੫. ਪਞ੍ਚਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧਾ ਅਹੋ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ‘‘ਕੁਲਗੇਹੇ’’ਤਿ ਪਨ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚਿਤ੍ਤਕਥਿਕਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਣਿਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾਯ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਸਾ ਕਿਰ ਕੁਮਾਰਿਕਾਕਾਲੇਯੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਕੁਲਘਰਂ ਗਤਾਪਿ ਗਬ੍ਭਸਣ੍ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੀ ਸਾਮਿਕਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਗਬ੍ਭਿਨਿਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਮਣੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੁਨ ਦਸਬਲਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰਵਾਸੀਨਿ ਕੁਲਾਨਿ ਵਿਸਾਖਞ੍ਚ ਉਪਾਸਿਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਰਾਜਿਕਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਰੇ ਲਦ੍ਧੋ ਗਬ੍ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਅਰੋਗਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਅਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਅਦਾਸਿ.

ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਸਦਿਸਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿ. ਤਂ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲੋ ਪੋਸੇਸਿ. ‘‘ਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਚਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਕੁਮਾਰਕਾਲੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਸ੍ਸਪਂ ਪਕ੍ਕੋਸਥ, ਇਦਂ ਫਲਂ ਵਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਤਰਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਗਹਿਤਨਾਮਤ੍ਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪੋਸਾਵਨਿਕਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵੁਡ੍ਢਕਾਲੇਪਿ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ.

ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਞ੍ਚ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਥ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਬ੍ਬਤਮਤ੍ਥਕੇ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮੁਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਚਦਸ ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਧਵਨੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ‘‘ਇਮੇ ਪਞ੍ਹੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋ. ਸੋ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਭਗਵਾਪਿਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਥਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਤੇ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੪.੧੫੦-੧੭੭) –

‘‘ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਕਪ੍ਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਨਾਯਕੋ;

ਸਬ੍ਬਲੋਕਹਿਤੋ ਵੀਰੋ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਨਾਮਕੋ.

‘‘ਤਦਾਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਵਿਸ੍ਸੁਤੋ ਵੇਦਪਾਰਗੂ;

ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਵਿਚਰਂ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਂ, ਬੋਧਯਨ੍ਤਂ ਸਦੇਵਕਂ;

ਵਿਚਿਤ੍ਤਕਥਿਕਾਨਗ੍ਗਂ, ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਂ ਮਹਾਜਨੇ.

‘‘ਤਦਾ ਮੁਦਿਤਚਿਤ੍ਤੋਹਂ, ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ;

ਨਾਨਾਰਤ੍ਤੇਹਿ ਵਤ੍ਥੇਹਿ, ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ ਮਣ੍ਡਪਂ.

‘‘ਨਾਨਾਰਤਨਪਜ੍ਜੋਤਂ, ਸਸਙ੍ਘਂ ਭੋਜਯਿਂ ਤਹਿਂ;

ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ, ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਭੋਜਨਂ.

‘‘ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ, ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਸਾਵਕਂ;

ਨਿਪਚ੍ਚ ਪਾਦਮੂਲਮ੍ਹਿ, ਤਂ ਠਾਨ ਪਤ੍ਥਯਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਤਦਾ ਮੁਨਿਵਰੋ ਆਹ, ਕਰੁਣੇਕਰਸਾਸਯੋ;

ਪਸ੍ਸਥੇਤਂ ਦਿਜਵਰਂ, ਪਦੁਮਾਨਨਲੋਚਨਂ.

‘‘ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲਂ, ਸਮੁਗ੍ਗਤਤਨੂਰੁਹਂ;

ਹਾਸਮ੍ਹਿਤਵਿਸਾਲਕ੍ਖਂ, ਮਮ ਸਾਸਨਲਾਲਸਂ.

‘‘ਪਤਿਤਂ ਪਾਦਮੂਲੇ ਮੇ, ਏਕਾਵਤ੍ਥਸੁਮਾਨਸਂ;

ਏਸ ਪਤ੍ਥੇਤਿ ਤਂ ਠਾਨਂ, ਵਿਚਿਤ੍ਤਕਥਿਕਤ੍ਤਨਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;

ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਾਯਾਦੋ, ਓਰਸੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ;

ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਨਾਮ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ.

‘‘ਵਿਚਿਤ੍ਤਪੁਪ੍ਫਦੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਰਤਨਾਨਞ੍ਚ ਵਾਹਸਾ;

ਵਿਚਿਤ੍ਤਕਥਿਕਾਨਂ ਸੋ, ਅਗ੍ਗਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਪਰਿਬ੍ਭਮਂ ਭਵਾਭਵੇ, ਰਙ੍ਗਮਜ੍ਝੇ ਯਥਾ ਨਟੋ;

ਸਾਖਮਿਗਤ੍ਰਜੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਮਿਗਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮੋਕ੍ਕਮਿਂ.

‘‘ਤਦਾ ਮਯਿ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੇ, ਵਜ੍ਝਵਾਰੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ;

ਸਾਖੇਨ ਚਤ੍ਤਾ ਮੇ ਮਾਤਾ, ਨਿਗ੍ਰੋਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾ.

‘‘ਤੇਨ ਸਾ ਮਿਗਰਾਜੇਨ, ਮਰਣਾ ਪਰਿਮੋਚਿਤਾ;

ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਸਪਾਣਂ, ਮਮੇਵਂ ਓਵਦੀ ਤਦਾ.

‘‘ਨਿਗ੍ਰੋਧਮੇਵ ਸੇਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਸਾਖਮੁਪਸਂਵਸੇ;

ਨਿਗ੍ਰੋਧਸ੍ਮਿਂ ਮਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਞ੍ਚੇ ਸਾਖਮ੍ਹਿ ਜੀਵਿਤਂ.

‘‘ਤੇਨਾਨੁਸਿਟ੍ਠਾ ਮਿਗਯੂਥਪੇਨ, ਅਹਞ੍ਚ ਮਾਤਾ ਚ ਤਥੇਤਰੇ ਚ;

ਆਗਮ੍ਮ ਰਮ੍ਮਂ ਤੁਸਿਤਾਧਿਵਾਸਂ, ਗਤਾ ਪਵਾਸਂ ਸਘਰਂ ਯਥੇਵ.

‘‘ਪੁਨੋ ਕਸ੍ਸਪਵੀਰਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਥਮੇਨ੍ਤਮ੍ਹਿ ਸਾਸਨੇ;

ਆਰੁਯ੍ਹ ਸੇਲਸਿਖਰਂ, ਯੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਜਿਨਸਾਸਨਂ.

‘‘ਇਦਾਨਾਹਂ ਰਾਜਗਹੇ, ਜਾਤੋ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਅਹੁਂ;

ਆਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤਾ ਮੇ ਮਾਤਾ, ਪਬ੍ਬਜਿ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.

‘‘ਸਗਬ੍ਭਂ ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਨ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਮੁਪਾਨਯੁਂ;

ਸੋ ਅਵੋਚ ਵਿਨਾਸੇਥ, ਪਾਪਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਇਮਂ.

‘‘ਇਦਾਨਿਪਿ ਮੁਨਿਨ੍ਦੇਨ, ਜਿਨੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਤਾ;

ਸੁਖਿਨੀ ਅਜਨੀ ਮਯ੍ਹਂ, ਮਾਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯੇ.

‘‘ਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਾਲੋ, ਕੋਸਲੋ ਮਂ ਅਪੋਸਯਿ;

ਕੁਮਾਰਪਰਿਹਾਨੇਨ, ਨਾਮੇਨਾਹਞ੍ਚ ਕਸ੍ਸਪੋ.

‘‘ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਮਾਗਮ੍ਮ, ਅਹਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ;

ਵਮ੍ਮਿਕਸਦਿਸਂ ਕਾਯਂ, ਸੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.

‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ, ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ;

ਪਾਯਾਸਿਂ ਦਮਯਿਤ੍ਵਾਹਂ, ਏਤਦਗ੍ਗਮਪਾਪੁਣਿਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕਥਿਕਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਵਿਭਾਵਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੨੦੧. ‘‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧਾ ਅਹੋ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਹੋ ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਪਦਾ;

ਯਤ੍ਥ ਏਤਾਦਿਸਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਸਾਵਕੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਹਿਤਿ.

੨੦੨. ‘‘ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੇਸੁ ਕਪ੍ਪੇਸੁ, ਸਕ੍ਕਾਯਾਧਿਗਤਾ ਅਹੂ;

ਤੇਸਮਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋ, ਚਰਿਮੋਯਂ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋ;

ਜਾਤਿਮਰਣਸਂਸਾਰੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਅਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾ, ਗਾਰਵਵਸੇਨ ਬਹੁਵਚਨਂ, ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ. ਅਹੋ ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥੁ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਅਹੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੇਨ. ਏਤਾਦਿਸਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਸਾਵਕੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਹਿਤੀਤਿ ਏਤਾਦਿਸਂ ਏਵਰੂਪਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਵਾਰਂ ਅਨਵਸੇਸਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਾਵਹਂ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਾਵਕੋਪਿ ਨਾਮ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਵਿਧਗੁਣਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਗੁਣਾ, ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਗੁਣਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਵੇਦੇਸੀਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨੇਨੇਵ ਹਿ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਕਿਤ੍ਤਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਂ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੇਸੂ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੇਸੂਤਿ ਗਣਨਪਥਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਸੁ ਮਹਾਕਪ੍ਪੇਸੁ. ਸਕ੍ਕਾਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਤੇ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਧਮ੍ਮਸਮੂਹਤਾਯ ‘‘ਸਕ੍ਕਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਹੂਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਨੂਪਾਯਸ੍ਸ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨਪਗਤਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸਮਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋ ਚਰਿਮੋਯਂ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਕੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਚਰਿਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਮਰਣਸਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਟਿਪਾਟਿਸਞ੍ਞਿਤੋ ਸਂਸਾਰੋ ਇਦਾਨਿ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੋ ਹਵੇ ਦਹਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਵਨਨ੍ਤਂ ਉਪਗਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਿਲਕ੍ਖਫਲਮਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਅਵਨ੍ਤਿਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਪਾਲੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਪ੍ਪਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੯.੨੧-੨੫) –

‘‘ਵਨਨ੍ਤਰੇ ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਂ ਮਹਾਯਸਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਪਿਲਕ੍ਖਸ੍ਸਾਦਦਿਂ ਫਲਂ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਯਂ ਫਲਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸਾਮਣੇਰੇ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗੇ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਓਚਿਨਨ੍ਤੇ ਆਰੂਲ਼੍ਹਸਾਖਾਯ ਭਗ੍ਗਾਯ ਪਤਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰੋਗੇਯੇਵ ਭੂਮਿਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੦੩. ‘‘ਯੋ ਹਵੇ ਦਹਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯੁਞ੍ਜਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਜਾਗਰੋ ਸ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ, ਅਮੋਘਂ ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ.

੨੦੪. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ, ਪਸਾਦਂ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਸਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਯੋਤਿ ਅਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਹਵੇਤਿ ਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਦਹਰੋਤਿ ਤਰੁਣੋ. ਭਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਯੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ. ਜਾਗਰੋਤਿ ਜਾਗਰਣਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੁਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਸੁਪਨ੍ਤੇਸੁ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਹਰੋਵ ਸਮਾਨੋ ਤਰੁਣੋ ‘‘ਤਥਾਹਂ ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਡ੍ਢਕਾਲੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨੇ ਅਪ੍ਪਮਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਞ੍ਜਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਯੋਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਦ੍ਦਾਯ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਮਤ੍ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾਦਿਜਾਗਰਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਜਾਗਰੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਰਹਿਤਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਅਮੋਘਂ ਅਵਞ੍ਝਂ ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਏਤਦੇਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਫਲਸਦ੍ਧਞ੍ਚ, ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸੀਲਸ੍ਸ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਞ੍ਚ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਸ੍ਵਾਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਸਾਦਞ੍ਚ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਮੇਧਾਵੀ ਧਮ੍ਮੋਜਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਓਵਾਦਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਆਦਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਸਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਥ, ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਯੋਗਂ ਆਤਪ੍ਪਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਲਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਙ੍ਗਤਾਨੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਲੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਸਂਸਾਰੇ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਤਾਦਿਸੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਗਤਤ੍ਤਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੬੩-੬੭) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਂ;

ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ, ਪਾਦਫਲਂ ਅਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਸੁਖੇਨ ਫਲਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਧਾਨਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕੇਨ ਥੇਰੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਧਾਨਾਨੁਯੋਗਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ –

੨੦੫. ‘‘ਕਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਙ੍ਗਤਾਨਿ, ਅਸ੍ਸਾ ਯਥਾ ਸਾਰਥਿਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ;

ਪਹੀਨਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਾਸਵਸ੍ਸ, ਦੇਵਾਪਿ ਕਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋ.

੨੦੬. ‘‘ਮਯ੍ਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਙ੍ਗਤਾਨਿ, ਅਸ੍ਸਾ ਯਥਾ ਸਾਰਥਿਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ;

ਪਹੀਨਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਾਸਵਸ੍ਸ, ਦੇਵਾਪਿ ਮਯ੍ਹਂ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਵਸਨ੍ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਾ ਨਵਸ੍ਸ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਵਾ ਛੇਕੇਨ ਸਾਰਥਿਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾ ਵਿਯ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਂ ਦਨ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਭਾਵਂ ਗਤਾਨਿ. ਕਸ੍ਸ ਨਵਵਿਧਮ੍ਪਿ ਮਾਨਂ ਪਹਾਯ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਮਾਨਸ੍ਸ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਸਵਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਾਸਵਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਾਦਿਨੋ ਦੇਵਾਪਿ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਾਦਿਨਾ ਚ ਆਦਰੇਨ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚ ਗਾਥਾਯਂ ਪੁਰਿਮਡ੍ਢੇਨ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੋ ਪੁਟ੍ਠੋ, ਅਨਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਹੀਨਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਤਾਯ ਸਮਥਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਤਂ ਗਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਰੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭੋ, ਅਰਹਾ ਹਿ ‘‘ਪਹੀਨਮਾਨੋ ਅਨਾਸਵੋ ਤਾਦੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਅਥਾਯਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਲਿ ਪਧਾਨਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਾਸਿ. ਤਦਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤੂਪਨਾਯਿਕਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਯ੍ਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਮਮ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਲਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਮੋਘਰਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਛਵਿਪਾਪਕ ਚਿਤ੍ਤਭਦ੍ਦਕਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮੋਘਰਾਜਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੂਖਚੀਵਰਧਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਣਿਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਣਵੇ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਿਰਸਿ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਛਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਨਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਂ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਮਧੁਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਅਕਾਸਿ.

ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕਟ੍ਠਵਾਹਨਸ੍ਸ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞੋ ਅਮਚ੍ਚੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਆਨਯਨਤ੍ਥਂ ਪੁਰਿਸਸਹਸ੍ਸੇਨ ਪੇਸਿਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਬਾਵਰੀਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਅਜਿਤਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪੇਸਿਤੋ ਤੇਸਂ ਪਨ੍ਨਰਸਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪.੬੪-੮੩) –

‘‘ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਤੁ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਪਰਾਜਿਤੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ, ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ.

‘‘ਸਿਸ੍ਸੇਹਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵੁਤੋ, ਘਰਮ੍ਹਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿਂ;

ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਨਹਂ ਤਤ੍ਥ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਅਭਿਵਾਦਿਯ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਸਨ੍ਥਵਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ, ਅਰੂਪੀ ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਿਨੋ;

ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਅਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮੋਗਧਾ.

‘‘ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਿਕਜਾਲੇਨ, ਉਦਕਂ ਯੋ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ;

ਯੇ ਕੇਚਿ ਉਦਕੇ ਪਾਣਾ, ਅਨ੍ਤੋਜਾਲੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਯੇਸਞ੍ਚ ਚੇਤਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਰੂਪਿਨੋ ਚ ਅਰੂਪਿਨੋ;

ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਅਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮੋਗਧਾ.

‘‘ਸਮੁਦ੍ਧਰਸਿਮਂ ਲੋਕਂ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਸਮਾਕੁਲਂ;

ਤਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਕਙ੍ਖਾਸੋਤਂ ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤੇ ਲੋਕੇ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਓਤ੍ਥਟੇ;

ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ ਜੋਤਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ ਪਧਂਸਿਤਾ.

‘‘ਤੁਵਂ ਚਕ੍ਖੂਸਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ, ਮਹਾਤਮਪਨੂਦਨੋ;

ਤਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਬਹੁਜ੍ਜਨੋ.

‘‘ਪੁਟਕਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਮਧੁਖੁਦ੍ਦਮਨੇਲ਼ਕਂ;

ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਉਪਨੇਸਿਂ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਸਹਤ੍ਥੇਨ ਮਹਾ ਇਸਿ;

ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਵੇਹਾਸਂ ਨਭਮੁਗ੍ਗਮਿ.

‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਨਰਾਸਭੋ;

ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੇਨਿਦਂ ਥਵਿਤਂ ਞਾਣਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੋ ਚ ਥੋਮਿਤੋ;

ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਸੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਸਞ੍ਚ ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ;

ਪਥਬ੍ਯਾ ਰਜ੍ਜਂ ਅਟ੍ਠਸਤਂ, ਵਸੁਧਂ ਆਵਸਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚੇਵ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਂ, ਮਹਿਯਾ ਕਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਅਤ੍ਥਂ, ਞਾਣੇਨ ਵਿਚਿਨਿਸ੍ਸਤਿ;

ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ.

‘‘ਤੀਹਿ ਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਕਤਕਿਚ੍ਚਮਨਾਸਵਂ;

ਗੋਤਮੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹਗ੍ਗੋ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਕਂ ਯੋਗਂ, ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਭਵਬਨ੍ਧਨਂ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਲੂਖਂ ਸੁਤ੍ਤਲੂਖਂ ਰਜਨਲੂਖਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਤਿਵਿਧੇਨਪਿ ਲੂਖੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਧਾਰੇਸਿ. ਤੇਨ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਲੂਖਚੀਵਰਧਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਰਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਦਦ੍ਦੁਪੀਲ਼ਕਾਦੀਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਂਸੁ. ਸੋ ‘‘ਸੇਨਾਸਨਂ ਦੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤੇਪਿ ਮਗਧਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇਸੁ ਪਲਾਲਸਨ੍ਥਾਰਾਨਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸੇਤਿ. ਤਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ‘‘ਛਵਿਪਾਪਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਪੁਚ੍ਛਿ.

੨੦੭. ਤਤ੍ਥ ਛਵਿਪਾਪਕਾਤਿ ਦਦ੍ਦੁਕਚ੍ਛੁਪੀਲ਼ਕਾਹਿ ਭਿਨ੍ਨਚ੍ਛਵਿਭਾਵਤੋ ਹੀਨਚ੍ਛਵਿਕ ਦੁਟ੍ਠਚ੍ਛਵਿਕ. ਚਿਤ੍ਤਭਦ੍ਦਕਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਸੇਵਨਾਯ ਚ ਭਦ੍ਦਚਿਤ੍ਤ ਸੁਨ੍ਦਰਚਿਤ੍ਤ. ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਲਪਨਂ. ਸਤਤਂ ਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਅਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਸਮਾਹਿਤਮਾਨਸੋ. ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਸੀਤਕਾਲਰਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤਸਮਯੇ ਸੀਤਕਾਲਰਤ੍ਤਿਯੋ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਚੇਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ‘‘ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਾ ਸੀਤਕਾਲਰਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤੋਗਧਾ ਹੇਮਨ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਤ੍ਵਂ ਸੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋ ਤ੍ਵਂ ਅਸਿ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਪਰੇਸੁ ਤਵ ਸੇਨਾਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦੇਨ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਘਿਕਞ੍ਚ ਸੇਨਾਸਨਂ ਅਪਵਿਸਨ੍ਤੋ. ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸੀਤਕਾਲੇ ਕਥਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥੁ ਤਮਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੨੦੮. ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸਾ ਮਗਧਾ, ਕੇਵਲਾ ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ;

ਪਲਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ, ਯਥਞ੍ਞੇ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਮਾਹ;

ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਸਸ੍ਸਾ. ਮਗਧਾਤਿ ਮਗਧਰਟ੍ਠਂ ਵਦਤਿ. ਮਗਧਾ ਨਾਮ ਜਾਨਪਦਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ, ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਏਕੋਪਿ ਜਨਪਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ‘‘ਮਗਧਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕੇਵਲਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਾ. ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਯਾ ਸੁਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਅਦਿਟ੍ਠੋ ਪਦੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਏਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਮਗਧੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਮਯਾ ਵਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਲਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ, ਯਥਞ੍ਞੇ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੇਨਾਸਨਸਪ੍ਪਾਯਂ ਲਦ੍ਧਾ ਸੁਨ੍ਦਰੇਹਿ ਅਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇਹਿ ਸੁਖੇਨ ਸਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਮ੍ਪਿ ਪਲਾਲਸਨ੍ਥਾਰਮੇਵ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਤਿਰਿਯਞ੍ਚ ਪਲਾਲਚ੍ਛਦਨੇਨੇਵ ਛਾਦਿਤਸਰੀਰਤਾਯ ਪਲਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ ਸਯਿਂ, ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਥਾਲਾਭਸਨ੍ਤੋਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.

ਮੋਘਰਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਵਿਸਾਖਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨ ਉਕ੍ਖਿਪੇ ਨੋ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ ਪਰੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਿਸਾਖਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਗਾਮੇ ਦਲਿਦ੍ਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਫਲਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਨ੍ਤੇਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ ਤਤ੍ਥ ਏਕਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵਲ੍ਲਿਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਮਣ੍ਡਲਿਕਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਾਖੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਪਞ੍ਚਾਲਰਾਜਧੀਤੁਯਾ ਪੁਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਪਿਤਰਿ ਮਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਸਮੀਪਗਤੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੯.੩੧-੩੬) –

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਜਨਾ ਸਮਾਗਮ੍ਮ, ਅਗਮਿਂਸੁ ਵਨਂ ਤਦਾ;

ਫਲਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾ ਤੇ, ਅਲਭਿਂਸੁ ਫਲਂ ਤਦਾ.

‘‘ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਵਲ੍ਲਿਫਲਮਦਾਸਹਂ.