੩. ਤਿਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਅਙ੍ਗਣਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਿਕਨਿਪਾਤੇ ਅਯੋਨਿ ਸੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵੇਸਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਙ੍ਗਣਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਸਮੀਪੇ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੇ ਨਾਮ ਨਗਰੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਣਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਮਰਂ ਤਪਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਤਪਂ ਪਹਾਯ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੨੩.੪੮-੫੧) –

‘‘ਉਸਭਂ ਪਵਰਂ ਵੀਰਂ, ਵੇਸ੍ਸਭੁਂ ਵਿਜਿਤਾਵਿਨਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਮਵਨ੍ਦਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਵਨ੍ਦਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਚਤੁਵੀਸਤਿਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਵਿਕਤਾਨਨ੍ਦਨਾਮਕੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਞਾਤੀਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਭੂਮਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬਹੂ ਞਾਤਕੇ ਸਰਣੇਸੁ ਚ ਸੀਲੇਸੁ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁਰਟ੍ਠੇ ਕੁਣ੍ਡਿਯਸ੍ਸ ਨਾਮ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਉਗ੍ਗਾਰਾਮਂ ਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਾਪਥਤੋ ਆਗਤੇਹਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਮਾਗਤੋ ਤੇਹਿ, ‘‘ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਕਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਮਯਂ ਪਹਾਯ ਇਮਂ ਸਮਯਂ ਗਣ੍ਹੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਤੇਸਂ ਇਤੋ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੧੯. ‘‘ਅਯੋਨਿ ਸੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵੇਸਂ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਿਂ ਵਨੇ;

ਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ, ਅਕਾਸਿਂ ਅਮਰਂ ਤਪ’’ਨ੍ਤਿ. – ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ;

ਤਤ੍ਥ ਅਯੋਨੀਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਅਨੁਪਾਯੇਨ. ਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਂ ਭਵਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਅਨ੍ਵੇਸਨ੍ਤਿ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ. ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਿਂ ਵਨੇਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਅਗ੍ਗਿਹੁਤਸਾਲਾਯਂ ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹੁਤਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿਦੇਵਂ ਪਰਿਚਰਿਂ ਵੇਦੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜੇਸਿਂ. ਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ, ਅਕਾਸਿਂ ਅਮਰਂ ਤਪਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਰਣਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਤਪਤਪ੍ਪਨਾਦਿਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਂ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਾਯ ਅਕਾਸਿਂ ਅਚਰਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਂ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਅਸ੍ਸਮਤੋ ਅਸ੍ਸਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵੇਦੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਰਣਾਦਿਨਾ ਅਨੁਟ੍ਠਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ ਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਮਯਾ ਅਧਿਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੨੦. ‘‘ਤਂ ਸੁਖੇਨ ਸੁਖਂ ਲਦ੍ਧਂ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਦੁਤਿਯਗਾਥਮਾਹ;

ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਨ੍ਵੇਸਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਿਂ ਅਮਰਂ ਤਪਂ ਅਚਰਿਂ, ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਂ ਸੁਖੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਮਯਾ ਲਦ੍ਧਂ ਪਤ੍ਤਂ ਅਧਿਗਤਂ. ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੁਧਮ੍ਮਤਂ ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸ ਜਾਨਾਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾਲਪਨਵਸੇਨ ਵਦਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਆਲਪਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਭਾਵਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਆਹ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਏਵਂ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਹਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੨੧. ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਇਦਾਨਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ;

ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਨ੍ਹਾਤਕੋਚਮ੍ਹਿ, ਸੋਤ੍ਤਿਯੋ ਚਮ੍ਹਿ ਵੇਦਗੂ’’ਤਿ. – ਤਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ;

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਜਾਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭਾਵਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਨਾਮ ਆਸਿਂ. ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਦਾਨਿ ਖੋ ਅਰਹਤ੍ਤਾਧਿਗਮੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਅਮ੍ਹਿ. ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਵਸਞ੍ਚਯਕਰਾਨਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵੇਦਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਅਜ੍ਝਯਨੇਨ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਭਵਕ੍ਖਯਕਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵਸੇਨ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤੇਵਿਜ੍ਜੋ ਚ ਅਮ੍ਹਿ. ਤਥਾ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਵਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਾਯ ਨ੍ਹਾਤਕਵਤਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ ਨ੍ਹਾਤਕੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਜਲੇਨ ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਕਿਲੇਸਮਲਤਾਯ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨ੍ਹਾਤਕੋ ਚਮ੍ਹਿ. ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਭਵਸ੍ਸਾਦਮਨ੍ਤਜ੍ਝਾਨੇਨ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਤੋ ਸੋਤ੍ਤਿਯੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਭਵਸ੍ਸਾਦਧਮ੍ਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸੋਤ੍ਤਿਯੋ ਚਮ੍ਹਿ. ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦਾਨਂ ਗਤਮਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦਗੂ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵੇਦਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਸਂਸਾਰਮਹੋਘਸ੍ਸ ਵੇਦਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚ ਪਾਰਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਗੂ ਜਾਤੋਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਾਸਨੇ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪਸਾਦਂ ਪਵੇਦੇਸੁਂ.

ਅਙ੍ਗਣਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਞ੍ਚਾਹਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਿਨਤਾਯ ਨਾਮ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਮਨੁਞ੍ਞਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਾਨਿ ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਦ੍ਦਕਪ੍ਪੇ ਕਸ੍ਸਪੇ ਭਗਵਤਿ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜਨਾਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ

ਅਤਿਵਿਯ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਵਿਹਾਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰੋਹਿਤਨਗਰੇ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਜ੍ਜੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਹਾਰਾਜਬਲਿਂ ਕਾਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਗਮੇ ਤਸ੍ਸ ਪਸਾਦਞ੍ਜਨਨਤ੍ਥਂ ਸਤ੍ਥਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਕਾਸੇ ਵੇਸ੍ਸਵਣੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਰਤਨਮਯਕੂਟਾਗਾਰੇ ਰਤਨਮਯਸੀਹਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਰਾਜਾਪਿ ਰਜ੍ਜਂ ਪਹਾਯ ਪੁਰਿਮਹੇਤੁਸਞ੍ਚੋਦਿਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਯਥਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਕਾਸਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਤਾਵਦੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੯.੧੫-੨੦) –

‘‘ਵਿਨਤਾਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ, ਵਿਹਾਸਿ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਏਕਗ੍ਗਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ.

‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ, ਕਿਲੇਸਮਲਧੋਵਨੇ;

ਉਦੁਮ੍ਬਰਫਲਂ ਗਯ੍ਹ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਭਦ੍ਦਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਮਾਨਸੋ;

ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਤਥਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਸਂ;

ਨ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਂ, ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾਨ ਮਾਨਸਂ.

‘‘ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਨ ਚ ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਤਾਵਦੇ;

ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਞਾਣਸ੍ਸ, ਪਰਿਪਾਕੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ;

ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਠਾਨਂ, ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਪਦਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੨੨੨. ‘‘ਪਞ੍ਚਾਹਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਸੇਖੋ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋ;

ਵਿਹਾਰਂ ਮੇ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਚੇਤਸੋ ਪਣਿਧੀ ਅਹੁ.

੨੨੩. ‘‘ਨਾਸਿਸ੍ਸਂ ਨ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਹਾਰਤੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇ;

ਨਪਿ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਪਾਤੇਸ੍ਸਂ, ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲੇ ਅਨੂਹਤੇ.

੨੨੪. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਮੇਵਂ ਵਿਹਰਤੋ, ਪਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਪਰਕ੍ਕਮਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਾਹਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਪਞ੍ਚਾਹੋ ਅਹਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਹੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਹੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਖੋ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋਤਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਿਕ੍ਖਨਤੋ ਸੇਖੋ. ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਮਾਨਂ ਸਿਯਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਮਾਨਸੋ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੋ, ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਮਾਨਸਤੋ ਆਗਤਂ ਮਾਨਸਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ, ਤਂ, ਸੋ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋ. ਵਿਹਾਰਂ ਮੇ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਚੇਤਸੋ ਪਣਿਧੀ ਅਹੂਤਿ ਏਵਂ ਸੇਖਸ੍ਸ ਮੇ ਵਸਨਕਵਿਹਾਰਂ ਓਵਰਕਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਤੋ ਏਵਰੂਪੋ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੋ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿ ਅਹੋਸਿ, ਏਵਂ ਮਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨਾਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਪਣਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਭੋਜਨਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲੇ ਮਮ ਹਦਯਗਤੇ ਅਨੂਹਤੇ ਅਨੁਦ੍ਧਤੇਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਤਬ੍ਬਂ ਨ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਵਿਹਾਰਤੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਇਦਾਨਿ ਮਯਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਗਬ੍ਭਤੋ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਂ. ਨਪਿ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਪਾਤੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਮ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਂ ਕਾਯਕਿਲਮਥਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਨ ਨਿਪਾਤੇਸ੍ਸਂ, ਏਕਪਸ੍ਸੇਨਪਿ ਨ ਨਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਸ ਮੇਵਂ ਵਿਹਰਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਿਧਾਯ ਦਲ਼੍ਹਵੀਰਿਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਵਿਹਰਤੋ. ਪਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਪਰਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਵਿਧਿਨਾ ਈਰਯਿਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਵੀਰਿਯਂ’’ ਪਰਂ ਠਾਨਂ ਅਕ੍ਕਮਨਤੋ ‘‘ਪਰਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਚ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀਭੂਤਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਸ੍ਸ ਜਾਨਾਹਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਮਯਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ.

ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਬਾਕੁਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਰਣੀਯਾਨੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਿਰ ਅਤੀਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕੇ ਅਨੋਮਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਯੋ ਵੇਦੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤ੍ਥਂ ਗਵੇਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਉਦਰਾਬਾਧੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਂ ਆਰੋਗ੍ਯਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਯਂ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਣਿਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਲਾਭੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਰਣੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਤਿਣਪੁਪ੍ਫਕਰੋਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਂ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪੇ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਜਿਣ੍ਣਂ ਵਿਨਸ੍ਸਮਾਨਂ ਮਹਾਵਿਹਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਾਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਆਵਸਥਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਰੋਗਭਾਵਾਯ ਮਹਾਯਮੁਨਾਯ ਨ੍ਹਾਪਿਯਮਾਨੋ ਧਾਤਿਯਾ ਹਤ੍ਥਤੋ ਮਚ੍ਛੇਨ ਗਿਲਿਤੋ ਮਚ੍ਛੇ ਕੇਵਟ੍ਟਹਤ੍ਥਗਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਸੇਟ੍ਠਿਭਰਿਯਾਯ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤੇ ਫਾਲਿਯਮਾਨੇਪਿ ਪੁਞ੍ਞਬਲੇਨ ਅਰੋਗੋਯੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੋਸਿਯਮਾਨੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਜਨਕੇਹਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ‘‘ਅਯਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਦੇਥ ਨੋ ਪੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗੇ ਕਤੇ ਰਞ੍ਞਾ ‘‘ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੁਲਾਨਂ ਦਾਯਾਦਭਾਵੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਬਾਕੁਲੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਤਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਆਸੀਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਰੁਣੇ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪੦.੩੮੬-੪੧੧) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਸੋਭਿਤੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਅਸ੍ਸਮੋ ਸੁਕਤੋ ਮਯ੍ਹਂ, ਸਕਸਿਸ੍ਸੇਹਿ ਮਾਪਿਤੋ.

‘‘ਮਣ੍ਡਪਾ ਚ ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ, ਪੁਪ੍ਫਿਤਾ ਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਕਾ;

ਕਪਿਤ੍ਥਾ ਚ ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ, ਪੁਪ੍ਫਿਤਾ ਜੀਵਜੀਵਕਾ.

‘‘ਨਿਗ੍ਗੁਣ੍ਡਿਯੋ ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ, ਬਦਰਾਮਲਕਾਨਿ ਚ;

ਫਾਰੁਸਕਾ ਅਲਾਬੂ ਚ, ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾ ਚ ਪੁਪ੍ਫਿਤਾ.

‘‘ਆਲ਼ਕਾ ਬੇਲੁਵਾ ਤਤ੍ਥ, ਕਦਲੀ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਕਾ;

ਮਹਾਨਾਮਾ ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ, ਅਜ੍ਜੁਨਾ ਚ ਪਿਯਙ੍ਗੁਕਾ.

‘‘ਕੋਸਮ੍ਬਾ ਸਲ਼ਲਾ ਨਿਮ੍ਬਾ, ਨਿਗ੍ਰੋਧਾ ਚ ਕਪਿਤ੍ਥਨਾ;

ਏਦਿਸੋ ਅਸ੍ਸਮੋ ਮਯ੍ਹਂ, ਸਸਿਸ੍ਸੋਹਂ ਤਹਿਂ ਵਸਿਂ.

‘‘ਅਨੋਮਦਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਗਵੇਸਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਂ, ਮਮਸ੍ਸਮਮੁਪਾਗਮਿ.

‘‘ਉਪੇਤਮ੍ਹਿ ਮਹਾਵੀਰੇ, ਅਨੋਮਦਸ੍ਸਿਮਹਾਯਸੇ;

ਖਣੇਨ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ, ਵਾਤਾਬਾਧੋ ਸਮੁਟ੍ਠਹਿ.

‘‘ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਮ੍ਹਿ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਯਸਂ.

‘‘ਇਰਿਯਞ੍ਚਾਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾਨ, ਉਪਲਕ੍ਖੇਸਹਂ ਤਦਾ;

ਅਸਂਸਯਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਬ੍ਯਾਧਿ ਨੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ.

‘‘ਖਿਪ੍ਪਂ ਅਸ੍ਸਮਮਾਗਞ੍ਛਿਂ, ਮਮ ਸਿਸ੍ਸਾਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ;

ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋਹਂ, ਸਿਸ੍ਸੇ ਆਮਨ੍ਤਯਿਂ ਤਦਾ.

‘‘ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ ਮੇ ਵਾਕ੍ਯਂ, ਸਿਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਗਾਰਵਾ;

ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ, ਸਤ੍ਥੁਗਾਰਵਤਾ ਮਮ.

‘‘ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਬ੍ਬਤਮਾਰੁਯ੍ਹ, ਸਬ੍ਬੋਸਧਮਹਾਸਹਂ;

ਪਾਨੀਯਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾਨ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੇ ਮਹਾਵੀਰੇ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਲੋਕਨਾਯਕੇ;

ਖਿਪ੍ਪਂ ਵਾਤੋ ਵੂਪਸਮਿ, ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਦਰਥਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਨੋਮਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਯਸੋ;

ਸਕਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੋ ਮੇ ਪਾਦਾਸਿ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਞ੍ਚ ਸਮਯੀ ਮਮ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਮਿਸ੍ਸਤਿ;

ਵਾਦਿਤੇ ਤੂਰਿਯੇ ਤਤ੍ਥ, ਮੋਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਦਾ ਅਯਂ.

‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਸਹਸ੍ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਰਾਜਾ ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਅਨੋਮੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਚਾਤੁਰਨ੍ਤੋ ਵਿਜਿਤਾਵੀ, ਜਮ੍ਬੁਮਣ੍ਡਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰੋ.

‘‘ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ;

ਤਾਵਤਿਂਸੇਪਿ ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ, ਇਸ੍ਸਰਂ ਕਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਦੇਵਭੂਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਲੋਕੇ ਤਰਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;

ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਾਯਾਦੋ, ਓਰਸੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿਨਾਸਵੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸੇ ਝਾਪਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਂ ਤਰਿਸ੍ਸਤਿ;

ਬਾਕੁਲੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ.

‘‘ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਙ੍ਗਵੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਨੋਮਦਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਵਿਵੇਕਾਨੁਵਿਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਮਮਸ੍ਸਮਮੁਪਾਗਮਿ.

‘‘ਉਪਾਗਤਂ ਮਹਾਵੀਰਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਸਬ੍ਬੋਸਧੇਨ ਤਪ੍ਪੇਸਿਂ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੁਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਸੁਖੇਤ੍ਤੇ ਬੀਜਸਮ੍ਪਦਾ;

ਖੇਪੇਤੁਂ ਨੇਵ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਤਦਾ ਹਿ ਸੁਕਤਂ ਮਮ.

‘‘ਲਾਭਾ ਮਮ ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਮੇ, ਯੋਹਂ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਨਾਯਕਂ;

ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਾਵਸੇਸੇਨ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਪਦਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਙ੍ਗਵੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ ਮਂ.

‘‘ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਭੇਸਜ੍ਜਸ੍ਸ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਵਕੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰੇ ਠਪੇਨ੍ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਿਤੋ ਸੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮਯੇ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਓਵਾਦਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੨੨੫. ‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਰਣੀਯਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਸੋ ਕਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ;

ਸੁਖਾ ਸੋ ਧਂਸਤੇ ਠਾਨਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਮਨੁਤਪ੍ਪਤਿ.

੨੨੬. ‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਕਯਿਰਾ ਤਞ੍ਹਿ ਵਦੇ, ਯਂ ਨ ਕਯਿਰਾ ਨ ਤਂ ਵਦੇ;

ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਭਾਸਮਾਨਂ, ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ.

੨੨੭. ‘‘ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਦੇਸਿਤਂ;

ਅਸੋਕਂ ਵਿਰਜਂ ਖੇਮਂ, ਯਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਤ੍ਤਯਮਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਰਣੀਯਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਸੋ ਕਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪੁਰੇਤਰਂ ਜਰਾਰੋਗਾਦੀਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਕਾਲੇਯੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਮਾਦਵਸੇਨ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸੋ ਕਾਤਬ੍ਬਕਾਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਸੋਤਿ ਚ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਤਦਾ ਪਨ ਜਰਾਰੋਗਾਦੀਹਿ ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਚ ਸੁਖਾ ਸੋ ਧਂਸਤੇ ਠਾਨਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਮਨੁਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੁਖਾ ਠਾਨਾ ਸਗ੍ਗਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਚ ਤਦੁਪਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਕਤਂ ਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੦) ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਅਨੁਤਪ੍ਪਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਅਹਂ ਪਨ ਕਰਣੀਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਵਂ ਵਦਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਕਯਿਰਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਬਹੁਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਹਿ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ ਏਵ ਸੋਭਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਕਰਣੀਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਇਦਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਸੁਖਂ ਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਮ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸੋਕਹੇਤੂਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਅਸੋਕਂ ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਰਜਤ੍ਤਾ ਵਿਰਜਂ ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਤ੍ਤਾ ਖੇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸੁਖਂ ਵਤ, ਕਸ੍ਮਾ? ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਸਕਲਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਵੂਪਸਮਤੀਤਿ.

ਬਾਕੁਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਨਲ਼ਮਾਲਾਯ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਸਾਲਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੪੨ ਆਦਯੋ) ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਅਹੋਸਿ. ਧਨਿਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਵਤ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਏਕਰਤ੍ਤਿਪਰਿਚਯੇਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕੁਟਿਮਣ੍ਡਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੁਟਿਕਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਭਗਵਤਾ ਗਰਹਿਤੋ ਸਙ੍ਘਿਕੇ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੮.੧-੭) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਂ;

ਵਿਪਿਨਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਨਲ਼ਮਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਚ ਤਾਵਦੇ;

ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣਮਨਾਸਵਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਨਲ਼ਮਾਲਮਪੂਜਯਿਂ;

ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਵੀਰਂ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਕਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਮਾਲਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧੁਤਙ੍ਗਸਮਾਧਾਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਕ੍ਕਂਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਾਦਿਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਵਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਦਾਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੨੨੮. ‘‘ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ;

ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਚੀਵਰਂ ਪਾਨਭੋਜਨਂ.

੨੨੯. ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ;

ਅਹਿ ਮੂਸਿਕਸੋਬ੍ਭਂਵ, ਸੇਵੇਥ ਸਯਨਾਸਨਂ.

੨੩੦. ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ;

ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਤੁਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਏਕਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਾਵਯੇ’’ਤਿ. – ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਸਮਣਭਾਵੇ ਅਪੇਕ੍ਖਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਚੇ, ਅਨੇਸਨਂ ਪਹਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖੇਨ ਸਚੇ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਚੀਵਰਂ ਪਾਨਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਤੋ ਆਭਤਂ ਚੀਵਰਂ ਆਹਾਰਂ ਨ ਅਵਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਲਾਭੋ ਨਾਮ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਭਵੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖਂ ਹਤ੍ਥਗਤਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਹਿ ਮੂਸਿਕਸੋਬ੍ਭਂਵਾਤਿ ਅਹਿ ਵਿਯ ਮੂਸਿਕਾਯ ਖਤਬਿਲਂ ਸੇਵੇਥ ਸੇਵੇਯ੍ਯ ਸੇਨਾਸਨਂ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਸਪ੍ਪੋ ਸਯਮਤ੍ਤਨੋ ਆਸਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਮੂਸਿਕਾਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਕਤੇ ਆਸਯੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਯਂ ਸੇਨਾਸਨਕਰਣਾ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਚ੍ਚਯੇ ਯਥਾਲਾਭਸਨ੍ਤੋਸੇਨੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਤੁਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਹੀਨੇਨ ਵਾ ਪਣੀਤੇਨ ਵਾ ਯਥਾਲਦ੍ਧੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਨ੍ਤੋਸਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਦਭਾਵਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਸਬ੍ਬਂ ਲੋਕਿਯਸੁਖਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਞ੍ਚ ਹਤ੍ਥਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਹਿ ਝਾਯਨ੍ਤੋ, ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੨; ਧ. ਪ. ੨੭).

ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਤਿਸੀਤਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਸਮੀਪੇ ਮਹਤੋ ਜਾਤਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਹਤਿ ਨਾਗਭਵਨੇ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਾਗਭਵਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਸਮਣਿਨਾ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਰਟ੍ਠੇ ਮਾਤਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਾਮ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਮਾਤਙ੍ਗਪੁਤ੍ਤੋਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਅਲਸਜਾਤਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਞਾਤਕੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਗਰਹਿਤੋ ‘‘ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਸੁਖਜੀਵਿਤਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਤਪਰਿਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਬਲਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੮.੮-੨੯) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;