨ ਸਹ ਉਦਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਨ੍ਨਰਸੋਪੀਤਿ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯਦਿ ਨੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਜ੍ਜ ਮੇ ਉਪੋਸਥੋ ਪਨ੍ਨਰਸੋ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਦਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਏਕੇ.

ਆਪਤ੍ਤਿਪਟਿਕਮ੍ਮਵਿਧਿਕਥਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੯-੧੭੦. ਪਟਿਦੇਸੇਮੀਤਿ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦੇਸਨਾ ਚ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ ਚ ਹੋਤਿਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠਾਵਿਕਮ੍ਮੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਕੇਚਿ. ਵੇਮਤਿਕੇਨ ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਯਦਾ ਨਿਬ੍ਬੇਮਤਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਕਤੇ ਯਾਵ ਨਿਬ੍ਬੇਮਤਿਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪੁਨ ਨਿਬ੍ਬੇਮਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਚਾਤਿ ਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਦੇਸਿਤੇ ਪਨ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਤਥਾ ਇਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਕਲਸਙ੍ਘੇ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੇ, ਵੇਮਤਿਕੇ ਚ. ਤਥਾ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਘੋ ਸਭਾਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਦਾ ਸੁਦ੍ਧਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.

ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪਨ੍ਨਰਸਕਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭੨-੩. ‘‘ਅਤ੍ਥਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਵਾਰੇ, ‘‘ਅਥਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਪਚ੍ਛਾਵਾਰੇ ਪਾਠੋ. ਸੀਮਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਿਨੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵੇਮਤਿਕਪਨ੍ਨਰਸਕਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ.

ਸੀਮੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਪੇਯ੍ਯਾਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭੮. ‘‘ਨ ਅਕਾਮਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਵਚਨਤੋ ਇਚ੍ਛਾਯ ਸਤਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ.

ਲਿਙ੍ਗਾਦਿਦਸ੍ਸਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੦. ਨਾਭਿਵਿਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧਿਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕਾ ਕਿਰ ਤੇ. ਕਮ੍ਮਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਓਸਾਰਣਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਕਤੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਇਤਰੇਨ ਲਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤੇਨ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕਮ੍ਮੇ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਕਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਕੇ.

ਨਗਨ੍ਤਬ੍ਬਗਨ੍ਤਬ੍ਬਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੧. ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਕਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ? ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਸਤਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਦਸ ਦਸ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨਾਨਾਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਦੀਸੁ ਠਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਨਵਕਮ੍ਮਸਾਲਾਦਿਕਾ ਨਾਨਾਸੀਮਾਕੋਟਿ ਉਪੋਸਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਂ ਸੀਮਾਪਿ ਨਦੀਪਿ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਗਰੁਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਕਸ੍ਸ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਉਪੋਸਥਕਾਰਕਾ …ਪੇ… ਅਕਤ੍ਵਾ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਉਪੋਸਥਾਪਿ ਆਵਾਸਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ‘‘ਤਤੋ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੋਸਥਕਰਣਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਉਪੋਸਥਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਵਾ ਪਵਿਸਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਨੇਵ ਉਪੋਸਥਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪੋਸਥਨ੍ਤਰਾਯੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਵਜ੍ਜਨੀਯਪੁਗ੍ਗਲਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੩. ‘‘ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯ ਕਲਹਾਦਿਭਯੇਨ ਨਾਹਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪੋਸਥੇ ਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮੩) ਵਚਨਤੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀਦਿਵਸੋ ਅਨੁਪੋਸਥਦਿਵਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂ, ਪਨ੍ਨਰਸਿਯਂ ਵਾ ਚੇ ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਅਜ੍ਜੁਪੋਸਥੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਪਕਤਿਨੀਹਾਰੇਨੇਵ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਯਥਾਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਚੇ ਸਾਮਗ੍ਗੀ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਏਵ ਸਾਮਗ੍ਗੀਉਪੋਸਥੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਸੇਧਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਸਿਕਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੩੬) ਪੁਬ੍ਬੇ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਕਿਂ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸੇ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪੋਸਥਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੪੯) ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਉਪੋਸਥੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਅਞ੍ਞੋ ਦਿਵਸੋ ਪਕਤਿਵਸੇਨ ਅਨੁਪੋਸਥੋਪਿ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਨਿਵਾਰੇਤੁਮ੍ਪਿ ਏਵਂਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਉਪੋਸਥਕ੍ਖਨ੍ਧਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.