੬. ਚੂਲ਼ਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਦਨ੍ਤਿ ਮੋਰਾ ਸੁਸਿਖਾ ਸੁਪੇਖੁਣਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਚੂਲ਼ਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਛਤ੍ਤਪਣ੍ਣਿਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਕੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਧਨਪਾਲਦਮਨੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ ਵਸਤਿ, ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਗੁਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਗਧਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਾਵੁਸਕਾਲਮੇਘੋ ਗਮ੍ਭੀਰਮਧੁਰਨਿਗ੍ਘੋਸੋ ਸਤਪਟਲਸਹਸ੍ਸਪਟਲੋ ਅਞ੍ਜਨ ਸਿਖਰਸਨ੍ਨਿਕਾਸੋ ਨਭਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਪਵਸ੍ਸਤਿ, ਮਯੂਰਸਙ੍ਘਾ ਚ ਮੇਘਗਜ੍ਜਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਕੇਕਾਸਦ੍ਦਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਦੇਸੇ ਨਚ੍ਚਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸਪਿ ਆਵਾਸਗਬ੍ਭੇ ਮੇਘਵਾਤਫਸ੍ਸੇਹਿ ਅਪਗਤਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਰਜਕਾਯੇ ਕਲ੍ਲਤਂ ਪਤ੍ਤੇ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਲਾਭੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਅਹੋਸਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵੀਥਿਂ ਓਤਰਿ, ਸੋ ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਕਾਲਸਮ੍ਪਦਾਦਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਉਸ੍ਸਾਹੇਨ੍ਤੋ –

੨੧੧. ‘‘ਨਦਨ੍ਤਿ ਮੋਰਾ ਸੁਸਿਖਾ ਸੁਪੇਖੁਣਾ, ਸੁਨੀਲਗੀਵਾ ਸੁਮੁਖਾ ਸੁਗਜ੍ਜਿਨੋ;

ਸੁਸਦ੍ਦਲਾ ਚਾਪਿ ਮਹਾਮਹੀ ਅਯਂ, ਸੁਬ੍ਯਾਪਿਤਮ੍ਬੁ ਸੁਵਲਾਹਕਂ ਨਭਂ.

੨੧੨. ‘‘ਸੁਕਲ੍ਲਰੂਪੋ ਸੁਮਨਸ੍ਸ ਝਾਯਤਂ, ਸੁਨਿਕ੍ਕਮੋ ਸਾਧੁ ਸੁਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਸੁਸੁਕ੍ਕਸੁਕ੍ਕਂ ਨਿਪੁਣਂ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਫੁਸਾਹਿ ਤਂ ਉਤ੍ਤਮਮਚ੍ਚੁਤਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਦਨ੍ਤਿ ਮੋਰਾ ਸੁਸਿਖਾ ਸੁਪੇਖੁਣਾ, ਸੁਨੀਲਗੀਵਾ ਸੁਮੁਖਾ ਸੁਗਜ੍ਜਿਨੋਤਿ ਏਤੇ ਮਤ੍ਥਕੇ ਉਟ੍ਠਿਤਾਹਿ ਸੁਨ੍ਦਰਾਹਿ ਸਿਖਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਸਿਖਾ, ਨਾਨਾਵਣ੍ਣੇਹਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੋਭਨੇਹਿ ਭਦ੍ਦਕਪਿਞ੍ਛੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਪੇਖੁਣਾ, ਰਾਜੀਵਵਣ੍ਣਸਙ੍ਕਾਸਾਯ ਸੁਨ੍ਦਰਾਯ ਨੀਲਵਣ੍ਣਾਯ ਗੀਵਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਨੀਲਗੀਵਾ, ਸੁਨ੍ਦਰਮੁਖਤਾਯ ਸੁਮੁਖਾ, ਮਨੁਞ੍ਞਵਾਦਿਤਾਯ ਸੁਗਜ੍ਜਿਨੋ, ਮੋਰਾ ਸਿਖਣ੍ਡਿਨੋ ਛਜ੍ਜਸਂਵਾਦੀ ਕੇਕਾਸਦ੍ਦਂ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਾ ਨਦਨ੍ਤਿ ਰਵਨ੍ਤਿ. ਸੁਸਦ੍ਦਲਾ ਚਾਪਿ ਮਹਾਮਹੀ ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਮਹਾਪਥਵੀ ਸੁਸਦ੍ਦਲਾ ਸੁਨ੍ਦਰਹਰਿਤਤਿਣਾ. ਸੁਬ੍ਯਾਪਿਤਮ੍ਬੂਤਿ ਅਭਿਨਵਵੁਟ੍ਠਿਯਾ ਤਹਂ ਤਹਂ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਸਲਿਲਤਾਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਬ੍ਯਾਪਿਤਜਲਾ ਵਿਤਤਜਲਾ. ‘‘ਸੁਸੁਕ੍ਕਤਮ੍ਬੂ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਜਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਵਲਾਹਕਂ ਨਭਨ੍ਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਨਭਂ ਆਕਾਸਂ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਦਲਸਨ੍ਨਿਭੇਹਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਹਿ ਸੁਨ੍ਦਰੇਹਿ ਵਲਾਹਕੇਹਿ ਮੇਘੇਹਿ ਸੁਵਲਾਹਕਂ.

ਸੁਕਲ੍ਲਰੂਪੋ ਸੁਮਨਸ੍ਸ ਝਾਯਤਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਲਾਭੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਲ੍ਲਰੂਪੋ ਕਮ੍ਮਨਿਯਸਭਾਵੋ ਤ੍ਵਂ, ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਅਨਜ੍ਝਾਰੂਲ਼੍ਹਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਸੁਨ੍ਦਰਮਨਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਚ ਝਾਯਤਂ. ਸੁਨਿਕ੍ਕਮੋ…ਪੇ… ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਚ ਸਾਧੁ ਸੁਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਸੁਨ੍ਦਰਨਿਕ੍ਕਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਤਾਯ ਸੁਸੁਕ੍ਕਂ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਸਂਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਗੋਚਰਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਤੋ ਸੁਕ੍ਕਂ, ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਨਿਪੁਣਂ, ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਤਾਯ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ, ਪਣੀਤਭਾਵੇਨ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਚ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਨਿਚ੍ਚਸਭਾਵਤਾਯ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਪਦਂ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਫੁਸਾਹਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣੇਨ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਹੀਤਿ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋਵ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਲਾਭੇਨ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੯.੩੭-੪੨) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜਲਿਤਂ, ਪੁਣ੍ਣਮਾਯੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਂ;

ਜਲਨ੍ਤਂ ਦੀਪਰੁਕ੍ਖਂਵ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਕਦਲਿਫਲਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਅਦਾਸਿਂ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਅਹਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਨ ਅਪਕ੍ਕਮਿਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ‘‘ਨਦਨ੍ਤਿ ਮੋਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਾਯੇਵ ਗਾਥਾ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਇਦਮੇਵ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਚੂਲ਼ਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.